II FZ 739/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 1 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 3350/11 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi I. sp. z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 29 września 2011 r., nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2012 r., III SA/Wa 3350/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił I. sp. z o.o. z siedzibą w G. (powoływanej dalej jako: "spółka") przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi spółki na postanowienie Ministra Finansów z dnia 29 września 2011 r., nr [...], wydane w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej w skrócie: p.p.s.a.). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: 2.1. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, WSA w Warszawie podał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego spółka zwróciła się o zwolnienie z obowiązku jego zapłaty. W związku z tym pismem z dnia 10 stycznia 2012 r. wezwano spółkę do nadesłania wypełnionego formularza PPPr w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Pomimo prawidłowo doręczonego wezwania spółka nie przesłała formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy. W związku z powyższym Referendarz sądowy WSA w Warszawie zarządzeniem z dnia 14 lutego 2012 r. pozostawił wniosek o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. 2.2. Pismem z dnia 27 lutego 2012 r. spółka złożyła sprzeciw od powyższego zarządzenia referendarza sądowego wnosząc o jego uchylenie, przywrócenie terminu do złożenia stosownego wniosku oraz zwolnienie z kosztów sądowych. W uzasadnieniu sprzeciwu spółka poinformowała, że dotychczasowy Prezes spółki został odwołany ze stanowiska, zaś W. S. został powołany na to stanowisko. Trwa procedura rejestrowa w KRS. 2.3. Zarządzeniem z dnia 22 marca 2012 r. wezwano W. S. do usunięcia braków formalnych sprzeciwu od zarządzenia Referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 14 lutego w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia sprzeciwu przez złożenie oryginału lub uwierzytelnionego odpisu dokumentu, z którego wynikałoby jego upoważnienie do samodzielnego reprezentowania spółki. W odpowiedzi na wezwanie nadesłano odpis pełny z KRS spółki. 2.4. Zarządzeniem z dnia 16 kwietnia 2012 r. wezwano spółkę do nadesłania wypełnionego i podpisanego wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPPr w terminie 7 dni od dnia doręczenia pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. 2.5. W odpowiedzi na wezwanie spółka nadesłała formularz PPPr, w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 6.000.000 zł. Wartość środków trwałych wynosi 2.024.729,36 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 373.575,72 zł. 2.6. Zarządzeniem z dnia 22 maja 2012 r. wezwano spółkę do nadesłania dodatkowych informacji dotyczących jej stanu majątkowego. 2.7. Wezwanie doręczono spółce w dniu 30 maja 2012 r., jednak ww. informacji nie przedłożyła. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (Sądu pierwszej instancji): Odmawiając przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła, iż jej sytuacja charakteryzuje się brakiem dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a tylko taka sytuacja może być podstawą dla przyznania prawa pomocy. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wskazała, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 6.000.000 zł. Wartość środków trwałych wynosi 2.024.729,36 zł, zaś strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 373.575,72 zł. Dane te wskazują, że spółka prowadzi działalność w niemałym zakresie, co w porównaniu z wysokością wpisu w sprawie (100 zł) – jedynym na tym etapie postępowanie kosztem sądowym - może budzić wątpliwości co do zasadności wniosku spółki. Za odmową przyznania prawa pomocy przemawiała przede wszystkim okoliczność, że spółka – pomimo, że była do tego zobowiązana - nie przedłożyła, na wezwanie Sądu, dodatkowych informacji zaświadczających o sytuacji materialnej. Natomiast informacje zawarte w złożonym na formularzu PPPr wniosku były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego spółki. 4. Stanowisko spółki w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie Spółka, reprezentowana przez swojego prezesa, lakonicznie stwierdziła, że wnosi o jego uchylenie, bowiem "spółka nie posiada środków na wpis". 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie spółki nie zasługuje na uwzględnienie, w związku z czym podlega oddaleniu. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że spółka nie wykazała zasadności przyznania jej prawa pomocy w rozpoznawanej sprawie. 5.2. Pismem z dnia 23 maja 2012 r. spółka została wezwana do przedłożenia Sądowi pierwszej instancji dotykowych informacji o stanie majątkowym: (a) odpisu zeznania podatkowego za 2011 r., (b) zestawienie wysokości przychodów i kosztów ich uzyskiwania w 2012 r., (c) deklaracji VAT-7 za ostatnie 6 miesięcy, (d) informacji o posiadanych przez spółkę wierzytelnościach i zobowiązaniach, (e) wyciągów z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące, (f) innych informacji o niemożności ponoszenia kosztów sądowych. W odpowiedzi na ww. wezwanie spółka nie przesłała żadnej informacji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe okoliczności przesądzają o prawidłowości zaskarżonego postanowienia WSA w Warszawie. Po pierwsze, spółka nie wykonała wezwania Sądu pierwszej instancji, na co wskazują zestawione z sobą ww. okoliczności. Po drugie, dokumenty objęte wezwaniem WSA w Warszawie należy ocenić jako adekwatne do potrzeby ustalenia przez Sąd pierwszej instancji sytuacji majątkowej spółki. W oparciu o doświadczenie życiowe można niewątpliwe stwierdzić, że są to dokumenty powszechnie prowadzone przez podmioty gospodarcze, zatem zarząd spółki nie powinien napotkać żadnych poważniejszych trudności w przygotowaniu należytej dokumentacji i przedłożeniu jej Sądowi pierwszej instancji. 5.3. W świetle powyższej oceny należy podkreślić, że w rozpoznawanej sprawie spółka nie wykazała w sposób należyty, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Przyznanie tego prawa, jako odstępstwo od zasady partycypacji strony w kosztach postępowania sądowego (art. 199 p.p.s.a.), może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 185/10, z dnia 19 maja 2010 r., II FZ 156/10, publik. http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zgodnie z ww. przepisem p.p.s.a., ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Z użytych w tym przepisie słów "...gdy wykaże..." wynika, że strona ma przekonać sąd, że znajduje się w sytuacji opisanej w tym przepisie, która uniemożliwia jej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania (por. M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 694). 5.4. Uwzględniając bezzasadność argumentacji spółki w zażaleniu oraz aprobatę dla oceny Sądu pierwszej instancji co do wniosku spółki i jej dalszego postępowania w sprawie w związku z ciążącym na niej, na mocy art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a, obowiązkiem wykazania zasadności przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. jak w sentencji.