II SA/Go 233/12

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2012-06-27

Skład orzekający: Joanna Brzezińska, Grażyna Staniszewska, Michał Ruszyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, występując z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej dotyczącej innej osoby, wykazała istnienie interesu społecznego uzasadniającego uwzględnienie tego wniosku?
Ratio decidendi
Organizacja społeczna, występując z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie dotyczącej innej osoby na podstawie art. 31 § 1 k.p.a., musi wykazać łącznie dwa warunki: uzasadnienie celami statutowymi oraz istnienie interesu społecznego. W przypadku, gdy organizacja przedstawia jedynie ogólnikowe argumenty dotyczące interesu społecznego, nie wykazując konkretnych dóbr naruszonych lub konkretnych względów przemawiających za eliminacją decyzji z obrotu prawnego, organ administracji nie ma obowiązku przerzucania na siebie ciężaru udowodnienia tego interesu. Sąd oddalił skargę, uznając, że organizacja nie wykazała wystarczająco interesu społecznego.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla E S.A. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie przepisów prawa przy wydaniu decyzji, w tym brak analizy urbanistycznej i naruszenie zasady dobrego sąsiedztwa, wskazując na interes społeczny w ochronie ładu przestrzennego. Kolegium odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że Stowarzyszenie nie wykazało wystarczająco interesu społecznego. Po wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, który został utrzymany w mocy, Stowarzyszenie wniosło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę Stowarzyszenia.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 27 czerwca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Brzezińska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Staniszewska (spr.) Sędzia WSA Michał Ruszyński Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2011r. Stowarzyszenie [...] zwróciło się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. o warunkach zabudowy dla E S.A. dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączeniami (wytwórnia mas bitumicznych), na działkach nr: [...]. Wniosek został złożony na podstawie art. 31 § 1 oraz art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W uzasadnieniu wnioskodawca zarzucił, że w postępowaniu w sprawie wydania warunków zabudowy, Burmistrz zaniechał należytego ustalenia stanu faktycznego i prawnego terenu, na którym przewiduje się realizację inwestycji oraz analizy warunków i zasad zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy. Jednocześnie podniesiono, że organ nie dokonał prawidłowo tzw. analizy urbanistycznej, a realizacja przedmiotowej inwestycji narusza zasadę dobrego sąsiedztwa. Stowarzyszenie wskazało, iż występuje w interesie społecznym, który polega na dbałości o ład przestrzenny i ochronie przed negatywnym wpływem przedsięwzięć realizowanych na obszarze gminy. Strona dodała, iż egzekwowanie od organów administracji państwowej przestrzegania przepisów prawa umożliwiających utrzymanie lub podniesienie walorów architektonicznych przestrzeni leży w interesie społecznym. Inwestycja dotycząca zabudowy przemysłowej o charakterze uciążliwym, która nie spełnia warunku określonego w art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wyznaczy ramy dla późniejszych inwestycji, w konsekwencji prowadząc do degradacji terenu oraz tworzenia konfliktów społecznych. Utrzymanie ładu przestrzennego jako wyraz ochrony środowiska jest obowiązkiem władzy publicznej, wyrażonym w art. 5 Konstytucji RP. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odmówiło wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż zgłoszone przez Stowarzyszenie żądanie wszczęcia postępowania okazało się niezasadne, gdyż nie zostały spełnione wszystkie ustawowe przesłanki dla jego skuteczności prawnej – w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Kolegium podało, iż w dniu [...] grudnia 2007 r. Burmistrz wydał decyzję nr [...] ustalającą E S.A. warunki zabudowy dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączeniami (wytwórnia mas bitumicznych), na działkach nr: [...]. W postępowaniu tym Stowarzyszenie nie było ani stroną, ani nie działało na prawach strony. E.J., która w tej sprawie jest członkiem i przedstawicielem Stowarzyszenia domaga się stwierdzenia nieważności wskazanej powyżej decyzji Burmistrza. Powołując się na treść art. 31 §1 k.p.a., organ wskazał iż organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania w indywidualnej sprawie (gdy istnieje możliwość wszczęcia postępowania z urzędu) lub z żądaniem dopuszczenia jej do udziału w już toczącym się postępowaniu, a przesłankami inicjatywy procesowej organizacji społecznej jako podmiotu na prawach strony, które muszą wystąpić łącznie, są to : statutowy cel jej działalności oraz względy interesu społecznego. W ocenie Kolegium zawarte w paragrafach 5 i 6 Regulaminu Stowarzyszenia jego cele, tj. cyt. " (...) współdziałanie na rzecz ochrony środowiska naturalnego gminy", "(...) podejmowanie działań na rzecz zagrożenia oddziaływania przemysłu na ludzi, umożliwiających zachowanie lub przywracanie równowagi przyrodniczej, racjonalnym kształtowaniu lokalnego środowiska i gospodarowaniu jego zasobami zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju, w tym w szczególności przeciwdziałaniu zanieczyszczeniom i degradacji środowiska lokalnego, działań na rzecz zachowania lokalnego krajobrazu w stanie nienaruszonym, ochrony zagrożonych gatunków roślin i zwierząt", zostały określone na tyle ogólnie, że sprawa ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączami (wytwórnia mas bitumicznych) mieści się w zakresie celów statutowych Stowarzyszenia, a zatem jedna z dwóch przesłanek wskazanych w art. 31 § 1 pkt 1 k.p.a. została spełniona. Odnośnie drugiej z przesłanek, wymienionych w powyżej wskazanym przepisie, Kolegium stwierdziło, że nie można przyjąć, iż w interesie społecznym leży uruchamianie żądanego przez Stowarzyszenie trybu nadzwyczajnego postępowania administracyjnego na skutek inicjatywy społecznej i wkraczanie bez wyraźnego powodu w sferę prawnie ukształtowaną, zwłaszcza że Stowarzyszenie nie wykazało (ani nawet nie uprawdopodobniło), że przedmiotowa inwestycja w jakimkolwiek stopniu zagraża środowisku naturalnemu, a jedynie, że cyt.: "Jest (to) wyrazem starań o określony kształt życia przyszłych pokoleń – chroni walory środowiska naturalnego, przyczynia się do racjonalnego kształtowania sieci osadniczej" Nadto, zdaniem organu, pojęcie interesu społecznego jest pojęciem niedookreślonym. Interes ten nie jest ustalony raz na zawsze, lecz jest zmienny w czasie, a nawet w danym czasie jest rozumiany niejednolicie. Przy stałych celach statutowych organizacji społecznej zmianie mogą ulegać wymagania interesu społecznego, które przemawiają albo za uwzględnieniem żądań danej organizacji, albo za ich oddaleniem. W rezultacie ocena wystąpienia omawianej przesłanki należy do organu administracyjnego. Kolegium zaś uznało, iż za wszczęciem postępowania o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Burmistrza nie przemawia interes społeczny. Od powyższego postanowienia, Stowarzyszenie [...], powołując się na przepis art. 127 § 3 k.p.a., złożyło wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W pierwszej części wniosku Stowarzyszenie przywołało argumentacje zawartą we wniosku o wszczęcie postępowania nieważnościowego. W dalszej części uzasadnienia stwierdzono, iż pojęcie interesu społecznego, o którym mowa w art. 31 k.p.a. nie zostało ustawowo zdefiniowane. Należy ono do kategorii pojęć niedookreślonych, którym organ nadaje treść w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnym przypadku. Zdaniem Stowarzyszenia przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, a znaczenie takich zwrotów niedookreślonych zostaje ustalone w wyniku wykładni. Jednocześnie wskazano, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na ochronie wartości ważnych z punktu widzenia ogółu ludności. Niewątpliwie taką wartością jest przestrzeń, miejsce pobytu łudzi, pracy jak i wypoczynku. Przestrzeń jest cenną wartością i