II FZ 1015/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 605/12 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skarg B. P. i J. P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lutego 2012 r., nr [...], [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. II FZ 1015/12 UZASADNIENIE Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 17 lipca 2012 r., sygn. akt I SA/ Kr 605/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi B. i J. P. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lutego 2012 r., Nr [...] i Nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. od dochodów z nieujawnionych źródeł lub nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W uzasadnieniu skład orzekający w sprawie wskazał, powołując się na dyspozycję art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", że do Trybunału Konstytucyjnego w trybie skargi konstytucyjnej, zarejestrowanej pod sygn. SK 18/09 zostały zaskarżone przepisy, które stały się podstawą ustalenia spornego zobowiązania podatkowego, jak również są przedmiotem zarzutu skarżącego w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcie w przedmiocie zasadności zarzutów skargi konstytucyjnej będzie miało znaczenie również dla rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie, stąd uzasadnione było zawieszenie postępowania sądowego. Na powyżej powołane postanowienie J.P. wniósł zażalenie. Nie kwestionował, że rozstrzygnięcie Trybunału Konstytucyjnego może mieć wpływ na toczące się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym postępowanie z jego udziałem, jednakże zaskarżone decyzje organów podatkowych zostały wydane z rażącym naruszeniem obowiązującego prawa, co stanowi wystarczającą podstawę do wydania korzystnego dla podatnika rozstrzygnięcia. Toczące się postępowanie ogranicza możliwości prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę ma negatywny wpływ na stan jej finansów osobistych. Z powodu nieuiszczenia kwoty wynikającej z decyzji organów dotyczącej 2004 r. zamknięto jej możliwość kredytowania zarówno działalności gospodarczej, jak i własnych wydatków. Przewlekanie spraw doprowadzi do poniesienia znacznych strat majątkowych przez skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, zatem rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracynego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W judykaturze (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62) podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego. Zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością jak i ekonomiką procesową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozstrzygając o zawieszeniu postępowania sąd powinien ocenić wszelkie przesłanki w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). W szczególności zawieszając postępowanie w sprawie, sąd powinien mieć na uwadze możliwość wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie zagwarantowane stronie prawo do rozpoznania jej sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Naczelny Sąd Administracyjny uznał za priorytetowe. Skoro bowiem strona ma możliwość złożenia wniosku o wznowienie postępowania w przypadku, gdyby Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisów, na podstawie których wydano zaskarżony akt, to tym samym jej interes prawny pozostaje zabezpieczony, gdyż posiada ona instrument prawny służący eliminacji z obrotu prawnego aktu wydanego na podstawie niekonstytucyjnych przepisów (art. 272 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powołanych względów, zawieszenie postępowania w sprawie sąd uznał za niecelowe. Fakultatywny charakter przesłanek do zawieszenia postępowania sformułowanych w art. 125 § 1 pkt.1 p.p.s.a. uzasadnia stwierdzenie, że zawisłość przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy w przedmiocie zgodności aktu prawnego z Konstytucją, na skutek wątpliwości powziętych w innej sprawie sądowoadministracyjnej, nie zobowiązuje Sądu orzekającego w sprawie, do uwzględnienia wniosku o zawieszenie w niej postępowania do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w tej innej sprawie, jeżeli Sąd ten nie podziela wątpliwości co do konstytucyjności aktu prawnego (w tym przypadku art.20 ust.1 i 3 i art.30 ust.1 pkt.7 u.p.d.o.f.). W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji nie wskazał ponadto, z czego wywodzi zależność między możliwością wydania rozstrzygnięcia a wynikiem postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym ani nie wyjaśnił, jakie względy natury celowościowej i słusznościowej przemawiają za zawieszeniem postępowania w sprawie, ograniczając się jedynie do powołania art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., czym niewątpliwie naruszył art. 141 § 4 w zw. z art. 160 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, iż dopóki Trybunał Konstytucyjny nie stwierdzi niekonstytucyjności przepisu ustawowego, dopóty korzysta on z domniemania zgodności z Konstytucją, a organy państwa, działając na podstawie prawa oraz w jego granicach zgodnie z obowiązującą z mocy art. 7 Konstytucji RP zasadą legalizmu, obowiązane są do jego stasowania. Mając na uwadze przedstawione okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości. Nie przekazano przy tym sprawy do ponownego rozpoznania, bowiem uchylenie postanowienia o zawieszeniu postępowania, wydanego z urzędu, nie powoduje konieczności rozpoznania kwestii zawieszenia postępowania ponownie. Mimo uwzględnienia zażalenia i wniosku strony Sąd nie orzekł o kosztach postępowania zażaleniowego, bowiem nie przewiduje tego art. 209 w zw. z art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym przysługuje tylko w przypadkach wskazanych w art. 203 i art. 204 p.p.s.a., te zaś przepisy nie dotyczą zażaleń.