III SA/Gd 391/12
WyrokWSA w Gdańsku2012-06-26
Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Elżbieta Kowalik-Grzanka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Komisarza Wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum lokalnego z powodu zebrania niewystarczającej liczby prawidłowo złożonych podpisów, w tym podpisów z niepełnym adresem zamieszkania, zostało wydane z naruszeniem prawa?Ratio decidendi
Sąd uchylił postanowienie Komisarza Wyborczego, uznając je za naruszające prawo materialne. Stwierdzono, że brak jest podstaw do odrzucenia podpisu obywatela, który wskazał imię, nazwisko i numer PESEL, a jako adres zamieszkania podał nazwę ulicy bez numeru domu lub mieszkania, jeśli pozostałe dane pokrywają się z danymi ze spisu wyborców i systemu PESEL, a nazwa ulicy jest czytelna i wskazuje na mieszkańca gminy. W sytuacji, gdy liczba takich podpisów była wystarczająca do uzupełnienia brakującej liczby podpisów, postanowienie o odrzuceniu wniosku było wadliwe.Stan faktyczny
Inicjatorzy referendum złożyli wniosek o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania Prezydenta Miasta S. przed upływem kadencji, dołączając 8862 podpisy. Komisarz Wyborczy odrzucił wniosek, uznając, że zebrano niewystarczającą liczbę prawidłowo złożonych podpisów (zabrakło 52), odrzucając 1208 podpisów z różnych przyczyn, w tym z powodu niepełnego adresu zamieszkania. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o referendum lokalnym, w tym niezastosowanie instytucji zwrotu wniosku i zbyt formalistyczne podejście do oceny podpisów.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Komisarza Wyborczego w S. z dnia 14 maja 2012 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi D. D., E. S., G. K., J. M., M. L. na postanowienie Komisarza Wyborczego w S. z dnia 14 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie referendum w sprawie odwołania ze stanowiska Prezydenta Miasta [...] przed upływem kadencji uchyla zaskarżone postanowienie.
Komisarz Wyborczy w S., działając na podstawie art. 22 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz. 989 ze zm.), postanowieniem z dnia 14 maja 2012 r., nr 16/12 odrzucił wniosek mieszkańców miasta S. o przeprowadzenie referendum gminnego w sprawie odwołania M. K. Prezydenta Miasta S. przed upływem kadencji.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że w dniu 16 kwietnia 2012 r. inicjator referendum złożył wniosek mieszkańców miasta S. o przeprowadzenie referendum w sprawie odwołania Prezydenta Miasta S. przed upływem kadencji. Do wniosku dołączono 971 kart, umieszczonych w trzech opisanych segregatorach, zawierających podpisy mieszkańców miasta S. wraz z informacją, iż zawierają one 8862 podpisy mieszkańców S. popierających inicjatywę przeprowadzenia referendum gminnego.
Na podstawie art. 4 pkt 1 ustawy o referendum lokalnym referendum przeprowadza się na wniosek co najmniej 10 % uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy. Na podstawie art. 12 ust.5 ustawy, liczba mieszkańców jednostki samorządu terytorialnego uprawnionych do głosowania ustalana jest na koniec kwartału poprzedzającego złożenie wniosku referendalnego. Według informacji Prezydenta Miasta S. na dzień 31 grudnia 2011 r. rejestrem wyborców miasta S. objętych było 77105 mieszkańców, co oznacza, że dla ważności wniosku o przeprowadzenie referendum konieczne było uzyskanie poparcia 7711 uprawnionych do głosowania mieszkańców miasta S..
Zgodnie z art. 14 ust. 4 ustawy referendalnej mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem. Wszystkie określone w tym przepisie dane osobowe są ważne, muszą więc być kompletne, ponieważ służą do identyfikacji osób popierających wniosek i umożliwiają weryfikację tego poparcia. Zgodnie z wytycznymi Państwowej Komisji Wyborczej:
- imię i nazwisko musi być podane w pełnym brzmieniu,
- adres zamieszkania obejmuje: nazwę miejscowości oraz nazwę ulicy i numer domu oraz numer mieszkania
- brak lub podanie wadliwego numeru PESEL, powoduje uznanie poparcia za złożone wadliwie
- brak podpisu obywatela obok umieszczonych danych oznacza, że poparcie nie zostało udzielone.
