II OSK 2577/12

Dnia 26 października 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 26 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 352/12 o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 894/07 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 12 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 352/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę A. D. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem z dnia 12 lutego 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 894/07. W uzasadnieniu wskazano, że A. D. w piśmie z dnia 24 kwietnia 2012 r. wniósł skargę o wznowienie postępowania w sprawie sygn. akt II SA/Lu 894/07, zakończonej prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie z dnia 12 lutego 2008 r. Wyrokiem tym Sąd oddalił skargę A. D. na decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie z dnia [...] października 2007 r. odmawiającą nałożenia na J. Ł. oraz W. i J. Ł. obowiązku wykonania czynności zmierzających do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. Skarżący od powyższego wyroku nie wnosił skargi kasacyjnej. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazał wykrycie przez niego środków dowodowych (art. 273 § 2 p.p.s.a.) w postaci zdjęć Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej działki nr [...] należącej do J. Ł. oraz W. i J. Ł. położonej w W. R. wykonanych w 1989 r., które wskazują, że sporny budynek nie został jeszcze wtedy wybudowany. Zdjęcie z dnia 24 października 1989 r. wskazuje, że spornego budynku jeszcze nie było. Drugie ze zdjęć z dnia 3 lipca 1997 r. wskazuje natomiast, że sporny budynek został już wybudowany. Wyjaśnił ponadto, iż nie udało mu się pozyskać zdjęć z kluczowych lat 1990-1995 ze względu na brak takowych w zbiorach CODGiK. Wskazał, iż również na mapie z 1998 r. będącej w zbiorach Inspektora Nadzoru Budowlanego w Janowie Lubelskim sporny garaż nie widnieje i pojawia się dopiero na mapie z 2000 r. W ocenie skarżącego przedstawione wyżej środki dowodowe obalają zeznania J. Ł. i przedstawionych przez niego świadków, a uprawdopodabniają wersje skarżącego wskazującą na fakt wybudowania spornego budynku po 1995 r. Na zakończenie dodał, iż w posiadanie wskazanych zdjęć wszedł w dniu 23 marca 2012 r., stąd został zachowany 3 miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w uzasadnieniu postanowienia zaznaczył, że tryb postępowania ze skargą o wznowienie postępowania reguluje art. 280 § 1 i art. 281 p.p.s.a. Pierwszy przepis stanowi, iż sąd właściwy do wznowienia postępowania bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga w tym przedmiocie została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Badanie to polega jedynie na stwierdzeniu, czy skarżący wskazał podstawę wznowienia wymienioną w katalogu przesłanek wznowieniowych. O istnieniu wskazanej podstawy wznowienia rozstrzyga natomiast sąd na rozprawie, o czym stanowi drugi z przywołanych przepisów. Sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada więc czy skarga opiera się na ustawowej przesłance warunkującej wznowienie (odrzucając skargę w przypadku stwierdzenia jej braku), a dopiero następnie bada, czy wskazane przez skarżącego podstawy wznowienia zaistniały w rzeczywistości. W rezultacie skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu zarówno wtedy, gdy nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jak i wtedy, gdy zostanie ustalone, że powołana w skardze ustawowa podstawa nie zachodzi. Samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom regulującym omawiane kwestie nie oznacza bowiem oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia. Brak ustawowej podstawy wznowienia, o której mowa w art. 281 p.p.s.a. oznacza, że podstawa ta, mimo jej wskazania w skardze, w rzeczywistości nie istnieje. W ocenie Sądu pierwszej instancji wbrew twierdzeniom skarżącego, powołany przez niego art. 273 § 2 p.p.s.a., który uzależnia dopuszczalność żądania wznowienia postępowania od późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu w rzeczywistości nie znajduje zastosowania, gdyż wymieniona w tym przepisie podstawa w sprawie nie zachodzi. Możliwość wznowienia postępowania na podstawie art. 273 § 2 p.p.s.a. jest uzależniona od zaistnienia łącznie trzech przesłanek. Po pierwsze, wykrycia po uprawomocnieniu się wyroku nowych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które istniały w toku postępowania, ale nie zostały w nim powołane. Po drugie, możliwości ich wpływu na wynik sprawy i po trzecie, niemożności skorzystania z nich przez stronę w poprzednim postępowaniu. W grę wchodzą zatem tylko okoliczności faktyczne i środki dowodowe istniejące już w czasie trwania prawomocnie zakończonego postępowania, nie zaś powstałe po tej dacie, przy tym nie tylko nieujawnione ale i nieujawnialne, czyli takie, o jakich strona nie wiedziała i z obiektywnych przyczyn (a więc nie wskutek opieszałości, zaniedbań, zapomnienia czy błędnej oceny) wiedzieć nie mogła. Sąd Wojewódzki podkreślił, że późniejsze wykrycie obejmuje jedynie okoliczności faktyczne i środki dowodowe, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem dotyczące podstawy faktycznej żądanego przez stronę rozstrzygnięcia sprawy (tj. uzasadniające przytoczony w skardze stan faktyczny) i na tyle istotne, że ich uwzględnienie spowodowałoby wydanie innego rozstrzygnięcia. Nowe okoliczności lub środki dowodowe będą stanowić podstawę wznowienia postępowania tylko wówczas, gdy mogą w sposób wiarygodny podważyć prawdziwość przyjętych w wyroku ustaleń faktycznych. Jest to o tyle istotne, gdyż w postępowaniu o wznowienie nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości oceny materiału dowodowego w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym. Sąd pierwszej instancji uznał, że przedłożona przez skarżącego dokumentacja fotograficzna nie stanowi środka dowodowego, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, do którego to warunku odwołuje się art. 273 § 2 p.p.s.a. Jedno ze zdjęć zostało wykonane w dniu 24 października 1989 r., drugie natomiast 30 czerwca 1997 r. Sporny budynek uwidoczniony jest jedynie na późniejszej fotografii. Oczywistym zatem jest, iż przedłożona dokumentacja fotograficzna nie wskazuje na sposób zabudowy działki nr 213 istniejący w okresie pomiędzy datami wykonania obydwu zdjęć. Tym samym nie można na ich podstawie wykluczyć, iż stanowiący przedmiot sporu budynek nie powstał przed 1995 r., jak przyjął to organ, a następnie Sąd w prawomocnie zakończonym postępowaniu. Zdaniem Sądu przedstawionej oceny nie podważa również dołączona do skargi kopia mapy zasadniczej z 1998 r., a to przede wszystkim dlatego, że mapa ta nie ma charakteru "nowości" w rozumieniu omawianego przepisu. Jak jednoznacznie wynika z twierdzeń skarżącego, był on w posiadaniu tej mapy nie tylko w okresie prowadzenia postępowania, którego wznowienia obecnie się domaga, lecz dużo wcześniej, bo w dacie jej wykonania. Natomiast okoliczność, że organy nadzoru budowlanego nie chciały tego dowodu przyjąć w ramach prowadzonego postępowania nie może mieć w obecnym postępowaniu znaczenia. Skarżący kwestionując działanie organów, a następnie Sądu w tym zakresie winien skorzystać z przysługujących mu wówczas środków odwoławczych. Podsumowując Sąd Wojewódzki podniósł, że powoływane przez skarżącego okoliczności nie stanowią podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Przedstawione przez skarżącego środki dowodowe, nie mają wpływu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, gdyż nie podważają dokonanej w nim oceny materiału dowodowego. Stanowisko takie wyłącza z kolei możliwość merytorycznego rozpoznania złożonej skargi o wznowienie. Z tych względów Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 281 p.p.s.a. A. D. w skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: I. art. 280 § 1 w zw. z art. 273 § 2 p.p.s.a., poprzez uznanie, że przedstawiony przez skrzącego materiał dowodowy nie ma charakteru "nowości", a które to -uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania; II. art. 280 § 1 i 273 § 2 p.p.s.a poprzez uznanie, że przedstawiona przez skarżącego dokumentacja Fotograficzna Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej nie stanowi środka dowodowego, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, a które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik postępowania; III. art. 273 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 75, art. 77, art. 86, art. 107 § 3 k.p.a., poprzez uznanie dowodów przedstawionych przez skarżącego jako jedynie "dodatkowego" materiału dowodowego, który jednocześnie nie rozstrzyga spornego zagadnienia, podczas gdy w rzeczywistości celem skarżącego i przeznaczeniem przedstawionej przez niego dokumentacji fotograficznej było obalenie twierdzeń i zeznań strony przeciwnej, które jako jedyne były podstawą wydania decyzji administracyjnych i wykazanie, że są one niezgodne ze stanem sprawy, a które to naruszenia miały istotny wpływ na wynik postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 270 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej p.p.s.a.), w przypadkach przewidzianych w dziale dotyczącym wznowienia postępowania - Dział VII ustawy - można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Znaczenie instytucji wznowienia postępowania sprowadza się do stworzenia możliwości ponownego rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej już prawomocnym orzeczeniem sądu, o ile zachodzą enumeratywnie wyliczone w ustawie przyczyny wznowienia postępowania. W niniejszej sprawie skarżący w swojej skardze jako podstawę wznowienia postępowania wskazał art. 273 § 2 p.p.s.a. W stosunku do tej przesłanki wznowienia postępowania trzymiesięczny termin na złożenie skargi o wznowienie postępowania należy liczyć od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Skarżący domagał się wznowienia postępowania z uwagi na wykrycie nowych środków dowodowych w postaci zdjęć Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej działki nr [...] położonej w W. R. Podał również, że w posiadanie wskazanych zdjęć wszedł w dniu 23 marca 2012 r., stąd został zachowany 3 miesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wobec takiej treści skargi należało przyjąć, że oparta została ona na ustawowej podstawie wznowieniowej przewidzianej w art. 273 § 2 p.p.s.a. oraz, że została wniesiona w terminie. Stosownie do art. 281 p.p.s.a. na rozprawie sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Sąd może jednak po rozważeniu stanu sprawy połączyć badanie dopuszczalności wznowienia z rozpoznaniem sprawy. Zgodnie z tym przepisem pozytywne ustalenie, że zostały spełnione niezbędne przesłanki skutecznego wniesienia skargi o wznowienie postępowania (złożenie wniosku o wznowienie z zachowaniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. oraz powołanie we wniosku przyczyny mieszczącej się w kategorii podstaw wznowienia) powoduje w dalszej kolejności konieczność zbadania czy skarga wznowieniowa jest dopuszczalna, a więc czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona. Negatywny zaś wynik wspomnianej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie postępowania. Istnienie natomiast przyczyny wznowienia postępowania uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia, o ile treść zapadłego orzeczenia jest niewłaściwa, a jego zmianę lub uchylenie uzasadniają okoliczności będące podstawą wznowienia. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji po przeprowadzeniu rozprawy doszedł do wniosku, że powoływane przez skarżącego okoliczności nie stanowią podstawy wznowienia postępowania określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. i z tego względu odrzucił skargę o wznowienie postępowania na podstawie art. 281 p.p.s.a. Z uzasadnienie zaskarżonego postanowienia wynika, że Sąd Wojewódzki w istocie dokonał oceny zasadności wskazanej w skardze podstawy wznowienia. Mianowicie stwierdził, że przedłożona przez skarżącego dokumentacja fotograficzna nie stanowi środka dowodowego, który mógłby wpłynąć na wynik sprawy, do którego to warunku odwołuje się art. 273 § 2 p.p.s.a. Zaznaczyć przy tym należy, że w sposób niekonsekwentny Sąd Wojewódzki z jednej strony stwierdził że "w postępowaniu o wznowienie nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości oceny materiału dowodowego w prawomocnie zakończonym postępowaniu sądowym" a z drugiej strony wskazał, że "przedstawione przez skarżącego środki dowodowe, nie mają wpływu na wynik sprawy sądowoadministracyjnej, gdyż nie podważają dokonanej w nim oceny materiału dowodowego, co wyłącza możliwość merytorycznego rozpoznania złożonej skargi o wznowienie". Zgodnie natomiast z ugruntowanym stanowiskiem odrzucenie skargi o wznowienie postępowania może nastąpić tylko wtedy, gdy nie opiera się ona na ustawowej podstawie wznowienia, a nie wtedy, gdy podstawa ta nie jest merytorycznie zasadna. Podkreślić należy, że badanie dopuszczalności skargi o wznowienie nie jest badaniem zasadności skargi, lecz jedynie badaniem warunków umożliwiających rozpatrywanie samej skargi. Oceny dokonuje się wyłącznie na podstawie twierdzeń zawartych w skardze. Na tym etapie sąd nie bada trafności powołanych podstaw wznowienia postępowania, ale tylko fakt ich powołania. Z kolei na rozprawie sąd bada merytoryczne występowanie ustawowej podstawy wznowienia. Negatywny wynik tej oceny powoduje oddalenie skargi o wznowienie, a nie jej odrzucenie. (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 905-910 i powołane tam orzecznictwo sądów administracyjnych). Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi