III ARN 31/87
WyrokSąd Najwyższy1988-12-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości podlega zwrotowi, jeżeli organ administracji ustalił, że nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie?Ratio decidendi
Nieruchomość wywłaszczona podlegała zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela (za jego zgodą), jeżeli organ administracji ustalił, że nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie. Przesłanka nieużycia nieruchomości i jej zbędności zachodziła, gdy na skutek zmiany planu gospodarczego lub planu zagospodarowania przestrzennego nieaktualna stała się potrzeba przyjęcia nieruchomości wywłaszczonej do realizacji tego planu. W niniejszej sprawie ta materialnoprawna przesłanka zwrotu nieruchomości w ogóle nie wchodziła w grę.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję o zwrocie nieruchomości następców prawnych byłych współwłaścicieli, którzy zostali wywłaszczeni w 1965 r. na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL. Kluczowe było ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki materialnoprawne do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego i oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy ze skargi (...) na decyzję Dyrektora Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Wojewódzkiego (...) w przedmiocie zwrotu nieruchomości na rzecz następców prawnych byłych współwłaścicieli wywłaszczonych w 1965 r. na skutek rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego PRL (...) od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach z dnia 27 listopada 1986 r. SA/Ka 418/86uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.Uzasadnienie faktyczneStosownie do przepisu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17 poz. 70 ze zm.), pod rządem której to ustawy dokonano wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, nieruchomość wywłaszczona podlegała zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela /za jego zgodą/, jeżeli organ administracji ustalił, że nie została użyta i jest zbędna na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie.W praktyce przyjmowano, że przesłanka nieużycia nieruchomości i jej zbędności na cele, dla których orzeczono wywłaszczenie zachodziła, gdy na skutek zmiany planu gospodarczego danej jednostki administracyjnej lub planu zagospodarowania przestrzennego danej miejscowości bądź jej części nieaktualna stała się potrzeba przyjęcia nieruchomości wywłaszczonej do realizacji tego planu.W niniejszej sprawie ta materialnoprawna przesłanka zwrotu przedmiotowej nieruchomości w ogóle nie wchodziła w grę.
Powiązane orzeczenia
- III RN 25/98 1998-10-08Czy zwrot wywłaszczonej nieruchomości na rzecz poprzedniego właściciela jest możliwy, jeśli nieruchomość ta stała się przedmiotem użytkowania wieczystego jednostki badawczo-rozwojowej na mocy ustawy, a wniosek o zwrot zo…
- III AZP 11/87 1988-01-27Czy nieruchomość wywłaszczona, która stała się zbędna na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu, podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy za ich zgodą, nawet jeśli może być wykorzystana dla…
- III ARN 82/94 1995-02-07Czy nieruchomość wywłaszczona na określony cel podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela, jeśli cel ten uległ zmianie lub nieruchomość stała się zbędna na pierwotny cel?
- III AZP 8/84 1985-02-20Czy nieruchomość zbyta na podstawie umowy przewidzianej przez art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości jest „nieruchomością wywłaszczoną” w rozumieniu art. 34 ust. 1 tej ustaw…
- III ARN 59/95 1996-01-25Czy przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości określone w art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości mają zastosowanie również do zwrotu wywłaszczonego prawa…
Powołane przepisy
art. 34 ust. 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.