I SA/Rz 405/12

WyrokWSA w Rzeszowie2012-07-10

Skład orzekający: Maria Serafin-Kosowska, Małgorzata Niedobylska, Kazimierz Włoch

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku małżonków, między którymi istnieje rozdzielność majątkowa, a gospodarstwo rolne stanowi majątek odrębny jednego z nich, konieczne jest uzyskanie zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów rolnych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że w sytuacji, gdy między małżonkami istnieje rozdzielność majątkowa, a gospodarstwo rolne stanowi majątek odrębny jednego z nich, nie jest wymagana zgoda współmałżonka na wpis do ewidencji producentów rolnych. Uzależnianie wpisu od takiej zgody stanowi nadinterpretację przepisów i jest sprzeczne z literalnym brzmieniem ustawy, która dopuszcza odmowę wpisu jedynie w ściśle określonych przypadkach.
Stan faktyczny
Skarżący, C.R., będący w związku małżeńskim i posiadający rozdzielność majątkową, złożył wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych. Organy administracji odmówiły wpisu, powołując się na brak pisemnej zgody małżonki, mimo że skarżący argumentował, iż gospodarstwo rolne stanowi jego majątek odrębny i zarządza nim samodzielnie. Organy uznały, że art. 12 ust. 4 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów wymaga zgody współmałżonka niezależnie od ustroju majątkowego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Orzeczono również, że decyzje te nie podlegają wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądzono zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. NSA Maria Serafin-Kosowska /spr./ Sędziowie WSA Małgorzata Niedobylska WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. st. Eliza Kaplita po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 lipca 2012r. sprawy ze skargi C. R. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...], 2) określa, że decyzje wymienione w pkt. 1) nie podlegają wykonaniu do chwili uprawomocnienia się wyroku, 3) zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz C. R. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania skarżącego C.R. od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w sprawie odmowy wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego – utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Za podstawę prawną rozstrzygnięcia organ II instancji przyjął art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.) , art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) oraz art. 12 ust. 4 i 6 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 86)- zwanej dalej ustawą. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący C.R. wnioskiem z dnia 21 listopada 2011r. /data wpływu do organu/ zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w J. o wpis do ewidencji producentów. W części IV wniosku - dane identyfikacyjne wnioskodawcy - w polu 03 wniosku wnioskodawca podał, że pozostaje w związku małżeńskim. Do wniosku zaś załączył kopię notarialnej umowy z dnia [...].04.2010r. numer rep. [...]o ustanowieniu rozdzielności majątkowej z żoną A.R.. Na wezwanie organu do usunięcia braków formalnych przedmiotowego wniosku, poprzez wypełnienie pola nr 64 wniosku co do zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów - wnioskodawca wskazał PESEL małżonki A.R. i jej adres zamieszkania oraz oświadczył, że wobec zawartej małżeńskiej umowy majątkowej, której treść jest organowi znana, bezzasadnym jest wypełnianie pola nr 64 przedmiotowego wniosku. W odpowiedzi na kolejne wezwanie organu do przedłożenia pisemnej zgody małżonki na nadanie mu numeru identyfikacyjnego, wnioskodawca podtrzymał stanowisko o bezzasadności uzupełniania tego braku wskazując, że żądanie przez organy administracyjne, przedłożenia zgody współmałżonka na wpis wnioskodawcy do ewidencji producentów, w sytuacji istniejącej pomiędzy małżonkami rozdzielności majątkowej oraz samodzielnego sprawowania przez małżonków zarządu własnymi majątkami odrębnymi, jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...]Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówił C.R. wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, podając za podstawę odmowy fakt, iż współmałżonka wnioskodawcy nie wyraziła pisemnej zgody na jego wpis do ewidencji producentów. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący podniósł, że nabyte w drodze darowizny w dniu 3 czerwca 2011r. gospodarstwo rolne, stanowi jego majątek odrębny na podstawie przepisów ustawowych, niezależnie od faktu zawarcia małżeńskiej umowy majątkowej. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (tj. Dz.U.1964r., nr 9, poz 59 ze zm. ) podkreślił, że każdy z małżonków samodzielnie zarządza swoim majątkiem odrębnym, mając prawo dokonywania wszelkich czynności faktycznych oraz prawnych odnoszących się do tego majątku, w związku z czym bezprzedmiotowe jest żądanie organu przedłożenia zgody współmałżonka na dokonanie czynności zarządu własnym majątkiem odrębnym wnioskodawcy. Zarzucił, iż organ I instancji wskazał własną lakoniczną interpretację art. 12 ust. 4 ustawy, opierając swoje stanowisko na błędnym założeniu, że nieistotny jest ustrój majątkowy istniejący pomiędzy małżonkami. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa /organ II instancji/ utrzymując w mocy decyzje organu I instancji przychylił się do zajętego przez ten organ stanowiska w sprawie. Podkreślił, że zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy, w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer identyfikacyjny nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Według art. 12 ust. 6 powyżej powołanej ustawy w przypadkach, o których mowa, do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę współmałżonka. Skoro zatem C.R. , pozostający w związku małżeńskim, pomimo dwukrotnego wezwania, nie przedstawił wymaganej ustawą zgody współmałżonki na wpisanie go do ewidencji producentów – wniosek o wpis nie mógł zostać uwzględniony. W odpowiedzi na zarzuty odwołania w kwestii naruszenia przepisów o małżeńskich ustrojach majątkowych, organ II instancji wskazał, że zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawo publiczne (prawo administracyjne) oraz prawo prywatne (prawo cywilne, prawo rodzinne) to dwie odrębne gałęzie prawa, różniące się metodą regulacji oraz strefą stosunków społecznych będących przedmiotem regulacji prawnej. Wobec tego w indywidualnej sprawie z zakresu administracji publicznej - dotyczącej wpisu do ewidencji producentów - nie można opierać się na przepisach prawa prywatnego, na które powołuje się odwołujący, gdyż podstawę zastosowania w przedmiotowej sprawie ma norma prawna wynikająca z art. 12 ust. 4 ustawy, będąca przepisem prawa publicznego, a nie prawa prywatnego. W myśl tego przepisu w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny - temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. W rozumieniu tego przepisu małżonkowie powinni zawsze otrzymywać jeden numer identyfikacyjny, a obligatoryjnym warunkiem otrzymania numeru identyfikacyjnego przez jednego z małżonków, jest pisemna zgoda współmałżonka na wpis do ewidencji producentów, niezależnie od tego czy współposiadają lub wspólnie prowadzą gospodarstwo, czy nie. Organ II instancji podkreślił, iż ustawodawca nie zróżnicował sytuacji małżonków, którzy wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne z tymi małżonkami, którzy posiadają odrębne gospodarstwa rolne niezwiązane ze sobą funkcjonalnie, organizacyjnie i ekonomicznie. Jedynym kryterium jest fakt istnienia związku małżeńskiego. Zdaniem organu II instancji, skoro C.R. wnioskuje o wpis do ewidencji producentów, to fakt zawartej w dniu 27.04.2010 roku umowy o ustanowieniu rozdzielności majątkowej, nie zwalnia go z obowiązku przedłożenia zgody współmałżonka na wpis do ewidencji producentów. Podkreślił także, że uczestnictwo producenta rolnego w programach pomocowych w ramach Unii Europejskiej, nie jest obligatoryjne, zatem chcąc uzyskać numer identyfikacyjny, powinien on spełnić warunki wynikające z ustawy. W skardze na powyższą decyzję C.R. , żądając stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, zarzucił naruszenie przepisów art. 35, art. 77 art. 80 art. 107 §3 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, a w szczególności pominięcie faktu, iż nabyte gospodarstwo rolne stanowi majątek odrębny wnioskodawcy, którym zarządza on samodzielnie, a także naruszenie przepisu "art. 12 ust 1 pkt 4" ustawy, poprzez błędną jego wykładnię. W uzasadnieniu skargi wskazał na naruszenie przez organy administracyjne przepisów kodeksu rodzinnego o małżeńskich ustrojach majątkowych, a także dokonanie nieprawidłowej wykładni przepisu "art. 12 ust 1 pkt 4" ustawy poprzez posłużenie się orzeczeniami Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanymi w sprawach o znacząco odmiennym stanie faktycznym. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ II instancji podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 145 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) , zwanej dalej p.p.s.a., sąd uchyla decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, o ile to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, lub dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Ewentualnie, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Zgodnie z tym przepisem /tj. art. 156 kodeku postępowania administracyjnego/, stwierdza się nieważność decyzji wydanej: z naruszeniem przepisów o właściwości, bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, w sprawie już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, a także decyzji skierowanej decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie, niewykonalnej w sposób trwały w dniu jej wydania, oraz decyzji wywołującej czyn zagrożony karą bądź też zawierającej wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Jedynie stwierdzenie, że zaskarżona decyzja dotknięta jest przynajmniej jedną z powyższych wad, skutkuje jej wyeliminowaniem z obrotu prawnego jako nieważnej. W niniejszej sprawie niewątpliwie nie zachodzi żadna z wyżej wymienionych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, zaś oceny Sądu wymaga kwestia, czy zachodzą ewentualnie inne przesłanki do zakwestionowania tejże decyzji Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie – przyjęty za podstawę rozstrzygnięcia organów - nie budzi wątpliwości. Pozostający w związku małżeńskim skarżący - C.R. , składając wniosek o wpis do ewidencji producentów rolnych nie przedłożył, pomimo dwukrotnego wezwania organu administracyjnego, pisemnej zgody współmałżonki A.R. na dokonanie takiego wpisu. Stwierdził bowiem, że zgodnie z obowiązującym przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgoda współmałżonka na dokonanie przez drugiego z małżonków czynności zarządu jego majątkiem odrębnym - nie jest konieczna. Odmiennego zdania są organy administracyjne obu instancji, które z przepisu art. 12 ust 4 ustawy wywodzą konieczność uzyskania przez wnioskodawcę zgody współmałżonki na dokonanie wpisu do rejestru producentów, niezależnie od panującego pomiędzy małżonkami ustroju majątkowego. Jak wynika z okoliczności podniesionych już wyżej, kwestię wpisu do rejestru producentów regulują przepisy ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności- zwanej tutaj ustawą. Zgodnie z art. 11 ustawy, wpisu producenta do ewidencji producentów dokonuje się na jego wniosek złożony do kierownika biura powiatowego Agencji właściwego ze względu na miejsce zamieszkania lub siedzibę wnioskodawcy, na formularzu opracowanym i udostępnionym przez Agencję. Za producenta rolnego, zgodnie z art. 3 pkt 3 ustawy, uznaje się osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą: a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub c) posiadaczem zwierzęcia. Z kolei według zawartych w art. 3 pkt. 1 i pkt 3 ppkt. b ustawy definicji i odesłań do rozporządzenia rady /WE/ nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia /WE/ nr 1290/2005, /WE/ nr 247/2006, /WE/ nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie /WE/ nr 1782/2003 / Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009 z późn. zm./ - przez gospodarstwo rolne rozumie się wszystkie nieruchomości będące w posiadaniu tego samego podmiotu albo wszystkie jednostki produkcyjne zarządzane przez rolnika znajdujące się na terytorium tego samego państwa członkowskiego; zaś " rolnik’ oznacza osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty określonym w art. 299 Traktatu, oraz która prowadzi działalność rolniczą. Powyższe regulacje wskazują, że w przypadku osób fizycznych, wpis do ewidencji producentów może uzyskać producent rolny będący rolnikiem – posiadaczem gospodarstwa rolnego czyli nieruchomości albo wszystkich jednostek produkcyjnych przez niego zarządzanych, położonych na terenie tego samego państwa członkowskiego Wspólnoty. Zgodnie z art. 12 ust 1 i 2 ustawy, jednocześnie z wpisem do ewidencji producentów nadaje się numer identyfikacyjny, który jest niepowtarzalny i nie przechodzi na następcę prawnego. Istotnym jednak jest, że z mocy art. 12 ust. 4 tejże ustawy, w przypadku małżonków /oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego/ nadaje się jeden numer identyfikacyjny temu z małżonków /współposiadaczy/, co do którego współmałżonek /współposiadacz/ wyraził pisemną zgodę. Do wniosku o wpis do ewidencji producentów dołącza się pisemną zgodę odpowiednio współmałżonka, współposiadacza gospodarstwa rolnego albo wspólników. Z treści cytowanych przepisów wynika, że wraz z wnioskiem o wpis – na formularzu należy złożyć oświadczenie w przedmiocie pozostawania w związku małżeńskim, przy czym nie wskazano na obowiązek zamieszczenia jakichkolwiek dalszych wskazań co do tego związku np. w zakresie ustroju majątkowego przyjętego przez małżonków. Z dokumentów przedłożonych przez skarżącego C.R. do akt postępowania administracyjnego wynika, że związek małżeński z A./S. zawarł w dniu 26 grudnia 2004r. i w dniu [....] kwietnia 2010r. małżonkowie zawarli – w formie aktu notarialnego – na podstawie art. 47 § 1 i art. 51 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, umowę o ustanowienie rozdzielności majątkowej; z kolei w dniu 3 czerwca 2011r. skarżący zawarł – także w formie aktu notarialnego – umowy darowizn na mocy których otrzymał od J.R. i B.R. nieruchomości rolne / i inne/ położone w N. R. i S.R., przy czym w przedmiotowym akcie notarialnym zawarte jest oświadczenie skarżącego odnośnie pozostawania przez niego w związku małżeńskim oraz panowania w tym małżeństwie ustroju rozdzielności majątkowej małżeńskiej. Opisane wyżej zdarzenia skutkują – zgodnie z uregulowaniami zawartymi w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym czyli w akcie regulującym stosunki rodzinne, w tym stosunki majątkowe między małżonkami /ustawa z dnia 25 lutego 1964r. – Dz.U. nr 9 poz. 59 z 1964r. z późn. zm., powoływana dalej jako kr i op/ - tym, że każdy z małżonków zarządza samodzielnie swoim majątkiem / art. 511/, przy czym każdy z małżonków zachowuje zarówno majątek nabyty zarówno przed zawarciem umowy o rozdzielność majątkową, jak i majątek nabyty później / art. 51/. Niewątpliwie więc majątek /gospodarstwo rolne/ nabyty przez skarżącego na podstawie wymienionych wyżej umów darowizn, stanowi jego majątek osobisty / odrębny/ także i dlatego, że darujący inaczej nie postanowili /art. 33 pkt. 2 kr i op/. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, jaki jest status małżonki skarżącego tj. czy jest ona także /czy spełnia warunki/ producentem rolnym, czy współzarządza ze skarżącym jego gospodarstwem rolnym itd. Istotne w niniejszej sprawie przepisy dotyczące wpisu do ewidencji producentów mają charakter porządkowy /techniczno-organizacyjny/ - chodzi tylko o dokonanie wpisu a wpis taki nie jest równoznaczny z prawem do uzyskania płatności dostępnych ze środków unijnych, czyli uzyskanie wpisu nie oznacza automatycznie prawa do uzyskania płatności, bo poszczególne programy płatności w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich czy wsparcia bezpośredniego zawierają własne regulacje co do przesłanek przyznania płatności. W ocenie Sądu, skoro powołane wyżej przepisy /art. 11, art. 12 ustawy/ dotyczą wpisu do ewidencji producentów i producent chcący taki wpis uzyskać ma zyskać zgodę współmałżonka, to wnioskować należy, że chodzi o współmałżonka spełniającego także warunki do " bycia" producentem rolnym w odniesieniu do tego samego gospodarstwa rolnego, bo w istocie celem takiej ewidencji jest zapobieganie występowaniu obojga małżonków – producentów rolnych o płatności dotyczące tych samych gospodarstw / dla oceny tego " zabezpieczenia " zauważyć jednak należy, że z art. 7 ustawy nie wynika, by zgoda małżonka była ujawniania w ewidencji/. Jeśli bowiem z przytoczonych wyżej definicji gospodarstwa rolnego i producenta rolnego wynika, że istotna jest kwestia zarządzania gospodarstwem rolnym, to nie może być pomijana okoliczność, że w przypadku istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej i posiadania przez nich odrębnych majątków – a w szczególności gospodarstwa rolnego przez jednego z nich – zarządzanie takie jest z mocy prawa samodzielne tj. bez udziału współmałżonka, który to współmałżonek w stosunku do tego właśnie gospodarstwa nie jest współprowadzącym, współzarządzającym. Samodzielne zarządzanie oznacza, że za wszelkie decyzje dotyczące tego gospodarstwa – majątku odrębnego odpowiada prawnie i ekonomicznie małżonek zarządzający i w jego gestii leży też podejmowanie decyzji co do skorzystania ze środków pomocowych unijnych. Jak wskazano wyżej, w art. 3 pkt 3 ustawy określono zakres podmiotów mogących zostać uznanymi za producenta rolnego i są to osoby fizyczne, osoby prawne bądź jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej ale ustawodawca nie zdecydował się na wprowadzenie kolejnej grupy podmiotów tj. małżonków jako podmiotu zdatnego do przyznania mu statusu producenta. Wobec tego nie można uznać, że pomiędzy małżonkami istnieje swojego rodzaju współuczestnictwo - rozumiane jako konieczność wspólnego podejmowania decyzji o wpisie do ewidencji producentów, wynikające z samego faktu istnienia małżeństwa. Każdy z małżonków zatem jako autonomiczna osoba fizyczna podejmuje decyzje o ewentualnym uczestnictwie w programie pomocowym unijnym. Jak już podniesiono wyżej, decyzja o ewentualnym udziale w programie pomocowym jest indywidualną decyzją każdego z podmiotów wykazujących się określonymi uprawnieniami. Zauważyć jednak należy że podmiotami, na gruncie ustawy, ustawodawca uczynił jedynie indywidualne osoby fizyczne – nie zaś rodzinę czy małżonków – który to cel przyświeca niekiedy działalności socjalnej państwa. Analizując wobec tego charakter prawny przepisów art. 12 ustawy należy zauważyć, że przepisy te mają charakter wtórny (techniczny) w stosunku do przepisu art. 3 ust 3 ustawy - statuującego materialnoprawne przesłanki przyznania statusu producenta rolnego. Dla uzyskania przez osobę fizyczną statusu producenta rolnego wystarczy, że jest ona posiadaczem gospodarstwa rolnego, rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, lub też posiadaczem zwierzęcia. Wśród przesłanek uzyskania wpisu do ewidencji nie ujęto obowiązku uprzedniego uzyskania zgody osób trzecich. Konieczność ta może natomiast wynikać z istniejących pomiędzy osobami fizycznymi stosunków majątkowych. Sytuacja wielości podmiotów ( osób fizycznych ) wnioskujących o nadanie im statusu producenta i spełniających przesłanki do uwzględnienia tego wniosku, nie indywidualnie ale jako grupa, np. z uwagi na istniejący pomiędzy nimi stosunek współwłasności, wspólności majątkowej wynikającej z małżeństwa lub umowy spółki cywilnej, czy też współposiadania gospodarstwa rolnego - nastręcza problem komu nadać przedmiotowy status. Ponieważ, celem ustawodawcy jest ewidencjonowanie producentów rolnych rozumianych przez pryzmat samodzielnych gospodarstw rolnych, nie zaś mnożenie tych bytów, poprzez ewidencjonowanie wszystkich osób współdziałających w jednym gospodarstwie – problem wielości podmiotów spełniających wspólnie przesłanki do uznania ich za producentów rolnych rozstrzygnięty został w przepisie art. 12 ustawy, stanowiącym, że status producenta rolnego nadaje się osobie na którą zgodzą się pozostali. W ocenie Sądu zasadne jest więc przyjęcie, że przepisy art. 12 ustawy mają zastosowanie w przypadku wielości podmiotów ubiegających się o wpis do rejestru producentów. Osobom fizycznym będącym w związku małżeńskim, współposiadaczom gospodarstwa rolnego oraz wspólnikom spółki cywilnej nadaje się jeden numer – który należy przyporządkować do osoby, na której wyznaczenie do celów ewidencyjnych wyrazili zgodę pozostali wnioskodawcy, a którą to zgodę należy wyrazić w formie pisemnej i załączyć do wniosku /umieścić w treści wniosku/. Z przepisu tego nie można jednakże wywodzić wniosku o konieczności uzyskania zgody współmałżonka, w sytuacji gdy producentem rolnym, z uwagi na rozdzielność majątkową oraz odrębny majątek małżonka, jest jedynie jeden z nich i tylko jeden decyduje się przystąpić do unijnego programu pomocowego. Co więcej, niewyrażenie takiej zgody przez współmałżonka nie może stanowić podstawy do odmowy zarejestrowania wnioskodawcy, gdyż jest to sprzeczne z literalnym brzmieniem art. 13 ustawy, który stanowi że organ może odmówić wpisu do ewidencji producentów, jedynie wtedy gdy wnioskodawca nie jest producentem lub został mu już uprzednio nadany numer identyfikacyjny. Skoro zatem osoba fizyczna - małżonek posiadająca w majątku odrębnym samodzielne gospodarstwo rolne, spełnia samodzielnie przesłanki uznania jej za producenta rolnego, a współmałżonek co do tego samego gospodarstwa nie podejmuje współdziałania /nie pracuje w tymże gospodarstwie, nie współzarządza nim/, to uzależnienie przedmiotowego wpisu od zgody współmałżonka, jest w tej sytuacji nadinterpretacją art. 12 a odmowa wpisu przy braku takiej zgody pozostaje w sprzeczności z art. 13 tej ustawy. W ocenie Sądu nie może być uznane za uzasadnione stanowisko, by w sytuacji, gdy osoba fizyczna prowadząca samodzielne, w sensie faktycznym, ekonomicznym i prawnym, gospodarstwo rolne, była ograniczona - poprzez konieczność uzyskania zgody osób trzecich- w możliwości ubiegania się o środki pomocowe w rolnictwie, z uwagi na sam fakt pozostawania w związku małżeńskim czyli, z pominięciem rzeczywistego stanu faktycznego tj. usankcjonowanej prawnie rozdzielności majątkowej rodzącej określone skutki co do dyspozycji majątkowych. W niniejszej sprawie organy opierając się wyłącznie na formalnym braku zgody małżonki skarżącego / w sensie braku wypełnienia odpowiedniej rubryki w formularzu wniosku/ na jego wpis do ewidencji producentów, nie poczyniły – wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 7, art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego - ustaleń co do jej sytuacji w odniesieniu do majątku odrębnego skarżącego tj. co do jego gospodarstwa pod kątem ewentualnego istnienia po jej stronie przesłanek co do uznania za producenta rolnego w stosunku do tego właśnie gospodarstwa. W uwzględnieniu naprowadzonych wyżej okoliczności, Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt.1 lit. c w związku z art. 134 § ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / tj. Dz.U. poz. 270 z 2012r./ uchylił decyzje organów obu instancji, o niewykonywaniu tych decyzji orzekł na podstawie art. 152 tej ustawy a o kosztach postępowania na sądowego na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 tejże ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło