II FZ 845/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Po 425/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z 8 sierpnia 2012 r., I SA/Po 425/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił wniosek P. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 21 lutego 2012 r. w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego. Postanowieniem z 20 czerwca 2012 r. referendarz sądowy oddalił wniosek strony o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym z uwagi na jego nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżąca stwierdziła, że złożyła na urzędowym formularzu ustawowo wymagane oświadczenie, które wystarczy do oceny jej sytuacji majątkowej. Sąd pierwszej instancji wskazał, że zawarte przez wnioskodawczynię na formularzu PPF dane nie były wystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawczyni a skarżąca uchyliła się od przedstawienia wskazanej w wezwaniu sądowym dokumentacji. Wnosząc sprzeciw od kwestionowanego rozstrzygnięcia strona mogła dołączyć żądane wcześniej przez referendarza dokumenty i wyjaśnienia. Jednakże stwierdziła, że żądanie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów jest bezpodstawne. Sąd wobec tego uznał za niecelowe ponowne wzywanie skarżącej o złożenie tych dokumentów i wyjaśnień i stwierdził, że skarżąca nie wykazała w sposób niebudzący wątpliwości, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. 2. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła jemu błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez przyjęcie, iż skarżąca ma możliwość uiszczenia wpisu sądowego oraz naruszenie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: "P.p.s.a.") poprzez jego błędną interpretację i ustalenie, iż skarżąca zobowiązana była wykazać, nie zaś uprawdopodobnić swoja trudną sytuację materialną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie jest bezzasadne. Analiza akt dowodzi, że skarżąca, na kolejnych etapach postępowania powiela argumentację dotyczącą złego stanu majątkowego, nie przedkładając jednak żadnych rzetelnych, a przede wszystkim aktualnych dokumentów źródłowych na poparcie swych twierdzeń. W orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym prawa pomocy podkreśla się, że zgodnie z treścią art. 246 P.p.s.a. prawo to jest przyznawane wnioskodawcy, gdy to on wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania. Referendarz sądowy lub sąd winien wezwać wnioskodawcę do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, gdyby oświadczenie zawarte we wniosku składanym na formularzu urzędowym okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego (art. 255 P.p.s.a.), jednakże ciężar wykazania w sposób jak najpełniejszy i przekonujący złej kondycji finansowej poprzez przedłożenie do akt sprawy stosownych dokumentów spoczywa na samym wnioskodawcy. Jeśli chodzi o działania, o jakich mowa powyżej, skarżąca zachowuje całkowicie bierną postawę procesową, na co słusznie zwrócił uwagę sąd pierwszej instancji. Do akt sprawy nie wpłynęły żadne nowe dokumenty źródłowe, które są niezbędne dla oceny rzeczywistych możliwości finansowych strony, w tym dotyczących prowadzenia przez męża skarżącej gospodarstwa rolno - drobiarskiego, posiadania przez stronę i jej małżonka konta, rachunków i lokat bankowych, kosztów miesięcznego utrzymania, posiadania samochodu osobowego oraz dotyczące mieszkania, w którym strona mieszka ze swoją rodziną i kosztów z nim związanych. Sąd pierwszej instancji zmuszony został do rozstrzygnięcia sprawy na podstawie niekompletnego materiału dowodowego dostarczonego przez stronę, który może - tak jak w niniejszej sprawie - okazać się niewystarczający dla wykazania istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 P.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FSK 236/08, LEX nr 479142). Mając na uwadze wszystkie te okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swego wniosku o przyznanie mu prawa pomocy. Z tych względów na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. zażalenie należało oddalić jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.