wraz z rozwojem społeczeństw będzie coraz ważniejsza. Szacunek dla przestrzeni pozwala na długie korzystanie z jej zasobów na utrzymywanie równowagi pod warunkiem rozważnego nią gospodarowania. Wszelkie działania związane z ochroną przestrzeni w pełni uzasadniają zaistnienie interesu społecznego. W ocenie Stowarzyszenia do takich działań należy zaliczyć wniosek tej organizacji o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią. Interes społeczny organizacji polega przede wszystkim na dążeniu do utrzymania elementów składowych przestrzeni i funkcji struktury przestrzennej w uporządkowaniu i harmonii oraz do podniesienia walorów architektonicznych przestrzeni. W interesie społecznym jest więc takie zarządzanie przestrzenią, które zapewni korzystne warunki dla dobrego funkcjonowania i zadowolenia jednostek i zbiorowości ludzkich. Ponadto Stowarzyszenie podało, iż nie można uznać ww. decyzji za zgodną z oczekiwaniami jednostek i większej grupy społecznej w przypadku, gdy narusza ona podstawowe prawa jak i zasady umożliwiające bezkolizyjne planowanie nowej zabudowy. Najprawdopodobniej zaskarżona decyzja o warunkach zabudowy została wydana w sposób przypadkowy. Obszary zarządzane chaotycznie przypadkowymi decyzjami z biegiem czasu podupadają, blokują możliwości rozwoju, a obywatele i inwestorzy tracą zaufanie do władzy. Takie obszary ulegają degradacji, a mieszkańcy żyją coraz gorzej, z czasem odbija się to na poziomie życia i zamożności. Za okoliczność wyłączającą istnienie interesu społecznego nie można uznać, stwierdzoną przez organ administracji publicznej tzw. nadrzędność interesu indywidualnego nad interesem ogólnym. Oznaczałoby to, że wszelkie ostateczne decyzje, skierowane do indywidualnych osób, lecz jak w niniejszym przypadku mające wpływ na stan środowiska są niepodważalne. Odnosząc się do stwierdzenia organu, iż Stowarzyszenie nie wykazało że przedmiotowa inwestycja w jakimkolwiek stopniu zagraża lokalnemu środowisku naturalnemu stwierdzono, iż we wniosku o wszczęcie nadzwyczajnego postępowania jak i w niniejszym wniosku, Stowarzyszenie wskazało na naruszenia przy wydaniu decyzji o warunkach zabudowy, które w konsekwencji przyczynią się do degradacji przestrzeni. Natomiast w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że składnikiem interesu społecznego organizacji domagającej się wszczęcia postępowania nie może być udowodnienie przez organizację prawdziwości zarzutów prawnych wobec decyzji objętej zakresem żądania stwierdzenia nieważności. W fazie wszczęcia postępowania nie podlegają bowiem badaniu przesłanki istotne w stadium rozpoznawczym, uzasadniające określone rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Nie można więc łączyć występowania interesu społecznego organizacji z wstępnym ustaleniem zasadności wnioskowanego przez nią sposobu zakończenia postępowania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2012r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając w sprawie jako organ drugiej instancji, utrzymało zaskarżone postanowienie w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia organ przytoczył argumentację, która legła u podstaw rozstrzygnięcia wydanego w pierwszej instancji. Na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego Stowarzyszenie [...] złożyło skargę, w której wniosło o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych oraz sformułowało zarzuty i wnioski zawarte wcześniej we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz we wniosku o wszczęcie postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny kontroluje zaskarżoną decyzję w aspekcie jej zgodności z prawem, nie podlega natomiast kontroli i ocenie tego sądu to, czy także w kryteriach słuszności, celowości bądź sprawiedliwości społecznej rozstrzygnięcie organu administracji jest słuszne. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) zwana dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, gdy stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W analizowanej przez Sąd sprawie, skarga wniesiona została na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, mocą którego utrzymane zostało w mocy postanowienie tegoż organu działającego w pierwszej instancji w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania na wniosek Stowarzyszenia [...], w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza nr [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. o warunkach zabudowy dla E S.A. dla przedsięwzięcia polegającego na budowie zakładu budowy dróg wraz z otaczarnią i przyłączeniami (wytwórnia mas bitumicznych), na działkach nr: [...]. Skarga nie była zasadna. Organizacja społeczna, której interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, będzie stroną tego postępowania (art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) – dalej jako "k.p.a."), a w wyniku załatwienia sprawy stanie się ona podmiotem praw lub obowiązków. Organizacja społeczna może również żądać wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do toczącego się postępowania w sprawie dotyczącej innego podmiotu. Stanowi o tym przepis art. 31 § 1 k.p.a. W myśl tegoż przepisu organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem wszczęcia postępowania lub dopuszczenia jej do udziału w toczącym się postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. W wypadku uwzględnienia żądania zgłoszonego przez organizację społeczną, uczestniczy ona w postępowaniu na prawach strony (§ 3). A zatem, aby wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie dotyczącej innej osoby, lub o dopuszczenie w takim postępowaniu, zgłoszony przez organizację społeczną, został uwzględniony, winny być spełnione łącznie dwa warunki, czyli: jest to uzasadnione celami statutowymi organizacji społecznej i przemawia za tym interes społeczny. Organ administracji publicznej, do którego wpłynie wniosek z żądaniem, o którym mowa w art. 31 § 1 k.p.a., ma obowiązek przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie spełnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie. Samo żądanie wszczęcia postępowania lub dopuszczenia do toczącego się postępowania administracyjnego na prawach strony, zgłoszone na podstawie art. 31 § 1 k.p.a. przez organizację społeczną, nie jest wystarczające do tego, aby wniosek taki został uwzględniony. Konieczne jest wykazanie przez organizację społeczną, że cele statutowe oraz interes społeczny przemawiają za uwzględnieniem takiego wniosku. Powyższe uregulowania mają na celu ochronę bezpieczeństwa obrotu prawnego. Należy pamiętać, że decyzje administracyjne rozstrzygają o prawach lub obowiązkach podmiotów, do których są one skierowane. W tej sytuacji ingerencja osób trzecich, bądź w proces kształtowania tych praw lub obowiązków, bądź – tak jak to miało miejsce w rozpatrywanej sprawie – zmierzająca do cofnięcia przyznanych praw, musi podlegać prawnej kontroli. Na organizacji społecznej ciąży obowiązek wykazania, że przesłanki, których mowa w art. 31 § 1 k.p.a. zostały spełnione, a zatem żądanie winno być uwzględnione. Określenie "cel statutowy" oznacza, że sprawa dotyczy zasadniczych kierunków działania danej organizacji, zapisanych statucie lub innym, spełniającym podobną do statutu funkcję, akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. W analizowanej sprawie słusznie organ przyjął, iż postanowienia zawarte w § 5 i § 6 Statutu Stowarzyszenia dają podstawę do przyjęcia, iż cele statutowe przemawiają za uwzględnieniem żądania o wszczęcie postępowania. Odnośnie drugiej przesłanki wskazanej w art. 31 § 1 k.p.a., należy zauważyć, że użyte w tym przepisie pojęcie interesu społecznego nie zostało ustawowo zdefiniowane, co oznacza, że pojęciu temu nadaje treść organ administracji publicznej w procesie stosowania norm prawa materialnego w konkretnej sprawie. Wymaga jednocześnie przypomnienia, że przy stosowaniu przepisów zawierających zwroty niedookreślone nie występuje uznanie administracyjne, pomimo ograniczonego luzu decyzyjnego, skoro ich znaczenie zostaje ustalone w wyniku wykładni. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony praw pewnej grupy ludności (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2001 r. sygn. akt II SA 2464/00, Lex nr 81984). Natomiast w postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r. (sygn. II GZ 55/09, ONSAiWSA 2010/2 poz. 23) podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspakajanie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. W wyroku z dnia 20 marca 2008 r. (sygn. II OSK 264/07, Lex nr 504829) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż rozstrzyganie kwestii udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym dotyczącym innej osoby musi być połączone z rozważeniem czy za tym udziałem przemawia interes społeczny, wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi zatem zawierać wszelkie argumenty za nim przemawiające. Natomiast w wyroku z dnia 14 listopada 2008 r. (sygn. II GSK 314/08, Lex nr 525903) Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, zgodnie z którym nawet wówczas, gdy udział organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym jest uzasadniony jej celami statutowymi, to i tak organ administracji publicznej może uznać to żądanie za niezasadne z uwagi na brak interesu społecznego. W analizowanej sprawie, zdaniem Stowarzyszenia [...] interes społeczny przejawiał się w dbałości o ład przestrzenny i ochroną przed negatywnym wpływem przedsięwzięć realizowanych na terenie gminy. Kwestionowana decyzja o warunkach zabudowy, zdaniem Stowarzyszenia została wydana z naruszeniem przepisów prawa i może negatywnie wpłynąć na środowisko. Przy tak ujętym przez organizację społeczną interesie społecznym, należy w pierwszej kolejności zauważyć, że obowiązek dbałości o ład przestrzenny i ochrony przed negatywnym wpływem przedsięwzięć realizowanych na terenie gminy, należą do celów statutowych Stowarzyszenia. Cele statutowe oraz interes społeczny to dwa odmienne pojęcia, które dotyczą różnych obszarów znaczeniowych. Cele statutowe wyznaczają kierunki działania organizacji społecznej, natomiast interes społeczny oznacza uzasadnioną, ze względu na dobro społeczne, potrzebę podjęcia określonych działań prawnych. We wniosku o wszczęcie postępowania organizacja wskazała na czym miałby polegać interes społeczny w uwzględnieniu jej żądania o wszczęcie z urzędu postępowania nieważnościowego dotyczącego ostatecznej decyzji Burmistrza o warunkach zabudowy. Przy tak ogólnym określeniu przesłanki interesu społecznego, przemawiającej w ocenie skarżącej za uwzględnieniem żądania wszczęcia postępowania nadzwyczajnego w celu wyeliminowania decyzji ostatecznej, zasadność tego żądania nie została wykazana. Stowarzyszenie nie określiło konkretnie jakie dobra natury zostały naruszone na skutek wydania przedmiotowej decyzji o warunkach zabudowy, nadto jakie konkretne względy – z punktu widzenia interesu społecznego – przemawiają za wyeliminowaniem z obrotu prawnego ww. decyzji, która ma walor decyzji ostatecznej. Należy zauważyć, że okoliczności, na które wskazuje Stowarzyszenie uzasadniając interes społeczny we wszczęciu postępowania nieważnościowego winny być brane pod uwagę w toku postępowania poprzedzającego wydanie decyzji o warunkach zabudowy. Są one elementem badania zasadności złożonego przez stronę wniosku o ustalenie warunków zabudowy. Interes społeczny uzasadniający wszczęcie w danej sprawie postępowania w oparciu o art. 31 § 1 k.p.a. winien wynikać z konkretnych okoliczności faktycznych, których istnienie w sposób nie budzący wątpliwości, przemawia za uwzględnieniem wniosku zgłoszonego przez organizacje społeczną. Ogólnie sformułowane przez skarżącą we wniosku zarzuty, że inwestycja nie spełnia warunku wynikającego z art. 61 ust. 1 pkt 1 ustawy oraz, że doprowadzi ona do degradacji terenu i tworzenia konfliktów społecznych, powyższych wymogów nie spełnia. Należy ponownie podkreślić, iż to na organizacji społecznej ciąży obowiązek wykazania, że przesłanki, o których mowa w art. 31 § 1 k.p.a. zostały spełnione. Do obowiązków organu administracyjnego należy natomiast zbadanie, czy przedstawiona argumentacja odpowiada przepisom prawa. Tak ogólne, a w tym również hipotetyczne określenie interesu społecznego, jak miało to miejsce w rozpatrywanej sprawie, nie uzasadniało wszczęcia trybu nadzwyczajnego weryfikacji decyzji ostatecznej. Procedura administracyjna poprzez uregulowania zawarte w art. 31 k.p.a. przewiduje instytucje prawne zapewniające organizacjom społecznym udział w postępowaniu administracyjnym. Należy w tym miejscu wskazać na treść wyroku z dnia 11 kwietnia 2012r. - sygn. akt II OSK 122/11, http://orzeczenia.nsa.gov.pl (E.J. brała udział również w postępowaniu, które zakończyło się ww. wyrokiem), w którym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, iż "Stowarzyszenie [...] wykazało jedynie, że udział Stowarzyszenia w postępowaniu w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego jest uzasadniony jego celami statutowymi. Jednakże podkreślić trzeba, że rozstrzyganie kwestii dopuszczalności udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, dotyczącym innej osoby, musi być połączone z rozważeniem, czy za tym udziałem przemawia interes społeczny. Wniosek o dopuszczenie do tego udziału musi by zatem poparty stosownymi argumentami. Mając powyższe na względzie zauważyć należy, że w uzasadnieniu wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu Stowarzyszenie wskazało, że za dopuszczeniem go do udziału w postępowaniu przemawia to, iż przedmiotowa inwestycja ma wpływ na lokalne środowisko. Do wniosku dołączono także regulamin, z którego wynikało, że jednym z celów działania Stowarzyszenia jest wspieranie ochrony przyrody na terenie [...]. Tak ogólnikowo sformułowany wniosek nie może być uznany za spełniający wymóg wykazania przez organizację społeczną przesłanek art. 31 § 1 k.p.a., jak również nie może prowadzić do uznania, iż Stowarzyszenie wykazało istnienie interesu społecznego uzasadniającego przystąpienie do udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Podkreślić jeszcze raz należy, że to Stowarzyszenie powinno wykazać, za pomocą odpowiedniej argumentacji, spełnienie przez nie przesłanek z art. 31 § 1 k.p.a. Organ administracji ma jedynie obowiązek zweryfikowania, czy przedstawiona przez Stowarzyszenie argumentacja uzasadnia dopuszczenie organizacji do udziału w postępowaniu. Mając na względzie powyższe, należy stwierdzić, że podane przez Stowarzyszenie okoliczności są ogólne i nie pozwalają na uznanie, że został wykazany związek pomiędzy celami statutowymi, a interesem społecznym. (...) w sytuacji, w której organizacja społeczna za pomocą ogólnikowych stwierdzeń stara się wykazać istnienie interesu społecznego, to wówczas niejako na organ administracji publicznej przechodzi ciężar ustalenia istnienia tego interesu. Zweryfikowania wniosku nie można utożsamiać z udowodnieniem przez organ okoliczności przemawiających za istnieniem interesu społecznego. Dodatkowo trzeba mieć na względzie, że ogólnikowość argumentacji nie stanowi braku wniosku, a rzeczą organu administracji publicznej jest zweryfikowanie, czy argumentacja przedstawiona przez organizację społeczną wskazuje na istnienie interesu społecznego przemawiającego za dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu.". Wobec tego uznanie przez organ, iż w niniejszym postępowaniu została spełniona druga z omówionych powyżej przesłanek wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., spowodowałoby przerzucenie (w związku z ogólnikowymi stwierdzeniami Stowarzyszenia) ciężaru ustalenia istnienia tego interesu na organ. Możliwości ingerencji przez organizację społeczną, w oparciu o przepis art. 31 § 1 k.p.a., w dowolne postępowanie administracyjne dotyczące osoby trzeciej, bądź inicjowania postępowania w sprawie dotyczącej osoby trzeciej, należy przeciwstawić zasadę trwałości decyzji ostatecznej oraz ochronę praw procesowych strony postępowania. Z tych też powodów zagwarantowane ustawowo prawo udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, nie jest prawem bezwzględnym, a istniejące w tym względzie ograniczenia, w ocenie Sądu, nie pozostają w kolizji z pozostałymi przepisami, składającymi się na system obowiązującego prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U z 2012r. poz. 270) Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło