I SA/Ol 188/12

WyrokWSA w Olsztynie2012-07-12

Skład orzekający: Zofia Skrzynecka, Wiesława Pierechod, Tadeusz Piskozub

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postanowienie o umorzeniu postępowania w sprawie wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wyłączenie spod egzekucji administracyjnej kwoty jest prawidłowe, jeśli postępowanie egzekucyjne zostało zakończone przed rozpatrzeniem wniosku, a jednocześnie doszło do naruszenia przepisów o doręczeniach poprzez pominięcie ustanowionego pełnomocnika?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy nie zastosowały się do oceny prawnej wyrażonej w poprzednim wyroku WSA, który wskazywał na naruszenie przepisów o doręczeniach poprzez pominięcie pełnomocnika. Pominięcie pełnomocnika przy doręczeniu zawiadomienia o zajęciu stanowi naruszenie art. 40 § 2 K.p.a. i art. 18 u.p.e.a., co skutkuje wadliwością czynności egzekucyjnych i brakiem możliwości skutecznego rozpoczęcia biegu terminu do złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Organy nie oceniły skutków pominięcia pełnomocnika, naruszając tym samym zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego.
Stan faktyczny
Skarżąca J. K. wniosła o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wyłączenie spod egzekucji kwoty 98.000 zł. Organy obu instancji umorzyły postępowanie, uznając wniosek za bezprzedmiotowy z uwagi na zakończenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów o doręczeniach poprzez pominięcie jej pełnomocnika, co uniemożliwiło jej zaskarżenie czynności egzekucyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił poprzednie postanowienia, wskazując na naruszenie przepisów o doręczeniach. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organy utrzymały w mocy postanowienie o umorzeniu, co doprowadziło do kolejnej skargi.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Zofia Skrzynecka (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod,, sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 12 lipca 2012r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji; II zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III określa, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 stycznia 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J. K., prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą "A", utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 31 października 2011 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie z wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej kwoty 98.000 zł. Jak wynikało z akt administracyjnych sprawy, zaskarżone aktualnie postanowienie organu odwoławczego było kolejnym z wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Poprzednio wydane postanowienie z dnia 11 marca 2011 r. wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu I instancji z dnia 21 stycznia 2011 r. zostały uchylone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt 391/11. Podstawą powyższych rozstrzygnięć były następujące ustalenia i rozważania: Wnioskiem z dnia 22 grudnia 2010 r. (data wpływu do organu – 23 grudnia 2010 r.) J. K. zwróciła się o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wyłączenie spod egzekucji administracyjnej kwoty 98.000 zł niezbędnej na prowadzenie działalności gospodarczej, w której to kwocie strona ujęła koszty wynagrodzeń pracowników (30.300 zł), zakupu paliwa (40.000 zł), najmu pomieszczeń (4.500 zł) i utrzymania parku samochodowego (22.500 zł). Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego, działając na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. D.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm., dalej jako K.p.a.), umorzył postępowanie z w/w wniosku, powołując się na jego bezprzedmiotowość. Jak wskazał organ, postępowanie to w dniu wniesienia wniosku było bezprzedmiotowe, bowiem prowadzone wobec strony postępowanie egzekucyjne zostało zakończone na skutek realizacji zajęcia egzekucyjnego przez dłużnika zajętej wierzytelności – "B", która w dniu 23 grudnia 2010 r. przekazała na rachunek organu kwotę 221.927,80 zł. Powyższe stanowisko organu I instancji podzielił w całości Dyrektor Izby Skarbowej, który w uzasadnieniu postanowienia z dnia 11 marca 2011 r. wskazał, że zarówno w dniu wniesienia przez stronę wniosku z dnia 23 grudnia 2010 r., jak i w dniu wydania przez organ I instancji postanowienia (21 stycznia 2011 r.), żądania strony były bezprzedmiotowe. Prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Izby Celnej postępowanie egzekucyjne zostało bowiem zakończone poprzez wyegzekwowanie dochodzonych należności. Tymczasem stosownie do art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. nr 229 z 2005 r., poz. 1954 ze zm., dalej: jako u.p.e.a. ) zawiesić można tylko postępowanie w toku, a nie – jak w niniejszej sprawie – zakończone. Bezsporne w sprawie było natomiast, że dłużnik zajętej wierzytelności – "B" w dniu 23 grudnia 2010 r. zrealizował zajęcie dokonane zawiadomieniem z dnia 6 grudnia 2010 r. Od tej daty przedmiot postępowania nie istniał. W tym też dniu wpłynął wniosek strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i zwolnienie od egzekucji. W ocenie organu odwoławczego, w tych okolicznościach nie mogło nastąpić ani zawieszenie postępowania, ani zwolnienie od egzekucji. Odnosząc się natomiast do zarzutu złożonego przez stronę zażalenia dotyczącego sprzecznego z prawem przekazania egzekucji do łącznego prowadzenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, organ odwoławczy wskazał na treść art. 63 w związku z art. 19 u.p.e.a. Z przepisów tych wynika zasada, że przy zbiegu egzekucji do tego samego przedmiotu nie prowadzi jej kilka podmiotów jednocześnie, lecz jeden organ łącznie, wskazany wyraźnym uregulowaniem ustawowym. Organ ocenił także jako bezpodstawne zarzuty strony co do pozbawienia jej możliwości złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Jak wskazał, przewidziany w art. 54 u.p.e.a. termin 14 dni biegnie od dnia powzięcia wiadomości o dokonaniu zajęcia, a więc od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Nie uwzględnił ponadto argumentów strony co do doręczeń pism z pominięciem ustanowionego przez nią pełnomocnika T. W., podnosząc, że organ I instancji otrzymał pełnomocnictwo dopiero przy piśmie Izby Celnej z dnia 11 lutego 2011 r. Oznaczało to, że w chwili dokonywania zajęcia wierzytelności w firmie "B", tj. w dniu 6 grudnia 2010 r., organ egzekucyjny nie posiadał informacji o ustanowieniu pełnomocnika. Strona miała natomiast możliwość złożenia pełnomocnictwa w organie, który przejął egzekucję do łącznego prowadzenia, lecz tego nie uczyniła. Uchylając wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2011 r. opisane powyżej postanowienia organu I i II instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wskazał, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez pominięcie w postępowaniu egzekucyjnym ustanowionego przez stronę pełnomocnika T. W.. Jak podniósł Sąd, nie było sporne, że w postępowaniu prowadzonym przez naczelnika urzędu skarbowego już po przejęciu egzekucji na mocy art. 63 § 1 u.p.e.a., doręczenia nie były dokonywane pełnomocnikowi strony, lecz bezpośrednio stronie. Dotyczyło to w szczególności doręczenia zawiadomienia o zajęciu oraz doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania. W ocenie Sądu, taki sposób doręczenia niezgodny był z nakazem wynikającym z art. 40 § 2 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Doręczenia dokonane z naruszeniem tego przepisu nie wywierają skutków prawnych związanych z doręczaniem pism w postępowaniu, są zatem bezskuteczne. Pominięcie pełnomocnika strony stanowi również o naruszeniu sformułowanej w art. 10 § 1 K.p.a. zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a także może stanowić przesłankę wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a.). Jako błędne Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego, że organ egzekucyjny I instancji nie był poinformowany o istnieniu pełnomocnika, gdyż ten nie złożył stosownego pełnomocnictwa już po przekazaniu mu prowadzenia egzekucji. Ustalenie to nie znajdowało bowiem oparcia w aktach sprawy. Z pisma Dyrektora Izby Celnej z dnia 30 listopada 2010 r., przy którym przesłano akta sprawy Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, jednoznacznie wynikało, że strona ustanowiła pełnomocnika, a więc pełnomocnictwo powinno znajdować się w aktach przekazanej sprawy. Ponadto o działaniu w sprawie pełnomocnika świadczyło jego pismo z dnia 22 grudnia 2010 r., w którym powołał się on na "pełnomocnictwo w aktach sprawy". Sąd nie uwzględnił natomiast zarzutu skargi dotyczącego niewłaściwości organu egzekucyjnego wobec braku zbiegu egzekucji, uznając, że wyrażone w tym zakresie w zaskarżonym postanowieniu stanowisko było prawidłowe i zostało trafnie uzasadnione. W dniu 31 października 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej kwoty 98.000 zł. Organ ponownie posłużył się argumentacją, iż postępowanie to było bezprzedmiotowe wobec zakończenia postępowania egzekucyjnego na skutek realizacji przez dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia egzekucyjnego. Powołując się natomiast na ocenę prawną wyrażoną w wyroku Sądu z dnia 4 sierpnia 2011 r., dokonał doręczenia niniejszego postanowienia na adres pełnomocnika T.W.. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona nie zgodziła się z oceną organu, że w dacie złożenia wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o wyłączenie spod egzekucji, postępowanie egzekucyjne było już zakończone, gdyż wyegzekwowane kwoty nie zostały jeszcze przekazane na rachunek wierzyciela. Zwróciła ponadto uwagę, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z dnia 6 grudnia 2010 r. zostało doręczone dłużnikowi tej wierzytelności w dniu 9 grudnia 2010 r., natomiast do niej zostało skierowane dopiero w dniu 15 grudnia 2010 r. i doręczone w dniu 31 grudnia 2010 r., a zatem już po realizacji zajęcia przez dłużnika wierzytelności. W ocenie strony, z zestawienia powyższych dat wynikało, że nie stworzono jej możliwości zaskarżenia podjętej przez organ czynności. Ponadto, w sytuacji, gdy złożyła w dniu 23 grudnia 2010 r. wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o wyłączenie spod egzekucji, organ egzekucyjny powinien był wstrzymać realizację przelewu na rachunek wierzyciela przynajmniej do czasu rozpatrzenia tego wniosku. Strona ponowiła argumentację o dokonywaniu doręczeń pism z pominięciem pełnomocnika. Odwołując się do wyroku WSA w Olsztynie z dnia 4 sierpnia 2011 r., wskazała, że z uwagi na powyższe uchybienie wszelkie podjęte przez organ egzekucyjny czynności były dotknięte wadą nieważności. Utrzymując w mocy postanowienie organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 27 stycznia 2012 r. ocenił jako prawidłowe stanowisko o bezprzedmiotowości postępowania z wniosku strony o zawieszenie postępowania egzekucyjnego oraz o wyłączenie spod egzekucji administracyjnej. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, stwierdził, że przyczyną uchylenia przez WSA w Olsztynie wydanych uprzednio rozstrzygnięć organów było ich nieprawidłowe doręczenie z pominięciem pełnomocnika, co zostało aktualnie naprawione. Organ odwoławczy wyjaśnił, że pismem z dnia 29 grudnia 2011 r. wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa, gdyż złożone uprzednio pełnomocnictwo w postępowaniu przed Dyrektorem Izby Celnej zostało udzielone z datą wcześniejszą aniżeli data wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co wskazywało na to, że zostało ono udzielone na potrzeby innego postępowania. W odpowiedzi pełnomocnik złożył pełnomocnictwo opatrzone datą 15 maja 2011 r. W ocenie organu II instancji, pełnomocnik był zatem umocowany do reprezentowania strony w dacie wydania postanowienia organu i instancji (31 października 2011 r.). Organ stwierdził jednocześnie, że na żadnym etapie postępowania nie zaistniała wątpliwość co do osoby pełnomocnika i jego możliwości reprezentacji strony, lecz zaistniał brak formalny w postaci nieprzedstawienia pełnomocnictwa. Brak ten, stosownie do zaleceń wyroku Sądu z dnia 4 sierpnia 2011 r., został usunięty. Organ nie uwzględnił zarzutu zażalenia, w świetle którego wszystkie czynności organu egzekucyjnego dotknięte były wadą nieważności. W jego ocenie, z uwagi na nieprzedstawienie pełnomocnictwa, czynności tego organu pozostawały w tzw. bezskuteczności zawieszonej. Przedłożenie przez pełnomocnika odpowiedniego dokumentu pozwalało przyjąć, że jest on i był należycie umocowanym reprezentantem strony, tym samym potwierdził on skuteczność dokonanych uprzednio czynności. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił natomiast zarzutu dotyczącego pozbawienia strony możliwości złożenia skargi na czynność egzekucyjną. Jak wskazał, nie jest zasadne przerzucanie na organ egzekucyjny konsekwencji zbyt późnego (w porównaniu z dłużnikiem zajętej wierzytelności) odbioru kierowanej do strony korespondencji, które nastąpiło po powtórnym awizowaniu dopiero w dniu 31 grudnia 2010 r. Strona nie wniosła w ustawowym terminie skargi na czynność egzekucyjną, a na obecnym etapie niemożliwą jest ocena argumentów, które mogłyby być podniesione w tym trybie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie J.K. wniosła o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji. W uzasadnieniu zarzuciła im pominięcie wskazywanej przez nią w toku postępowania kwestii pozbawienia możliwości zaskarżenia czynności egzekucyjnej z powodu nieuzasadnionego opóźnienia w nadaniu zawiadomienia o zajęciu egzekucyjnym. Jak wskazała, datowane na 6 grudnia 2010 r. zawiadomienie zostało do niej wysłane dopiero w dniu 15 grudnia 2010 r. i doręczone w dniu 30 grudniu 2010 r., tj. już po realizacji zajęcia egzekucyjnego. W ocenie strony, twierdzenia organu II instancji o nieuzasadnionym przerzucaniu na organ konsekwencji zbyt późnego odebrania przez stronę korespondencji pozostają w rażącej sprzeczności z art. 120, art. 121, art. 122 i nast. Ordynacji podatkowej oraz art. 6, art. 7, art. 8 i nast. K.p.a. i art. 31 ust. 2 Konstytucji RP. Skarżąca podniosła również, że realizacja zajęcia przed upływem terminu do wniesienia środka zaskarżenia wyrządziła jej ogromną, niepowetowaną szkodę, w rezultacie której znajduje się ona na granicy wydolności finansowej i zagrożenia upadłością. Strona ponowiła ponadto argumentację zażalenia dotyczącą doręczeń pism z pominięciem pełnomocnika w toku postępowania egzekucyjnego. Odwołała się również do uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku Sądu z dnia 4 sierpnia 2011 r., wskazując, że w świetle tego wyroku wszystkie czynności organu egzekucyjnego dokonane z pominięciem pełnomocnika są dotknięte wadą nieważności. Zarzuciła, iż organy, ignorując ocenę prawną wyrażoną w w/w wyroku, wydały rozstrzygnięcie o tej samej treści co uprzednio. Podniosła, że powołane przez organ odwoławczy orzeczenia sądów administracyjnych zapadły w odmiennych stanach faktycznych, a ponadto nie mogą stanowić podstawy rozstrzygnięcia w tej sprawie. Wobec powyższych uchybień organów, zdaniem strony, zasadnym byłoby wszczęcie przez organ z urzędu postępowania mającego na celu uchylenie skutków sprzecznych z prawem działań oraz zwrot zagarniętej jej bezprawnie kwoty. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a. sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, stosując środki przewidziane w ustawie. W myśl art. 134 §1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Ponadto na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga ,jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji lub postanowienia co do zgodności z prawem, sąd bada więc prawidłowość wydanych w sprawie aktów zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego. Należy jednak zauważyć, że potrzeba kontroli decyzji w aspekcie zgodności z prawem materialnym możliwa jest tylko w przypadku braku istotnych naruszeń prawa procesowego. Rozpoznając skargę w niniejszej sprawie przede wszystkim należało poddać analizie czy organy ponownie rozpoznając sprawę - po uchyleniu poprzednio wydanych postanowień - zastosowały się do zapisu art.153 p.p.s.a.. Zaskarżone postanowienie wydane zostało bowiem wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy po wyroku WSA w Olsztynie z dnia z 4 sierpnia 2011 r., w sprawie o sygn. akt ISA/Ol 399/11 uchylającym postanowienia organów obu instancji, dlatego też Sąd rozpoznający skargę na to postanowienie związany jest (podobnie jak organy) zawartą w tym wyroku oceną prawną sprawy. Zgodnie bowiem z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W doktrynie wyrażono pogląd, że przez ocenę prawną należy rozumieć sąd o prawnej wartości sprawy. Wykładnia prawa, o której mowa w tym przepisie, obejmuje zarówno prawo materialne, jak i prawo procesowe (B. Gruszczyński, (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005, s. 480). Uwzględniając powyższe, trzeba zauważyć, że w wydanym w tej sprawie prawomocnym wyroku z 4 sierpnia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, uchylając zaskarżone wówczas postanowienie oraz postanowienie organu pierwszej instancji uznał, że na uwzględnienie zasługiwał zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów postępowania poprzez pominięcie w postępowaniu egzekucyjnym ustanowionego przez stronę pełnomocnika T.W. Omawiany wyrok nie zawiera wprost wyrażonych wskazań co do dalszego postępowania. Organ odwoławczy (str.4 postanowienia) odwołując się do treści ww. wyroku stwierdził, iż wypełnione zostały wskazania Sądu a nieprawidłowości usunięte. Jak już wyżej wskazano, zaleceń w uzasadnieniu omawianego wyroku nie zawarto, jakkolwiek Sąd stwierdził, że organ egzekucyjny nie mógł przejść do porządku nad okolicznościami związanymi z udziałem pełnomocnika w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynikało jednoznacznie, że strona ustanowiła pełnomocnika a jeżeli w aktach nie było pełnomocnictwa organ powinien był wezwać o uzupełnienie tego braku. W związku z tym organy zobligowane były do rozważenia jakie wnioski należy wysnuć z dokonanej oceny prawnej. Nie można mieć wątpliwości, że Sąd nie ograniczył stwierdzonych uchybień jedynie do braku doręczenia pełnomocnikowi strony postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zauważyć należy, że wyrażona przez Sąd ocena prawna dotyczy całego toku postępowania egzekucyjnego od czasu przejęcia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego prowadzenia egzekucji. W uzasadnieniu wyroku zostało zawarte ogólnie stwierdzenie, że w toku postępowania egzekucyjnego doręczenia nie były dokonywane pełnomocnikowi strony lecz bezpośrednio stronie. Należy zwłaszcza zwrócić uwagę na stwierdzenie Sądu, że nieprawidłowości w zakresie doręczeń dotyczyły w szczególności doręczenia zawiadomienia o zajęciu oraz doręczenia postanowienia o umorzeniu postępowania. Oznacza to, że dostrzeżone wówczas przez Sąd wadliwości nie powstały dopiero na etapie doręczania postanowienia o umorzeniu postępowania lecz wystąpiły już w toku postępowania egzekucyjnego a istotne znaczenie miał także brak prawidłowego doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Organy obu instancji pominęły jednak całkowicie ten aspekt, a organ odwoławczy, wbrew treści wyroku, stwierdził, że zostały wypełnione zalecenia Sądu, gdyż dokonano doręczenia pełnomocnikowi postanowienia. Tymczasem Sąd poprzednio orzekający wyraźnie zasygnalizował potrzebę wzięcia pod uwagę także nieprawidłowości w zakresie innych doręczeń. Użycie zwrotu "w szczególności" przed wymienieniem doręczeń postanowienia i zawiadomienia o zajęciu jednoznacznie świadczy o takiej intencji. Za chybioną należy uznać argumentację organu odwoławczego w zakresie skutków późnego odebrania przez stronę awizowanej korespondencji zawierającej zawiadomienie o zajęciu. Należy przyznać rację pełnomocnikowi strony, który wskazywał, że odebranie korespondencji w terminie przewidzianym przez przepisy proceduralne o doręczeniach nie może dla strony rodzić negatywnych skutków. Zauważenia wymaga, że organy obu instancji nie odniosły się we właściwy sposób do podnoszonej przez pełnomocnika strony w toku postępowania kwestii związanej z datą wystosowania do strony zawiadomienia o zajęciu oraz pominięcia pełnomocnika przy dokonywaniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu. W szczególności zaś nie poddano analizie faktu, że zawiadomienie o zajęciu doręczone zostało J. K., w związku z czym nie mogło być uznane za skuteczne, a ponownie rozpoznając sprawę w zakresie wniosków strony o zawieszenie postępowania i wyłączenie z egzekucji, wadliwości w zakresie doręczenia nie naprawiono. Powstał więc taki stan, że w istocie poprzez pominięcie pełnomocnika nie rozpoczął się biegu termin do złożenia skargi na tę czynność egzekucyjną. Akta sprawy są niekompletne, nie zawierają bowiem zażalenia strony na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 21 stycznia 2011 r. Z treści postanowienia organu odwoławczego z dnia 11 marca 2011 r. wynika jednak, iż pełnomocnik strony w zażaleniu podnosił kwestię doręczenia jej zawiadomienia o zajęciu. Również w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 24 listopada 2011 r. wydane po ponownym rozpatrzeniu sprawy pełnomocnik strony wraca do tego zagadnienia. Skupiono się na tym, że doszło do skutecznej realizacji dokonanego zajęcia w dniu 23 grudnia 2011 r., co w ocenie organów powoduje, iż zakończone zostało postępowanie egzekucyjne, w związku z czym wnioski strony o zawieszenie tego postępowania i wyłączenie z egzekucji określonej kwoty stały się bezprzedmiotowe. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność tj. jak długo egzekwowana na jego podstawie należność znajduje podstawę w orzeczeniu wskazanym w tytule. Zgodnie z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulując poszczególne etapy postępowania egzekucyjnego, umożliwia zobowiązanemu kwestionowanie podejmowanych w jego toku rozstrzygnięć. W toku postępowania przed organami obu instancji, jak również w skardze kierowanej do Sądu, pełnomocnik skarżącej zarzucił, iż organ egzekucyjny doręczył skarżącej osobiście odpis zawiadomienia o zajęciu z pominięciem pełnomocnika ustanowionego w jego osobie. Zgodnie z treścią art. 32 k.p.a. strona może działać przez pełnomocnika, chyba, że charakter czynności wymaga jej osobistego działania. W myśl art. 40 § 2 k.p.a., jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Pominięcie pełnomocnika stanowi naruszenie art. 40 § 2 k.p.a. Na to naruszenie wskazywał także Sąd poprzednio rozpoznający sprawę. Oceniając działanie organu egzekucyjnego, Dyrektor Izby Skarbowej, nie odniósł się do zarzutu skarżącego dotyczącego pominięcia pełnomocnika przy doręczeniu zawiadomienia o zajęciu, co uznać należy za naruszenie art.153 p.p.s.a. Sąd, podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyroku z dnia 26 kwietnia 2007 r. sygn. akt III SA/Wa 3922/06 oraz w wyrokach tut. Sądu z 5 września 2006 r. (sygn. akt III SA/Wa 1678/06) i z dnia 27 października 2005 r. (sygn. akt III SA/Wa 1797/05), jak również stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w orzeczeniach z dnia 14 lipca 2004 r. (sygn. akt FSK 296/04) i z dnia 30 czerwca 2006 r. (sygn. akt I FSK 1021/05). Zgodnie z tymi poglądami, wyrażonymi w powołanych wyżej orzeczeniach, rola pełnomocnika ustanowionego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie ogranicza się wyłącznie do wnoszenia w jego imieniu środków zaskarżenia. Pełnomocnik powinien być również adresatem pism kierowanych przez organ egzekucyjny do zobowiązanego - w tym odpisów zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych. W ocenie Sądu, przedstawiona przez organ argumentacja zakresie posiadania przez pełnomocnika uprawnień do działania w postępowaniu egzekucyjnym jako pełnomocnik zobowiązanej nie zawierała jednocześnie oceny skutków pominięcia pełnomocnika, a w efekcie stanowiła akceptacją nieuprawnionej odmowy zastosowania przez organ egzekucyjny art. 40 § 2 k.p.a., który to przepis znajduje w sprawie odpowiednie zastosowanie na podstawie art. 18 u.p.e.a. Organ odwoławczy ustalił przecież, że zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym reprezentował pełnomocnik. Nie dokonał jednak oceny skutków jakie miało pominięcie pełnomocnika przy dokonywaniu doręczenia zawiadomienia o zajęciu. Wiąże się to również z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. zobowiązującej organ do prowadzenia postępowania w sposób wnikliwy, oraz z obowiązkiem organu do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, określonym w art. 77 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy zobowiązane są do pełnego respektowania oceny prawnej wyrażonej w wyroku WSA w Olsztynie z dnia 4 sierpnia 2011 r. w zakresie przestrzegania praw strony nie tylko w postępowaniu wywołanym wnioskami o zawieszenie postępowania egzekucyjnego i wyłączenie z egzekucji ale również w toku postępowania egzekucyjnego oraz do oceny czy w okolicznościach sprawy w związku z wnioskami strony istniała możliwość ich rozpatrzenia mimo dokonania przelewu przez dłużnika zajętej wierzytelności na konto organu egzekucyjnego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., oraz art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło