II OZ 198/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Bujko po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 stycznia 2013 roku, sygn. akt II SA/Ol 330/12 odmawiające zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Ol 330/12 w sprawie ze skargi A.Z. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] lutego 2012 roku, nr [...] w przedmiocie opracowania ekspertyzy stanu technicznego budynku postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w sprawie ze A.Z. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Olsztynie z dnia [...] lutego 2012 r. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Sąd uznał, że ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należy traktować jako wniosek o zmianę powyższego postanowienie stosownie do art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). Zgodnie zaś z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Sąd wskazał, że w rozpoznawanym wniosku skarżący nie powołał żadnych nowych, istotnych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. i przyznania skarżącemu prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.Z. domagając się jego uchylenia. W zażaleniu skarżący wskazał, że nie wnosił o zmianę postanowienia z dnia 6 lipca 2012 r. w trybie określonym w art. 165 p.p.s.a.. Wniósł natomiast sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 27 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, lecz z przyczyn innych niż w nim wskazano. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem wymagania co do sytuacji materialnej osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy są różne w zależności od zakresu żądania zawartego we wniosku o jej przyznanie. Niewątpliwie w przypadku oceny możliwości finansowych wnioskującego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym stosuje się bardziej rygorystyczne kryteria niż w odniesieniu do osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Nie można zatem przyjąć, iż uznanie że sytuacja majątkowa danej osoby nie pozwala na przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym świadczy jednocześnie o niemożliwości przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl zaś art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W niniejszej sprawie skarżącemu odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym prawomocnym postanowieniem z dnia 6 lipca 2012 r. Niewątpliwie w sytuacji, gdyby skarżący ponownie ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie należałoby zastosować w sprawie tryb określony w art. 165 p.p.s.a., niezależnie od tego czy żądanie rozpoznania sprawy w tym trybie byłoby zawarte w nowym wniosku czy też nie. Jednakże we wniosku z dnia 20 września 2012 r. (data prezentaty sądu) skarżący wniósł wyłącznie o zwolnienie go do kosztów sądowych całości, a wiec wniósł o przyznanie mu prawa mocy w zakresie częściowym. W takiej sytuacji Sąd zobowiązany jest do ponownej oceny sytuacji finansowej skarżącego, tym razem w odniesieniu do kryteriów określonych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skoro więc Sąd powinien ocenić sytuację materialna skarżącego pod innymi względami niż dokonał tego w postanowieniu z dnia 6 lipca 2012 r., to nie można uznać, że rozpoznawany wniosek jest wnioskiem o zmianę tego postanowienia w trybie art. 165 p.p.s.a., albowiem inny jest zakres żądania strony oraz przepisy mające w tym wypadku zastosowanie (por postanowienie NSA z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt I FZ 539/11). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji