II OSK 2571/12

Dnia 26 marca 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak /spr./ sędzia NSA Jolanta Rudnicka Protokolant starszy sekretarz sądowy Mariusz Szufnara po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1482/11 w sprawie ze skargi K. W. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i decyzję Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie na rzecz K. W. 300 (słownie: trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 1482/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę K. W. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie uznania za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w Lublinie orzeczeniem z dnia [...] września 2011 r. orzekła o niezdolności K. W. do zawodowej służby wojskowej - kategoria "N". Jako rozpoznanie wskazano: 1. małopłytkowość z leukopenią do diagnostyki specjalistycznej (§ 55 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej), 2. nieprawidłowe wartości biochemiczne wskaźników wydolności wątroby (§ 44 pkt 6 ww. załącznika), 3. bliznę pooperacyjną podbrzusza prawego (§ 3 pkt 1 ww. załącznika). K. W. odwołał się od orzeczenia Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Lublinie podnosząc, że nie zgadza się z orzeczoną kategorią zdolności do zawodowej służby wojskowej. Jako nowe dowody w sprawie przedłożył zaświadczenie lekarskie z Specjalistycznego Gabinetu Lekarskiego w Białej Podlasce z dnia 7 października 2011 r., wynik badania laboratoryjnego z NZOZ Laboratorium Analitycznego w Białej Podlasce z dnia 29 września 2011 r., wynik badania laboratoryjnego z Medycznego Laboratorium Diagnostycznego w Białej Podlasce z dnia 5 października 2011 r., wyniki badań laboratoryjnych z Pracowni Analitycznej Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego z dnia 3 września 2011 r. i z dnia 6 października 2011 r. Podniósł, że badania, które zrobił, nie stwierdziły, iż jest osobą niezdolną do zawodowej służy wojskowej. Wniósł o skierowanie go na powtórne badania. W celu uzupełnienia materiału dowodowego w postępowaniu odwoławczym, Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie skierowała P. W. do Wojskowego Szpitala Klinicznego w Krakowie. Wykonane badania potwierdziły ustalenia dokonane przez organ I instancji w zakresie rozpoznanego schorzenia tj. małopłytkowości z leukopenią. Podkreślono, że zgodnie z obowiązującymi przepisami rozpoznane schorzenie nakazuje kwalifikację orzeczniczą wg § 55 pkt 3 wykazu do rozporządzenia, gdzie ustawodawca, w grupie kandydatów do zawodowej służby wojskowej, przewidział tylko kategorię "N" - niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Badania w trybie odwoławczym nie potwierdziły natomiast utrzymujących się nieprawidłowości w zakresie badanych wartości biochemicznych wskaźników wydolności wątroby. W związku z powyższym po analizie całości dostępnej dokumentacji orzeczniczo-medycznej Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie Orzeczeniem z dnia [...] października 2011 r. nr [...] uchyliła zaskarżone orzeczenie, ale tylko w części dotyczącej rozpoznań lekarskich, utrzymując ustaloną przez organ I instancji kwalifikację orzeczniczą - kategoria "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Skargę na powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł K. W. podnosząc, że przedstawione w uzasadnieniu okoliczności są niezgodne z prawdą. Skarżący podkreślił, że zarówno TWKL, jak i RWKL, nie rozpoznały u niego jednostki chorobowej, która jest opisana w § 55 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, ani też nie dysponowały takimi dokumentami leczenia, które mogłyby potwierdzić rozpoznanie małopłytkowości z leukopenią niepoddającej się leczeniu, a pomimo tego uznały skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. W motywach wyroku oddalającego skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w Krakowie prawidłowo utrzymała ustaloną przez organ l instancji, kwalifikację orzeczniczą - kategoria "N" – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. Właściwie zakwalifikowała schorzenie: małopłytkowość z leukopenią, według § 55 pkt 3, załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie można zarzucić Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie naruszeń przepisów postępowania – w szczególności art. 7 k.p.a. – w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Działanie organu odwoławczego w żaden sposób nie mogło też podważyć zaufania uczestnika tego postępowania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). W skardze kasacyjnej K. W. zaskarżono w całości ww. wyrok i zarzucono naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie § 55 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), polegające na: bezzasadnym przyjęciu, że ustalony w sprawie stan faktyczny pozwala na stwierdzenie, że rozpoznanie małopłytkowości niepoddającej się leczeniu zostało potwierdzone dokumentacją leczenia szpitalnego lub dokumentacją leczenia w poradni specjalistycznej, II. bezzasadnym przyjęciu, że ustalony stan faktyczny w ogóle pozwala na rozpoznanie u skarżącego małopłytkowości niepoddającej się leczeniu. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono również naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a., poprzez oparcie orzeczenia na materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie, który nie uprawniał do rozpoznania małopłytkowości nie poddającej się leczeniu, czym naruszono zasadę swobodnej oceny dowodów, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż spowodowało oddalenie skargi, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien uwzględnić. Wskazując na powyższe, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w Krakowie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego dla pełnomocnika wg norm prawem przepisanych za postępowanie kasacyjne. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że przepis § 55 pkt 3 załącznika, nr 1 do rozporządzenia wskazuje m.in., że powodem kwalifikacji do kategorii "N" – niezdolny do służby wojskowej jest "małopłytkowość niepoddająca się leczeniu". Jednocześnie "Objaśnienia szczegółowe" do § 55 stanowią, że: "Rozpoznanie powinno być potwierdzone dokumentacją leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej". Sąd I instancji nie zwrócił jednak uwagi, że nie ma w dokumentach niniejszej sprawy jakiejkolwiek dokumentacji ani leczenia szpitalnego ani leczenia w poradni specjalistycznej. Skarżący nie był bowiem poddany ani leczeniu szpitalnemu, ani leczeniu w poradni specjalistycznej, a tylko dokumentacja z takiego leczenia może stanowić przesłankę do orzekania o ewentualnej niezdolności do zawodowej służby wojskowej. Co istotne, skarżący nigdy nie podjął jakiegokolwiek leczenia małopłytkowości, ponieważ konsultujący go lekarze "cywilni" orzekli, że nie ma takiej potrzeby. Zdaniem skarżącego nastąpiło błędne zastosowanie prawa materialnego, tzw. błąd subsumpcji poprzez wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej tj. paragrafu 55 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów, sformułowanych w granicach podstawy kasacyjnej. Autor skargi formułuje zarzuty wskazujące zarówno na naruszenie prawa materialnego, jak też na naruszenie przepisów postępowania. Przedmiot obu rodzajów zarzutów, jak i kierunek ich argumentacji pozostaje jednak w ścisłym związku, koncentrując się zasadniczo wokół niewłaściwego zastosowania § 55 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80), które, w ocenie kasatora, doprowadziło do nieprawidłowej oceny przez Sąd pierwszej instancji dokonanych przez organy ustaleń faktycznych. Mając zatem na względzie powyższy związek treściowy, sformułowane w niniejszej skardze kasacyjnej zarzuty poddane winny zostać kontroli kasacyjnej łącznie, w kontekście naruszenia prawa materialnego. Dopiero wynik tego aspektu kontroli kasacyjnej może zostać nałożony na ocenę zarzutu naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych w przepisach orzeczeniami), które poddane są mocy obowiązującej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Natomiast przepisy rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, jako lex specialis, regulują pewne kwestie odmiennie od rozwiązań przyjętych w k.p.a. Jednak w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, przepisy Kodeksu znajdują zastosowanie w pełnym zakresie. Rozstrzyganie o zdolności do zawodowej służby wojskowej odbywa się w postępowaniu administracyjnym z gwarancjami dwuinstancyjnego toku orzecznictwa o charakterze sformalizowanym i z zagwarantowaniem czynnego udziału kandydata w tym postępowaniu. Istotne znaczenie ma przy tym kwestia zebrania odpowiednich danych, co do wiedzy medycznej, gdyż właśnie pełna wiedza medyczna pozwala na rozstrzygnięcie o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz o zakwalifikowaniu do kategorii tej służby. Zaznaczyć trzeba, że kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna. Sąd natomiast nie jest władny, aby rozważać kwestie medyczne. Nie jest jego rzeczą badanie prawidłowości dokonanej kwalifikacji rozpoznanego przez komisję lekarską schorzenia. Z treści wydanych w sprawie orzeczeń wynika, że orzekające w niniejszej sprawie komisje lekarskie, zaliczyły skarżącego do kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, wskazując na rozpoznanie z § 55 pkt 3, według wykazu chorób i ułomności – małopłytkowość. Pod tą pozycją opisane są: niedokrwistości aplastyczne, trwałe granulocytopenie, małopłytkowości niepoddające się leczeniu oraz choroby rozrostowe szpiku i układu chłonnego. Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w swoim orzeczeniu nie określiła małopłytkowości stwierdzonej u skarżącego, jako: "niepoddającej się leczeniu" - lecz jako: "Małopłytkowość z leukopenią do diagnostyki specjalistycznej". Natomiast Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska, w swoim orzeczeniu, również nie określiła małopłytkowości stwierdzonej u skarżącego, jako: "niepoddającej się leczeniu" - lecz jako: "Małopłytkowość i leukopenią do obserwacji". Rację ma zatem skarżący kasacyjnie, że "Małopłytkowość z leukopenią do diagnostyki specjalistycznej" oraz "Małopłytkowość i leukopenią do obserwacji" nie jest "małopłytkowością niepoddającej się leczeniu" - która może stanowić powód uznania za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Wspomniane rozporządzenie mówi jednoznacznie o "małopłytkowości niepoddającej się leczeniu", natomiast żaden z dokumentów medycznych znajdujących się w aktach sprawy takiej jednostki nie rozpoznaje u skarżącego. Stwierdzone schorzenie winno, zatem zostać jednoznacznie zakwalifikowane do jednej z postaci określonych w § 55 pkt 3, a ponadto kwalifikacja ta winna zostać wnikliwie uzasadniona. Co istotne, z medycznego punktu widzenia "małopłytkowość niepoddającą się leczeniu" można zdiagnozować dopiero po przeprowadzeniu leczenia szpitalnego lub leczenia w poradni specjalistycznej. Należy bowiem zwrócić uwagę, że w "Objaśnieniach szczegółowych" do § 55 pkt 3 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia wskazano, iż: "Rozpoznanie powinno być potwierdzone dokumentacją leczenia szpitalnego lub w poradni specjalistycznej". Z objaśnień szczegółowych, mających charakter normatywny wynika, że rozpoznanie jednostki chorobowej w zakresie pojęciowym § 55 pkt 3 może mieć miejsce tylko, gdy zostanie potwierdzone dokumentacją leczenia szpitalnego lub leczenia w poradni specjalistycznej. W materiale aktowym niniejszej sprawy nie ma natomiast jakiejkolwiek dokumentacji ani leczenia szpitalnego ani leczenia w poradni specjalistycznej. W aktach sprawy znajdują się m.in. wyniki badań laboratoryjnych - nie są to jednak te dokumenty, które mogą i powinny potwierdzić do rozpoznania małopłytkowości. Skarżący nie był, bowiem poddany ani leczeniu szpitalnemu, ani leczeniu w poradni specjalistycznej. Co istotne, skarżący nigdy nie podjął jakiegokolwiek leczenia małopłytkowości, ponieważ konsultujący go lekarze "cywilni" orzekli, że nie ma takiej potrzeby. Należy, więc stwierdzić, że wojskowe komisje lekarskie, nie rozpoznały u skarżącego jednostki chorobowej opisanej w § 55 pkt 3 załącznika do rozporządzenia, ani też nie dysponowały takimi dokumentami leczenia, które mogłoby potwierdzić rozpoznanie małopłytkowści, a pomimo tego uznały skarżącego za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. Należy zatem zgodzić się z argumentacją skargi, że w sprawie nastąpiło błędne zastosowanie prawa materialnego tzw. błąd subsumcji tj. wadliwie uznano, że ustalony stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej tj. § 55 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Rozstrzygnięcie o zdolności do służby wojskowej odbywa się w toku postępowania administracyjnego, a wojskowe komisje lekarskie, tak jak organy administracji publicznej zobligowane są przestrzegać określonych zasad postępowania administracyjnego wynikających m.in. z przepisów art. 80 k.p.a. Warunkiem wydania prawidłowej decyzji jest podjęcie przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego (art. 7 i 77 k.p.a.). Organ administracji ocenia czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Jednak swobodna ocena dowodów nie może nosić cech dowolności. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że organy rozpoznały u skarżącego jednostkę chorobową, która jest opisana w § 55 pkt 3 załącznika nr 1 do rozporządzenia, pomimo, że nie dysponowały takimi dokumentami leczenia szpitalnego lub leczenia w poradni specjalistycznej, które mogłyby potwierdzić rozpoznanie małopłytkowści niepoddającej się leczeniu. W konsekwencji niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie narusza podstawowe zasady i normy postępowania administracyjnego i prowadzi do naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdzone uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co stanowi podstawę do uchylenia decyzji dotkniętej takimi wadami. Mając na uwadze powyższe rozważania, z uwagi na naruszenie prawa materialnego, na podstawie art. 188 P.p.s.a., należało skargę kasacyjną uwzględnić i uchylić, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, zaskarżoną decyzję. W toku ponownego rozpoznania sprawy organ dokona ustaleń, które są potrzebne do jej rozstrzygnięcia na podstawie wskazanych przepisów rozumianych tak jak to zostało wyżej przedstawione i wyjaśni, z jakich przyczyn zaliczył skarżącego do określonej kategorii stanu zdrowia, jako kandydata do zawodowej służby wojskowej. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a.