Organ wskazał, że w dniach 17 kwietnia - 10 maja 2012 r. wyznaczeni pracownicy Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w S. przeprowadzili postępowanie sprawdzające liczbę i prawidłowość złożonych podpisów, dokonali weryfikacji podpisów w Centralnym Banku PESEL oraz w stałym rejestrze wyborców miasta S., w wyniku której ustalili, że na kartach od nr 854 do nr 923 znajduje się 30 zapisów dotyczących osób, które zmarły w okresie od kwietnia 2001 r. do stycznia 2012 r. (a więc przed powiadomieniem Komisarza Wyborczego o zamiarze przeprowadzenia referendum). W ocenie organu takich podpisów nie można uznać za prawidłowo złożone. Komisarz stwierdził również, że zapisy dotyczące niektórych osób powtarzają się przynajmniej dwukrotnie, nadto w przypadku dwóch osób stwierdzono po trzy zapisy. Ponieważ poparcia inicjatywie referendum można udzielić tylko raz, to w ocenie organu prawidłowo złożony podpis można uznać również tylko raz.
Organ podniósł, iż wnikliwa analiza kart z zapisami wzbudziła wątpliwości co do wiarygodności niektórych podpisów. Na podstawie przyjętych, udokumentowanych oświadczeń stwierdzono, że 3 osoby, których dane osobowe zostały umieszczone na kartach nie udzieliły poparcia inicjatywie referendum, nie składały swojego podpisu, ani też nie udostępniły swoich danych osobowych w tym celu. W ocenie organu w tych przypadkach nie udzielono poparcia inicjatywie referendum. Wada ta została zakwalifikowana jako brak podpisu.
W wyniku badania wymogów formalnych dotyczących złożonych podpisów osób popierających inicjatywę przeprowadzenia referendum organ ustalił, że inicjator referendum, wraz z wnioskiem o przeprowadzenie referendum lokalnego w sprawie odwołania M. K. Prezydenta Miasta S. złożył 8867 podpisów, z czego 1208 podpisów nie spełniło wymogów ustawy, w tym z powodu :
- wadliwie podanego nazwiska lub imienia - 88 podpisów,
- wadliwie podanego adresu - 167 podpisów,
- braku lub wadliwie podanego nr PESEL - 412 podpisów,
- braku prawa wybierania - 486 podpisów ( w tym: wskazanie adresu zamieszkania poza obszarem miasta S. - 92 podpisy, braku osoby w rejestrze wyborców - 389 podpisów, podanie numeru PESEL świadczącego, że osoba nie ukończyła 18 roku życia - 5 podpisów),
- nie udzielenia poparcia - brak 13 podpisów ,
- powtórzenia się zapisów tych samych osób - 12 przypadków,
- stwierdzenia zapisów osób zmarłych w okresie kwiecień 2001 r. - styczeń 2012r. - 30 przypadków.
W ocenie organu wniosek o przeprowadzenie referendum zawiera uchybienie w postaci zebrania niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów ( zabrakło 52 takich podpisów). Zdaniem organu z uwagi na fakt, że w dniu 16 kwietnia 2012 r. upłynął termin zbierania podpisów (art.14 ust.1 ustawy) to wniosek mieszkańców miasta S. złożony przez inicjatora referendum zawiera nieusuwalną wadę i podlega na mocy art. 22 ust.4 i 5 ustawy odrzuceniu.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnieśli D. D., G. K., M. L., J. M. i E. S. – inicjatorzy referendum gminnego - domagając się uwzględnienia skargi i wydania wyroku, który umożliwi przeprowadzenie referendum zgodnie z wolą 10% liczby uprawnionych do głosowania.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili naruszenie:
- art. 22 ust 3 ustawy o referendum lokalnym polegające na niezastosowaniu instytucji zwrotu wniosku posiadającego uchybienia oraz naruszenie art. 14 ust. 1 ustawy o referendum lokalnym polegające na nieuwzględnieniu podpisów osób, które podały swoje dane osobowe niestarannym pismem lub podały imiona w formie skrótowej lub w zdrobnieniu lub tylko inicjałem,
- art. 2 i 3 ustawy o referendum lokalnym polegające na nieuzasadnionym zakwestionowaniu podpisów złożonych przez niektórych uprawnionych wyborców, a wynikające z nieumiejętności odczytania niestarannego pisma odręcznego lub skrótu imienia. W ocenie skarżących stanowisko Komisarza wyrażone w końcowej treści postanowienia, że wniosek mieszkańców posiada nieusuwalną wadę w postaci zebrania niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających referendum (zabrakło 52) nie znajduje uzasadnienia ponieważ prócz trzech podpisów uznanych jako fałszywe aż 218 zostało odrzuconych na podstawie badania danych osobowych według zbyt formalistycznych zasad PKW, a w 32 przypadkach istnieje domniemanie nieprawidłowego odczytania PESEL.
Wśród 667 zakwestionowanych przez Komisarza własnoręcznych podpisów skarżący wskazali, iż dostrzegają przynajmniej 218 poprawnych - przy zmianie przyjętych, zbyt formalistycznych kryteriów oceniania podpisów.
W uzasadnieniu wskazano, że potraktowanie przez Komisarza Wyborczego w S. 667 podpisów jako posiadających wadę nieusuwalną jest krzywdzące dla osób popierających ideę referendum w S. i niezgodne z duchem ustawy o referendum lokalnym, która zasadnicze przesłanie zawiera w art. 2 ustawy, stanowiąc, że mieszkańcy jednostki samorządu terytorialnego jako członkowie wspólnoty samorządowej wyrażają w drodze głosowania swoją wolę co do sposobu rozstrzygania sprawy dotyczącej tej wspólnoty mieszczącej się w zakresie zadań i kompetencji organów tej jednostki lub w sprawie odwołania organu stanowiącego tej jednostki, a w przypadku gminy także wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Skoro głosowanie jest najwyższą formą wyrażania woli przez członków wspólnoty, nie można pozbawiać ich tej możliwości ignorując przepis art. 22 ust 3 ustawy o referendum lokalnym. Skarżący wskazali nadto na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 2011r., sygn. akt III SW 10/11, w którym stwierdzono, że "...zasadniczym celem tego sprawdzenia jest bowiem ustalenie, czy ten który wpisał się do wykazu poparcia jest w rzeczywistości uprawnionym wyborcą na którego wskazuje numer PESEL zamieszczony w rejestrze wyborców i w ten sposób ograniczenie oszustw ".
Komisarz Wyborczy w S. nadesłał akta administracyjne wraz z pismem, w którym wskazał, że skargę złożono w terminie oraz, że weryfikacja wykazów z podpisami mieszkańców popierających inicjatywę referendalną została dokonana zgodnie z wytycznymi i wyjaśnieniami w sprawie referendów lokalnych dotyczących odwołania organów jednostek samorządu terytorialnego stanowiącymi załącznik do uchwały Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 7 maja 2012r. Wytyczne te są dla Komisarza Wyborczego wiążące.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 1270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa.
Należy przede wszystkim wskazać, że kognicja Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w sprawie niniejszej wynika z przepisu art. 26 ustawy z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym (Dz. U. z 2000 r. Nr 88, poz. 989 ze zm.), zwanej dalej ustawą referendalną, który stanowi, że na postanowienie komisarza wyborczego odrzucające wniosek o przeprowadzenie referendum inicjatorowi referendum służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 14 dni od dnia doręczenia postanowienia.
Art. 14 ust. 4 ustawy referendalnej stanowi, że mieszkaniec jednostki samorządu terytorialnego popierający wniosek o przeprowadzenie referendum podaje na karcie nazwisko, imię, adres zamieszkania i numer ewidencyjny PESEL. Dane te potwierdza własnoręcznym podpisem.
Sąd nie podziela poglądu skarżących inicjatorów referendum, według którego stwierdzenie wad w zakresie danych dotyczących osobowych osób podpisujących listy poparcia powinno stać się podstawą do wezwania inicjatorów referendum do usunięcia w trybie art. 22 ust. 3 ustawy referendalnej. Art. 22 ust. 5 tej ustawy stanowi, że przepisu ust. 3 – nakazującego komisarzowi wyborczemu zwrot wniosku w celu usunięcia dostrzeżonych uchybień, nie stosuje się w przypadku, gdy uchybienia wniosku polegają na zebraniu niewystarczającej ilości prawidłowo złożonych podpisów osób popierających wniosek, chyba że nie upłynął jeszcze termin, o którym mowa w art. 14 ust. 1 (60 dni od daty zawiadomienia komisarza wyborczego o inicjatywie referendalnej). W sprawie niniejszej, jak wynika ze skargi komisarz wyborczy został zawiadomiony o inicjatywie mieszkańców w dniu 16 lutego 2012r. – zatem termin 60 dni upływał właśnie w dniu 16 kwietnia 2012r. - w dniu gdy listy osób popierających zostały przekazane komisarzowi. Zatem zachodziła oczywista przeszkoda uniemożliwiająca skorzystanie z trybu przewidzianego przepisem art. 22 ust. 3 ustawy. Przepis ten znajdować może zastosowanie w odniesieniu do sytuacji braku wystarczającej ilości prawidłowych podpisów osób popierających inicjatywę referendalną jedynie wówczas, gdy brak ten zostanie stwierdzony przed upływem 60 dni od daty zawiadomienia komisarza wyborczego o inicjatywie referendalnej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie miała miejsca, gdyż listy z podpisami zostały złożone w ostatnim 60 – tym dniu terminu i dopiero później mogły zostać poddane weryfikacji.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela co do zasady pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarty w wyrokach z dnia 25 listopada 2008r. sygn. akt II OSK 1544/08 oraz z dnia 13 września 2006r. sygn. akt II OSK 1044/06, a także z dnia 20 marca 2012r. sygn. akt II OSK 281/12, zgodnie z którym prawidłowo złożony podpis mieszkańca jednostki samorządu terytorialnego stanowiący wyraz poparcia dla przeprowadzenia referendum lokalnego to nie tylko własnoręczny podpis, ale podpis złożony wraz ze wskazaniem danych osobowych podpisującego. Dla zidentyfikowania podpisującego potrzebne są często inne jeszcze dane osobowe. W tej sytuacji oba elementy, a mianowicie własnoręczny podpis i dane osobowe wzajemnie się uzupełniają i łącznie pełnią funkcję identyfikatora osoby, która poparła referendum.
Należy mieć jednak na uwadze, że przepisy ustawy referendalnej nie określają wyraźnie sankcji związanej z nieumieszczeniem na karcie poparcia inicjatywy referendalnej wszystkich danych osobowych, o których mowa w art. 14 ust. 4 ustawy. W tej sytuacji należało rozważyć znaczenie pominięcia niektórych danych osobowych przy podpisach na kartach poparcia. Dokonując w tym zakresie wykładni powyższego przepisu należało mieć na względzie to, że art. 170 Konstytucji RP przyznaje członkom wspólnoty samorządowej prawo do decydowania w drodze referendum, o sprawach dotyczących tej wspólnoty samorządowej, w tym o odwołaniu pochodzącego z wyborów bezpośrednich organu samorządu terytorialnego.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2003 r. sygn. akt K 30/02 przepis art. 170 Konstytucji RP nakłada na ustawodawcę obowiązki określonych działań legislacyjnych, tj. określania w drodze ustawy zasad i trybu przeprowadzania referendum. Nakłada nań również obowiązek powstrzymywania się od takich działań legislacyjnych, które naruszałyby istotę prawa do wyrażania woli w drodze referendum przez każdego uprawnionego członka wspólnoty samorządowej; prawa, będącego zarazem częścią składową szerzej pojmowanej wolności politycznej. Powyższy przepis zawiera w sobie także prawo polityczne każdego mieszkańca do udziału w bezpośrednim sprawowaniu władzy publicznej na poziomie lokalnym.
Konstytucyjna ranga prawa członka wspólnoty samorządowej do udziału w referendum lokalnym wymaga, by przepisy ustawy zwykłej materię tę regulujące interpretować w taki sposób, by nadmiernym, zbytecznym formalizmem nie utrudniały korzystania przez obywatela z tego uprawnienia – także w takim zakresie w jakim uprawnienie to obejmuje prawo do poparcia inicjatywy referendalnej.
W tym miejscu należy przywołać wywody uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 31 sierpnia 2011r. w sprawie III SW 10/11, w którym to uzasadnieniu interpretując przepisy ustawy Kodeks wyborczy w takim zakresie w jakim dotyczą one sposobu zbierania podpisów popierających poszczególne komitety wyborcze stwierdził on, że weryfikacja prawdziwości danych osobowych obywatela, który podpisał się na omawianym wykazie, następuje przez ich porównanie z danymi wynikającymi z podanego przez obywatela numeru PESEL. Numer PESEL każdego wyborcy będącego obywatelem polskim oraz pozostałe dane (imię, nazwisko i adres zamieszkania) znajdują się bowiem w spisie wyborców. Nie jest więc konieczne wpisanie danych osobowych do wykazu na tyle czytelnie, aby bez znajomości danych wynikających z rejestru wyborców można jednoznacznie ustalić imię, nazwisko i adres osoby udzielającej poparcia. Sytuacja jest bowiem odmienna niż w przypadku odczytywania danych osobowych wyłącznie na podstawie tekstu ręcznie napisanego przez wyborcę. Nie chodzi o to, aby osoba odczytująca odręczne wpisy w wykazie poznała wyłącznie na ich podstawie imię, nazwisko i adres wyborcy udzielającego poparcia, lecz o to, aby ta osoba mogła sprawdzić, czy nie ma istotnych sprzeczności między danymi wynikającymi z rejestru wyborców a danymi wskazanymi we wpisie do wykazu poparcia. Zasadniczym celem tego sprawdzenia danych jest bowiem ustalenie, czy ten, kto wpisał się do wykazu poparcia jest w rzeczywistości uprawnionym wyborcą, na którego wskazuje numer PESEL zamieszczony w rejestrze wyborców i w ten sposób ograniczenie możliwości popełnienia oszustw. Dla osiągnięcia tego celu zbędne jest wymaganie pełnej czytelności danych osobowych podanych przez wyborcę w wykazie poparcia, może ono natomiast ograniczyć konstytucyjne prawa wyborcze obywatela niemającego czytelnego pisma ręcznego. Dlatego Sąd Najwyższy przyjął, że wpis danych osobowych do wykazu poparcia jest wadliwy wtedy, gdy z podanego imienia, nazwiska i adresu zamieszkania jednoznacznie wynika, że nie dotyczy on wyborcy oznaczonego numerem PESEL podanym w wykazie poparcia.
Akceptując co do zasady powyższy kierunek wykładni także w odniesieniu do przepisów ustawy referendalnej sąd administracyjny rozstrzygający sprawę niniejszą uważa za stosowne podkreślenie, że wpisanie danych osobowych na liście osób popierających inicjatywę referendalną służyć ma możliwości zweryfikowania, czy podpisy tych osób są autentyczne i pochodzą od osób uprawnionych. Proces weryfikacji powinien doprowadzić do wyeliminowania ewentualnych oszustw oraz sytuacji, w których za skuteczne poparcie inicjatywy referendalnej uznano by podpisy osób nieuprawnionych. Należy zatem za bezwzględnie konieczne uznać wskazanie przez osobę składającą podpis na liście poparcia inicjatywy referendalnej czytelnie i bezbłędnie numeru PESEL oraz podanie imienia i nazwiska w sposób umożliwiający identyfikację podpisującego.
Z uwagi na to, że podmiotami upoważnionymi do wyrażenia poparcia dla inicjatywy referendalnej są mieszkańcy Miasta S. uprawnieni do wybierania organu stanowiącego tej jednostki samorządowej, dane osobowe konieczne dla uznania wpisu do wykazu poparcia za prawidłowy powinny także umożliwiać stwierdzenie, że udzielający poparcia jest osobą do tego uprawnioną, a zatem, że jest mieszkańcem Miasta S.. Nie jest w tym celu niezbędne podanie numeru domu lub mieszkania.
Innymi słowy brak jest podstaw, by odrzucić podpis obywatela, który wskazał swe imię i nazwisko i numer PESEL, lecz wpisując adres zamieszkania użył skrótowej nazwy ulicy lub nie wskazał numeru domu, ewentualnie mieszkania – jeśli pozostałe dane pokrywają się z tymi, które wynikają ze spisu wyborców i systemu PESEL, a dająca się w sposób nie budzący wątpliwości odczytać nazwa ulicy, choćby podana skrótowo, wskazuje, że jest on mieszkańcem Miasta S.. Z okoliczności tych wynika bowiem, że pominięcie szczegółowego adresu nie zmierza do wprowadzenia w błąd organów wyborczych, a wynikać może między innymi z nieporadności osoby uprawnionej, która nie powinna pozbawiać jej uprawnienia do skutecznego złożenia oświadczenia w sprawie referendum.
Zestawienie wadliwych podpisów znajdujące się w aktach administracyjnych nadesłanych przez Komisarza Wyborczego obejmuje znaczną ilość podpisów, których ważność podważono w toku weryfikacji wyłącznie z powodu niepełnego adresu. Jak wynika zaś z analizy kart poparcia inicjatywy referendalnej zgromadzonych przez skarżących były wśród nich takie, przy których jako miejsce zamieszkania osoby podpisującej wskazywano S. i nazwę ulicy – bez numeru domu lub mieszkania. Podpisów takich było nie mniej niż 98 a ich lokalizacja na poszczególnych kartach opisana jest w poniższej tabeli.
|karta |pozycja |karta |pozycja |karta |pozycja |
|2 |5 |6 |6 |463 |7 |
|37 |7 |20 |9 |491 |10 |
|57 |4 |24 |6 |497 |7 |
|118 |9 |31 |5, 8 |520 |3 |
|201 |5 |34 |6 |521 |2 |
|234 |6 |51 |1 |529 |10 |
|457 |9 |65 |9 |523 |3 |
|508 |6, 9 |81 |5 |525 |4 |
|537 |8 |108 |4 |765 |1 |
|572 |4 |138 |2 |534 |1 |
|636 |7 |139 |8 |536 |4 |
|768 |3 |194 |6 |545 |2 |
|851 |8 |250 |5 |561 |3, 8 |
|859 |2 |270 |2 |570 |5 |
|919 |10 |288 |3 |582 |5 |
|782 |1 |300 |8 |585 |9 |
|832 |8, 10 |303 |5 |601 |9 |
|833 |8 |334 |4 |607 |4 |
|835 |9 |342 |1 |629 |6 |
|823 |3 |354 |2 |647 |7, 8 |
|849 |10 |359 |1 |650 |10 |
|850 |5 |378 |8 |672 |8 |
|854 |5 |391 |4 |694 |1, 2, 3, 5-7 |
|856 |2 |403 |1 |702 |9 |
|857 |10 |405 |6 |705 |9 |
|941 |3 |411 |5 |720 |6, 7 |
|744 |2 |414 |3, 4 |735 |1,2,7-10 |
W sprawie niniejszej podstawą dla odrzucenia wniosku o przeprowadzenie referendum lokalnego był brak wymaganej przez art. 4 ustawy referendalnej liczby prawidłowo złożonych podpisów 10% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy popierających wniosek. Z zaskarżonego postanowienia Komisarza Wyborczego wynika, że do wymaganej liczby zabrakło 52 podpisów. Skoro zaś nie znajdowało oparcia w przepisach prawa uznanie za nieprawidłowy podpisu osoby, która wskazała swe imię, nazwisko i nr PESEL lecz jako adres zamieszkania podała nazwę ulicy, pomijając numer domu lub mieszkania, to w sytuacji, gdy osób takich było więcej niż 52 – zaskarżone postanowienie należało uznać za naruszające art. 4 ustawy referendalnej.
Mając na względzie zatem, że powyższe naruszenie prawa materialnego miało istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy - Sąd uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło