II FSK 3047/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-14
Skład orzekający: Stefan Babiarz, Tomasz Zborzyński, Grażyna Nasierowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany, który posiada fundamenty, ściany, przegrody wewnętrzne i dach, ale znajduje się w złym stanie technicznym (np. ubytki w ścianach i dachu, częściowe usunięcie dachu lub ścian zewnętrznych), można uznać za budynek w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a jego posiadanie przez przedsiębiorcę uzasadnia opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości, nawet jeśli stan techniczny ogranicza jego wykorzystanie?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że obiekt budowlany posiadający fundamenty, ściany, przegrody wewnętrzne i dach, trwale związany z gruntem, jest budynkiem w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, nawet jeśli jego stan techniczny jest zły (np. ubytki, czasowe usunięcie elementów). Kluczowe jest, że obiekt ten jest wpisany do ewidencji budynków jako budynek. Posiadanie takiego obiektu przez przedsiębiorcę, nawet jeśli jego stan techniczny ogranicza wykorzystanie, uzasadnia opodatkowanie wyższą stawką podatku od nieruchomości, chyba że obiektywne względy techniczne całkowicie uniemożliwiają jego wykorzystanie do działalności gospodarczej, co nie miało miejsca w tej sprawie, gdyż część obiektu była wynajmowana.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 rok dla spółki będącej użytkownikiem wieczystym gruntów i właścicielem budynków. Spór dotyczył kwalifikacji jednego z budynków, który zdaniem spółki nie stanowił budynku w rozumieniu ustawy z powodu złego stanu technicznego (dziury w dachu, stropach, czasowe usunięcie pokrycia dachowego lub części ścian). Organy podatkowe i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały obiekt za budynek podlegający opodatkowaniu wyższą stawką, wskazując na jego konstrukcję, wpis do ewidencji oraz częściowe wynajmowanie.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną i zasądzono od spółki na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia NSA Tomasz Zborzyński, Sędzia WSA (del.) Grażyna Nasierowska (sprawozdawca), Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "T." sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 27 lipca 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 462/12 w sprawie ze skargi "T." sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 30 grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2006 rok 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "T." sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi kwotę 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
1. Wyrokiem z 27 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 462/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę T.Sp. z o.o. z siedzibą
w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 30 grudnia 2011 r. w przedmiocie określenia skarżącej zobowiązania podatkowego
w podatku od nieruchomości za 2006 r.
2. Ze stanu sprawy przyjętego do wyrokowania przez Sąd I instancji wynikało, że decyzją z 2 listopada 2011 r. Prezydent Miasta L. określił skarżącej zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2006 r. w wysokości 75.695 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi utrzymując w mocy decyzję organu I Instancji wskazało, że w sprawie niespornym jest, że w badanym okresie spółka była użytkownikiem wieczystym i właścicielem gruntów oraz właścicielem budynków i budowli. Spór dotyczył natomiast kwalifikacji obiektu zlokalizowanego przy ul. [...] (budynek czterokondygnacyjny nr 2), który zdaniem skarżącej nie stanowił budynku w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm., zwanej dalej – "u.p.o.l.").
W ocenie organu odwoławczego, występowanie dziur w pokryciach dachowych, czy stropach na skutek zaniedbań obecnego lub poprzedniego właściciela, a nawet czasowe zdjęcie pokrycia dachowego, czy też części ścian zewnętrznych nie oznacza, że obiekt przestał być budynkiem w rozumieniu przepisów wskazanej ustawy. Skoro obiekt posiada fundamenty, przegrody budowlane, dach, a ich czasowe usunięcie podczas prowadzonych prac budowlanych stanowi jedynie realizację prac budowlanych, nie jest natomiast trwałym pozbawieniem budynku jego cech konstytutywnych, nie może być mowy o braku podstaw do opodatkowania obiektu, jako budynku.
Organ odwoławczy wskazał również, że w sprawie zebrano obszerny materiał dowodowy, na podstawie, którego ustalono fakty dotyczące poszczególnych nieruchomości spółki (protokoły oględzin, opinie P. S., operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowego B. W., a także protokół z kontroli okresowej stanu technicznego i wartości użytkowej sporządzony przez mgr inż. W. K.), co pozwoliło organom na jednoznaczną ocenę, czy przedmiotowe obiekty stanowią budynki w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. Organ uznał, że wobec tych wszystkich okoliczności nie zachodziła potrzeba zasięgania dodatkowo opinii biegłego.
Zdaniem SKO, w sprawie nie występiły również tzw. "względy techniczne",
o których mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.o.p.l. Zgodnie z treścią tego przepisu wyłączenie z opodatkowania najwyższymi stawkami będzie występowało, gdy ze względów technicznych przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Organ odwoławczy powołał bogate orzecznictwo sądów administracyjnych, w którym zwraca się uwagę na niedookreślenie pojęcia tzw. "względów technicznych", co powoduje konieczność każdorazowego przeprowadzania jego interpretacji. Organ II instancji podkreślił, że
w uzasadnieniach powołanych wyroków podnosi się jednoznacznie, że wyłączenie z zakresu przedmiotów opodatkowania związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, ze względu na stan techniczny, dotyczyć może sytuacji, gdy przedmiot opodatkowania nie może być wykorzystywany w prowadzeniu tej działalności w sposób trwały i co ważne, sytuacja ta nie jest zależna od woli podatnika. Organ odwoławczy zauważył, że prowadzone przez skarżącą prace budowlane mieszczą się w przedmiocie jej działalności, a zatem nie można twierdzić, iż nieruchomości te nie są i nie mogą być wykorzystywane do prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej. Organ II instancji zwrócił także uwagę, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych zajęcie gruntu pod budynek w złym stanie technicznym nie może być uznane za tożsame z przyjęciem, że takie względy techniczne dotyczą również gruntu, uniemożliwiając przez to jego wykorzystanie w działalności gospodarczej.
3. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1a ust. 1 pkt 1 i pkt 3 u.p.o.l., oraz art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 197 § 1 i art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
W związku z tak przedstawionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania.
4. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie.
5. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Wskazał, że wbrew zarzutom skargi, materiał dowodowy sprawy został zgromadzony i rozpoznany w sposób wszechstronny i kompletny, a zakres postępowania dowodowego jest prawidłowy. W celu wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy organ pozyskał wypis z KRS skarżącej, operat szacunkowy sporządzony przez B. W., opinię P. S., protokół kontroli okresowej stanu technicznego i wartości użytkowej sporządzony przez W. K., wypis z ewidencji gruntów oraz protokoły oględzin nieruchomości. W ocenie Sądu I instancji, tak zgromadzony materiał dowodowy pozwolił organom, na ustalenie, że sporne między stronami budynki podlegały opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawek przewidzianych dla budynków związanych z prowadzoną przez spółkę działalnością gospodarczą. Obiekty skarżącej stanowiły bowiem budynki w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.o.p.l.
Sąd I instancji wskazał, że niewątpliwie w badanym okresie budynki przy ul. [...] w L. posiadały konstrukcję dachu, ściany, przegrody wewnętrzne i fundamenty, tj. były trwałe związane z gruntem. Okoliczności tej nie zmienia ich stan techniczny. Ubytki w ścianach czy dachu, nie pozbawiają obiektu cech budynku. Także przeprowadzane prace remontowe związane z naprawą poszycia dachowego (położenie folii i papy na istniejącej drewnianej konstrukcji dachu) nie są równoznaczne ze stwierdzeniem, że nie posiada on dachu. Przede wszystkim jednak Sąd I instancji podkreślił, że w ewidencji budynków sporne obiekty opisane są jako "budynki". Z kolei przy ustalaniu podatku od nieruchomości decydujące znaczenie dla organów podatkowych ma właśnie wpis do ewidencji gruntów i budynków. Natomiast dowodem wykorzystywania przez spółkę spornych budynków w działalności gospodarczej jest chociażby stałe wynajmowanie części pomieszczeń tych budynków innym podmiotom. To, że nie wszystkie pomieszczenia są wynajmowane, nie oznacza jeszcze, że obiekt nie posiada cech budynku.
Sąd I instancji wskazał również, że organ po przytoczeniu treści mających zastosowanie w sprawie przepisów prawnych, wyjaśnił przyczyny zakwalifikowania spornych obiektów do budynków, dokonał wykładni pojęcia "względy techniczne", uwzględniając przy tym poglądy prezentowane w orzecznictwie sądowym w tym zakresie, a następnie odniósł je do stanu technicznego budynków spółki w świetle zgromadzonego materiału dowodowego sprawy, wreszcie odniósł się szczegółowo do podnoszonych przez spółkę zarzutów odwołania. Sąd I instancji zauważył, że odmienna ocena dowodów przez strony postępowania nie jest równoznaczna z wadliwym dokonaniem ustaleń faktycznych.
W dalszej kolejności Sąd I instancji zauważył, że fakt prowadzenia przez skarżącą w badanym okresie działalności gospodarczej ma decydujące znaczenie dla objęcia znajdujących się w jej posiadaniu budynków i budowli wyższą stawką podatkową, tj. stawką dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Sam fakt posiadania budynków i budowli przez przedsiębiorcę jest wystarczający dla zastosowania tej stawki.
Zdaniem Sądu I instancji, wbrew zarzutom skargi, znajdujące się na spornej nieruchomości budynki nie podlegały w badanym okresie wyłączeniu spod opodatkowania podatkiem od nieruchomości ze względów technicznych, jak i z uwagi na występowanie dziur w pokryciach dachowych czy stropach, a nawet czasowe zdjęcie pokrycia dachowego, czy też części ścian zewnętrznych. Skoro bowiem posiadały one fundamenty, przegrody budowlane, dach, to mieściły się one w pojęciu budynku w rozumieniu ustawy. Z kolei czasowe, czy częściowe usunięcie poszczególnych z tych elementów, chociażby podczas prowadzenia robót budowlanych, stanowi jedynie, realizację tych robót, nie jest natomiast trwałym pozbawieniem budynków ich cech konstrukcyjnych. Ponadto, pomimo tego, że ze wskazanych przyczyn wymagały one remontu, to były faktycznie wykorzystywane przez skarżącą, choćby poprzez wynajem niektórych z nich innym przedsiębiorcom.
Sąd I instancji stwierdził, że powyższe ma o tyle istotne znaczenie, że nawet gdyby założyć, że budynek przy ulicy [...] ze względów technicznych nie mógł być wykorzystywany w prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej, to niewątpliwie w takiej działalności był w całości wykorzystany. Skoro zatem właściciel tych budynków wykorzystywał je, to w konsekwencji przyjąć należało, że ich stan techniczny w istocie pozwalał na ich wykorzystanie do prowadzenia działalności gospodarczej. Przejściowe niewykorzystywanie przez przedsiębiorcę nieruchomości lub jej części w związku z przeprowadzanymi remontami, czy pracami adaptacyjnymi nie oznacza jeszcze, że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych.
6. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniosła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm., aktualnie j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej – "P.p.s.a."), zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1. art. 134 § 1 P.p.s.a w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 5) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2) u.p.o.l., poprzez brak dokonania pełnej kontroli rozstrzygnięcia organu podatkowego II instancji i nie skontrolowanie prawidłowości zastosowania przez organ podatkowy II instancji przepisów art. 1a ust. 1 pkt 5) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2) u.p.o.l.;
2. art. 134 § 1 P.p.s.a., poprzez brak dokonania pełnej kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia i w szczególności zupełne pominięcie, iż z treści pięcioletniego przeglądu technicznego budynku położonego w L. przy ul. [...] sporządzonego w 2004 r. wprost wynikało, że stwierdzony w opinii zły stan techniczny elementów tego budynku, w tym dachu oraz elewacji ulegał dynamicznemu pogarszaniu i musiał zmieniać się w przeciągu kolejnych lat;
3. art. 133 § 1 P.p.s.a., poprzez "dokonanie za podstawę zaskarżonego wyroku" ustalenia nie znajdującego odzwierciedlenia w aktach sprawy, że w zakresie opodatkowania nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], "zły stan techniczny, (...) dotyczył jedynie detali architektonicznych, które nie mają żadnego wpływu na sposób użytkowania budynku", w sytuacji, gdy ten zły stan, stwarzający zagrożenie dla zdrowia i życia, stwarzał je właśnie dla użytkowników tego obiektu, a nie osób z niego niekorzystających, a więc niewątpliwie wbrew ocenie Sądu I instancji, miał i musiał mieć wpływ na sposób użytkowania tego obiektu;
4. art. 133 § 1 P.p.s.a., poprzez dokonanie za podstawę zaskarżonego wyroku, i to w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2006, ustalenia nieznajdującego odzwierciedlenia w aktach sprawy, że w zakresie opodatkowania nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] "Co istotniejsze, (...), pomimo podnoszonego przez Spółkę stanu technicznego poszczególne pomieszczenia w spornych budynkach były przez Spółkę wynajmowane, a więc były one wykorzystywane do prowadzonej działalności gospodarczej, a Spółka z ich najmu osiągała zapewne przychód". Z akt sprawy wynika bowiem jedynie, że w związku z przeprowadzonymi oględzinami tego obiektu organ podatkowy, "bez powiadomienia strony o tej kontroli oraz bez sporządzenia stosownego protokołu z wizji – lustracji nieruchomości rzekomo, ustalił iż pod koniec roku 2009 budynek ten był na każdej kondygnacji częściowo wynajmowany, a nie w roku 2006, gdzie obiekt ten nie był i nie mógł być wynajmowany w zakresie części powierzchni nienadającej się do wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych";
5. art. 133 § 1 P.p.s.a., poprzez dokonanie za podstawę zaskarżonego wyroku, i to w zakresie podatku od nieruchomości za rok 2006, ustalenia nieznajdującego odzwierciedlenia w aktach sprawy, że w zakresie opodatkowania nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], rzekomo podatnik czasowo zdejmował pokrycie dachu, czy też części ścian zewnętrznych w sytuacji, gdy żadne takie zdarzenie nigdy nie miało miejsca i w związku z tym nie ma żadnego odzwierciedlenia w materiale dowodowym zebranym w sprawie i stanowi powtarzanie gołosłownych twierdzeń przez Sąd I instancji za organem podatkowym II instancji;
6. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 188 w zw. z art. 197 § 1 w zw. z art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi przede wszystkim ma podstawie stanowiska Sądu I instancji, że podatnik nie wykazał okoliczności pozwalających na uznanie, iż przedmiot opodatkowania w okresie opodatkowania nie nadawał się i nie był wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych lub że nie spełniał on definicji budynku w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie z uwagi na to, że organ podatkowy II instancji "nie uwzględniając za podstawę zaskarżonej decyzji wniosku dowodowego skarżącej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budownictwa w istocie uniemożliwił skarżącej udowodnienie tej okoliczności, mimo nawet tego, że zgodnie z poglądami, judykatury prawa w tym zakresie okoliczność występowania względów technicznych może być wykazywana za pomocą wszelkich środków dowodowych, a wiec także opinii biegłego";
7. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 122, 187 § 1 oraz 191 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi w niniejszej sprawie i uznanie przez Sąd I instancji, że zaskarżona decyzja organu podatkowego II instancji odpowiada prawu, w sytuacji, gdy zasługiwała ona na uwzględnienie wobec tego, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów oraz prawdy materialnej;
8. art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 Ordynacji podatkowej, w zakresie w jakim Sąd I instancji oddalił skargę skarżącej mimo, że zasługiwała ona na uwzględnienie wobec tego, iż u podstaw zaskarżonej decyzji leżało całkowicie arbitralne oraz dokonane bez jakichkolwiek wiadomości specjalnych, a w sprzeczności z pozostałą dokumentacją sporządzoną przez uprawnionych inżynierów budownictwa uznanie, iż mimo częściowego braku ścian zewnętrznych oraz częściowego braku dachu obiekty budowlane w dalszym ciągu rzekomo posiadają kompletny dach, oraz przegrody budowlane wydzielające te obiekty budowlane z przestrzeni w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1) u.p.o.l.;
9. art. 1 § 1 w zw. z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002, Nr 153, poz. 1269 ze zm.), poprzez "oparcie przez Sąd I instancji zaskarżonego wyroku na własnych ustaleniach, w sytuacji, gdy Sąd I instancji był uprawniony wyłącznie do dokonania kontroli działalności organu podatkowego pod względem zgodności z prawem".
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (tj. Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm., dalej – "P.g.k."), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków wiążą organy podatkowe na potrzeby podatku od nieruchomości, co do tego czy dany obiekt budowlany jest budynkiem, czy też budynkiem nie jest w sytuacji, gdy nie tylko w zakresie tego czy dany obiekt budowlany spełnia definicję budynku czy też nie, w rozumieniu określonej ustawy, mamy do czynienia z oceną prawną, a nie "danymi" zawartymi w ewidencji gruntów i budynków, które mogą wyłącznie wiązać przy wymiarze podatków organy podatkowe, ale nadto ustawa o podatkach i opłatach lokalnych w art. 1a ust. 1 pkt 1) we własnym zakresie wprowadza legalną definicję "budynku" odmienną od definicji "budynku" przyjętej na potrzeby wpisów dokonywanych w ewidencji gruntów i budynków, a wobec czego wpisy w tym zakresie nie mogą mieć charakteru wiążącego na potrzeby wymiaru podatku od nieruchomości;
2. art. 1a ust. 1 pkt 5) w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1) w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2) w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 2) u.p.o.l., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i błędne uznanie na podstawie treści tych przepisów, iż powierzchnia 7.433,72 m² stanowi powierzchnię użytkową budynku położonego w L. przy ul. [...] stanowiącą podstawę opodatkowania podatkiem od nieruchomości w sytuacji, gdy wobec częściowych braków w ścianach zewnętrznych obiektu budowlanego położonego na tej nieruchomości oraz częściowego braku dachu nie można było uznać, iż cała ta powierzchnia jest wydzielona z przestrzeni za pomocą pionowych przegród budowlanych oraz posiada dach, a przez to nie można było uznać, iż cała ta powierzchnia opodatkowana przez organ podatkowy stanowi powierzchnię użytkową budynku stanowiącą podstawę opodatkowania;
3. art. 1a ust. 1 pkt 1) u.p.o.l., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż:
- w niniejszej sprawie przedmiot opodatkowania położony w L. przy ul. [...] spełniał definicję budynku na potrzeby podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie, przede wszystkim wobec braku dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego istniejącego w okresie opodatkowania w ogóle nie można było jeszcze zastosować tego przepisu,
- organ podatkowy prawidłowo wyłożył i zastosował treść tego przepisu w sytuacji, gdy z treści decyzji organu podatkowego II instancji wprost wynika, "iż za jej podstawę organ pomija zupełnie przewidzianą treścią tego przepisu przesłankę "wydzielenia z przestrzeni", co wyklucza z resztą prawidłową subsumpcję stanu faktycznego pod tę normę prawną, a przez to także wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie",
4. art. 1a ust. pkt 3) u.p.o.l., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że większość powierzchni II i III piętra częściowo podpiwniczonego czterokondygnacyjnego frontowego obiektu budowlanego położonego w L. przy ul. [...] o łącznej obecnej powierzchni użytkowej 7.433,72 m² (wg. kartoteki budynków posiadający nr 2) w okresie opodatkowania od 01.01.2006 roku do 12.2006 roku było i mogło być w całości wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych w sytuacji, gdy powierzchnie te z uwagi choćby na brak ich kompletnego zadaszenia oraz występujące braki części ścian zewnętrznych w okresie opodatkowania nie mogły być i nie były wykorzystywane do prowadzenia działalności gospodarczej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
7. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Przed odniesieniem się do zarzutów skargi kasacyjnej nie sposób jednak nie odnieść się do konstrukcji samej skargi kasacyjnej. Jest ona bowiem dość nieczytelna, z uwagi na formułowanie zarzutów aż na siedmiu stronach skargi oraz mieszanie podstaw kasacyjnych z ich uzasadnieniem. Chaotyczne formułowanie zarzutów, drobiazgowe ich uzasadnianie oraz ich niekonsekwentna numeracja, czyni skargę kasacyjną mało przejrzystą. Powyższe uchybienia nie powinny mieć miejsca przy środkach zaskarżenia wnoszonych przez profesjonalnych pełnomocników.
Pomimo mnogości zarzutów podniesionych przez autora skargi kasacyjnej oraz dużej liczby przepisów, które zdaniem pełnomocnika skarżącej zostały naruszone przez organy podatkowe, zasadniczo skarga kasacyjna sprowadza się – w zakresie naruszenia przepisów postępowania – do kwestionowania ustaleń faktycznych poprzez twierdzenie, że opodatkowany przez organ obiekt budowalny nie jest budynkiem oraz, że z uwagi na tzw. "względy techniczne" nie mógł być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej.
W tym zakresie autor skargi kasacyjnej wskazuje m.in. na naruszenie art. 134 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz art. 180 § 1, art. 188, art. 197 § 1, art. 122 Ordynacji podatkowej.
Stawiając z kolei zarzuty naruszenia prawa materialnego, podnosi naruszenie art. 21 P.g.k., art. 1a ust. 1 pkt 5, art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 4 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.
W ramach tej podstawy kasacyjnej, autor skargi kwestionuje wiążący charakter ewidencji gruntów i budynków w zakresie oceny, czy dany obiekt budowlany jest budowlą, czy też budynkiem. Podnosi również, że z uwagi na częściowy brak dachu i częściowe braki w ścianach zewnętrznych, nie można było uznać, że cała powierzchnia opodatkowana przez organ stanowi powierzchnię użytkową budynku.
W ocenie NSA, podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty, są niezasadne.
W większości stanowią one powtórzenie argumentacji prezentowanej na wcześniejszych etapach postępowania.
Z ustaleń organów podatkowych zaakceptowanych przez Sąd I instancji wynika, że skarżąca jest przedsiębiorcą, a podstawą jej działalności jest kupno, zagospodarowanie, sprzedaż i wynajem nieruchomości. W 2006 r. skarżąca była użytkownikiem wieczystym gruntów i właścicielem budynków i budowli przy ul. [...] w L. Z ustaleń tych wynika również, że sporny obiekt budowlany – czterokondygnacyjny nr 2 był budynkiem w rozumieniu art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l.
Budynkiem na mocy art. 1a ust. 1 u.o.p.l. jest bowiem obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Na mocy art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz.U. z 2010 Nr 243, poz. 1623), przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Niewątpliwie w 2006 r. budynek przy ul. [...] w L. posiadał konstrukcję dachu, ściany, przegrody wewnętrzne i fundamenty, tj. był trwałe związany z gruntem. Powyższe wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj. protokołu oględzin nieruchomości, operatu szacunkowego sporządzonego przez B. W. z 15 listopada 2005 r. , protokołu z kontroli okresowej stanu technicznego budynku sporządzony przez inż. W. K., protokołu okresowego przeglądu technicznego obiektu z 12 czerwca 2006 r. sporządzonego przez inż. P. S.
Oceny tej nie zmienia stan techniczny budynku. Ubytki w ścianach, czy dachu, nie pozbawiają bowiem obiektu cech budynku.
Przede wszystkim jednak, co było wyraźnie wskazywane przez organy podatkowe i Sąd I instancji, charakter spornego obiektu budowlanego wynika z ewidencji budynków, w której sporny budynek oznaczono jako "budynek przemysłowy" (wypis z rejestru budynków znajduje się w aktach sprawy).
Przypomnieć w tym miejscu należy, o utrwalonych w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądach w przedmiocie znaczenia ewidencji gruntów i budynków w sprawach wymiaru podatku od nieruchomości. Unormowania art. 2 ust. 1 pkt 2 i art. 5 ust. 1 pkt. 2 lit. a) i e) u.p.o.l. w zw. z przepisem art. 21 P.g.k. nie pozostawiają wątpliwości, że przy dokonywaniu wymiaru podatku od nieruchomości, dla organów podatkowych wiążące są dane wynikające z wyżej opisywanej ewidencji.
Tym samym oparcie rozstrzygnięcia na danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków jest jak najbardziej prawidłowe i nie stanowi o naruszeniu wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Dysponując bowiem wiążącymi danymi z ewidencji, organy podatkowe nie miały podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego mającego na celu wykazania innego charakteru nieruchomości niż wynikający z tych właśnie ewidencji.
W wyroku z 11 lipca 2012 r. sygn. akt II FSK 2632/10, Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie wskazał, że organy podatkowe ustalając wysokość zobowiązań w podatku od nieruchomości nie są uprawnione do przyjęcia innej podstawy wymiaru podatku, niż dane wskazane w ewidencji. W innym orzeczeniu, NSA podkreślał, że ewidencja gruntów i budynków, o której mowa w art. 21 ust. 1 P.g.k., nie może stanowić przedmiotu merytorycznej oceny sądów administracyjnych w sprawie podatkowej, w której do Sądu I instancji nie zostały, bo nie mogły zostać zaskarżone, odrębne od podatkowych akty lub czynności z zakresu prowadzenia wymienionej ewidencji (wyrok NSA z 20 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2511/10 ). Na istotę i znaczenie unormowań art. 21 ust. 1 P.g.k. dla wymiaru podatku od nieruchomości przy opodatkowaniu budynków wskazywał także Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu Uchwały Składu 7 Sędziów z 27 lutego 2012 r. (sygn. akt II FPS 4/11), wyjaśniając, że "przepisem znajdującym się poza regulacją ustawy podatkowej, a mającym istotne znaczenie dla wymiaru podatku od nieruchomości jest ponadto art. 21 P.g.k. Zgodnie z tym przepisem, podstawę planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczenia nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej i gospodarki nieruchomościami stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków".
Poza tym zauważyć trzeba, że wyjątkowo organy i sąd mogą odstąpić od obowiązku uwzględnienia danych z ewidencji gruntów, ale tylko wówczas, gdy na podstawie art. 194 § 3 Ordynacji podatkowej, dojdą do wniosku, że dane z nich wynikające są zdezaktualizowane a dokumenty, które są obligatoryjną podstawą wpisu do ewidencji gruntów zostały pominięte. W rozpoznawanej sprawie nie mieliśmy do czynienia z tego rodzaju sytuacją.
Tym samym, nietrafna jest w tym zakresie szeroka argumentacja autora skargi kasacyjnej kwestionująca wiążący charakter ewidencji budynków.
Autor skargi kasacyjnej podnosi, że organy podatkowe zaniechały obowiązku podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności związanych ze złym stanem technicznym budynku położnego przy ul. [...].
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji w sposób szczegółowy wykazał, że postępowanie odwoławczego organu podatkowego było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, że w toku tego postępowania podejmowano wszelkie niezbędne działania mające na celu wyjaśnienie stanu faktycznego oraz załatwienie sprawy. Wykazano, że organ dokonał prawidłowej analizy stanu faktycznego i prawnego oraz jego oceny, jak też dokonał wszechstronnej oceny poczynionych ustaleń.
W ocenie autora skargi kasacyjnej przedmiotowy budynek nie mógł w całości stanowić przedmiotu opodatkowania, ze względów technicznych.
I to właśnie wykładnia przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. stanowi zasadniczy przedmiot sporu.
Otóż w myśl art. 1a ust. 1 pkt 3 cyt. ustawy, przez grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej rozumie się grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b/, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych.
Wobec powyższego brzmienia przepisu, podstawowym kryterium związku z działalnością gospodarczą jest samo posiadanie danej nieruchomości przez prowadzący działalność gospodarczą podmiot. Istotne jest, że związek danej nieruchomości z prowadzeniem działalności gospodarczej oznacza także związek pośredni, służący prowadzonej działalności i nie może być utożsamiany jedynie z działalnością faktyczną. Tym samym o tym, czy dana nieruchomość pozostaje związana z działalnością gospodarczą nie przesądza to, czy działalność gospodarcza jest w danym obiekcie i w danym czasie rzeczywiście prowadzona. Przejściowe niewykorzystywanie przez podmiot gospodarczy części nieruchomości do wykonywania działalności gospodarczej nie daje podstaw do tego, by do wymiaru podatku od nieruchomości nie miały zastosowania stawki przewidziane dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą.
Ustawa o podatkach i opłatach lokalnych nie definiuje pojęcia stanu technicznego. Przyjąć należy, że ratio legis wprowadzenia ww. przepisu wynikało z przyjęcia przez ustawodawcę za zasadne zmniejszenia obciążeń podatkowych tych podmiotów, które nie mogą wykorzystywać posiadanych nieruchomości dla celów gospodarczych z przyczyn całkowicie od nich niezależnych, a związanych z naturą danego przedmiotu opodatkowania. Innymi słowy, analizowany przepis może znaleźć zastosowanie tylko w przypadku zaistnienia obiektywnych okoliczności natury technicznej, całkowicie uniemożliwiających wykorzystanie przedmiotu opodatkowania do celów działalności gospodarczej prowadzonej przez dany podmiot. Pojęcie względów technicznych nie obejmuje swoim zakresem technologicznych, ekonomicznych, jak również finansowych przyczyn braku możliwości wykorzystywania przedmiotu opodatkowania do prowadzenia działalności gospodarczej.
Zauważyć należy, że przedmiotowy budynek nie został całkowicie wyłączony z jakiejkolwiek eksploatacji.
W piśmiennictwie wskazuje się (zob. L. Etel, S. Presnarowicz, G. Dudar, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny, Warszawa 2008, Komentarz do art. 1a, LEX), że jeżeli stan techniczny budynku jest katastrofalny i grozi zawaleniem, bez odwoływania się do prawa budowlanego należy stwierdzić, że nie może tam być prowadzona działalność gospodarcza ze względów technicznych.
W rozpoznawanej sprawie zły stan techniczny dotyczył jedynie fragmentów budynku i nie miał charakteru trwałego, potwierdzonego np. decyzjami organu nadzoru budowlanego wydanymi w trybie art. 68 (budynek bezpośrednio grozi zawaleniem) czy 66 ust. 1 pkt 1 (może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia bądź środowiska) i 2 (jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowisku) Prawa budowlanego.
Co więcej, część pomieszczeń na różnych kondygnacja budynku w 2006 r. była wynajmowana. Tym samym budynek ten był on wykorzystywany do działalności gospodarczej. Już chociażby z tego względu w sprawie nie zaistniała przesłanka, "względów technicznych", o której mowa w art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l.
W związku z powyższym, nie znajdują uzasadnienia podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
Mając na względzie wszystkie przytoczone okoliczności, wobec braku uzasadnionych podstaw, skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na mocy art. 184 P.p.s.a. W zakresie kosztów postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz. U. z 2013, poz. 490).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło