II GSK 1853/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-16

Skład orzekający: Andrzej Kisielewicz, Zofia Przegalińska, Mirosław Trzecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku ustalenia, że płatności bezpośrednie do gruntów rolnych zostały przyznane na podstawie decyzji wydanej z naruszeniem prawa, ale decyzja ta nie została wyeliminowana z obrotu prawnego z powodu upływu terminu, organ może wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności? Czy w takiej sytuacji zastosowanie ma ograniczenie czasowe wynikające z zasady dobrej wiary beneficjenta?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ administracji miał prawo wszcząć postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, nawet jeśli decyzja przyznająca te płatności nie została uchylona z powodu upływu terminu. Sąd podkreślił, że pojęcie 'nienależnych płatności' obejmuje sytuacje, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające przyznanie płatności na gruncie przepisów unijnych, a nie tylko gdy decyzja została wyeliminowana z obrotu prawnego. NSA uznał również, że skarżąca nie działała w dobrej wierze, co wyklucza zastosowanie czteroletniego terminu ograniczenia obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności.
Stan faktyczny
Skarżąca E. L. otrzymała płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za 2004 rok. W wyniku kontroli stwierdzono niezgodności w zakresie użytkowania gruntów. Postępowanie administracyjne zostało wznowione, a decyzja przyznająca płatności uznana za wydaną z naruszeniem prawa, jednak nie została uchylona z powodu upływu terminu. Następnie Prezes ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę skarżącej. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie braku dobrej wiary i niezastosowanie ograniczenia czasowego do zwrotu płatności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz Sędzia NSA Zofia Przegalińska (spr.) Sędzia del. WSA Mirosław Trzecki Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej E. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 czerwca 2013 r. sygn. akt V SA/Wa 298/12 w sprawie ze skargi E. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 4 czerwca 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 298/12, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę E. L. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2011 r. ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za 2004 r. Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że wnioskiem z dnia 14 czerwca 2004 r. skarżąca zwróciła się do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (BP ARiMR) w M. o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2004. Decyzją z dnia [...] października 2004 r. Kierownik BP ARiMR w M. przyznał stronie płatność na rok 2004 w łącznej wysokości 10.559,44 zł. Płatności te zostały przekazane na rachunek bankowy skarżącej w dniu 25 listopada 2004 r. W dniu 20 września 2007 r. w gospodarstwie rolnym skarżącej przeprowadzona została kontrola na miejscu, w wyniku której stwierdzono różnice w zakresie gruntów na działkach zadeklarowanych do objęcia płatnościami a stwierdzonymi podczas kontroli administracyjnej. Dwóm działkom położonym na działce ewidencyjnej 761 został nadany kod DR10. Postanowieniem z dnia 9 marca 2010 r. Kierownik BP ARiMR wznowił z urzędu postępowanie administracyjne dotyczące przyznania skarżącej płatności bezpośrednich. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. Kierownik BP ARiMR w M. powołując w podstawie prawnej przepis art. 151 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (j.t.: Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.) stwierdził, że decyzja z dnia [...] października 2004 r. została wydana z naruszeniem prawa. Organ powołał się na zaistnienie nowej okoliczności faktycznej stwierdzonej w wyniku kontroli na miejscu. Powołując się na treść art. 146 § 1 k.p.a. stwierdził, że uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Decyzja uprawomocniła się. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. Prezes ARiMR ustalił stronie kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, uzyskanych na mocy decyzji Kierownika BP ARiMR w M. z dnia [...] października 2004 r. Strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, wskazując, że w oparciu o decyzję, która stwierdza o wydaniu dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa lecz jej nie uchyla z powodu upływu terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 k.p.a., możliwe jest wszczęcie i prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. W ocenie organu doręczenie stronie decyzji z dnia [...] września 2011 r. (ustalającej kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich) skutkuje obowiązkiem zwrotu kwoty we wskazanej w tej decyzji wysokości, wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji do dnia zwrotu nienależnie pobranych płatności. Pismem z dnia 4 stycznia 2012 r. strona wniosła skargę na decyzję Prezesa ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r. Oddalając skargę strony Sąd wskazał, że przedmiotem jego rozważań w pierwszej kolejności była dopuszczalność prowadzenia postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w sytuacji, w której decyzja o ich przyznaniu nie została wyeliminowana z obrotu prawnego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – ocena legalności kontrolowanego postępowania administracyjnego wymaga odpowiedzi na pytanie, czy płatności, których kwotę organ ustalił można uznać za "nienależne płatności". Analizując zastosowane w sprawie przepisy prawa wspólnotowego i krajowego, Sąd przyjął, iż użyte w art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 2419/2001 z 11 grudnia 2001 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli niektórych wspólnotowych systemów pomocy ustanowionych rozporządzeniem Rady (EWG) nr 3508/92 (Dz. Urz. WE L 327.11 z 12 grudnia 2001 r., dalej: rozporządzenie nr 2419/2001) (odpowiednio w art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18; dalej: rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004) określenie "nienależne" odnosi się nie tylko do sytuacji, w której akt stanowiący podstawę prawną przyznania płatności zostanie następnie wyeliminowany z obrotu prawnego na podstawie regulacji krajowych (k.p.a.), ale także do sytuacji, gdy nie zachodziły okoliczności uzasadniające udzielenie płatności na gruncie regulacji unijnych. Sąd wskazał, że zgodnie przepisem art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.; dalej: ustawa o ARiMR) – Prezes Agencji ustala, w drodze decyzji administracyjnych, kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków pochodzących z funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej lub krajowych przeznaczonych na finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej. Przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest więc ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego lub – jak to ma miejsce w sprawie niniejszej – w wyniku wznowienia postępowania zapadnie orzeczenie, o którym mowa w art. 151 § 2 k.p.a. Sąd podkreślił, że w sprawie bezspornym jest, że to właśnie na rachunek skarżącej zostały wypłacone nienależnie środki publiczne za 2004 rok z tytułu płatności bezpośrednich w kwocie 10559,44 zł, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a/ ustawy o ARiMR. W tym stanie Prezes ARiMR zobligowany był wydać decyzje w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności. Jak wynika z akt administracyjnych, decyzją z [...] października 2004 r. przyznano skarżącej płatności z tytułu JPO i UPO za 2004 r. w łącznej wysokości 10559,44 zł. Po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania wznowieniowego, decyzja ta została uznana za wydaną z naruszeniem prawa. Decyzja z dnia [...] grudnia 2010 r. stała się ostateczną w administracyjnym toku instancji, co oznacza, że skarżąca zgodziła się na poczynione tam ustalenia faktyczne i związane z tym konsekwencje. W oparciu o powyższe Prezes ARiMR prawidłowo wszczął postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącego środków finansowych, a następnie [...] września 2011 r. wydał decyzję w tym przedmiocie, właściwie wskazując i określając jednocześnie wypłacone kwoty jako nienależnie pobrane. Sąd stwierdził, że Prezes ARiMR zasadnie uznał, że skarżąca utraciła prawo do uzyskania płatności na rok 2004. Sąd wskazuje jednocześnie, że w zaskarżonej decyzji organ prawidłowo zbadał, czy w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004) – w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. W myśl art. 73 ust. 3 odsetki naliczane są za okres między powiadomieniem rolnika o konieczności zwrotu oraz zwrotem lub potrąceniem (...). Zgodnie z art. 73 ust. 5 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Okres ten ogranicza się do czterech lat, jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze. W zaskarżonej decyzji Prezes ARiMR należycie stwierdził, że w niniejszej sprawie przepisy te nie mają zastosowania i Sąd podziela w pełni argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie nie doszło także do sytuacji, o jakiej mowa w art. 73 ust. 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 – obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. W przedmiotowej sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2004 nie wynikały z pomyłki ARiMR, gdyż w dniu wydawania decyzji o przyznaniu płatności za rok 2004 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w M. – jak wynika z akt sprawy – nie posiadał informacji, z których wynikałoby, iż działka ewidencyjna o nr 761 nie byłą użytkowana rolniczo i nie pozostawała w dobrej kulturze rolnej na dzień 20.06.2003. E. L. skargą kasacyjną zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) prawa procesowego, tj. art. 174 pkt 2 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, iż ustalony przez organ administracyjny stan faktyczny został ustalony zgodnie z obowiązującą procedurą zawartą w kodeksie postępowania administracyjnego przez podjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego; w zw. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. mogące mieć wpływ na wynik sprawy. 2) prawa materialnego, tj. art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR w zw. z art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 poprzez uznanie, że w sprawie art. 73 ust. 5 zdanie drugie nie ma zastosowania. Naruszenie prawa materialnego nastąpiło poprzez niewłaściwe jego zastosowanie. W ocenie skarżącej, Sąd I instancji przyjął stan faktyczny ustalony przez organy administracyjne za zgodny z obowiązującą je procedurą mimo naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. W szczególności nie podjęte zostały kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy pomimo podnoszonych przez Skarżącą twierdzeń, że działała w dobrej wierze i składanych przez nią dowodów. Organ oparł swoją decyzję wyłącznie na jednym dowodzie, tj. oświadczeniu Skarżącej odnośnie znajomości zasad przyznawania pomocy i nie odniósł się merytorycznie do podnoszonych przez Stronę twierdzeń odnośnie dobrej wiary, jak również przedstawianych przez nią dowodów. Co nie zostało uznane za uchybienie w ocenie Sądu I instancji i nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu poza lakonicznym stwierdzeniem, że "Sąd podziela w pełni argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji", co stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji dokonując oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji nie dopatrzył się żadnych uchybień w zakresie prowadzonego postępowania, czym naruszono art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c/ p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi pomimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Płatności bezpośrednie do gruntów rolnych za rok 2004, ustalone w decyzji z dnia [...].10.2004 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego w M., przelane zostały na rachunek beneficjenta 25.11.2004 r. W dniu 9.09.2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wydał decyzję, w której określił kwotę nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych za rok 2004 w wysokości 10.559,44 zł. Decyzja ta została doręczona [...] września 2011 r. Okres pomiędzy datą płatności a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze danej płatności wyniósł ponad 6 lat. Z analizy brzmienia art. 73 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 wynika, że na tym etapie postępowania organ powinien rozważyć czy nie zachodzą przesłanki wymienione w ustępach 4 do 7, które ograniczają w czasie obowiązek zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. Również dopiero na tym etapie postępowania administracyjnego, po raz pierwszy, beneficjent może podnieść, że składając wniosek o dopłaty bezpośrednie działał w dobrej wierze, więc obowiązek zwrotu wynikający z art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 ograniczony jest do lat czterech. W ocenie strony Sąd błędnie przyjął, że przepisy art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 nie mają w sprawie zastosowania. Przedstawiona przez Organ a przyjęta w całości przez skład orzekający WSA wykładnia przepisów, zgodnie z którą Skarżącej nie można przypisać dobrej wiary, ponieważ składając wniosek o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2004 r. potwierdziła, że zna przepisy dotyczące warunków przyznawania dopłat bez jakiejkolwiek analizy stanu faktycznego dotyczącego podnoszonych przez stronę okoliczności użytkowania gruntów, jest niezgodna z zasadami wykładni prawa jak również przepisami postępowania administracyjnego. Taka interpretacja przepisów powoduje, że część art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004 staje się zbędna, ponieważ każdy beneficjent pomocy podpisuje oświadczenie, że zna warunki jej przyznawania. W przypadku, gdy przyznana płatność lub jej część zostaje uznana za nienależną, to przyjmując argumentację organu, a co za tym idzie sądu I instancji należałoby przyjąć, że beneficjent w każdym przypadku był w złej wierze a przynajmniej wykazał się niedbalstwem, które wyłącza możliwość powoływania się na dobrą wiarę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Przedmiotem kontroli instancyjnej, wywołanej skargą kasacyjną, objęty jest wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na decyzję w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do tego, czy stan faktyczny sprawy uprawniał do odstąpienia od obowiązku żądania zwrotu nienależnie pobranych płatności, a w szczególności, czy zaistniała w niniejszej sprawie okoliczność wymieniona w art. 73 ust. 5 zdanie drugie rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, czyli dobra wiara beneficjenta znosząca obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności, jeżeli pomiędzy datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta o nieuzasadnionym charakterze płatności upłynął okres czterech lat. W skardze kasacyjnej w pierwszej kolejności sformułowano zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyjęcie przez Sąd I instancji, że organ administracyjny ustalił stan faktyczny zgodnie z procedurą zawartą w Kodeksie postępowania administracyjnego, podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i oddalił skargę pomimo naruszenia przez organy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu przypomnieć należy, że art. 141 § 4 p.p.s.a. stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie podnosi się, że art. 141 § 4 p.p.s.a. można naruszyć wtedy, gdy uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny podejmując zaskarżone orzeczenie, a wada ta nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia lub brak jest uzasadnienia któregokolwiek z rozstrzygnięć sądu albo gdy uzasadnienie obejmuje rozstrzygnięcie, którego nie ma w sentencji orzeczenia (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., sygn. akt II GSK 1012/12, lex nr 1225696). W uzasadnieniu tego zarzutu strona skarżąca podała, że organ nie wyjaśnił stanu faktycznego sprawy pomimo podnoszonych przez skarżącą twierdzeń, że działała w dobrej wierze i składała dowody. Decyzja organu zdaniem skarżącej oparta została wyłącznie na jednym dowodzie, tj. oświadczeniu strony odnośnie znajomości zasad przyznawania pomocy. Jak twierdzi strona skarżąca, Sąd I instancji nie tylko nie uznał takiego postępowania organu za uchybienie ale lakonicznie stwierdził, że "podziela w pełni argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji", co w ocenie strony skarżącej stanowi naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. W uzasadnieniu przedstawionym odnośnie zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej nie podaje jakie dowody przedstawiła strona wskazujące na jej działanie w dobrej wierze. Braki w tym zakresie powodują, że nie sposób ocenić trafność podniesionego zarzutu, zwłaszcza w sytuacji kiedy z uzasadnienia decyzji organu wynika, że strona powoływała się wyłącznie na okoliczność wypełnienia wniosku o przyznanie płatności zgodnie z zaleceniami specjalistów, których informowała w jaki sposób użytkowane były grunty. Do tej kwestii, jak wynika z zaskarżonej decyzji, organ się odniósł, wyjaśniając, że pracownik Agencji nie ma możliwości wskazania powierzchni działek faktycznie użytkowanych rolniczo i utrzymywanych w dobrej kulturze, taką wiedzę posiada tylko producent rolny składający wniosek. Skarżąca zadeklarowała do płatności bezpośrednich na rok 2004 grunty rolne położone na działce ewidencyjnej nr 761, które nie były utrzymane w dobrej kulturze rolnej na dzień 30 czerwca 2003 r. W związku z tym organ uznał, że skarżąca nie działała w dobrej wierze ani w momencie składania wniosku, ani przyjęcia płatności. Wobec tak przedstawionego stanowiska organu, stwierdzenie Sądu I instancji, że "podziela argumenty zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji" nie może być uznane za wadliwość uzasadnienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo wypełnił obowiązki wynikające z art. 141 § 4 p.p.s.a., przytoczył bowiem wszystkie fakty mające relatywne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i w sposób wyczerpujący przedstawił jej okoliczności. Przechodząc do zarzutu naruszenia prawa materialnego przez niezastosowanie art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 należy uznać, że jest on bezzasadny. Strona skarżąca upatruje naruszenie tego przepisu w przyjęciu przez Sąd I instancji stanowiska, że skarżącej nie można przypisać dobrej wiary, ponieważ składając wniosek o dopłaty bezpośrednie do gruntów rolnych za 2004 r. potwierdziła, że zna przepisy dotyczące warunków przyznawania dopłat. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji w tej sprawie prawidłowo uznał, że przepis art. 73 ust. 5 zd. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie ma zastosowania do ustalonego stanu faktycznego. Zastosowanie tego przepisu jest możliwe jedynie w sytuacji ustalenia, że strona działała w dobrej wierze. Tymczasem skarżąca usprawiedliwiając złożenie nieprawdziwej informacji podała, że wniosek o przyznanie płatności wypełniła zgodnie z zaleceniami specjalistów, których informowała w jaki sposób użytkowane były grunty. Ten argument, jak trafnie uznał organ a następnie Sąd I instancji, nie przekonuje o działaniu skrzącej w dobrej wierze. Słusznie bowiem podniesiono, że pracownik Agencji nie ma możliwości wskazania powierzchni działek faktycznie użytkowanych rolniczo i utrzymywanych w dobrej kulturze, taką wiedzę posiada producent rolny. Wobec powyższego, Sąd I instancji dokonując subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod wskazany przepis prawa materialnego zasadnie uznał, że nie może on mieć zastosowania w sprawie, ponieważ nie można uznać, że skarżąca działała w dobrej wierze. Podkreślić należy, że analiza treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz uzasadnienia zaskarżonego wyroku dowodzi, że powodem niezastosowania art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 nie był fakt złożenia oświadczenia przez skarżącą, że zna przepisy dotyczące warunków przyznawania dopłat lecz ustalenie, że w sprawie nie doszło do przedawnienia żądania zwrotu nienależnie pobranych należności. Zgodnie bowiem z art. 73 ust. 5 powyższego rozporządzenia obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeżeli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany w akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Organy zbadały sprawę pod kątem wszystkich przypadków wymienionych w art. 73 rozporządzenia, które uniemożliwiałyby obowiązek zwrotu nienależnych płatności, w tym również kwestię działania beneficjenta w dobrej wierze. Wbrew stanowisku strony skarżącej zarówno organ administracyjny, jak i Sąd I instancji dokonały prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, wyciągając z niego prawidłowe wnioski. Wyczerpująco odniosły się również do przedstawionych w odwołaniu i skardze zarzutów strony skarżącej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło