III SA/Łd 411/12
WyrokWSA w Łodzi2012-07-11
Skład orzekający: Irena Krzemieniewska, Monika Krzyżaniak, Małgorzata Łuczyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ ewidencyjny może dokonać zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie dokumentów historycznych, które nie odzwierciedlają aktualnego stanu prawnego, zwłaszcza gdy istnieje spór o własność i władanie nieruchomością?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że ewidencja gruntów i budynków ma charakter techniczno-deklaratoryjny i odzwierciedla aktualny stan prawny oparty na dokumentach źródłowych, a nie historycznych. Zmiany w ewidencji mogą być dokonywane jedynie na podstawie aktualnych, bezspornych dokumentów, takich jak prawomocne orzeczenia sądowe czy akty notarialne, a postępowanie ewidencyjne nie służy do rozstrzygania sporów o własność czy ustalania praw właścicielskich.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni E. M. (pełnomocnik J. T.) złożyła wniosek o zmianę w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki nr [...], domagając się przywrócenia stanu prawnego sprzed uchylonego postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie. Organ I instancji (Prezydent Miasta K.) odmówił wprowadzenia zmian, uznając J. P. za władającego. Organ II instancji (Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego) uchylił decyzję organu I instancji i odmówił wprowadzenia zmian, stwierdzając, że J. P. jest ustaloną właścicielką działki. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a. i rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów, kwestionując tytuł własności J. P. i domagając się ujawnienia J. T. jako współwłaściciela/władającego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 11 lipca 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska (spr.) Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012 roku sprawy ze skargi E. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
W dniu [...] E. M. - pełnomocnik J. T. złożyła wniosek o dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej nr [...], położonej przy ulicy A 17, w K. polegającej na przywróceniu stanu prawnego działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r., sygn. akt Ns 424/91 w związku z jego uchyleniem postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Płocku Sygn. z dnia 19 stycznia 1994 r., sygn. akt I Cr 399/93.
Decyzją z dnia [...], znak [...] Prezydent Miasta K. na podstawie art. 104 k.p.a. oraz art. 22 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r. nr 240, poz. 2027), oraz §10 ust. 2, § 12 ust. 2, § 46 ust. 1, § 47 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 roku w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) orzekł dla działki ewidencyjnej oznaczonej numerem [...] o powierzchni 0,8247 ha, położonej w obrębie ewidencyjnym R. m. K. wnieść następujące zmiany:
- wykreślić właściciela J. P. c. B. i W. zam. K. ul. A 19/3,
- wpisać J. P. c. B. i W. zam. K. ul. A 19/3 jako władającego.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż w roku [...] mierniczy przysięgły R. H. dokonał podziału nieruchomości położonej w mieście K. przy ulicy A. W wyniku podziału powstały następujące parcele:
- nr [...] o powierzchni 0,7706 ha,
- nr [...] o powierzchni 0,0705 ha,
- nr [...] o powierzchni 0,3102 ha
- nr [...] o powierzchni 0,0189 ha według zapisu na mapie "droga wspólna dla parceli [...] i [...]".
Podział ten został wykazany na planie z dnia [...], zatwierdzonym przez Zarząd Miejski w K. w dniu [...]. Aktem notarialnym repertorium [...] sporządzonym w dniu [...] na podstawie przedstawionego powyżej planu dokonano zniesienia współwłasności. Część nieruchomości oznaczona nr [...] przeszła na własność T. W., części nieruchomości oznaczone nr [...] i [...] przeszły na własność M. M., "Pasek gruntu" , o którym mowa w akcie notarialnym, oznaczony nr [...] stanowił nie podzielną własność dzielących się M. M. i T. W.. Postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 15 lutego 1991 r., sygn. akt Ns. 55/91 spadek po T. W. nabyła M. J. A.. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 15 marca 2004 r., sygn. akt I.Ns. 60/04 spadek po M. J. A. nabyła W. K. K.. Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 7 marca 2005 r., sygn. akt I Ns. 60/05 spadek po W. K. K. nabyła J. A. P.. Aktem notarialnym repertorium [...] z dnia [...] T. W. sprzedała W. T. części budynków znajdujących się na parceli nr [...] wraz z placem pod nimi, z prawem korzystania z ustępu i wjazdu. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie Ns. 33/70 z dnia 13 lutego 1970 r. spadek po W. T. nabył J. T., w którego imieniu w niniejszej sprawie występuje E. M.. P. nr [...],[...],[...] i [...] uwidocznione na planie z 1935 roku sporządzonym przez mierniczego przysięgłego R. H. po modernizacji ewidencji gruntów miasta K. zakończonej w 1988 roku to działki ewidencyjne nr [...],[...][...].
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 19 stycznia 1995 r. Ns 172/94 z działki o nr 274 wydzielone zostały działki pod częścią znajdujących się na niej budynków: [...],[...],[...] przy czym działka nr [...] o powierzchni 0,0159 ha stanowiła współwłasność M. A. w 3/4 części i J. T. w 1/4 części, działka nr [...] o powierzchni 0,0090 ha stanowiła współwłasność M. A. i J. T. po 1/2 części, działka nr [...] o powierzchni 0,0044 ha stanowiła własność J. T., działka nr [...] o powierzchni 0,08247 ha stanowiła własność M. A.. Tym samym postanowieniem Sąd wyodrębnił z budynków znajdujących się na powyższych działkach lokale i rozdysponował ich własność. Wskazanym postanowieniem sąd ustanowił służebność przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] do działek: [...],[...] i [...] oraz do ubikacji znajdującej się na działce nr [...] od południowej strony działki nr [...]. Sąd dokonał podziału w oparciu o mapę wykonaną przez geodetę I. B., zaewidencjonowaną w Wojewódzkim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...], Filia w K. pod numerem [...].
W dniu [...] w obecności zainteresowanych zostały przeprowadzone oględziny działki o nr [...] w celu ustalenie zakresu użytkowania przedmiotowej działki przez strony. Ze szkicu sporządzonego w trakcie oględzin wynika, że J. P. jest użytkownikiem przeważającej części działki nr [...]. Jej północna część, na której usytuowane są budynki oraz wjazd od ulicy A jest użytkowany wspólnie zgodnie z opisaną wcześniej służebnością prawa przechodu i przejazdu. Z historii wpisów w rejestrze gruntów dotyczących działki nr [...] wynika, iż w 1966 roku, kiedy została założona ewidencja gruntów T. W. figurowała jako władająca działką nr [...] o powierzchni 0,8700 ha. Po modernizacji ewidencji gruntów działka nr [...] otrzymała nr [...], jej powierzchnia wynosiła 0,8377 ha, a jako władającą pozostawiono T. W.. Po ujawnieniu w ewidencji gruntów postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie Ns. 172/94 z dnia 19 stycznia 1995 r. działka nr 274 została podzielona i jako właścicielka działki nr [...] o powierzchni 0,8540 ha została wpisana M. A.. W wyniku kolejno ujawnionych postanowień o nabyciu spadku jako właściciel działki nr [...] figuruje J. P.. Organ administracji podniósł, iż z porównania przebiegu granic parcel na mapie z 1935 roku z działkami obecnie istniejącymi w ewidencji gruntów wynika, że obecna działka o nr [...] to w znacznej części parcela nr [...], obecna działka nr [...] to w znacznej części parcela nr [...], a obecna działka nr [...] to w znacznej części parcela nr [...]. Z tego względu, biorąc pod uwagę stan własności wynikający z aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] i następujące kolejno postanowienia o nabyciu spadku oraz faktyczne użytkowanie, należy stwierdzić, iż uznanie J. P. jako władającego działką nr [...] jest uzasadnione. W związku z powyższym wniosek E. M. jest zasadny, bowiem przed ujawnieniem w ewidencji gruntów postanowienia Sądu sygn. akt Ns.424/91 z dnia 30 grudnia 1992 r., uchylonego postanowieniem Sądu sygn. akt I Cr 399/93 z dnia 19 stycznia 1994 r. jako władająca działką nr 274, w wyniku podziału której powstała działka nr [...] figurowała T. W.. Przeszkodą natomiast we wpisaniu prawa własności do działki nr [...] jest nie wykazanie w ewidencji gruntów parceli nr [...] uwidocznionej na mapie podziału z 1935 roku, gdyż jej ujawnienie może spowodować zmianę układu granic między działkami: [...],[...] i [...] i w konsekwencji zmianę ich powierzchni.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosła zarówno E. M. - pełnomocnik J. T. jak i J. P.. E. M. podniosła, że J. P. nie jest jedyną władającą działką ewidencyjną nr [...] a spór co do władania nieruchomością i jej zakresem wciąż trwa. Podniosła, iż zgromadzony materiał dowodowy nie dowodzi samoistnego posiadania nieruchomości przez J. P. i co za tym idzie władania nieruchomością.
W obszernym piśmie z dnia [...] będącym uzupełnieniem wniesionego odwołania E. M. podniosła m.in. że stosowne akty notarialne oraz postanowienia sądu załączone do akt sprawy, stanowią o prawie współwłasności J. T. i J. P. do działki [...], w którą to włączone są dwie działki odrębnie wydzielone notarialnie i geodezyjnie - zgodnie z aktami notarialnymi nr [...],[...],[...] i [...] z 1935 roku oraz mapą tychże gruntów tj. część parceli nr [...] i [...]. Ponadto skarżąca wskazała, iż w części tj. na działce nr [...] stanowiącej część wjazdu do działki nr [...], która została wyznaczona na mapie z dnia [...] jako działka nr [...] oraz określona aktami notarialnymi nr [...],[...] i [...] z dnia [...] tj. od początku budynków garażowych do samej działki nr [...] oraz wąskim pasem od strony wschodniej działki nr [...] przyległym do działki nr [...] i będącym od początku podziału w 1935 roku integralną częścią działki nr [...] będącej obecnie przedmiotem sprawy o zasiedzenie przez M. i J. T., samoistnie włada skarżąca, zaś w pozostałej części stanowiącej podwórko i pozostałą część parceli nr [...] czyli wjazd (od ulicy do garaży) nie ma osoby władającej samoistnie. Pozostała część działki (czyli parceli nr [...] wg aktów z 1935 roku) - wjazd - od ulicy do wysokości budynków garażowych obojga właścicieli jak i podwórko - stanowiące pozostałość po wydzieleniu budynków w obrysie czyli część działki nr [...] stanowiącą "grunt pod budynkami" w akcie notarialnym nr [...] z [...] roku i wytyczony na załączonej do niego mapie jako działka o powierzchni 0,1095 ha, ze sprzedawanej przez T. W. na rzecz jej siostry W. T. parceli nr [...] o łącznej powierzchni 0,7706 ha (zgodnie z rejestrem pomiarowym przedłożonym na powyższej mapie, gdzie uwzględniony został podział parceli nr [...] zgodnie z aktem nr [...] na place i podwórza -0,1095 ha oraz rolę - 0,6611 ha oraz wyrysie nieruchomości) stanowią współwłasność J. P. i J. T.. W ocenie skarżącej ani Sąd ani inny organ nie przyznał J. P. ani jej poprzednikom prawnym działki nr [...] na wyłączną własność, co potwierdził Sąd Rejonowy w Kutnie w postanowieniu z dnia 16 sierpnia 2011 r. sygn. akt I Ns 172/94 oraz Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 22 listopada 2010 r. sygn. akt III Cz 1745/10 oddalając wniosek i kolejno zażalenie. Grunt ten nie został zakupiony również przez J. P.. Skarżąca ponadto podniosła, że w zasobach Urzędu Miasta w K. w ewidencji gruntów została zaewidencjonowana w składnicy geodezyjnej mapa, która jest niezgodna z prawami własności właścicieli gruntów. Mapa ta, to mapa podziału działki nr [...], która nie uwzględnia mapy z 1937 roku opierającej się na podziale gruntów i aktach notarialnych z 1935 roku, która blokuje możliwość ujawnienia zgodnie z aktami własności działek i narusza ich granice. W tym nie ujawnia i blokuje możliwość ujawnienia działki - parceli nr [...] z aktów notarialnych z 1935 roku (załączonych do akt sprawy), wytyczonej na mapie z 1937 roku, będącej wjazdem do działki nr [...] oraz części parceli wytyczonej z parceli nr [...] jako "plac budynkami i podwórze". Efektem tego jest sytuacja, gdzie każdy kolejny geodeta odmawia ujawnienia działki - parceli nr [...] i części parceli nr [...] odsprzedanej aktem nr [...] z 1935 roku, wytyczonych w 1935 roku i będących na mapie z 1937 roku
J. P. w odwołaniu wniosła o uchylenie decyzji Prezydenta miasta K. z dnia [...] i umorzenie postępowania sprawie. Skarżąca zarzuciła organowi I instancji błędne ustalenie, że zgromadzone w sprawie dokumenty nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie właściciela działki nr [...] w sytuacji, kiedy szczegółowa analiza aktu notarialnego nr [...] z dnia [...] oraz uzasadnienia do postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Płocku z dnia 19 stycznia 1994 r. sygn. akt ICr 399/93 jednoznacznie wskazują na to, że działka o aktualnym nr [...] nigdy nie była przedmiotem współwłasności i zawsze pozostawała we własności T. W. i jej następców prawnych. W uzasadnieniu odwołania skarżąca wskazała, że w uchylonym postanowieniu Sąd Rejonowy w K., dokonując zniesienia współwłasności nieruchomości oznaczonej ówczesnym nr [...], wydzielił z niej działkę o nr [...] i przyznał ją na wyłączną własność M. A.. Ponieważ kolejne postanowienie Sądu Rejonowego w Kutnie wydane w tej samej sprawie w dniu 19 stycznia 1995 r. sygn. akt Ns 172/94 nie obejmowało swą treścią działki o nr [...], J. T. uznał, że sytuacja prawna tej działki jest taka, że pozostaje nadal we współwłasności J. T. i J. P.. W ocenie skarżącej wszystkie ustalenia organu administracji czynione w przedmiotowej sprawie obarczone są błędem wynikającym z postępowania wnioskodawcy, który odwołując się do postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Płocku z dnia 19 stycznia 1994 r. nie przedłożył organowi uzasadnienia do tegoż postanowienia, w którym to Sąd precyzyjnie wyjaśnił, dlaczego uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r. Uzasadnienie to wyjaśnia również jednoznacznie dlaczego znosząc współwłasność Sąd Rejonowy w Kutnie w postanowieniu z dnia 19 stycznia 1995 r. nie dokonał zniesienia współwłasności działki o nr [...]. Powodem takiego rozstrzygnięcia jest bowiem okoliczność, ze Sąd Wojewódzki w Płocku jednoznacznie stwierdził, że na gruncie prawa cywilnego działka o nr [...] nigdy nie była przedmiotem współwłasności. Dokonując takiego ustalenia Sąd Wojewódzki w Płocku odwołał się do treści wzmiankowanego wyżej aktu notarialnego z dnia [...] mocą którego (§ 2) T. W. sprzedała W. T. część budynków znajdujących się na należącej do niej parceli nr [...], wchodzącej w skład nieruchomości oznaczonej nr [...] położonej przy ul. A w K., tj. [...] niepodzielną część domu mieszkalnego, niepodzielną połowę szopy, pralni i obórek oraz 1/3 niepodzielną część komórek z placem pod tą częścią budynków, z prawem wspólnego korzystania z ustępu i wjazdu (służebność w tym zakresie). Tym samym przedmiotem współwłasności były jedynie te części nieruchomości wyraźnie wskazane w akcie notarialnym. Pozostała część nieruchomości pozostawała w wyłącznej własności T. W.. Sąd Wojewódzki w Płocku stwierdził, że błędem było Sądu Rejonowego w Kutnie było dokonanie w postanowieniu z dnia 30 grudnia 1992 r. zniesienia współwłasności działki o nr [...] i przyznanie jej M. A.. Błąd Sądu I instancji polegał na tym, że przedmiotowa działka nigdy nie była współwłasnością stron, a opinia biegłego I. B., stanowiąca załącznik do postanowienia potwierdzała jedynie aktualny stan prawny. W kontekście poczynionych przez Sąd Wojewódzki w Płocku ustaleń faktycznych i prawnych wszelkie dywagacje wnioskodawcy na temat tego kto jest właścicielem działki o nr [...] są bezprzedmiotowe, natomiast zaskarżona decyzja wykreślająca J. P. jako właściciela z ewidencji gruntów dla działki o nr [...] jest niezgodna ze wskazanym wyżej stanem faktyczno-prawnym.
Decyzją z dnia [...], znak [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i odmówił wprowadzenia zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki ewidencyjnej o nr [...] o powierzchni 0,8247 ha położonej w obrębie ewidencyjnym R. m. K. polegającej na przywróceniu stanu pierwotnego w związku z uchyleniem postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r. sygn. akt Ns 424/91. W ocenie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego, w świetle zebranego materiału dowodowego w sprawie, działka o nr [...] ma ustalonego właściciela i jest nią – J. P., co wyklucza możliwość ustalenia władającego i ujawnienia go w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy podniósł, że poprzedniczka prawna – J. P. – T. W. poprzez zniesienie współwłasności aktem notarialnym [...] z 1935 roku stała się właścicielem parceli nr [...] o powierzchni 0,7706 ha oraz współwłaścicielem (wraz z M. M.) parceli nr [...] o powierzchni 0,0189 ha stanowiącej wjazd do parceli nr [...] i nr [...] (właścicielem parceli nr [...] i [...] stała się M. M.). Kolejnym aktem notarialnym [...] M. M. sprzedała parcelę nr [...] oraz udział w parceli nr [...] (we wjeździe) W. T. - poprzedniczce prawnej J. T.. Natomiast T. W. aktem notarialnym [...] sprzedała W. T. część budynków znajdujących się na parceli nr [...] tj.: 1/4 domu mieszkalnego, 1/2 szopy, pralni i obórek oraz 1/3 komórek z placem pod tą częścią budynków, oraz prawem wspólnego korzystania z ustępu i wjazdu. Z powyższego wynika więc, że współwłasność obejmowała tylko budynki i grunt pod budynkami znajdującymi się na parceli nr [...] oraz parcelę nr [...] (wjazd). Natomiast przedmiotem współwłasności nie była pozostała część parceli nr 1 wolna od zabudowań. W trakcie zakładania ewidencji gruntów miasta K. w 1966 roku parcele nr [...],[...],[...] i [...] zostały wykazane jako trzy działki ewidencyjne o nr [...],[...], i [...]. Brak było natomiast działki odpowiadającej parceli nr [...]. W trakcie modernizacji ewidencji gruntów z 1966 r. zmianie uległy numery działek na nr [...],[...] i [...]. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 1992 r., sygn. akt Ns F 424/91 Sąd Rejonowy w Kutnie zniósł współwłasność działki nr [...] wg mapy sporządzonej przez biegłego I. B. zaewidencjonowanej za nr [...] (mapa sporządzona na zlecenie Sądu do tej sprawy) w ten sposób, że m.in. wydzielił i przyznał na własność działkę nr [...] o powierzchni 0,8247 ha M. A. (poprzedniczka prawna Pani J. P.).
Sąd Wojewódzki w Płocku postanowieniem z dnia 19 stycznia 1994 r. sygn. akt I Cr 399/93 uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując w uzasadnieniu , iż błędem sądu było rozstrzyganie o działce nr [...] o powierzchni 0,8247 ha, która nigdy nie była współwłasnością stron (przedmiotem współwłasności były jedynie budynki i pomieszczenia oraz grunt pod nimi).
Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy w Kutnie w postanowieniu z dnia 19 stycznia 1995 r. sygn. akt Ns 172/94 w punkcie 1 stwierdził, iż przedmiotem współwłasności są budynki: mieszkalne i użytkowe wraz gruntem pod tymi budynkami położone na działce nr [...] (co oznacza, że pozostała część działki nr [...] nie stanowiła współwłasności). Prawo własności J. P. do działki nr [...] nie wynika z uchylonego postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r. sygn. akt Ns 424/91, które było podstawą do ujawnienia właściciela w ewidencji gruntów i budynków lecz z aktu notarialnego [...] z 1935 roku w powiązaniu z późniejszymi postanowieniami sądów o stwierdzeniu nabycia spadku. Na okoliczność, iż znany jest właściciel działki o nr [...] nie wpływa fakt, że prawdopodobnie w działce tej zawarta jest (w części lub całości) parcela nr [...] o powierzchni 0,0189 ha, o której mowa w aktach notarialnych z 1935 roku i która jest uwidoczniona na planie R. H. z dnia [...] będąca współwłasnością wówczas: T. W. i W. T. a aktualnie ich następców prawnych. Dopiero wykonanie odpowiedniego opracowania geodezyjnego przez geodetę uprawnionego (na zlecenia współwłaścicieli parceli nr [...]) pozwoliłoby wskazać położenie parceli nr [...], jak również ujawnić ją w ewidencji gruntów i budynków. Organ odwoławczy podkreślił, że posiadanie, na które powołuje się pełnomocnik wnioskodawcy – E. M. wynika z ustanowionej przez Sąd Rejonowy w Kutnie w postanowieniu z dnia 19 stycznia 1995 r. sygn. akt Ns 172/94 służebności gruntowej w postaci prawa przechodu i przejazdu przez działkę nr [...] do działek nr [...],[...] i [...] oraz do ubikacji znajdującej się od strony południowej działki nr [...] dla nieruchomości lokalowych przyznanych na wyłączną własność J. T.. Z uwagi jednak na fakt, iż najprawdopodobniej w działce nr [...] zawarta jest parcela nr [...] (w całości lub w części), której aktualnym współwłaścicielem był m.in. J. T., brak jest podstaw do umorzenia postępowania w przedmiotowej sprawie (nie zachodzą przesłanki bezprzedmiotowości).
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła E. M., jako następca prawny po zmarłym J. T.. Zarzucając naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w związku z art. 140 i art. 138 k.p.a. oraz § 10 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i § 12 rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków, wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, iż powoływanie się przez organ na akt notarialny Nr [...] z 1935 r. jako tytuł prawa własności J. P. do działki o nr [...] jest całkowicie nieuzasadnione w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Wskazała, iż przede wszystkim akt ten nie odnosi się bezpośrednio do działki o nr [...] ale do parceli [...],[...],[...] i [...], które po założeniu ewidencji gruntów otrzymały trzy nr tj. [...],[...] i [...]. Bak było działki odpowiadającej parceli nr [...] W wyniku modernizacji ewidencji gruntów w 1996 roku nr działek uległy zmianie, powstały działki o nr [...],[...] i [...]. Najprawdopodobniej, jak wskazał organ administracji w działce o nr [...] zawarta jest parcela nr [...], której współwłaścielem był J. T.. Okoliczność ta nie została jednak przez organ administracji w sposób dostateczny wyjaśniona. Brak jest dokumentu, z którego w sposób jednoznaczny można wywodzić prawo własności J. P. do działki oznaczonej nr [...]. Tytułu takiego w ocenie skarżącej nie może stanowić akt notarialny z 1935r, oraz postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 roku i 19 stycznia 1995 roku. Tym samym w ocenie skarżącej nie ma przeciwwskazań do wykazania w ewidencji gruntów władającego.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 20 grudnia 2011 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi działając na podstawie art. 124 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270) zawiesił z urzędu postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku po zmarłym J.T., zainicjowanego dniu 24 listopada 2011r. przez skarżącą – E.M.
Postanowieniem z dnia 17 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podjął zawieszone postępowanie sądowoadministracyjne.
W dniu 1 czerwca 2012r. pełnomocnik skarżącej złożył do akt sprawy odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 5 kwietnia 2012r., sygn. akt I Ns 779/11 o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłym J.T.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest uzasadniona.
Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r. Nr 270), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).
Zakres kontroli administracyjnej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, na co wskazuje treść art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. nr 270) zwanej dalej p.p.s.a. Kryterium legalności przewidziane w art. 1 § 2 ustawy ustrojowej umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego zarówno decyzji administracyjnych uchybiających prawu materialnemu, jeżeli naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), jak też rozstrzygnięć dotkniętych wadą warunkującą wznowienie postępowania administracyjnego (lit. b przywołanego aktu), a także wydanych bez zachowania reguł postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c ustawy).
Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w tak zakreślonej kognicji Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które miały wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Ł. uchylająca decyzję Prezydenta Miasta K. i odmawiająca wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów zgodnie z żądaniem zawartym we wniosku J.T. z dnia 13 lutego 2009 roku.
Na wstępie należy wskazać, że zasady zakładania i prowadzenia ewidencji gruntów i budynków określają przepisy ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454). Stosownie do art. 2 pkt 8 i art. 20 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego, ewidencja stanowi jednolity dla kraju, systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach. Ewidencja gruntów obejmuje dane liczbowe i opisowe dotyczące gruntów i budynków, a także dane dotyczące właścicieli, użytkowników wieczystych i innych osób władających nieruchomościami. Dane ewidencyjne odnoszące się do gruntów dotyczą między innymi numeru działki, numerycznego opisu granic, pola powierzchni działki ewidencyjnej i informacji określających pola powierzchni konturów użytków gruntowych i klas gleboznawczych w granicach działki ewidencyjnej (§ 10, § 11, § 59 i § 60 rozporządzenia). Wpisów oraz zmian podmiotowych i przedmiotowych dokonuje się w ewidencji na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, dokumentacji architektoniczno - budowlanej, opracowań geodezyjno - kartograficznych przyjętych do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Dane zawarte w ewidencji są podstawą planowania gospodarczego, planowania przestrzennego, wymiaru podatków i świadczeń, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, statystyki publicznej, gospodarki nieruchomościami oraz ewidencji gospodarstw rolnych. Ze wskazanych wyżej przepisów wynika, że dane ewidencyjne mają charakter informacyjno - techniczny i odnoszą się do konkretnej działki ewidencyjnej. Ewidencja rejestruje jedynie stany prawne wynikające z określonych dokumentów urzędowych, a zatem stany ustalane w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Dla obywateli i organów państwowych moc wiążącą mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konturu granic, rodzaju użytków, itp.). Ewidencja nie rozstrzyga natomiast żadnych sporów do gruntów, zaś organy ewidencyjne nie są uprawnione do weryfikacji dokumentów na podstawie, których dokonują zmian w ewidencji. Ochronie i rejestracji praw podmiotowych służą natomiast księgi wieczyste, a spory na tle własności i sposobu korzystania z nieruchomości mogą być dochodzone przed sądami powszechnymi lub w innych odrębnych postępowaniach. Uznać zatem należy, że rejestr ewidencji gruntów jest wyłącznie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości i zawiera jedynie dane wynikające z tytułu własności, ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny, co oznacza, że nie kształtuje nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan prawny nieruchomości zaistniały wcześniej. To natomiast oznacza, że ujawniony w ewidencji gruntów stan prawny musi być oparty na odpowiednich dokumentach (prawomocnych orzeczeniach sądowych, ostatecznych decyzjach administracyjnych, czynnościach prawnych dokonanych w formie aktów notarialnych, spisanych umowach i ugodach w postępowaniu sądowym i administracyjnym lub innych dokumentach posiadających moc dowodową dla ustalenia prawa własności). Nie można zatem w postępowaniu o zmianę danych w ewidencji gruntów samodzielnie ustalać i rozstrzygać o prawidłowości tytułów własności, które były podstawą dokonania wpisów w ewidencji. W związku z powyższym należy wskazać, iż w świetle przepisów prawa materialnego, tj. § 44 i § 47 w/w rozporządzenia wynika, że ewidencja gruntów powinna być utrzymywana w stałej aktualności nie tylko co do stanu faktycznego, ale i prawnego. Zmian w stanie prawnym zapisanym w ewidencji gruntów dokonuje się na podstawie prawomocnych orzeczeń sądowych, aktów notarialnych, ostatecznych decyzji administracyjnych, aktów normatywnych oraz innych dokumentów wymienionych w § 46 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, co wynika także z art. 22 ust. 3 omawianej ustawy. Dokonanie zatem zmian w operacie ewidencyjnym jest możliwe poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem prawnym i faktycznym gruntów, co wynika też z § 45 ust. 1 powołanego wyżej rozporządzenia. Podkreślenia wymaga, że zawarte w ustawie Prawo geodezyjne i kartograficzne regulacje prawne dotyczące ewidencji gruntów (art. 20 - art. 26) dotyczą naniesienia do ewidencji gruntów bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach. Starosta, jako przedstawiciel Skarbu Państwa odpowiada za aktualność danych w ewidencji, o czym stanowi § 44 powołanego rozporządzenia, przy czym wszelkie zmiany powinny być dokonane w oparciu o dane udokumentowane, na co już wskazano powyżej. Zauważyć także należy, że obowiązek wynikający z art. 22 ust. 2 powołanej ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne z jednej strony zapewnia aktualność tych danych, które powinny odzwierciedlać stan rzeczywisty, z drugiej zaś strony eliminuje możliwość dokonywania tych zmian z datą wsteczną. Co istotne w okolicznościach niniejszej sprawy w myśl przepisu § 12 ust. 1 rozporządzenia prawa podmiotowe właścicielskie do gruntów objętych ewidencją, a także wynikające z użytkowania wieczystego, zarządu lub trwałego zarządu nieruchomościami, użytkowania gruntów państwowych i samorządowych jednostek organizacyjnych oraz dzierżawy zgłoszonej do ewidencji, podlegają uwidocznieniu w ewidencji wyłącznie na podstawie:1) wpisów dokonanych w księgach wieczystych, 2) prawomocnych orzeczeń sądowych, 3) umów zawartych w formie aktów notarialnych, dotyczących ustanowienia lub przeniesienia praw rzeczowych do nieruchomości, z wyłączeniem umów dotyczących użytkowania wieczystego gruntów i własności lokali, 4) ostatecznych decyzji administracyjnych, 5) dyspozycji zawartych w aktach normatywnych, 6) umów dzierżawy, o których mowa w § 11 ust. 1 pkt 2. Zapisy zawarte w ewidencji gruntów, dotyczące uprawnień do gruntu (w tym szczególnie prawa własności), mają charakter informacji pochodnych w stosunku do informacji wynikających ze źródeł wskazanych w § 12 rozporządzenia (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 września 2002 r., IV SA/Wa 896/06, Lex nr 255795 oraz wyrok NSA z 19 marca 2003 r., II SA 1018/02, Lex nr 156374). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że wpis zmian do ewidencji gruntów ma charakter wtórny w stosunku do stanu prawnego, nie może natomiast kształtować nowego stanu prawnego. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2007 r., IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA z 20 listopada 1998 r., II SA 914/98, Lex nr 41816,). Stwierdzić należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie wskazywano, że zapisy w ewidencji mają charakter techniczno-deklaratoryjny. Organy ewidencji rejestrują jedynie stany prawne ustalone w innym trybie lub przez inne organy orzekające. Nie mogą natomiast samodzielnie rozstrzygać kwestii uprawnień wnioskodawcy lub innych osób do gruntu, budynku lub lokalu. Dlatego też poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993 r., II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., IV SA/Wa 94/08, Lex nr 477578, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1998 r., II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok z dnia 20 sierpnia 1998 r., II SA 766/98, Lex nr 82005). Co więcej dokonując aktualizacji ewidencji organy ewidencyjne nie są uprawnione do merytorycznego kontrolowania treści dokumentów stanowiących źródło ujawnionych w niej praw, wydanych przez uprawnione do tego podmioty (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2008 r., II Sa/GL 643/07, Lex nr 485843). Postępowanie ewidencyjne służy bowiem ewidencjonowaniu bezspornych danych o gruntach, budynkach i lokalach i ma wyłącznie charakter informacyjny. Konkludując decyzja o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że na jej podstawie strona nie nabywa prawa. Przedstawione rozumienie pojęcia aktualizacji oraz techniczno – deklaratoryjny charakter ewidencji gruntów i budynków, która jest wyłącznie systematycznie aktualizowanym zbiorem (rejestrem) informacji o gruntach, budynkach, lokalach i ich właścicielach - wyklucza dokonywanie zmian ewidencyjnych, które nie wynikają wprost z dokumentów źródłowych, lub które powinny zostać rozstrzygnięte w drodze cywilnego sporu o własność. Nie można bowiem na organy ewidencyjne, które jedynie rejestrują zmiany będące wynikiem innej procedury, przerzucać kompetencji innych organów czy sądów.
Stosownie do treści art. 61 § 1 k.p.a. żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania. Z wniosku z dnia 13 lutego 2009 roku E.M. – wówczas pełnomocnika J.T. wynikało, że był to wniosek o dokonanie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków dla działki oznaczonej nr [...], położonej przy ulicy A. 17, w K. polegającej na przywróceniu stanu prawnego działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r., sygn. akt Ns 424/91 w związku z jego uchyleniem postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Płocku Sygn. z dnia 19 stycznia 1994 r., sygn. akt I Cr 399/93. Tak sformułowany wniosek nie oznaczał jednakowoż, że skarżący był zainteresowany pozostawieniem w ewidencji gruntów wpisu sprzed uchylonego postanowienia. Oznaczało to bowiem pozostawienie zapisu wskazującego na W.T. jak władającą działką [...]. Tymczasem z treści odwołań składanych przez pełnomocnika J.T. oraz pisma wyjaśniającego z dnia 20 czerwca 2011r. wynika, że de facto wnioskujący był zainteresowany ujawnieniem go jako początkowo władającego, a ostatecznie współwłaściciela działki [...]. Takie intencje potwierdziła również na rozprawie w dniu 27 czerwca 2012r. E.M. Podstawą żądania były zaś akty notarialne z 1935rr. mapa z 1937r., oraz postanowienia stwierdzające nabycie spadku. Tak zakreślone ramy postępowania administracyjnego wyznaczały również granice kontroli przez Sąd zaskarżonej decyzji. Rolą sądu administracyjnego nie jest bowiem kontrola prawidłowości dokonanych w ewidencji wpisów, a ustalenie czy były podstawy do wprowadzenia żądanych przez wnioskodawcę zmian w ewidencji gruntów w duchu aktualizacji tej ewidencji tj. na podstawie dokumentów uprawniających do dokonania wnioskowanych zmian.
Jeżeli zatem przyjąć, że w ramach postępowania zdeterminowanego treścią żądania, badaniu nie podlega sam proces, w wyniku którego dane ewidencyjne, kwestionowane przez stronę znalazły się w ewidencji gruntów i budynków, a ocena zasadności wniosku polegającego na ujawnieniu skarżącego jako współwłaściciela działki nr [...] to należy stwierdzić, iż zarzuty skargi są chybione.
W sprawie niniejszej Skarżący domagał się doprowadzenia ewidencji gruntów do stanu zgodności z prawem tj. na przywróceniu stanu prawnego działki sprzed ujawnionego postanowienia Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r., sygn. akt Ns 424/91 w związku z jego uchyleniem postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Płocku Sygn. z dnia 19 stycznia 1994 r., sygn. akt I Cr 399/93, udowadniając, że J.P. nie jest jedyną samoistnie władającą i nie jedyna właścicielką działki [...], oczekując w konsekwencji wykazania go jako władającego(współwłaściciela) działki [...]. W ocenie Sądu, podmiotowa zmiana w ewidencji gruntów nie była uprawniona, bowiem wnioskodawca nie przedstawił dokumentów uzasadniających jego żądanie.
W kwestii przedmiotu postępowania organ zdeterminowany jest treścią i zakresem wniosku skarżącego wszczynającego postępowanie administracyjne. Skoro więc postępowanie toczyło się w przedmiocie wprowadzenia zmian do operatu ewidencji gruntów słusznie organ odwoławczy orzekł w przedmiocie odmowy dokonania zmiany. Dokonywanie jakichkolwiek zmian lub ewentualnych sprostowań w operacie ewidencji gruntów i budynków możliwe jest bowiem tylko wówczas, kiedy prowadzi do wykazania w tymże operacie danych aktualnych. W świetle tak sformułowanego przez skarżącego żądania wniosku, oraz przytoczonych na jego uzasadnienie okoliczności, a także przeprowadzonego przez organy postępowania dowodowego stwierdzić należy, że postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało w sposób prawidłowy a jego wynik w postaci odmowy wprowadzenia żądanych przez skarżącego zmian w operacie ewidencji jest zgodny z przepisami prawa regulującymi zasady prowadzenia ewidencji gruntów i budynków. Istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzała się do twierdzenia skarżącego, że J.P. nie jest jedyną właścicielką działki [...]. Skarżący nie zaprzeczał jednocześnie uprawnień J.P. do przedmiotowej działki , twierdził natomiast, że z posiadanych przez niego dokumentów należy wnioskować również o jego uprawnieniach właścicielskich do powyższej działki. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy należy więc stwierdzić, że jeżeli skarżący kwestionował wpis dotyczący działki nr [...] i żądał jego zmiany powinien był przedstawić aktualne dokumenty potwierdzającego jego żądanie i uprawnienia do w/w działki. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że aktualne dokumenty oznaczają dokumenty późniejsze w stosunku do tych, które były podstawą kwestionowanych wpisów. Oznacza to w realiach przedmiotowej sprawy, że akty notarialne z 1935r. wraz z mapa z 1937r. nie mogą stanowić dokumentów zmierzających do aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów, skoro w późniejszym czasie dokonano wpisów w ewidencji gruntów na podstawie przeprowadzonej odnowy i modernizacji tej ewidencji.
Bezsporne w sprawie jest istnienie sporu o własność działki nr [...]. W toku przeprowadzonego postępowania ustalono, że również sporne jest władanie przedmiotową działką. Toczy się postępowanie przed sądem powszechnym z wniosku J.T. o zasiedzenie części działki [...]. W tej sytuacji nawet wątpliwości co do prawidłowości wpisu w ewidencji gruntów nie stanowiły okoliczności uzasadniającej uwzględnienie wniosku skarżącego, skoro w dacie wszczęcia postępowania on sam nie dysponował bezspornymi, aktualnymi dokumentami określonymi w paragrafie 12 rozporządzenia uzasadniającymi żądanie dokonania zmiany.
Wobec powyższego w ocenie Sądu zarzuty skargi naruszenia art. 7, 8 77 1 , 140 i 138 Kpa. nie są uzasadnione. Faktem jest, że postanowienie Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r., sygn. akt Ns 424/91 zostało uchylone postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Płocku Sygn. z dnia 19 stycznia 1994 r., sygn. akt I Cr 399/93, jednak nie zmienia to oceny, że nie było podstaw do uwzględnienia w ewidencji gruntów skarżącego jako współwłaściciela (władającego) sporną nieruchomością. W tym celu skarżący winien wylegitymować się aktualnymi dokumentami wskazanymi w paragrafie 12 rozporządzenia , czego nie uczynił. Na marginesie sprawy należy dodać, że Sąd Wojewódzki w Płocku postanowieniem z dnia 19 stycznia 1994 r. sygn. akt I Cr 399/93 uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Kutnie z dnia 30 grudnia 1992 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując jednak w uzasadnieniu , iż błędem sądu było rozstrzyganie o działce nr [...] o powierzchni 0,8247 ha, która nigdy nie była współwłasnością stron Również rozpoznając sprawę ponownie, Sąd Rejonowy w Kutnie w postanowieniu z dnia 19 stycznia 1995 r. sygn. akt Ns 172/94 w punkcie 1 stwierdził, iż przedmiotem współwłasności są budynki: mieszkalne i użytkowe wraz gruntem pod tymi budynkami położone na działce nr [...]. Ani organ w toku postępowania ewidencyjnego ani sąd administracyjny dokonujący kontroli zaskarżonej decyzji nie są uprawnione do oceny, a tym bardziej weryfikowania orzeczeń sądowych podjętych w postępowaniu przed sądem powszechnym. (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14 marca 2008 r., II Sa/GL 643/07, Lex nr 485843). Nie naruszające prawa jest również w tych okolicznościach twierdzenie organu, że ewentualne dokumenty przedstawione przez stronę skarżącą, uzyskane w toku toczącego się postępowania o zasiedzenie będą podstawą zmiany w ewidencji gruntów.
Również zarzut naruszenia paragrafu 10 rozporządzenia nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 22 prawa geodezyjnego i kartograficznego zezwala on na wpisaniu w ewidencji gruntów jedynie właścicieli, a nie władający. Wprawdzie paragraf 10 rozporządzenia przewiduje taką możliwość, jednak należy stwierdzić, że zapisy rozporządzenia nie powinny być sprzeczne z uregulowaniami ustawowymi. Skoro według art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), w ewidencji gruntów i budynków wykazuje się jedynie władających gruntami państwowymi i samorządowymi, a Rada Ministrów nie wydała rozporządzenia o rozszerzeniu zakresu informacji objętych ewidencją gruntów i budynków, dotyczących osób władających innymi gruntami, to nie można przepisów § 10 ust. 2 oraz § 12 ust. 2 rozporządzenia traktować jako podstawy prawnej do wykazywania w ewidencji gruntów i budynków władających również innymi gruntami, niż grunty państwowe lub samorządowe.
Wprawdzie zgodnie z art. 51 prawa geodezyjnego i kartograficznego w ewidencji gruntów i budynków, założonej na podstawie dekretu z dnia 2 lutego 1955 r. o ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 6, poz. 32), oprócz właściciela, do czasu uregulowania tytułu własności, wykazuje się także osobę władającego, jednakże w ocenie Sądu przepis ten dotyczy innych sytuacji aniżeli podlegająca rozstrzygnięciu w przedmiotowej sprawie. Wskazuje na to fakt, że przepis ten został umieszczony w dziale przepisy przejściowe i końcowe ustawy i mowa jest w tym przepisie o ewidencji założonej na podstawie dekretu, co w niniejszej sprawie nie zachodzi. Nawet gdyby jednak przyjąć, że istnieje możliwość wpisania osoby władającej, to należy wyjaśnić, że jak wskazano wyżej w toku postępowania ustalono, że istnieje również spór w zakresie władania nieruchomością co uniemożliwiło realizację złożonego wniosku. Do ewidencji wpisuje się bowiem tylko dane aktualne i bezsporne.
Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia § 12 rozporządzenia poprzez pozostawienie J.P. jako właścicielki mimo braku dokumentu potwierdzającego tę własność należy wyjaśnić, że przedmiotem wniosku skarżącego nie było wykreślenie J.P. z ewidencji gruntów, ale de facto ujawnienie również jego tj. J.T. jako posiadającego prawa do działki [...]. Tak więc to skarżący winien przedstawić dokumenty wyliczone w paragrafie 12 rozporządzenia wskazujące bezspornie jego uprawnienia. W ocenie Sądu przedstawiona przez organy geodezyjne analiza zgromadzonej dokumentacji szczegółowo przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest prawidłowa w kontekście oceny żądania J.T. Podkreślić w tym miejscu wypada, że ewidencja gruntów i budynków jest jedynie rejestrem stosunków prawnych i faktycznych dotyczących nieruchomości. Z wpisem zaś w niej uczynionym nie wiąże się żadne domniemanie zgodności tego wpisu z prawem i wpis taki nie przesądza o tytule prawnym. W konsekwencji nie można w drodze postępowania o zmianę danych w ewidencji gruntów ustalać oraz rozstrzygać o prawidłowości istniejącego stanu prawnego (por. wyrok WSA w Warszawie z 22 czerwca 2007 r., IV SA/Wa 698/07, Lex nr 351329, wyrok NSA z 20 listopada 1998 r., II SA 914/98, Lex nr 41816,). Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich czy uprawnień do władania nieruchomością (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 1993 r., II SA 1155/92, ONSA 1994/2/61, wyrok WSA w Warszawie z dnia 28 marca 2008 r., IV SA/Wa 94/08, Lex nr 477578, wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 1998 r., II SA 258/98, Lex nr 41288, wyrok z dnia 20 sierpnia 1998 r., II SA 766/98, Lex nr 82005).
Jeszcze raz należy powtórzyć, iż rejestr odzwierciedla stan aktualny, nie służy zaś ewidencjonowaniu wszystkich dokumentów historycznie związanych ze stanem własnościowym gruntów, co oznacza, że nie można dokonywać zmian na podstawie dokumentów sprzed kilkudziesięciu lat, po których następowały kolejne czynności odzwierciedlone w ewidencji.
Konkludując stwierdzić należy, iż aktualizacja ewidencji gruntów i budynków nie może powodować skutków prawnych z mocą wsteczną, czego wprost dotyczyło żądanie sformułowane we wniosku z dnia 13 lutego 2009 roku. Wskazane uwarunkowania nie wyłączają podjęcia właściwych czynności w celu uzyskania przed sądem powszechnym stosownego orzeczenia, które potwierdzałoby prawa do gruntów konkretnych osób w konkretnych granicach. Orzeczenie takie stanowiłoby podstawę dokonania wpisu w ewidencji.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
bg
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło