III RN 25/98

Izba Cywilna1998-10-08

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela jest możliwy, jeśli nieruchomość ta stała się przedmiotem użytkowania wieczystego jednostki badawczo-rozwojowej na mocy ustawy, a wniosek o zwrot został złożony przed wejściem w życie tej ustawy?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela jest możliwy, jeśli nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i aktualny stan prawny nie stanowi przeszkody dla jej zwrotu. Nawet jeśli jednostka badawczo-rozwojowa nabyła prawo użytkowania wieczystego z mocy prawa po złożeniu wniosku o zwrot, nie wyłącza to możliwości jego uwzględnienia, o ile nie narusza to praw osób trzecich. Postępowanie wieczystoksięgowe dotyczące wpisu użytkowania wieczystego nie ma znaczenia prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia o zwrocie nieruchomości, jeśli nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zwrotu wywłaszczonej nieruchomości na rzecz Zygmunta Ł. Nieruchomość została wywłaszczona na rzecz Polskiej Akademii Nauk w celu budowy Instytutu Genetyki i Hodowli Roślin. W późniejszym czasie część terenu przekazano Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin. Organ pierwszej instancji orzekł o zwrocie nieruchomości, uznając ją za zbędną na pierwotny cel. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin. Minister Sprawiedliwości wniósł rewizję nadzwyczajną, kwestionując możliwość zwrotu nieruchomości, na której Instytut nabył prawo użytkowania wieczystego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości.

Pełny tekst orzeczenia

Wyrok z dnia 8 października 1998 r. III RN 25/98 Grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gmin, które w dniu 11 marca 1991 r., pozostawały w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, stały się z mocy ustawy przedmiotem użytkowania wieczystego tej jednostki (art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych, jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.), gdy nie naruszało to praw osób trzecich (art. 64 ust. 2 tej ustawy). Przewodniczący SSN: Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Grudzieckiego, po rozpoznaniu w dniu 8 października 1998 r. sprawy ze skargi Ins-tytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R. na decyzję Wojewody P. z dnia 14 marca 1997 r. [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości [...] od wyroku Naczelnego Sądu Adminis-tracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Poznaniu z dnia 21 sierpnia 1997 r. [...] o d d a l i ł rewizję nadzwyczajną. U z a s a d ni e n i e Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia 7 stycznia 1997 r. wydaną na podstawie art. 104 KPA i art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) orzekł o zwrocie na rzecz Zygmunta Ł. części nieruchomości położonej w P. przy ul. S., a objętej księgą wieczystą KW nr 10727, która w ewidencji gruntów oznaczona została jako obręb P. arkusz mapy 8 działka nr 2/1 o pow. 13529 m2 oraz nie zobo-wiązał Zygmunta Ł. do zwrotu zwaloryzowanej kwoty odszkodowania oraz kosztów nakładów poniesionych na tej nieruchomości po wywłaszczeniu. W uzasadnieniu 2 decyzji wyjaśniono, że we wniosku o wszczęcie postępowania Zygmunt Ł. domagał się zwrotu części nieruchomości położonej w P. przy ul. S., a objętej księgą wie-czystą KW nr 79487 i stanowiącej część działek nr 774/5 i 774/8 oraz księgą wie-czystą KW nr 37365 i stanowiącej część działki 774/8, z tym, że w wyniku odnowie-nia ewidencji przedmiotowa część działek 774/5 i 774/8 stanowi aktualnie działkę nr 2/1 z arkusza mapy 8 obrębu P., a działka 774/6 oznaczona została jako działka nr 1/1/ z arkusza mapy 8 obrębu P. Kierownik Urzędu Rejonowego w P. decyzją z dnia 31 grudnia 1992 r. orzekł o zwrocie obu wymienionych części nieruchomości na rzecz Zygmunta Ł. i zobowiązał Zygmunta Ł. do zwrotu na rzecz Skarbu Państwa kwoty 48 302 000 starych złotych. Decyzja ta utrzymana została w mocy decyzją Wojewody P. z dnia 3 marca 1993 r., a Zygmunt Ł. uiścił na rzecz Skarbu Państwa oznaczoną w niej kwotę, ponieważ Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejs-cowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 16 września 1993 r. oddalił skargę Instytutu Ho-dowli i Aklimatyzacji Roślin w tej sprawie. Następnie na skutek rewizji nadzwyczajnej Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 12 maja 1994 r. (III ARN 22/94) uchylił powyższy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 8 grudnia 1994 r. [...] uchylił de-cyzję Wojewody P. z dnia 3 marca 1993 r., a Wojewoda P. decyzją z dnia 10 stycz-nia 1995 r. uchylił decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 31 grudnia 1992 r. W tej sytuacji Zygmunt Ł. wniósł o wydanie dwóch odrębnych decyzji w sprawie zwrotu działek nr 1/1 i nr 2/1, w wyniku czego wydana została decyzja z dnia 9 maja 1996 r. orzekająca o zwrocie działki nr 1/1. Natomiast działki nr 2/1 dotyczyła niniejsza decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 7 stycznia 1997 r. W toku postępowania ustalono, że Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 29 marca 1996 r. uchylił postanowienie o wpisie w księdze wieczystej KW nr 79487 użytkowania wieczystego Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Oddziału G.-P., a w tej sytuacji przyjęto, że Skarb Państwa włada nadal tą nieruchomością. Ustalono także, że orzeczeniem byłego Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z dnia 9 czerwca 1962 r. [...], wydanym na wniosek Polskiej Akademii Nauk - Zakładu Ge-netyki Roślin w P. wywłaszczono grunty o łącznej powierzchni 18 600 m2 , w tym między innymi przedmiotową nieruchomość stanowiącą własność Zygmunta Ł. i jego ojca Wincentego Ł., przy czym Zygmunt Ł. objął w całości spadek po swym ojcu. Nieruchomości te przeznaczone były pod budowę Instytutu Genetyki i Hodowli Roś-lin. Na części wywłaszczonego terenu Polska Akademia Nauk wybudowała obiekty 3 Instytutu Genetyki Roślin, natomiast część tego terenu o powierzchni 5,5 ha, która położona jest obecnie przy ul.. S., Polska Akademia Nauk przekazała Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Ministerstwa Rolnictwa z przeznaczeniem na cele bu-dowy ośrodka badawczego, zaś reszta terenu pozostała nie zagospodarowana. W związku z tym, decyzjami z dnia 14 maja 1973 r. oraz z dnia 25 sierpnia 1983 r. wy-gaszono prawo użytkowania przez Polską Akademię Nauk działek gruntu nr 774/5 i 774/8, a teren ten przekazano w użytkowanie na czas nieokreślony Instytutowi Ho-dowli i Aklimatyzacji Roślin, który na części tego terenu wybudował Ośrodek Badaw-czo-Rozwojowy. Natomiast pozostała część terenu przewidziana została pod budo-wę obiektów przemysłowych, baz i składów oraz na inne cele. Biorąc powyższe pod uwagę organ orzekający stanął na stanowisku, że na przedmiotowych nieruchomo-ściach nie zrealizowano celów, dla których zostały one wywłaszczone. Równocze-śnie organ orzekający przyjął, że już w chwili rezygnacji Polskiej Akademii Nauk z realizacji planowanej wcześniej inwestycji i przekazania gruntu Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin wywłaszczona nieruchomość okazała się zbędna. Natomiast samo przekazanie gruntów w użytkowanie Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin nie pozwala na przyjęcie, że Instytut ten jest następcą prawnym Polskiej Akademii Nauk. Fakt, że sporna nieruchomość pozostaje aktualnie w zarządzie Instytutu Ho-dowli i Aklimatyzacji Roślin nie stanowi przeszkody dla zwrotu nieruchomości. Nato-miast zgłoszony w toku postępowania wniosek Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roś-lin o jego zawieszenie do czasu zakończenia toczącego się postępowania o wpis do księgi wieczystej prawa użytkowania wieczystego na rzecz Instytutu Hodowli i Akli-matyzacji Roślin nie został uwzględniony wobec stwierdzenia, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został przed wejściem w życie ustawy zmieniającej ustawę o jednostkach badawczo-rozwojowych, tj. przed dniem 11 marca 1991 roku. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R. powołując się w szczególności na nabycie prawa użytkowania wieczystego tego gruntu na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach ba-dawczo-rozwojowych (Dz.U. z 1991 r. nr 44, poz. 194 ze zm.). Wojewoda P. działa-jąc na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 KPA decyzją z dnia 14 marca 1997 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego zwrócono uwagę w szczególności, że wedle art. 64 ust. 2 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych nabycie prawa użytkowania wieczystego przez Instytut Hodowli i Akli-matyzacji Roślin nie mogło nastąpić z naruszeniem praw osób trzecich oraz podnie- 4 siono brak wpisu prawa użytkowania wieczystego tej nieruchomości do księgi wie-czystej. Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R. wniósł skargę na powyższą de-cyzję Wojewody P., wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej jej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w P. z dnia 7 lipca 1997 r. W uzasadnieniu tej skargi podniesiono, że w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wy-właszczaniu nieruchomości podlegają zwrotowi tylko te nieruchomości, które okazały się zbędne dla celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej i nadal znajdują się w dyspozycji organu orzekającego o zwrocie. Tymczasem, w opinii strony skarżącej, obie wymienione przesłanki w danym wypadku nie zostały spełnione. W szczególności w skardze podniesiono, że sposób korzystania z wywłaszczonej nie-ruchomości od chwili orzeczenia o jej wywłaszczeniu nie uległ zmianie, a przy prze-kazaniu tej nieruchomości w użytkowanie stronie skarżącej wskazano przepis § 13 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 maja 1992 r. w sprawie przekazywa-nia terenów w miastach i osiedlach, co dowodzi, że przyczyną przekazania była zmiana w planie zagospodarowania przestrzennego terenu jaka nastąpiła w wyniku porozumienia pomiędzy Ministrem Rolnictwa a Sekretarzem Naukowym Polskiej Akademii Nauk, a nie okoliczność, że teren ten stał się zbędny. Poza tym w skardze podniesiono, że użytkowanie wieczyste na rzecz strony skarżącej powstało z mocy samego prawa na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojo-wych i nie ma tu żadnego znaczenia okoliczność, że wniosek o zwrot nieruchomości złożony został przed wejściem w życie tego przepisu ustawowego. Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu wyrokiem z dnia 21 sierpnia 1997 r. [...] oddalił skargę. W uzasadnieniu tego wyroku podniesio-no, że istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy spełnione zostały dwie przesłanki stosowania art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Pierwsza z tych przesłanek dotyczy zbędności nieru-chomości na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu. W rozpoznawanej sprawie wywłaszczenie nastąpiło na rzecz Zakładu Genetyki Roślin Polskiej Akademii Nauk, a jego celem była budowa konkretnie oznaczonego obiektu, tzn. budynku dla Insty-tutu Genetyki i Hodowli Roślin. Tymczasem stronie skarżącej, to jest Instytutowi Ho-dowli i Aklimatyzacji Roślin nie przysługują uprawnienia ani sukcesora uniwersalne-go, ani też syngularnego w stosunku do tego podmiotu, na rzecz którego nastąpiło wywłaszczenie. Zmiana użytkownika gruntu wiązała się bowiem ze zmianami w pla-nie zagospodarowania przestrzennego, co świadczyło o niemożności realizacji celu 5 wywłaszczenia przez podmiot wskazany w decyzji o wywłaszczeniu. Dlatego Na-czelny Sąd Administracyjny podzielił stanowisko organów orzekających w sprawie, wedle którego zbędność nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu zaistniała już z chwilą wygaszenia prawa jej użytkowania przez wymienioną jednost-kę organizacyjną Polskiej Akademii Nauk. Z tą chwilą nie mógł być już osiągnięty cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, skoro ustała możliwość wzniesienia obiektów dla Instytutu Genetyki i Hodowli Roślin Polskiej Akademii Nauk. Natomiast nie ma znaczenia dla rozpoznawanej sprawy okoliczność, że strona skarżąca prowadzi działalność o charakterze zbliżonym do tej jaką zamierzała prowadzić na wywłasz-czonej nieruchomości jednostka organizacyjna Polskiej Akademii Nauk. Z kolei speł-nienie drugiej przesłanki wynikać powinno z oceny, czy w chwili wydawania decyzji kończącej postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości nieruchomość ta pozosta-wała we władaniu Skarbu Państwa lub gminy. Naczelny Sąd Administracyjny podzie-lił pogląd prawny organów orzekających, że stosownie do postanowienia art. 64 ust. 1 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych użytkowanie wieczyste nieruchomo-ści powstawało z mocy prawa z dniem 11 marca 1991 r., a wpis użytkowania wieczystego do księgi wieczystej miał jedynie znaczenie deklaratoryjne, a nie kons-tytutywne. Skoro zatem art. 64 ust. 2 ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych stanowi, że nabycie użytkowania wieczystego na podstawie art. 64 ust. 1 tej ustawy nie narusza praw osób trzecich, a pozostaje poza sporem, że w rozpoznawanej sprawie podanie o zwrot nieruchomości złożono jeszcze w dniu 3 kwietnia 1990 r., podczas gdy uwłaszczenie na podstawie art. 64 ust. 1 ustawy o jednostkach badaw-czo-rozwojowych następowało z mocy prawa wedle stanu prawnego na dzień 11 marca 1991 r., to wynika stąd, że toczące się w odniesieniu do spornej nieruchomo-ści postępowanie wieczystoksięgowe nie miało znaczenia prejudycjalnego dla me-rytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Tym bardziej, że Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż ani zarząd ani też użytkowanie nierucho-mości nie stanowią przeszkody dla jej zwrotu w trybie art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Minister Sprawiedliwości pismem z dnia 12 marca 1998 r. [...] wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 sierpnia 1997 r. [...], zarzucając mu rażące naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), art. 7 i art. 77 § 1 KPA oraz art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wyw- 6 łaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) i art. 64 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (jedno-lity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.), a w konsekwencji na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym wniósł o uchylenie zas-karżonego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania. W uzasadnie-niu rewizji nadzwyczajnej podniesiono w szczególności, że nie jest dopuszczalne wydawanie decyzji o zwrocie nieruchomości zbędnej na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu, jeżeli Skarb Państwa lub gmina nie władają taką nieruchomością, a w szczególności wówczas, gdy na nieruchomości zostało ustanowione użytkowanie wieczyste (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 grudnia 1993 r., III AZP 24/93). Tymczasem, w opinii wnoszącego rewizję nadzwyczajną, w rozpoznawanej sprawie nie dokonano dostatecznych ustaleń w kwestii statusu prawnego spornej nieruchomości w dacie orzekania, a w szczególności nie ustalono, czy Instytut Ho-dowli i Aklimatyzacji Roślin w R. nabył prawo jej użytkowania wieczystego, chociaż na istnienie tego prawa po stronie Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin w R., jak podniesiono w rewizji nadzwyczajnej, wskazuje dokonany w Państwowym Biurze Notarialnym w P. wpis w księdze wieczystej KW nr 79487, który dokonany został na podstawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 1997 r. [...]. W odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną Zygmunt Ł. wniósł o jej oddalenie, zarzucając, że została ona wniesiona dopiero w dniu 12 marca 1998 r., tj. po upływie sześciu miesięcy od daty wydania zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Admi-nistracyjny, czyli od dnia 21 sierpnia 1997 r. Ponadto w odpowiedzi na rewizję nadz-wyczajną podniesiono, że skoro w sprawie niniejszej chodzi o zwrot nieruchomości na rzecz właściciela, to oczywiste jest, że nie może to naruszać interesu Rzeczypos-politej Polskiej i to tym bardziej, że w dacie wydania zaskarżonego wyroku przez Na-czelny Sąd Administracyjny właścicielem nieruchomości był nadal Skarb Państwa. Natomiast wpis hipoteczny na rzecz Instytutu Aklimatyzacji i Hodowli Roślin, o któ-rym mowa w rewizji nadzwyczajnej, dokonany został w księdze wieczystej na pods-tawie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 27 czerwca 1997 r. [...] i dotyczył nieruchomości objętej KW 79487, a nie KW 110727, którą objęta jest sporna działka 2/1 w obrębie P. Zresztą, jak podniesiono w odpowiedzi na rewizję nadzwyczajną, Instytut Aklimatyzacji i Hodowli Roślin przedstawił Ministrowi Spra-wiedliwości nieaktualny wypis z księgi wieczystej KW 110727, który dotyczy spornej 7 działki, ponieważ Wojewoda P. decyzją z dnia 23 grudnia 1997 r. [...] stwierdził nie-ważność decyzji Zarządu Geodezji i Gospodarki Terenami miasta P. z dnia 14 maja 1973 r. [...], zmienionej decyzją z dnia 25 sierpnia 1983 r. [...] w części dotyczącej przekazania w użytkowanie na czas nieokreślony Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin - Oddział I P.-G. nieruchomości, obecnie oznaczonej geodezyjnie - obręb P., działka 2/1 objęta KW 110727, choć wynikającej z tej decyzji zmiany, wyłącznie z przyczyn czasowych, nie zdołano jeszcze wprowadzić do ksiąg wieczystych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja nadzwyczajna nie jest uzasadniona. Rewizja została wniesiona w przepisanym terminie, jeżeli zważyć, że sześcio-miesięczny termin do jej wniesienia liczyć należy nie od dnia wydania, ale od dnia doręczenia zaskarżonego wyroku (art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektó-rych innych ustaw - Dz.U. Nr 43, poz. 189 z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej art. 98 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji - Dz.U. Nr 133, poz. 882, która weszła w życie z dniem 29 listopada 1997 r.). Stosownie do postanowienia art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm. - nadal powoływanej jako: ustawa o gospodarce gruntami) nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przy czym, zwrot nieruchomości na podstawie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami jest możliwy w wypadku, gdy spełnione zostaną równocześnie dwie przesłanki prawne: po pierwsze - nierucho-mość okazała się zbędna na cel określony w decyzji o jej wywłaszczeniu oraz po drugie - aktualny w chwili orzekania stan prawny nieruchomości nie stanowi przesz-kody dla jej zwrotu poprzedniemu właścicielowi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 1994 r., III ARN 22/94 - OSNAPIUS z 1994 r. Nr 7 poz. 108). Na podstawie zebranego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego Naczelny Sąd Administracyjny trafnie ustalił, że stanowiąca przedmiot sporu nieru- 8 chomość stała się zbędna dla realizacji pierwotnie planowanego budynku dla Insty-tutu Genetyki i Hodowli Roślin Polskiej Akademii Nauk, co spowodowało, że decy-zjami z dnia 14 maja 1973 r. oraz z dnia 25 sierpnia 1983 r. wygaszono prawo użyt-kowania przez Polską Akademię Nauk zbędnych działek gruntu. Wprawdzie teren ten przekazany został równocześnie w użytkowanie na czas nieokreślony Instytutowi Hodowli i Aklimatyzacji Roślin Ministerstwa Rolnictwa, ale samo przekazanie gruntu w użytkowanie nie może stanowić podstawy dla przyjęcia, że zachowana została prawna ciągłość użytkowania przedmiotowej nieruchomości, a resortowy Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin stał się następcą prawnym Polskiej Akademii Nauk. Z kolei, gdy chodzi o spełnienie drugiej z wymienionych wyżej przesłanek prawnych, to należy mieć na uwadze, że stosownie do postanowienia art. 64 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 44, poz. 194 ze zm.), grunty będące własnością Skarbu Państwa lub gmin, które w dniu 11 marca 1991 roku (por. art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 22 lutego 1991 r. zmieniającej ustawę o jednostkach badawczo-rozwojowych - Dz.U. z 1991 r. Nr 19, poz. 81) pozostawały w zarządzie jednostki badawczo-rozwojowej, z tym dniem stawały się z mocy ustawy (ex lege) przedmiotem użytkowania wieczyste-go danej jednostki badawczo-rozwojowej, ale tylko o tyle, o ile nie naruszało to praw osób trzecich. Dlatego trafnie przyjął Naczelny Sąd Administracyjny, że skoro w roz-poznawanej sprawie podanie o zwrot nieruchomości w trybie art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami zostało złożone w dniu 3 kwietnia 1990 r., podczas gdy uwłaszczenie jednostek badawczo-rozwojowych na mocy art. 64 ust. 1 ustawy nas-tąpiło dopiero z dniem 11 marca 1991 roku i to przy wyraźnym zastrzeżeniu ustawo-wym, że nie może ono naruszać praw osób trzecich (art. 64 ust. 2 ustawy o jednost-kach badawczo-rozwojowych), to postępowanie wieczystoksięgowe mające na celu dokonanie wpisu wieczystego użytkowania na spornej nieruchomości na rzecz Ins-tytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, które toczyło się jeszcze w czasie trwającego już przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania w niniejszej sprawie, nie miało znaczenia prejudycjalnego dla rozstrzygnięcia tego Sądu. Tym bardziej, że pozostaje poza sporem, iż zarówno w dacie podejmowania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w P., czyli w dniu 7 stycznia 1997 r. [...], jak i decyzji Wojewody P. w dniu 14 marca 1997 r. [...], które poddane zostały następnie kontroli sądowej, przedmiotowa nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa. Dlatego zarzut rewizji nadzwyczajnej jakoby Naczelny Sąd Administracyjny wydając wyrok w 9 niniejszej sprawie naruszył postanowienia art. 7 oraz art. 77 § 1 KPA nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzut ten okazał się niesłuszny także i z tej przyczyny, że pod-niesiony został w nawiązaniu do wydanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu pos-tanowienia z dnia 27 czerwca 1997 roku, które nakazywało dokonanie wpisu w księ-dze wieczystej KW nr 79487 prawa użytkowania wieczystego na rzecz Instytutu Ho-dowli i Aklimatyzacji Roślin w R., a tymczasem nieruchomość będąca przedmiotem niniejszego postępowania objęta jest inną księgą wieczystą, a mianowicie księgą o numerze KW 110727. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483) oraz art. 39312 KPC w związku art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektó-rych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzekł, jak w sentencji. ========================================

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 64 ust. 1art. 64 ust. 2art. 104 KPart. 69art. 138 § 1 pkt 1 KPart. 69 ust. 1art. 27 ust. 1art. 7art. 77 § 1 KPart. 64art. 57 ust. 2art. 10

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 14.07.2026. · PDF źródłowy