II SA/Bk 204/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Sobolewska-Nazarczyk (spr.), Sędziowie sędzia WSA Małgorzata Roleder,, sędzia WSA Mirosław Wincenciak, Protokolant Marta Marczuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. znak: [...] Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działający z upoważnienia Prezydenta Miasta S., odmówił Pani A. S. (dalej powoływana także jako Skarżąca) świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad Panią J. K. W uzasadnieniu organ l instancji przywołał przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. z 2006 r. Dz.U. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej powoływana jako u.ś.r.), w tym art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r., z którego wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim chyba, że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Państwo K. posiadają sześcioro dzieci i pięcioro z nich pracuje zawodowo, zaś opiekę nad panią J. sprawuje córka A. S., która jest osobą bezrobotną i przyjeżdża około dwa razy w tygodniu, w miarę potrzeb częściej. Pani J. K. posiada znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga opieki z uwagi na schorzenia, jednakże pozostaje w związku małżeńskim z Panem A. J. K., który posiada jedynie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Skoro małżonek osoby wymagającej opieki nie jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, obowiązujące przepisy nie pozwalają na przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżąca wskazał, że jej ojciec cierpi od kilku lat na chorobę Parkinsona, która jak wiadomo postępuje. Wykonuje wprawdzie podstawowe czynności wokół swojej osoby sam, ale wymaga częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, co wynika z orzeczenia o jego niepełnosprawności z [...] kwietnia 2007 r. W związku z tym nie jest w stanie zająć się matką, która od lat wymaga opieki osób drugich, z uwagi na wiele chorób i schorzeń: niewydolność serca, operacja serca, wstawione zastawki, poruszanie się o lasce. Skarżąca wskazała, że nie zgadza się z decyzją odmowną, gdyż od lat faktycznie sprawuje opiekę nad matką i ojcem, który nie jest w stanie zaopiekować się matką i posiada orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym od 2007 r. mówiące o tym, że wymaga częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych, które w 2011 r. zmieniono poprzez dodanie symbolu przyczyny niepełnosprawności. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż analiza stanu faktycznego sprawy w powiązaniu z obowiązującymi przepisami, w szczególności art. 17 ust. 1 i 5 u.ś.r. wskazuje, że w sprawie występuje negatywna przesłanka do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej z tytułu opieki nad matką J. K. zawarta w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a u.ś.r.. Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane Skarżącej, gdyż osoba wymagająca opieki - J. K. pozostaje w związku małżeńskim, a współmałżonek - A. J. K., nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W aktualnym stanie prawnym, pomimo okoliczności wskazywanych przez Skarżącą w odwołaniu tj. braku możliwości sprawowania przez schorowanego ojca opieki nad niepełnosprawną mamą - świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane Skarżącej z uwagi na ograniczenia zawarte w u.ś.r. Na powyższą decyzję Skarżąca wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, wskazując, że zaskarżona decyzja jest niesłuszna. Wskazując na schorzenia zarówno matki jak i ojca, wyjaśniła, że zarówno matka jak i ojciec wymagają stałej opieki, nie są w stanie wykonywać większości podstawowych czynności wokół własnej osoby i domu. Skarżąca podkreśliła, iż od kilku miesięcy wykonuje większość czynności związanych z prowadzeniem domu, przynosi opał, pali w piecu, sprząta, pierze, robi zakupy, porcjuje i podaje leki, przygotowuje posiłki czy też wozi w razie potrzeby do lekarza. Dlatego też, w jej ocenie, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności jej ojca, uznające go za osobę niepełnosprawną jedynie w stopniu umiarkowanym nijak ma się do rzeczywistości. Wbrew twierdzeniom z pkt 7 orzeczenia, jej ojciec wymaga stałej i długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku ze znaczenie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zasadniczy spór w sprawie, pomiędzy Skarżącą a organami, sprowadzał się do oceny, czy Skarżąca spełnia warunki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką J. K. Świadczenie pielęgnacyjne, jest przyznawane osobie, która wymaga pomocy, gdyż nie jest możliwa jej samodzielna egzystencja i sprowadza się do czynności umożliwiających i ułatwiających funkcjonowanie w społeczeństwie. Zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 2 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje m.in. osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, ze zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei według art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. świadczenia pielęgnacyjne nie przysługują, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z przepisów powyższych wynika, że możliwe jest uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego (między innymi przez córkę) na wymagającą opieki osobę (ojca, matkę), jeżeli osoba taka posiada znaczny stopień niepełnosprawności, mimo iż pozostaje ona w związku małżeńskim, pod warunkiem jednak, że jej współmałżonek również posiada orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Znaczny stopień niepełnosprawności w myśl art. 3 pkt 21 u.ś.r., to: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowita niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczona na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stała albo długotrwała niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczona na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że matka Skarżącej - J. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w S. z dnia [...] stycznia 2005 r. (k. 22 akt adm.). W sprawie nie jest także kwestionowane, że współmałżonek J. K. - A. J. K., ojciec Skarżącej, zgodnie z orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] listopada 2011 r. został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. W świetle powyższego zgodzić się należało z organami obu instancji, iż nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad J. K., albowiem jej ojciec i jednocześnie mąż J. K., nie jest w rozumieniu ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepis art. 17 ust. 5 pkt 2 lit a) u.ś.r. jest w tym zakresie jednoznaczny i nie pozwala na odmienną interpretację. Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd pragnie podkreślić, iż podnoszone w nim okoliczności związane ze schorzeniami rodziców i koniecznością sprawowania osobistej opieki nad nimi przez Skarżącą, nie mogły wpłynąć na ocenę legalności wydanych w sprawie decyzji. Przepisy wyraźnie stanowią, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim jest to, że małżonek takiej osoby musi legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepisy w tym zakresie wymagają formalnego stwierdzenia stopnia niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 u.ś.r.), co oznacza, że rzeczywiste schorzenia na jakie cierpi ojciec Skarżącej, jego obecny stan zdrowia i konieczność sprawowania nad nim opieki, nie mogą stanowić podstawy do uznania go za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dopiero uzyskanie odpowiedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności ojca Skarżącej, pozwoli jej na skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką - J. K. Wobec powyższego, w świetle jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 5 pkt 2a u.ś.r., nie zachodziły, podstawy do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze korzystnego dla Skarżącej rozstrzygnięcia, czego oczywiście nie należy utożsamiać z pozbawieniem jej możliwości opiekowania się matką, a także - w miarę potrzeby - udzielania pomocy ojcu. Celem skutecznego ubiegania się przez Skarżącą o świadczenie pielęgnacyjne, ojciec Skarżącej powinien uzyskać orzeczenie stwierdzające znaczy stopień niepełnosprawności, które to orzeczenie będzie formalnym potwierdzeniem, że nie może on sprawować opieki nad schorowaną małżonką. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.