I SA/Wa 867/06
WyrokWSA w Warszawie2006-07-27
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka - Płaczkowska, Anna Łukaszewska - Macioch, Przemysław Żmich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest orzeczenie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami (1 stycznia 1998 r.) na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że zaskarżona decyzja Wojewody o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości była prawidłowa. Rzeczywistą przyczyną niemożności zwrotu nieruchomości było ustanowienie na niej prawa użytkowania wieczystego na rzecz Politechniki przed dniem wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, co pozbawiło Skarb Państwa władania nieruchomością i uniemożliwiło realizację roszczenia o zwrot. Sąd podkreślił, że nawet jeśli organ błędnie powołał się na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, to istnienie prawa użytkowania wieczystego stanowiło samodzielną i wystarczającą przeszkodę do zwrotu nieruchomości.Stan faktyczny
M. K. domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1976 r. na rzecz Politechniki [...]. Kierownik Urzędu Rejonowego wydał decyzję o zwrocie, uznając nieruchomość za zbędną. Wojewoda uchylił tę decyzję i umorzył postępowanie, powołując się na nabycie przez Politechnikę prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym. Po kolejnych interwencjach NSA, Wojewoda ostatecznie umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe z uwagi na art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. M. K. zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając błędne zastosowanie przepisów i nieuwzględnienie okoliczności dotyczących wpisu do księgi wieczystej oraz toczących się postępowań cywilnych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka - Płaczkowska Sędzia NSA Anna Łukaszewska - Macioch Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lipca 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o zwrot nieruchomości oddala skargę.
I SA/Wa 867/06
UZASADNIENIE
Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania Politechniki [...], decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] o zwrocie M. K. wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...], położonych w W. w rejonie ulicy [...] i [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Naczelnik [...] decyzją z dnia [...] października 1976 r., nr [...] orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem części nieruchomości o pow. [...] m2, z ogólnej powierzchni [...] m2, położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej własność M. K., z przeznaczeniem pod budowę bazy transportowo-magazynowej dla Politechniki [...] oraz pod budowę ulic, bocznic, a także jako rezerwa pod inwestycję związaną z budową dzielnicy Przemysłowo –Składowej [...].
Wnioskiem z dnia 5 czerwca 1991 r. (data wpływu do Urzędu [...]) M. K. zwrócił się do Burmistrza [...] o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu wskazał, że cały teren wywłaszczony na rzecz Politechniki [...] nie został zabudowany, lecz nadal stanowi tereny rolne nie wykorzystywane na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu.
Kierownik Urzędu Rejonowego w W. decyzją z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] orzekł o zwrocie M. K. wywłaszczonych nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu organ wskazał, że przedmiotowe nieruchomości stały się zbędne na cel wywłaszczenia, ponieważ inwestycja na tych gruntach nie została zrealizowana. Według opinii Burmistrza [...] z dnia [...] maja 1996 r., nr [...] decyzja lokalizacyjna z dnia [...] lutego 1973 r., nr [...] została uchylona, a wydana decyzja zamienna z dnia [...] października 1977 r., nr [...] utraciła swoją ważność z uwagi na niezrealizowanie na wywłaszczonych nieruchomościach zamierzeń inwestycyjnych.
W dniu 8 sierpnia 1996 r. Politechnika [...] wniosła do Wojewody [...] odwołanie od decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1996 r. W uzasadnieniu strona wskazała, że z dniem 27 września 1990 r., na mocy art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) stała się z mocy prawa użytkownikiem wieczystym przedmiotowych nieruchomości. W związku z powyższym nie jest możliwy ich zwrot na rzecz byłego właściciela, ponieważ nieruchomości te nie znajdują się we władaniu organu właściwego do orzekania w sprawie o zwrot nieruchomości.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 1996 r., nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że brak było podstaw do orzekania o zwrocie wywłaszczonych nieruchomości, ponieważ Skarb Państwa nie włada tą nieruchomością, jako że pozostaje ona w użytkowaniu wieczystym uczelni.
Na skutek skargi M. K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 1946/96 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 1996 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek określonych w art. 138 § 2 KPA. Zatem organ nie mając wątpliwości co do ustalonego w sprawie stanu faktycznego i nie widząc potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego winien wydać decyzję o charakterze reformatoryjnym i orzec co do istoty sprawy.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 1999 r., nr [...] uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] orzekającą o zwrocie M. K. wywłaszczonych nieruchomości i przekazał organowi pierwszej instancji sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że ocena prawna zawarta w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1999 r. nie wiąże organu administracji, ponieważ straciła aktualność, z uwagi na zmianę stanu prawnego spowodowanego wejściem w życie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741). Aby uniknąć naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ pierwszej instancji winien przeprowadzić postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości w oparciu o przepisy art. 136-142 i art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Na skutek skargi M. K. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 3 sierpnia 2000 r., sygn. akt I SA 1540/99 uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [..] lipca 1996 r., nr [...]. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że organ odwoławczy miał obowiązek zastosowania się do oceny prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 1999 r., sygn. akt IV SA 1946/96, wskazującej na konieczność merytorycznego rozpatrzenia sprawy, czego nie uczynił.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2000 r., nr [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. z dnia [...] lipca 1996 r., nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ podniósł, że Politechnika [...] na podstawie art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym nabyła z mocy prawa użytkowanie wieczyste na wywłaszczonej nieruchomości i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej Kw nr [...]. Zdaniem organu spełnione zostały więc przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłączające możliwość realizacji roszczenia o zwrot nieruchomości, co powoduje, że prowadzone w niniejszej sprawie postępowanie stało się bezprzedmiotowe.
W dniu 5 grudnia 2000 r. M. K. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r., żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu podniósł, że - wbrew temu co twierdzi organ - przesłanki określone w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie zachodzą, ponieważ wpis Politechniki [...] jako użytkownika wieczystego nieruchomości oznaczonych jako działki nr [...] i [...] do księgi wieczystej Kw nr [...] został dokonany na wniosek z dnia 23 grudnia 1998 r., w dniu 11 lutego 1999 r. Skarżący zarzucił, że Wojewoda [...] załatwił sprawę bez wyjaśnienia istotnych dla sprawy okoliczności. Organ nie wziął bowiem pod uwagę, że M. K. wystąpił do Sądu Rejonowego dla W. o wpis ostrzeżenia do księgi wieczystej Kw nr [...], który do dnia wniesienia skargi nie został rozpatrzony. Zdaniem skarżącego organ winien rozpoznać w sprawę w oparciu o art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, ponieważ nie ma wątpliwości, że nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia.
Pismem z dnia 31 stycznia 2001 r. Politechnika [...] jako uczestnik postępowania wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podniosła, że decyzja organu odwoławczego jest co do istoty prawidłowa, jednakże ze względu na błędne uzasadnienie winna być uchylona. W ocenie Politechniki Wojewoda [...] obowiązany był odmówić zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, z uwagi na nabycie przez Politechnikę [...] z mocy prawa użytkowania wieczystego na przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem strony art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie ma w niniejszej sprawie zastosowania, ponieważ szczególnej formy nabycia użytkowania wieczystego, w trybie art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym nie można uznać za ustanowienie na rzecz osoby trzeciej prawa użytkowania wieczystego, o którym mowa w tym przepisie.
Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie.
W dniu 21 maja 2002 r. Politechnika [...] wniosła o zawieszenie postępowania sądowego. W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 18 lutego 2002 r. strona wystąpiła do Sądu Okręgowego w W. z powództwem o ustalenie nabycia przez Politechnikę [...] prawa użytkowania wieczystego w trybie art. 182 ustawy o szkolnictwie wyższym. Postępowanie sądowe toczy się pod sygn. akt [...] C [...]. Podniosła również, że w dniu wydania zaskarżonej decyzji ustalenia Wojewody [...] co do ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w Kw nr [...] były prawidłowe, jednakże prawomocnym orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2001 r., sygn. akt [...] Ca [...] Sąd Okręgowy w W. uchylił postanowienie Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lutego 1999 r. o wpisie Politechniki [...] do Kw nr [...] jako użytkownika wieczystego. Zatem w chwili obecnej nie istnieje przesłanka do zastosowania w sprawie art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami.
Postanowieniem z dnia 23 maja 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny sprawy z powództwa Politechniki [...] o ustalenie nabycia użytkowania wieczystego.
W dniu 4 kwietnia 2006 r. M. K. wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania sądowego. W uzasadnieniu podniósł, że według oświadczenia pełnomocnika Politechniki [...] złożonego przed Sądem Okręgowym w sprawie o sygn. akt [...] C [...] powództwo o ustalenie zostało wycofane z uwagi na złożenie przez Politechnikę wniosku o stwierdzenie nabycia prawa własności do wywłaszczonej nieruchomości na podstawie art. 256 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 13 65 ze zm.). W ocenie skarżącego zawieszenie przez Sąd postępowania w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości do czasu zakończenia sprawy o uwłaszczenie Politechniki [...] jest sprzeczne z ugruntowanym w orzecznictwie sądowym poglądem o pierwszeństwie postępowania zwrotowego przed postępowaniem uwłaszczeniowym.
Postanowieniem z dnia 18 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podjął zawieszone postępowanie sądowe.
W piśmie z dnia 18 lipca 2006 r. Politechnika [...] zmieniła zawarty w piśmie z dnia 31 stycznia 2001 r. wniosek o uchylenie zaskarżonej decyzji wnosząc o oddalenie skargi. W uzasadnieniu strona podniosła, że orzeczenie o zwrocie nieruchomości poprzedniemu właścicielowi nie jest możliwe, ponieważ na mocy art. 256 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym z dniem 1 września 2005 r. przysługujące Politechnice [...] prawo użytkowania wieczystego do wywłaszczonych nieruchomości na podstawie tego przepisu przekształciło się z mocy prawa w prawo własności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie mogła być uwzględniona.
Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej jest ocena przez sąd prawidłowości prowadzenia przez organ administracji publicznej postępowania oraz zapadłego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. Sąd uwzględnia skargę strony tylko wówczas, gdy w sprawie będącej przedmiotem skargi ustali, że organy administracji naruszyły przepisy prawa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy.
Stosownie natomiast do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w jej treści podstawą prawną. Czyni to wedle stanu prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na ocenę przez Sąd legalności zaskarżonego aktu nie mają więc wpływu powstałe po wydaniu kwestionowanej decyzji zdarzenia prawne (wytoczenie powództwa, wniesienie środka zaskarżenia, wydanie orzeczenia sądowego, decyzji administracyjnej w innej sprawie lub dokonanie czynności prawnej, odnoszącej się do przedmiotu sprawy sądowoadministracyjnej).
Dokonując kontroli decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2000 r. Sąd nie dopatrzył się naruszeń przepisów prawa, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy. Zaskarżona decyzja została bowiem wydana przez właściwy organ, w oparciu o prawidłową podstawę prawną, z zapewnieniem stronom udziału w postępowaniu poprzedzającym załatwienie sprawy.
Podstawę prawną w niniejszej sprawie niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 26, poz. 2603 ze zm.). Zgodnie z art. 136 ust. 3 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) poprzedni właściciel może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Definicję zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia formułuje art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jednak roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3 wskazanej wyżej ustawy nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie tej ustawy na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Należy zauważyć, że już na tle art. 69 ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) w orzecznictwie Sądu Najwyższego zarysował się pogląd, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest możliwy, jeżeli zostaną spełnione równocześnie dwie przesłanki: nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia i aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi (por. wyrok SN z dnia 12 maja 1994 r., III ARN 22/94, OSNP 1994/7/108; wyrok SN z dnia 8 października 1998 r., III RN 25/98, Prok. i Pr. 1999/1/53). Zaprezentowane wyżej stanowisko odnosi się do często występującej w praktyce sytuacji (tak jak w niniejszej sprawie), gdy przeszkodę do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości stanowi obciążające tę nieruchomość prawo użytkowania wieczystego przysługujące osobie trzeciej. Zdaniem Sądu Najwyższego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest w takich warunkach niemożliwy, bowiem Skarb Państwa, z uwagi na ustanowione na nieruchomości użytkowanie wieczyste na rzecz osoby trzeciej, nie ma w swojej dyspozycji tejże nieruchomości i związku z tym nie może dokonać jej zwrotu. Decyzja o zwrocie nieruchomości wydana w tej sytuacji godziłaby w porządek prawny i byłaby w dniu jej wydania trwale niewykonalna, co skutkowałoby stwierdzeniem jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 KPA (por. m. in. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1991 r., SA/Ka 60/91, OSP 1993/7/147; uchwała SN z dnia 23 września 1993 r., III AZP 13/93, OSA 1994/10/7; uchwała SN z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93, LEX nr 10916; wyrok NSA z dnia 21 marca 1994 r., SA/Lu 1026/93, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 11 stycznia 1995 r., SA/Ł 1416/91, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1995 r., IV SA 414/94, Wokanda 1995/9/33; wyrok NSA z dnia 21 listopada 1997 r., IV SA 297/96 niepublikowany; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 1998 r., IV SA 390/98, LEX nr 45941; wyrok NSA z dnia 16 listopada 2000 r., I SA 1539/99, LEX nr 75555; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2005 r., I OSK 4/05, Legalis). Na kanwie wskazanych wyżej orzeczeń również w doktrynie zaprezentowany został pogląd, zgodnie z którym ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości objętej postępowaniem o zwrot stanowi swoistą, nie zapisaną wprost w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami negatywną przesłankę jej zwrotu (zob. T. Woś. Wywłaszczenie i zwrot nieruchomości. WP PWN 1998 r., str. 204). Przedstawione wyżej jednolite poglądy judykatury i doktryny w pełni podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.
Co prawda w orzecznictwie sądowym wskazuje się (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 1994 r., IV SA 963/93, Prok. i Pr. 1995/4/51; wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1995 r., IV SA 414/94, Wokanda 1995/9/33; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2005 r., OSK 4/05, Legalis) , że przed wydaniem decyzji w przedmiocie zwrotu nieruchomości organ winien podjąć czynności zmierzające do odzyskania władania tą nieruchomością poprzez zażądanie rozwiązania użytkowania wieczystego w trybie art. 33 ust. 1, 3-4 ustawy o gospodarce nieruchomościami przez sąd powszechny, jednak poglądu tego nie można odnieść do sytuacji istniejącej w niniejszej sprawie, gdy wywłaszczona nieruchomość przed złożeniem wniosku o jej zwrot stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Przepis art. 33 tej ustawy dotyczy bowiem możliwości żądania przez właściwy organ rozwiązania użytkowania wieczystego, jeżeli użytkownik wieczysty korzysta z nieruchomości w sposób sprzeczny ze sposobem korzystania ustalonym w umowie bądź w decyzji administracyjnej. Dyspozycja tego przepisu nie obejmuje rozwiązania użytkowania wieczystego powstałego z mocy prawa w trybie art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Użytkowanie wieczyste powstałe na mocy tego przepisu nie wymaga bowiem potwierdzenia poprzez zawarcie umowy lub wydanie decyzji administracyjnej. Brak więc ustalonego między stronami bądź ustalonego jednostronnie przez organ administracji sposobu korzystania z nieruchomości, który mógłby podlegać kontroli sądu.
Nie można jednak zgodzić się ze stanowiskiem Wojewody [...], że w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Ze znajdującego się w aktach sprawy odpisu z dnia 22 marca 1999 r. z księgi wieczystej Kw nr [...] wynika bowiem, że wpis prawa użytkowania wieczystego na rzecz Politechniki [...] nastąpił w dniu 11 lutego 1999 r. na wniosek z dnia 23 grudnia 1998 r. Uwzględniając nawet zasadę wstecznej mocy wpisu nie można uznać, iż została spełniona przesłanka ujawnienia prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. Spełniona została tylko pierwsza przesłanka wymieniona w art. 229 - ustanowienie użytkowania wieczystego przed dniem 1 stycznia 1998 r. Rację ma zatem skarżący twierdząc, że przepis ten nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Stanowisko takie zaprezentowano również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 lutego 2001 r., IV SA 2687/98, niepublikowany). Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Politechniki [...] jakoby prawo użytkowania wieczystego powstałe z mocy prawa nie kwalifikowało się jako prawo ustanowione, w rozumieniu tego przepisu. Przepis art. 229 nie uzależnia przeszkody w postaci istniejącego na nieruchomości użytkowania wieczystego od sposobu jego powstania (z mocy prawa, na podstawie zawartej umowy lub wydanej konstytutywnej decyzji administracyjnej). Ustanowienie, o którym mowa w jego treści obejmuje wszystkie przypadki nabycia użytkowania wieczystego przez osobę trzecią.
Z podniesionych wyżej względów błędne jest, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, stanowisko Wojewody [...] upatrujące w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. To uchybienie organu nie miało jednak wpływu na wynik sprawy i nie mogło doprowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji przez Sąd.
Rzeczywistą przyczyną niekorzystnej dla skarżącego decyzji jest istniejące w momencie jej wydania prawo użytkowania wieczystego na rzecz Politechniki [...]. Pozbawiło to Skarb Państwa władania wywłaszczoną nieruchomością uniemożliwiając tym samym realizację roszczenia z art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Nabycie prawa użytkowania wieczystego z mocy prawa przez uczelnię może być zweryfikowane jedynie przez sąd powszechny w postępowaniu cywilnym.
Ustosunkowując się natomiast do podnoszonego przez skarżącego naruszenia zasady pierwszeństwa postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed postępowaniem uwłaszczeniowym trzeba zauważyć, że reguła ta nie ma zastosowania w przypadku nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego, które nie wymaga potwierdzenia decyzją administracyjną. Trzeba zauważyć, że powyższa zasada dotyczy wzajemnego stosunku dwóch toczących się równolegle postępowań administracyjnych: postępowania uwłaszczeniowego (przede wszystkim prowadzonego w trybie art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości - Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) oraz postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że w takiej sytuacji postępowanie uwłaszczeniowe winno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu zwrotowym (por. wyrok NSA z dnia 10 października 2001 r., I SA 2394/99, LEX nr 75559). Roszczenie o zwrot nieruchomości jest bowiem traktowane jako prawo osoby trzeciej które w postępowaniu uwłaszczeniowym nie może być naruszone. Jedynie w ramach toczącego się postępowania sądowego (mającego potwierdzić bądź zaprzeczyć uwłaszczeniu) równolegle z postępowaniem zwrotowym zasada ta miałaby zastosowanie. Z akt sprawy wynika, że postępowanie sądowe o ustalenie nabycia przez Politechnikę [...] prawa użytkowania wieczystego zostało wszczęte dopiero w 2002 r., a więc po wydaniu przez Wojewodę [...] zaskarżonej decyzji. Kwestia ta nie może być jednak brana pod uwagę przez Sąd.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło