II SAB/Wa 112/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska - Matusiak po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. G. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 20 grudnia 2011 r. sygn. akt II SAB/Wa 306/11 umarzającym postępowanie sądowe w przedmiocie wniosku z 12 lipca 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia 1. odrzucić skargę, 2. zwrócić Z. G. uiszczony wpis sądowy w kwocie 100 zł (sto złotych). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 20 grudnia 2011 r. o sygn. akt II SAB/Wa 306/11 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi Z. G. na bezczynność Kancelarii Prezydenta RP w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z 12 lipca 2011 r. o udostępnienie informacji publicznej, z uwagi na udzielenie przez organ odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a tym samym braku podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 r., Nr 270), dalej jako: "p.p.s.a." Odpis tego postanowienia wraz z uzasadnieniem Z. G. (dalej jako skarżący) otrzymał 16 stycznia 2012 r. Od postanowienia tego skarżący nie złożył skargi kasacyjnej, w związku z tym postanowienie Sądu o umorzeniu postępowania sądowego stało się prawomocne od 1 marca 2012 r. Pismem z 19 marca 2012 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę o wznowienie postępowania sądowego w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 306/11. Jako podstawę prawną żądania wznowienia postępowania wskazał, że nie był należycie reprezentowany, gdyż został pozbawiony bezpośredniej możliwości działania przed sądem. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 8 i art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. W związku z tym, wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpatrzenia jego spawy w jawnym i rzetelnym procesie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej nieuwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do wznowienia postępowania sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Instytucja wznowienia postępowania opiera się na przysługującej poza tokiem instancji skardze o presumpcję wadliwego procesu i zastąpienie zapadłego orzeczenia orzeczeniem nowym. Skarga o wznowienie postępowania jest instytucją wyjątkową w tym znaczeniu, że przysługuje ona tylko od ściśle określonych orzeczeń i może być oparta jedynie na określonych podstawach prawnych, taksatywnie wyliczonych w przepisach art. 271 - 273 p.p.s.a. I tak w myśl art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności: 1) jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzeka sędzia wyłączony z mocy ustawy a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia; 2) jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania. Inne przesłanki obligujące sąd do wznowienia postępowania, to sytuacje: 1) gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 p.p.s.a.); 2) jeżeli orzeczenie zostało oparte na dokumencie podrobionym lub przerobionym albo na skazującym wyroku karnym, następnie uchylonym; 3) orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa; 4) w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu (art. 273 § 3 p.p.s.a.). W świetle powyższych regulacji uzasadniony jest pogląd, że wniesiona przez skarżącego skarga o wznowienie postępowania nie została oparta na żadnej z ustawowych podstaw wznowienia. Podkreślić należy, że samo sformułowanie podstaw wznowienia w sposób odpowiadający powołanym wyżej przepisom nie oznacza jeszcze oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli z uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Wskazanie podstawy wznowienia nie oznacza, że skarga na takiej podstawie się opiera. Oceniając powyższe należy wziąć pod uwagę, czy powołana w skardze podstawa wznowienia ma w danej sprawie charakter rzeczywisty. Zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że brak ustawowych podstaw wznowienia nie wynika wyłącznie z braku przytoczenia określonego przepisu, ale również z braku okoliczności pozwalających na ustalenie, że w konkretnej sprawie określona podstawa wznowienia postępowania istnieje. Jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa wznowienia postępowania nie zachodzi, taka skarga, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2010, str. 633, por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1999 r., sygn. akt II UKN 174/99, publ. OSNP 2001, nr 4, poz. 133; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 czerwca 2004 r., sygn. akt OW 87/04, publ. LEX nr 158967). Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą wznowienia jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Skarga o wznowienie postępowania powinna ponadto zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, podstawę wznowienia i jej uzasadnienie, okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi oraz żądanie uchylenia lub zmiany zaskarżonego orzeczenia (art. 279 p.p.s.a.). Przepis art. 281 p.p.s.a. ustanawia obowiązek zbadania przez sąd w pierwszej kolejności, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W razie braku jednej z tych przesłanek sąd ma obowiązek taką skargę odrzucić. Uruchomienie trybu wznowienia postępowania uzależnione jest zatem od pozytywnego ustalenia istnienia formalnych przesłanek wszczęcia postępowania wznowieniowego, jakimi są: zakończenie postępowania prawomocnym orzeczeniem, złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż skarga o wznowienie została wniesiona od orzeczenia prawomocnego oraz z zachowaniem trzymiesięcznego terminu. Postanowienie Sądu z 20 grudnia 2011 r., które stało się prawomocne od 1 marca 2012 r., skarżący otrzymał 16 stycznia 2012 r. natomiast skargę o wznowienie wniósł 19 marca 2012 r. Z zestawienia dat wynika zatem, że skarga o wznowienie została wniesiona z zachowaniem terminu. Kolejną przesłanką podlegającą badaniu przez Sąd jest ustalenie czy istnieje powołana podstawa wznowienia. W ocenie Sądu, w myśl wcześniej poczynionych uwag, skarga nie została oparta na ustawowych podstawach wznowienia, pomimo tego, iż podstawy wznowienia zostały sformułowane w sposób odpowiadający przepisom. Samo wskazanie ustawowej podstawy wznowienia nie oznacza bowiem, że skarga na takiej podstawie się opiera. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że dla zaistnienia przesłanki wznowieniowej określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a, na którą powołał się skarżący, niezbędne jest wykazanie trzech elementów, tj.: naruszenie przepisów prawa, pozbawienie strony możliwości działania oraz związku przyczynowego między tymi elementami (tak m.in. H. Knysiak-Molczyk w: "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" T. Woś i in., Wyd. Praw. LexisNexis W-wa 2005 str. 668, także wyrok WSA w Warszawie z 20 grudnia 2005 r. sygn. akt III SA/Wa 2866/05 LEX nr 188424). Odnosząc się do przesłanki pozbawienia strony możliwości działania, wskazać należy, że w tym przypadku konieczne jest wykazanie, że zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. Na gruncie Kodeksu postępowania cywilnego Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić tylko wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania (uchwała SN z 14 kwietnia 1980 r., III CZP 19/80, OSNC 1980, nr 11, poz. 250 i wyrok SN z 21 czerwca 2961 r., 3 CR 953/60, NP. 1963, nr 1, s.122). W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnianie obrony, co nie uzasadnia wznowienia postępowania. Na szczególną uwagę zasługuje stanowisko zaprezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z 17 lipca 2007 r. II OSK 1017/06, w którym Sąd ten wskazał, że pozbawienie strony możności obrony swych praw wystąpi, gdy zaistniałe uchybienie procesowe sądu godzić będzie bezpośrednio w istotę procesu. Do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw dochodzi wówczas, gdy z powodu naruszenia przez Sąd lub stronę przeciwną określonych przepisów lub zasad procedury, strona nie mogła brać i nie brała udziału w postępowaniu lub istotnej jego części i nie miała możliwości usunięcia skutków tych uchybień na następnych rozprawach poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w danej instancji. Mając na względzie powyższe stwierdzić należy, iż w sprawie II SAB/Wa 306/11 nie naruszono przepisów prawa. Z akt sprawy sądowej wynika, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy, jednak nie stawił się na nią, a sąd nie uwzględnił złożonego wcześniej wniosku o odroczenie terminu rozprawy i rozpoznał sprawę 20 grudnia 2011 r. Wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 107 p.p.s.a. stawiennictwo na rozprawie przed sądem administracyjnym nie jest obowiązkowe, a strona ma prawo składać w toku postępowania pisma zawierające jej wnioski i oświadczenia. Z prawa tego skarżący korzystał, składając pisma procesowe. Odmowy uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy nie można utożsamiać z pozbawieniem strony możliwości działania. Ponadto podnieść należy, że skarżący miał możliwość zakwestionowania postanowienia poprzez wniesienie skargi kasacyjnej. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie doszło do naruszenia prawa i tym samym skarżący nie został pozbawiony możliwości działania przed sądem, zatem powołana przez skarżącego podstawa wznowienia nie zachodzi. Odnosząc się do przytoczonej przez skarżącego podstawy wznowieniowej w postaci braku należytej reprezentacji to wskazać należy, że podstawa ta dotyczy sytuacji, w których osoba fizyczna nie ma zdolności do czynności prawnych i z tej przyczyny w postępowaniu sądowym musi być reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego. Wskazuje na to treść art. 277 p.p.s.a., gdzie w kontekście braku należytej reprezentacji mówi się o przedstawicielu ustawowym strony (J. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2009 Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Wydanie IV, str. 684). Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zaistniała. Za brak należytej reprezentacji nie można również uznać faktu, że skarżący nie był reprezentowany przez adwokata lub radcę prawnego., w sytuacji gdy taki pełnomocnik procesowy nie został ustanowiony. Zatem także druga powołana przez skarżącego przesłanka wznowienia postępowania nie zachodzi. Reasumując stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania, jako nieoparta na ustawowej podstawie wznowienia, podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 281 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji. O zwrocie uiszczonego wpisu sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.