I OSK 2775/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-02-20
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Małgorzata Pocztarek, Dorota Jadwiszczok
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, w którym organem jest organ monokratyczny, a decyzję wydaje pracownik tego organu, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wyłączenia pracownika od udziału w sprawie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w przypadku, gdy organem właściwym do załatwienia sprawy jest organ monokratyczny (jak Szef ABW), a decyzję wydaje pracownik tego organu, przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. (dotyczący wyłączenia pracownika) znajduje zastosowanie. Kwestie wyłączenia pracownika i gwarancji procesowych strony w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzonym przez Szefa ABW nie są regulowane przez Kodeks postępowania karnego, stąd stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznał, że istniały podstawy do uwzględnienia skargi z uwagi na wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, polegającej na konieczności wyłączenia pracownika.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego odmawiające wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Sąd uznał, że doszło do naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., ponieważ postanowienie o odmowie wznowienia zostało wydane przez pracownika organu (Dyrektora Biura Kadr ABW), który podlegał wyłączeniu, a nie przez samego Szefa ABW. Szef ABW złożył skargę kasacyjną, zarzucając Sądowi I instancji błędne zastosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, zamiast Kodeksu postępowania karnego, zgodnie z § 53 rozporządzenia regulującego postępowanie dyscyplinarne wobec funkcjonariuszy ABW.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie : Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek Sędzia WSA del. Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant st. asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 834/12 w sprawie ze skargi W. H. na postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną
Wyrokiem z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 834/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi W. H. uchylił postanowienie Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z [...] lutego 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oraz orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.
Wyrok zapadł w następujących okolicznościach:
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego postanowieniem z [...] grudnia 2011 r., na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154 ze zm.) i § 51 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. Nr 272, poz. 2690 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku z 7 października 2011 r. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego zakończonego ostatecznym orzeczeniem z [...] grudnia 2010 r., nr [...], złożonego przez obwinionego [...] W.H., odmówił wznowienia postępowania dyscyplinarnego z uwagi na brak przesłanek.
W uzasadnieniu organ podał, że przedmiotem postępowania dyscyplinarnego była odmowa wykonania polecenia służbowego pozostającego w związku ze służbą. W dniu [...] września 2010 r. w powyższej sprawie zapadło orzeczenie nr [...] o ukaraniu, uznające obwinionego winnym zarzucanego mu czynu i wymierzające karę nagany z ostrzeżeniem. Orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2010 r., utrzymano w mocy orzeczenie dyscyplinarne o ukaraniu.
Jako podstawę wznowienia W.H. powołał § 48 ust. 1 pkt 1, 2, i § 33 cytowanego rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r., równocześnie powtórzył argumenty przedstawione w odwołaniu od orzeczenia o ukaraniu z [...] września 2010 r.. Zarzucił, że orzeczenie dyscyplinarne posiada braki formalne określone w § 36 pkt 8 ww. rozporządzenia. Wskazał na naruszenie przepisów proceduralnych w postaci art. 439 § 1 k.p.k., poprzez udział w wydaniu orzeczenia osoby nieuprawnionej i podlegającej wyłączeniu na podstawie art. 40 § 1 pkt 4 k.p.k. oraz naruszenie przepisu art. 41 § 1 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k. oraz art. 4 k.p.k., poprzez pominięcie w toku orzekania szeregu okoliczności przemawiających na korzyść obwinionego, art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. poprzez rozstrzygnięcie niedających się wyjaśnić okoliczności na niekorzyść obwinionego, a także naruszenie art. 438 pkt 2 i 3 k.p.k..
Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, postanowieniem z a [...] lutego 2012 r., na podstawie art. 145 ust. 1 ustawy o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu i § 54 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie udzielenia wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, utrzymał w mocy postanowienie z [...] grudnia 2011 r. o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego wobec W.H., z uwagi na brak określonych w § 48 ust. 1 rozporządzenia przesłanek wznowienia.
Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie może pozostać w obrocie prawnym z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Sąd I instancji przywołał treść art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. który stanowi, że pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Przepis ten ma stwarzać warunki do bezstronnego rozpoznania oraz rozstrzygnięcia sprawy przez pracownika organu administracji, a także przez sam organ oraz eliminowania jakichkolwiek wątpliwości w tym zakresie, przez co spełnia funkcję gwarancyjną. Innymi słowy, ma chronić bezstronność i obiektywizm orzekania, zapewniając warunki "uczciwego procedowania" (vide: W. Chróścielewski "Organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym" Dom Wydawniczy ABC str.12 oraz glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego nr 3(12) z 2007 r. str.137), poprzez unikanie sytuacji, gdy treść zaskarżonej decyzji lub postanowienia, wydanych przez pracownika z upoważnienia organu, mogłaby być zdeterminowana wcześniejszym doświadczeniem tej osoby wynikającym z udziału w postępowaniu administracyjnym. Reguła ta ma również zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 127 § 3 k.p.a., to znaczy do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji lub postanowienia w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.
Jednakże w kwestii tej istnieje wyjątek. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 13/09, art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. nie ma zastosowania do osoby piastującej funkcję Głównego Geodety Kraju, jako ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., a zatem w sytuacji, gdy decyzje wydaje piastun funkcji ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a.. Stąd też osobą której nie dotyczy zakaz ponownego rozpatrzenia sprawy w rozumieniu art. 127 § 3 k.p.a., jest jedynie piastun funkcji ministra (art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a.).
W ocenie Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego dopuścił się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 127 § 3 k.p.a., bowiem autorem zarówno pierwszej decyzji, jak i decyzji wydanej po ponownym rozpatrzeniu sprawy, był działający z upoważnienia organu Dyrektor Biura Kadr ABW por. M. K., nie zaś sam piastun funkcji, czyli Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego.
Uznał Sąd I instancji, że sytuacja taka wyczerpuje przesłanki z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. który stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a.. Determinuje to konieczność uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Wyrokowi Sądu I instancji zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego wskazując:
- art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że postępowanie dyscyplinarne toczące się wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest postępowaniem, do którego w sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), podczas gdy zgodnie z § 53 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Dz. U. 272, poz. 2690 z późn. zm.), zwanym dalej "rozporządzeniem", w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, w zakresie postępowania dyscyplinarnego, stosuje się odpowiednio nie przepisy k.p.a., a przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego, zwanej dalej "k.p.k.", co oznacza, że ani art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., ani żaden inny przepis k.p.a. w przedmiotowej sprawie nie powinien być zastosowany, albowiem rozporządzenie na to nie zezwala;
- art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że organ powinien wznowić postępowanie z uwagi na fakt, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane przez pracownika, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27 k.p.a. w sytuacji, gdy postępowanie toczące się w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego w sposób wyczerpujący i zupełny zostało uregulowane w rozdziale 8 rozporządzenia i nie mogą być niego stosowane nawet odpowiednio przepisy k.p.a..
Ponadto pod adresem zaskarżonego orzeczenia zostały sformułowane zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez ich zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy przy właściwej interpretacji i zastosowaniu przepisów rozporządzenia kwestia prawidłowości umocowania Dyrektora Biura Kadr por. M. K. do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego nie powinna budzić wątpliwości, zaś sąd powinien swe rozważania sprowadzić do oceny, czy w sprawie zaistniały przesłanki do wznowienia postępowania dyscyplinarnego w trybie przewidzianym w rozdziale 8 rozporządzenia;
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., albowiem zarówno ocena prawna jak i wskazania co dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku pozostają w sprzeczności z obowiązującymi normami prawa materialnego (przepisami rozporządzenia), co uniemożliwia organowi prawidłowe wykonanie orzeczenia.
Uzasadniając postawione zarzuty skarżący kasacyjnie wskazał, że wszelkie kwestie związane z prowadzeniem wobec funkcjonariuszy ABW postępowań dyscyplinarnych zostały uregulowane w rozdziale 10 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (Dz. U. z 2010 r. Nr 29, poz. 154, z późn. zm.), zwanej dalej "ustawą o ABW oraz AW", oraz wydanym na podstawie art. 152 tej ustawy rozporządzeniu. Zgodnie z brzmieniem § 53 rozporządzenia: "w sprawach w nim nieuregulowanych, w zakresie postępowania dyscyplinarnego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.)". Zapis ten nie pozostawia żadnych wątpliwości, że prowadzone wobec funkcjonariusza ABW postępowanie dyscyplinarne nie jest postępowaniem administracyjnym, a tym samym podlega kontroli sądowej wyłącznie w aspekcie jego zgodności z przepisami zawartymi w przywołanej ustawie oraz rozporządzeniu. Mając zatem na uwadze, że co do zasady przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą znaleźć zastosowania ani wprost, ani odpowiednio w postępowaniach dyscyplinarnych toczących się wobec funkcjonariuszy ABW, za niezasadne należy uznać stwierdzenie Sądu, że organ dopuścił się ich naruszenia.
Efektem przyjęcia przez Sąd I instancji mylnego założenia, że w przedmiotowym postępowaniu stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego było również naruszenie art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a poprzez jego zastosowanie. Przepis ten przewiduje, że w sprawie zakończonej ostateczną decyzją wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.. Skoro jednakże, jak wykazano powyżej, postępowanie dyscyplinarne nie toczy się w trybie przewidzianym przepisami k.p.a. i nie należy do niego stosować przepisów k.p.a., w tym tych o wyłączeniu pracownika, to również art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. nie powinien stać się podstawą prawną rozstrzygnięcia.
Dalszą konsekwencją błędnego zastosowania przez Sąd I instancji przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie było, w ocenie organu, naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w związku ze wskazanymi wyżej przepisami prawa materialnego.
Artykuł 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. stanowi, że sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro jednakże postępowanie dyscyplinarne, w odróżnieniu od postępowania administracyjnego, podlega kontroli sądowej wyłącznie w aspekcie zgodności z przepisami zawartymi w ustawie o ABW oraz AW oraz w rozporządzeniu, nie zaś w aspekcie zgodności z przepisami k.p.a., to art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., uzależniający uchylenie decyzji lub postanowienia od stwierdzenia zaistnienia jednej z przesłanek wznowieniowych w oparciu o k.p.a. nie powinien być podstawą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Zastosowanie tego przepisu doprowadziło, w ocenie organu, do niezasadnego uchylenia zaskarżonego postanowienia, bez wniknięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w istotę sprawy, jaką była kwestia oceny wystąpienia przesłanek powoływanych przez skarżącego we wniosku z dnia 7 października 2011 r. o wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Gdyby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie popełnił wskazanego wyżej naruszenia, nie wydałby takiego rozstrzygnięcia.
Niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, konsekwencją którego stało się naruszenie przepisów postępowania, nie tylko doprowadziło, w ocenie skarżącego kasacyjnie, do niezasadnego uchylenia zaskarżonego postanowienia, ale również do zawarcia w uzasadnieniu kwestionowanego wyroku błędnych wskazań co do dalszego postępowania, czym naruszono przepis postępowania, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a.. Uzasadnienie orzeczenia Sądu I instancji uniemożliwia bowiem jego wykonanie przez organ administracji w zgodzie z przepisami prawa materialnego i czyni wniesioną skargę kasacyjną zasadną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Sąd ten kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej.
Wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył swoje rozważania do oceny zasadności wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów.
Z treści skargi wynika, że sprzeciw strony skarżącej kasacyjnie budzi stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie doszło do naruszenia przez organ centralny, jakim jest Szef ABW, przepisu art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.. Zawarte w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące zarówno naruszenia przepisów postępowania, jak prawa materialnego odnoszą się wyłącznie do tej kwestii.
Analizy wymaga zatem, jakie przepisy proceduralne należy stosować w sprawie dotyczącej wznowienia postępowania w sprawie postępowania dyscyplinarnego. Zagadnienie to regulują przepisy rozdziału 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu (Dz.U. Nr 272, poz. 2690 ze zm.). W § 55 rozporządzenia wskazano, że w sprawach nieuregulowanych w rozporządzeniu, w zakresie postępowania dyscyplinarnego, stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.). Z powyższej regulacji, w przekonaniu autora skargi kasacyjnej, jednoznacznie wynika, że co do zasady przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą znaleźć zastosowania ani wprost, ani odpowiednio w postępowaniach dyscyplinarnych toczących się wobec funkcjonariuszy ABW, wobec czego Sąd I instancji niezasadnie zastosował do oceny przedmiotowego postępowania przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a.. W ocenie skarżącego kasacyjnie zastosowanie tego przepisu doprowadziło w konsekwencji do naruszenia art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ powinien wznowić postępowanie, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego i art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a., albowiem ocena prawna jak i wskazania co dalszego postępowania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku uniemożliwiają organowi prawidłowe wykonanie orzeczenia.
W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w skardze kasacyjnej stanowisko, że co do zasady przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie mogą znaleźć zastosowania ani wprost, ani odpowiednio w postępowaniach dyscyplinarnych toczących się wobec funkcjonariuszy ABW nie zasługuje na aprobatę.
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Agencji Wywiadu (tekst jedn.: Dz.U. z 2002 r. Nr 74, poz. 676 z późn. zm.) Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest centralnym organem administracji rządowej, działającym przy pomocy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, będącej urzędem administracji rządowej. Nie ulega zatem wątpliwości, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego jest organem w rozumieniu art. 5 k.p.a.. Wydane przez niego decyzje podlegają kontroli sądów administracyjnych zgodnie z przepisem art. 3 § 2 p.p.s.a.. Działając jako organ administracji Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego podlega ograniczeniom zawartym w rozdziale 5 działu I k.p.a., który określa podstawy wyłączenia pracownika organu. Należy podkreślić, że przepisy k.p.k. nie regulują kwestii wyłączenia ani organu administracji, ani jego pracownika, przez co nie ma możliwości zastosowania tych przepisów odpowiednio do postępowania uregulowanego przepisami rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu. Powyższe stanowisko jest zgodne z dotychczasowym orzecznictwem NSA, jako przykład można przywołać wyrok z dnia 23 marca 2012 r., wydany w sprawie I OSK 2401/11, w którym Naczelny Sąd uznał, że nie zachodzą w sprawie przesłanki wyłączenia z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., ponieważ obie decyzje wydane zostały przez Szefa Agencji M. H., będącego piastunem organu momokratycznego (orzeczenie dostępne na stronach cbois.nsa.gov.pl.).
Uznanie natomiast, że skoro przepisy k.p.k. nie regulują kwestii składu organu to skład ten może być dowolny, prowadziłoby do sytuacji, w której Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, działając jako organ administracji, nie podlegałby takim ograniczeniom tak jak wszystkie inne organy, których działania podlegają kontroli sądów administracyjnych. Taka interpretacja pozostawałaby także w sprzeczności z zagwarantowanym w art. 78 Konstytucji RP prawem strony postępowania do bezstronnego rozpoznania sprawy, realizacji którego służy regulacja zawarta w rozdziale 5 k.p.a. działu I.
Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 15 grudnia 2008 r. o sygn. akt P 57/07 (publ. OTK-A 2008/10/178), istotnym elementem sprawiedliwości proceduralnej jest prawo do zaskarżania przez strony i uczestników postępowania rozstrzygnięć wydawanych w pierwszej instancji, zagwarantowane w treści art. 78 Konstytucji RP, z czym wiąże się z kolei prawo do bezstronnego rozpoznania sprawy przez obiektywne w orzekaniu i niezależne osoby. Realizacji powyższego postulatu – bezstronnego rozpoznania sprawy – służą co do zasady instytucje wyłączenia pracownika oraz organu, które uregulowane zostały w przepisach rozdziału 5 działu I k.p.a.. I tak, zgodnie z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji.
Uwzględniając powyższe rozważania należy podkreślić, że zastosowanie przepisów k.p.a. do postępowania prowadzonego przez Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego nie dotyczy samego postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego, uregulowanego w rozdziale 8 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2004 r. w sprawie udzielania wyróżnień i przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych wobec funkcjonariuszy Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Agencji Wywiadu rozporządzenia, w tym kwestii dowodowych i proceduralnych, w którym do kwestii nieuregulowanych maja zastosowanie przepisy k.p.k., a jedynie działania Szef Agencji jako organu administracji.
Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny, w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stoi na stanowisku, że w takim przypadku, gdy organem właściwym do załatwienia sprawy jest organ monokratyczny, a decyzję wydaje pracownik tego organu, przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. znajduje zastosowanie. Kwestia wyłączenia pracownika i gwarancji procesowych strony w postępowaniu dyscyplinarnym prowadzony przez Szefa ABW nie jest przedmiotem regulacji k.p.k., zatem znajdują tu zastosowanie przepisy k.p.a..
W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 145 § pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. i art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. jest niezasadny, gdyż Sąd I instancji prawidłowo uznał, że istniały podstawy do uwzględnienia skargi z uwagi na wystąpienie przesłanki do wznowienia postępowania administracyjnego, bowiem w sprawie, w której wydano zaskarżoną decyzję, zachodziła konieczność wyłączenia pracownika.
Pozostałe wskazane w skardze naruszenia przepisów postępowania – art. 145 § 1 lit. a p.p.s.a. - nie stanowi skutecznej podstawy kasacyjnej, gdyż w zaskarżonym wyroku im nie uchybiono. Wobec niestwierdzenia przez Sąd pierwszej instancji naruszenia przez organ prawa materialnego skarga okazała się bezzasadna, co skutkowało jej oddaleniem.
Wychodząc z powyższych założeń, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło