III SA/Lu 231/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Stażysta Aleksandra Frączkiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi C. P. na zarządzenie zastępcze Wojewody z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu radnego oddala skargę. Zarządzeniem zastępczym z dnia [...] lutego 2012 r., znak: [...], Wojewoda L. stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy K. C. P. W uzasadnieniu Wojewoda wskazał, iż Sąd Rejonowy w R. P. II Wydział Karny, wyrokiem z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt II K [...], uznał C. P. winnym popełnienia czynu wyczerpującego dyspozycję art. 18 § 2 w związku z art. 270 § 1 i art. 12 Kodeksu karnego (w skrócie : k.k.) i skazał go na karę roku i ośmiu miesięcy pozbawienia wolności oraz na grzywnę w wymiarze dwustu stawek dziennych. Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności Sąd warunkowo zawiesił na okres próby czterech lat. Organ podkreślił, że C. P. został ukarany za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Następnie Sąd Okręgowy w L. XI Wydział Karno – Odwoławczy wyrokiem z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt XI Ka [...], utrzymał w mocy we wskazanym zakresie wyrok Sądu Rejonowego. W ocenie Wojewody, skoro zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 z późn. zm.), dalej: Ordynacja wyborcza, w związku z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 2002 r. o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191) i art. 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113 z późn. zm.) prawa wybieralności nie mają osoby karane za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, a wobec C. P. zapadło takie orzeczenie, to stosownie do art. 26 ust 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1191 z późn. zm.), w przypadku okoliczności określonej w art. 26 ust. 1 pkt 3 tej ustawy, rada gminy powinna stwierdzić wygaśnięcie mandatu wójta najpóźniej po upływie miesiąca od wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. W niniejszej sprawie Rada Gminy K. nie wypełniła obowiązku podjęcia uchwały w sprawie wygaśnięcia mandatu radnego, także pomimo wezwania skierowanego przez organ nadzoru. W związku z tym na podstawie art. 98a ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591, z późn. zm.), dalej: u.s.g., uzasadnione było wydanie zarządzenia zastępczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na zarządzenie zastępcze Wojewody L. C. P. podniósł zarzut naruszenia art. 492 § 2a w związku z art. 11 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.), dalej: Kodeks wyborczy, oraz art. 1 pkt 7 i art. 6 ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1281), poprzez niewydanie wymaganego przepisami postanowienia o wygaśnięciu mandatu wójta przez komisarza wyborczego i jego ogłoszenie w wojewódzkim dzienniku urzędowym oraz podanie do publicznej wiadomości w Biuletynie Informacji Publicznej. Skarżący wniósł o uchylenie zarządzenia zastępczego w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w jego przypadku do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta gminy powinny mieć zastosowanie przepisy Kodeksu wyborczego znowelizowane ustawą z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw. Zgodnie z art. 492 § 2a Kodeksu wyborczego wygaśnięcie mandatu wójta z przyczyn, o których mowa w § 1 pkt 3, pkt 4, tj. pisemnego zrzeczenia się mandatu (pkt 3) oraz utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów (pkt 4) w zakresie powodów wskazanych w art. 10 § 2 i art. 11 § 2, oraz pkt 6 i 7, stwierdza komisarz wyborczy, w drodze postanowienia, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu. Stosownie do art. 11 § 2 Kodeksu wyborczego skazanie prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe powoduje utratę prawa wybieralności. Skarżący podkreślił, że uprawomocnienie wyroku skazującego wójta nastąpiło [...] października 2011 r., kiedy obowiązywał już art. 492 Kodeksu wyborczego znowelizowany ustawą z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że stosownie do art. 16 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy, do końca kadencji rad i wójtów (burmistrzów i prezydentów miast) wybranych w wyborach przeprowadzonych w dniach 21 listopada 2010 r. i 5 grudnia 2010 r. mają zastosowanie właściwe przepisy ustawy - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw oraz ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta oraz art. 98a u.s.g., w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie Kodeksu wyborczego. Wojewoda wskazał również na stanowisko Państwowej Komisji Wyborczej (pismo z dnia 25 października 2011 r., znak: ZPOW-73-57/11), z którego wynika, że wejście w życie z dniem 27 października 2011 r. ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw nie wpływa na ocenę stosowania przepisów Ordynacji wyborczej w tych sprawach, ponieważ ustawa ta nie wprowadza nowych przepisów intertemporalnych kolidujących z art. 16 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy. Ponadto art. 5 ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. stanowi, że przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa oraz ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym, w brzmieniu ustalonym tą ustawą, mają zastosowanie do kadencji organów stanowiących samorządu terytorialnego i kadencji wójtów, następujących po kadencji, w trakcie której ustawa weszła w życie. Państwowa Komisja Wyborcza podtrzymała powyższe stanowisko w piśmie z dnia 28 listopada 2011 r., znak: ZPOW-432-21/11. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone zarządzenie zastępcze nie narusza prawa. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, jaki organ i na jakiej podstawie prawnej był właściwy do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy K. z powodu ukarania za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Zaskarżone zarządzenie zastępcze dotyczy stwierdzenia wygaśnięcia mandatu Wójta Gminy K. wybranego w wyborach samorządowych na kadencję 2010 - 2014. Wybory te przeprowadzone zostały zgodnie z obowiązującą wówczas ustawą z dnia 16 lipca 1998 r. Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2010 r. Nr 176, poz. 1190 z późn. zm.). Z dniem 1 sierpnia 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 112 z późn. zm.), kompleksowo regulująca zasady i tryb zgłaszania kandydatów, przeprowadzania oraz warunki ważności wyborów: do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, Prezydenta RP; do Parlamentu Europejskiego w RP; do organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego; oraz wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. W kwestii wyborów samorządowych nowa regulacja zastąpiła poprzednio obowiązującą, wspomnianą ustawę z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw. Zgodnie jednak z regulacjami intertemporalnymi, zawartymi w art. 16 ustawy z dnia z dnia 5 stycznia 2011 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Kodeks wyborczy (Dz. U. Nr 21, poz. 113, z późn. zm.), nowy Kodeks wyborczy ma zastosowanie do wyborów zarządzonych po dniu jego wejścia w życie oraz kadencji rozpoczętych po przeprowadzeniu tych wyborów (ust. 1). Do wyborów zarządzonych przed dniem wejścia w życie Kodeksu wyborczego stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 2). Do nowych, przedterminowych i uzupełniających wyborów organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego przeprowadzanych w trakcie kadencji, w czasie której Kodeks wyborczy wszedł w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe (ust. 3). W tym miejscu stwierdzić należy, że treść norm prawnych zawartych w art. 16 ust. 3 oraz w art. 16 ust. 2 ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy (którego niezgodność z Konstytucją orzekł Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 20 lipca 2011 r., sygn. akt K 9/11) różni się w istotny sposób, co ma wpływ na interpretację tych przepisów. W ust. 2 mowa jest o wyborach zarządzonych przed dniem wejścia w życie ustawy - Kodeks wyborczy, który mógł dotyczyć w istocie tylko wyborów do Sejmu i Senatu RP, które odbyły się jesienią 2011 r. W obowiązującym zaś art. 16 ust. 3, który nie był objęty wspomnianym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego, mowa jest o wyborach przeprowadzonych w trakcie kadencji, w czasie której weszła w życie ustawa - Kodeks wyborczy. Przepis ten należy odnosić do wyborów samorządowych, kadencji trwającej już od 2010 r. Z porównania brzmienia tych dwóch norm wynika wyraźnie, że wolą ustawodawcy było, aby do całej kadencji miał zastosowanie ten sam reżim prawny. Ze stanowiska Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 28 listopada 2011 r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny nie jest związany, jednak podziela je w rozpoznawanej sprawie, wynika, że stwierdzanie wygaśnięcia mandatów oraz uzupełnianie składu rad mieści się w szeroko rozumianym pojęciu wyborów, o których mowa w art. 16 ust. 3 i 4 ustawy wprowadzającej Kodeks wyborczy i które do końca bieżącej kadencji organów jednostek samorządu terytorialnego przeprowadza się na podstawie przepisów dotychczasowych. Zanim dojdzie do przeprowadzenia wyborów przedterminowych lub uzupełniających musi być uwolniony mandat, np., jak w niniejszej sprawie, poprzez stwierdzenie wygaśnięcia mandatu wójta na skutek ukarania za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Racjonalnym się więc wydaje, że zarówno stwierdzenie wygaśnięcia mandatu, jak i przeprowadzenie procedury uzupełnienia tegoż mandatu, powinno następować według tych samych regulacji prawnych. PKW słusznie zwraca uwagę, iż "przyjęcie tezy, że zmiany kodeksu obowiązują w tej kadencji, np., że komisarze wyborczy zobowiązani są m.in. do stwierdzania wstąpienia w skład rady w miastach na prawach powiatu, powiatach i województwach, podważa sens odroczenia usunięcia z ustaw ustrojowych przepisu o wykonaniu zastępczym (wobec bierności rady) tego zadania przez wojewodów dopiero na czas po zakończeniu obecnej kadencji." Z powyższych wywodów wynika, że status prawny skarżącego jako wójta wybranego w wyborach, które odbyły się w dniu 21 listopada 2010 r. jest regulowany przepisami dotychczasowymi, tj. Ordynacją wyborczą. Zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej prawa wybieralności (biernego prawa wyborczego) nie mają osoby karane za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że Sąd Rejonowy w R. P. II Wydział Karny wyrokiem z dnia [...] lutego 2011 r., sygn. akt II K [...], uznał C. P. winnym popełnienia czynu wyczerpującego dyspozycję art. 18 § 2 Kodeksu karnego w związku z art. 270 § 1 i art. 12 k.k. i skazał go na karę roku i ośmiu miesięcy pozbawienia wolności oraz na grzywnę w wymiarze dwustu stawek dziennych. Wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności Sąd warunkowo zawiesił na okres próby czterech lat. Następnie Sąd Okręgowy w L. XI Wydział Karno - Odwoławczy wyrokiem z dnia [...] października 2011 r., sygn. akt XI Ka [...], utrzymał w mocy we wskazanym zakresie wyrok Sądu Rejonowego. W świetle powyższych ustaleń nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że skarżący z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego (a więc z dniem [...] października 2011 r.) utracił bierne prawo wyborcze. Brak prawa wybieralności jest przesłanką wygaśnięcia mandatu wójta (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta). Skutek ten następuje z mocy samego prawa, a uchwała właściwej rady (sejmiku) ma charakter deklaratoryjny, potwierdzający ten fakt. W rozpoznawanej sprawie zostały również zachowane w pełni wymogi proceduralne dotyczące stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta. Wobec bezskuteczności wezwania Rady Gminy K. do wypełnienia obowiązków wynikających z art. 26 ust. 2 ustawy o bezpośrednim wyborze wójta, burmistrza i prezydenta miasta, Wojewoda L. był uprawniony na podstawie art. 98a u.s.g., do wydania zaskarżonego zarządzenia zastępczego. Zachowane zostały przy tym zarówno określone w art. 98a ustawy terminy oraz dopełniony został obowiązek powiadomienia Ministra Administracji i Cyfryzacji. Powoływanie się przez skarżącego na uregulowania nowego Kodeksu wyborczego oraz ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw, z których wynika, że wygaśnięcie mandatu wójta w razie utraty prawa wybieralności z powodu skazania prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego stwierdza komisarz wyborczy, nie jest trafne, ponieważ jak wywiedziono na wstępie, z uwagi na regulacje intertemporalne, Kodeks wyborczy nie miał zastosowania w sprawie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.