I OW 91/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie sędzia NSA Leszek Leszczyński sędzia del. WSA Maria Werpachowska Protokolant asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. a Starostą Powiatu P. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku P. K. w sprawie przyznania i wypłaty należnego wynagrodzenia za przechowywanie i usunięcie z drogi publicznej pojazdu samochodowego marki [...], nr rej. [...] postanawia: 1. wskazać Starostę Powiatu P. jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku, 2. oddalić wniosek Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. oraz P. K. o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą P., przez wskazanie Starosty P. jako organu właściwego do załatwienia sprawy o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem pojazdu marki Ford Fiesta nr rejestracyjny [...] oraz o wniesiono o zasądzenie od Starosty P. na rzecz Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu organ wskazał na następujący stan sprawy: zawiadomieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r., znak [...], Starosta P. na podstawie art. 65 k.p.a. przekazał Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P. do rozpatrzenia wniosek P. K. z dnia 5 listopada 2010 r. w przedmiocie przyznania i wypłaty należnego wynagrodzenia za przechowywanie i usunięcie z drogi publicznej pojazdu samochodowego marki Ford Fiesta nr rejestracyjny [...]. Organ wskazał, że jak wynika z dokumentów przesłanych wraz z wnioskiem P. K. pojazd marki Ford Fiesta nr rejestracyjny [...] został zholowany z terenu Powiatu P. i umieszczony na parkingu należącym do wnioskodawcy, gdzie jest przechowywany od 12 lutego 2009 r. W chwili obecnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie będąc organem likwidacyjnym, nie jest również uprawniony do orzekania i przyznawania wynagrodzenia za usunięcie i przechowywanie usuniętych pojazdów. W ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. przyznanie wynagrodzenia i jego wypłata pozostaje w kompetencji Starosty P. jako organu likwidacyjnego. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest organem właściwym do orzekania w zakresie zgłoszonego przez wnioskodawcę żądania, gdyż nie jest w przedmiotowej sprawie organem likwidacyjnym. Nadto pogląd wyrażony przez Starostę P., że to Naczelnik Urzędu Skarbowego winien orzekać o kosztach przechowywania i usunięcia z drogi publicznej pojazdu nie znajduje uzasadnienia w aktualnym stanie prawnym. Podano, że art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), stanowi, że organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Zatem Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. nie posiada podstaw prawnych do przyznania wynagrodzenia bowiem nigdy nie był organem egzekucyjnym w przedmiotowej spawie tj. w sprawie likwidacji pojazdu marki Ford Fiesta nr rejestracyjny [...]. Jednocześnie organ wskazał, że zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2008 r., nr 108, poz. 908 ze zm.) koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10 d i 10 i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r., nr 152, poz. 1018) zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. Wskazano, że w powołanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Ustawodawca w art. 13 noweli rozstrzygnął o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez wskazania statio fisci. Jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. l30a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach. Wobec tego, zdaniem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P., organem właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Starosta P. Wniosek o zwrot wydatków za usunięcie i przechowywanie pojazdu został złożony w dniu 5 listopada 2010 r. Oznacza to, że postępowanie w tej sprawie zostało wszczęte po nowelizacji art. 130a Prawa o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w obowiązującym nadal brzmieniu (po dniu 4 września 2010 r.). Natomiast ten przepis wprost wskazuje starostę jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków. Zatem choć to Skarb Państwa poniesie koszty przechowywania pojazdu, to orzekanie w tym przedmiocie nie znajduje się w zakresie działania urzędów skarbowych. Podkreślono, że stanowisko prezentowane w przedmiotowej sprawie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego znajduje poparcie w jednolitym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym po wejściu w życie noweli z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2010 r., nr 152, poz. 1018) zmieniającej prawo o ruchu drogowym z dniem 4 września 2010 r. W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego Starosta P. wskazał, że ustalenie, iż to on byłby właściwy w przedmiotowej sprawie doprowadziłoby do sytuacji, w której Starosta (jako organ egzekucyjny) wydając decyzję ustalającą wynagrodzenie za przechowywanie danego pojazdu musiałby wskazać Skarb Państwa jako podmiot odpowiedzialny do zwrotu wynagrodzenia, ewentualnie koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru. Starosta P. nie ma takich uprawnień. Wskazano ponadto, że interpretacja przyznająca staroście kompetencje do orzekania na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym o kosztach przechowywania pojazdów ponoszonych przez Skarb Państwa wymagałaby przyjęcia założenia, że ustawodawca mówiąc w art. 13 ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw o "kosztach przechowywania pojazdów" bierze pod uwagę koszty obciążające w tym zakresie osobę będącą właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Organ podkreślił, że ustawodawca odróżnia wypłatę wynagrodzenia i zwrot kosztów dozoru na rzecz podmiotu prowadzącego parking strzeżony przez organ egzekucyjny (art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) od obciążenia w drodze decyzji właściciela pojazdu kosztami związanymi z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałymi od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania (art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym). Ponadto, zgodnie z literalnym brzmieniem art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, stroną decyzji starosty może być tylko osoba będąca właścicielem pojazdu w dniu wydania dyspozycji jego usunięcia. Wszelkie żądania, których podstawą jest art. 102 § 2 ustawy o post. egzekucyjnym w administracji siłą rzeczy dotyczą dozorcy. W tej sytuacji art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym nie daje staroście podstaw do obciążania kosztami Skarbu Państwa. Dodatkowo art. 13 ustawy o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw nie wskazuje statio fisci Skarbu Państwa. Zatem, zdaniem wnioskodawcy, w praktyce decyzja starosty wydana na podstawie art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym obciążająca Skarb Państwa kosztami przechowywania pojazdów miałaby wątpliwe podstawy prawne i nieokreśloną stronę postępowania. W tej sytuacji właściwym do rozstrzygnięcia sprawy, będącej przedmiotem niniejszego sporu kompetencyjnego wydaje się Naczelnik Urzędu Skarbowego w P., działający w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Podniesiono ponadto, że pogląd, iż odpowiedzialność za Skarb Państwa ponosi Naczelnik Urzędu Skarbowego podziela Ministerstwo Spraw wewnętrznych i Administracji wyrażone w piśmie z dnia 5 maja 2011 r., DP-II-026-25/11/KS. P. K. w piśmie procesowym załączonym do akt niniejszej sprawy podał, że wniosek złożony w dniu 5 listopada 2010 r. do Starosty P. obejmuje nie tylko zwrot niezbędnych wydatków związanych z przechowywaniem i zholowaniem z dróg 23 pojazdów mechanicznych, ale także, a może nawet przede wszystkim, przyznanie należnego mu wynagrodzenia za przechowywanie tychże pojazdów mechanicznych. Jego zdaniem wniosek ten powinien być rozpoznany i załatwiony przez Starostę P., na co wskazują przepisy prawa i orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. P. K. wskazał, że Starosta P. w negatywnym tego znaczeniu, poczynił wszystko, aby w sprawie niniejszej nie wydać decyzji, a jego ostatnia decyzja o przekazaniu spraw związanych z przyznaniem należności za usunięcie i przechowywanie pojazdów Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w P., stanowi działanie mające charakter zaniechania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności, a więc zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy co najmniej dwoma organami, które odmawiają załatwienia danej sprawy bądź uważają, że są właściwe jednocześnie do załatwienia tej sprawy. Postępowanie w sprawach sporów kompetencyjnych wszczynane jest na żądanie uprawnionego podmiotu. Zgodnie natomiast z art. 22 § 3 pkt 1 i 2 k.p.a., z wnioskiem o rozstrzyganie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić strona oraz organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostające w sporze. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w P. wystąpił z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Starostą P., przez wskazanie Starosty P. jako organu właściwego do załatwienia sprawy o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem pojazdu marki Ford Fiesta nr rejestracyjny [...]. Wskazać należy, że zgodnie z przepisem art. 130a ust. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2008 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i powołanej ustawy. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje właściwy starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. "k" ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W ustawie tej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Ustawa zmieniająca w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust.10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Uwzględniając powyższe regulacje stwierdzić należy, że organem właściwym w rozpoznawanej sprawie jest Starosta P. Postępowanie wszczęte zostało pod rządem obowiązywania art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, który to przepis, jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosku, wskazuje starostę (por. postanowienia NSA z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, I OW 100/11, z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 72/11, I OW 73/11 oraz z dnia 15 czerwca 2012 r. I OW 68/12). W odniesieniu do wniosku Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. oraz P. K. o zwrot kosztów postępowania wskazać należy, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej, o czym stanowi art. 199 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200, 201, 203 i 204 tej ustawy i tylko w tych przypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami, o czym stanowi art. 209 ustawy. Żaden ze wskazanych przepisów nie przewiduje możliwości zwrotu kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z wniosku o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poniesionych przez organ biorący udział w tym postępowaniu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OW 94/08 LEX nr 575377). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji.