I FSK 29/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-12-17
Skład orzekający: Sylwester Marciniak, Maria Dożynkiewicz, Bartosz Wojciechowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nabycie wierzytelności na własny rachunek, po cenie niższej od wartości nominalnej, bez ustalenia dodatkowego wynagrodzenia dla nabywcy, stanowi świadczenie usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem VAT?Ratio decidendi
Nabycie wierzytelności na własne ryzyko, po cenie niższej od wartości nominalnej, bez ustalenia wynagrodzenia dla nabywcy, nie stanowi odpłatnej usługi w rozumieniu przepisów ustawy o VAT. Różnica między wartością nominalną a ceną nabycia odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość wierzytelności i nie jest wynagrodzeniem za usługę. W związku z tym taka czynność nie podlega opodatkowaniu VAT.Stan faktyczny
Podatnik (M. S.) zamierzał nabywać wierzytelności od podmiotów gospodarczych na własny rachunek i ryzyko, po cenie niższej od wartości nominalnej. Nie świadczył usług factoringu ani ściągania długów. Zapytał, czy taka czynność korzysta ze zwolnienia z VAT, jaka jest podstawa opodatkowania i kiedy powstaje obowiązek podatkowy. Minister Finansów uznał czynność za usługę podlegającą opodatkowaniu VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił interpretację, uznając, że samo nabycie wierzytelności nie jest usługą w rozumieniu ustawy o VAT, jeśli nie ma bezpośredniego związku między świadczeniem a wynagrodzeniem. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Ministra Finansów.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Marciniak, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, Sędzia del. WSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Jaszuk, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Ministra Finansów od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 lipca 2012 r. sygn. akt III SA/Gl 989/12 w sprawie ze skargi M. S. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/Gl 989/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił interpretację Ministra Finansów z dnia 8 grudnia 2010 r. nr [...], wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Przedstawiając stan faktyczny, Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 8 września 201 r. M. S. złożył wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej w sprawie dotyczącej podatku od towarów i usług, w zakresie opodatkowania podatkiem VAT usługi polegającej na nabywaniu wierzytelności na własny rachunek. Z przedstawionego przez stronę stanu faktycznego wynika, że osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą zamierza ze środków własnych nabyć wierzytelność od innego podmiotu gospodarczego, wierzyciela pierwotnego, w drodze umowy sprzedaży wierzytelności. Umowa przewidywać będzie, że wierzytelność zostanie nabyta o wartości 100 i z tego tytułu Sprzedający otrzyma kwotę 60 w terminie 7 dni od jej zawarcia. Nabyta wierzytelność wejdzie w skład przedsiębiorstwa jako jej aktywa. Umowa nie będzie nakładała na Kupującego jakiegokolwiek innego (poza zapłatą ceny) obowiązku świadczenia na rzecz Cedenta. Zapisy umowy nie przewidują możliwości pierwotnego przeniesienia wierzytelności z powrotem na dotychczasowego wierzyciela pierwotnego. Kupujący zamierza we własnym imieniu egzekwować na własny rachunek i ryzyko nabytą wierzytelność, lub też jej inne wykorzystanie, sprzedaż lub konwersję na udziały dłużnika, bo w dniu zakupu nie wie. Prowadzący działalność nie świadczy usług w zakresie factoringu, ani usług ściągania długów. Pomiędzy sprzedającym dług a Kupującym nie ma stałych i ciągłych powiązań prawnych. Dług nie będzie egzekwowany w zamian za wynagrodzenie i ewentualnie ściągany będzie dla siebie. W piśmie z dnia 23 listopada 2010 r. wnioskodawca sprecyzował, że miałby występować w roli kupującego wierzytelność.
W związku z tym strona zapytała: Czy nabycie wierzytelności na własny rachunek korzysta ze zwolnienia z VAT zgodnie z załącznikiem 4 do ustawy ? Jaka jest podstawa opodatkowania ? Kiedy powstaje obowiązek podatkowy ?
Według wnioskodawcy świadczone usługi polegające na nabywaniu wierzytelności na własny rachunek korzystają ze zwolnienia od podatku VAT zgodnie z poz. 3 załącznika nr 4 do ustawy o VAT. Jego zdaniem, w przypadku cesji wierzytelności podmiot, który wstąpił w prawa i obowiązki wierzyciela może dokonać na swoją rzecz windykacji nabytej wierzytelności, może też podjąć inne czynności takie jak potrącenie wierzytelności czy też konwersja wierzytelności na inne prawa majątkowe, czy też wreszcie dokonać dalszej sprzedaży wierzytelności. Tego typu usługi zakupu wierzytelności, nieopierające się na umowie wskazującej na długotrwały i stały charakter współpracy należy potraktować jako usługi pośrednictwa finansowego gdzie indziej nie sklasyfikowane, objęte ugrupowaniem PKWiU 65.23.10, które korzystają ze zwolnienia od podatku VAT. M. S. stwierdził, że podobne poglądy są prezentowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Ponadto uznał, że podstawa opodatkowana stanowi różnicę pomiędzy ceną za wierzytelność, a kwotą odzyskaną od dłużnika. Dopiero w momencie odzyskania wierzytelności możliwe jest określenie kwoty jaka jest podstawą opodatkowania. Natomiast obowiązek podatkowy powstaje z chwilą odzyskania należności od dłużnika, który spłaca nabytą wierzytelność z zakupem wierzytelności wiąże się zawsze ryzyko niewypłacalności dłużnika, które obciąża nabywcę. Dopiero po uzyskaniu zapłaty od dłużnika jest możliwa wycena usługi świadczonej przez cesjonariusza polegającej na uwolnieniu cedenta z obowiązku dochodzenia wierzytelności.
W dniu 8 grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów, wydał indywidualną interpretację uznając stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu swego stanowiska organ wskazał, że odpłatne nabycie wierzytelności jest usługą określona w art. 8 ust. 1 ustawy o VAT podlegającą opodatkowaniu na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy, a zatem nabycie wierzytelności i dochodzenie ich od dłużnika stanowi świadczenie usługi na rzecz zbywcy wierzytelności. Usługa ta polega na dokonaniu przez nabywcę wierzytelności na rzecz zbywcy wierzytelności zapłaty za nabytą wierzytelność, w wyniku czego zbywca jest zwolniony z działania w celu odzyskania zapłaty od dłużnika. W takim przypadku, gdy celem działania jest przejęcie wierzytelności (długu lub zobowiązania) innego podmiotu w celu jej egzekwowania, usługę taką należy opodatkować na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
Ponadto Minister Finansów podkreślił, że zamierzona przez wnioskodawcę czynność polegająca na zakupie wierzytelności od pierwotnego wierzyciela, w celu sprzedaży, windykacji na własny rachunek lub innego wykorzystania, spowoduje niewątpliwie "uwolnienie" cedenta od ciężaru egzekwowania wierzytelności i stanowi czynność odzyskiwania długów wyłączoną ze zwolnienia od podatku od towarów i usług. Koncepcja odzyskiwania długów nie zależy bowiem od sposobu, w jaki odzyskiwanie się odbywa. Pojęcie odzyskiwania długów dotyczy jasno sprecyzowanych transakcji finansowych mających na celu uzyskiwanie zapłaty wierzytelności pieniężnej. Tym samym organ stwierdził, że czynność która jest przedmiotem w tej sprawie polegająca na zakupie wierzytelności od pierwotnego wierzyciela, w celu sprzedaży, windykacji na własny rachunek lub innego wykorzystania nie będzie korzystała ze zwolnienia od podatku lecz, zgodnie z art. 41 ust. 1 ustawy o VAT, winna zostać opodatkowania według podstawowej stawki 22%.
W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ stwierdził brak podstaw do zmiany wydanej interpretacji, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił błędną interpretację przepisów prawa podatkowego dotyczącą podatku od towarów i usług w zakresie opodatkowania podatkiem VAT usługi polegającej na nabywaniu wierzytelności na własny rachunek. W uzasadnieniu skargi strona skarżąca odwołała się do faktów i okoliczności podniesionych wcześniej we wniosku o wydanie interpretacji oraz w wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wydający interpretację wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za zasadną i wyrokiem z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt III SA/GL 989/12 uchylił zaskarżoną interpretację. W uzasadnieniu swego stanowiska Sąd wskazał, iż w orzecznictwie sądowym ugruntowaniu jest pogląd, że dla przyjęcia by usługa podlegała obowiązkowi podatkowemu z tytułu VAT konieczne jest spełnienie warunków: istnienia dwóch podmiotów – usługodawcy i usługobiorcy, istnienia stosunku prawnego pomiędzy usługodawcą i usługobiorcą, z których jeden świadczy usługę, a drugi płaci za nią wynagrodzenie, przy czym pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługa), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegalny związek. Zdefiniowanie z kolei przez organ nabycia wierzytelności jako usługi podlegającej opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług bez określenia, w czym przejawia się świadczenie nabywcy wobec zbywcy nie było zdaniem Sądu wystarczające. Sąd stwierdził, że samo nabycie wierzytelności prowadzi wyłącznie do zmiany osoby wierzyciela i wstąpienia nabywcy - cesjonariusza w miejsce zbywcy – cedenta. Ze stanu faktycznego podanego we wniosku przez podatnika nie wynikało, aby strony zawarły w umowie cesji dodatkowe postanowienie obligujące cesjonariusza do dodatkowych czynności. Skarżący we wniosku jednoznacznie natomiast wskazał, że w ramach umowy cesji nie będzie wykonywać wobec sprzedającego wierzytelności żadnych dodatkowych usług zwłaszcza usług ściągania długów ani faktoringu.
Sąd podzielił ugruntowany w orzecznictwie pogląd, iż świadczenie usług podlega opodatkowaniu tylko wtedy, gdy pomiędzy usługodawcą, a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, na podstawie którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych. Aby usługa podlegała obowiązkowi podatkowemu z tytułu VAT koniecznym warunkiem jest by świadczona była odpłatnie, przy czym pomiędzy czynnością podlegającą opodatkowaniu (usługa), a wynagrodzeniem otrzymanym z tytułu jej wyświadczenia musi istnieć bezpośredni, czytelny i dostrzegany związek. Odwołując się do orzecznictwa TSUE oraz NSA Sąd wskazał, że transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności po cenie niższej od jej wartości nominalnej nie może zostać zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT. Wobec powyższego Sąd uznał, iż organ winien dokonać ponownej analizy zagadnienia, czy w niniejszej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem usługi w świetle przepisów art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Podkreślił również, że kwestia zwolnienia danej usługi od podatku VAT bądź też ewentualnego wyłączenia od takiego zwolnienia może być rozpatrywana jedynie w odniesieniu do czynności, które podlegają opodatkowaniu tym podatkiem wmyśl art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT.
W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Dyrektor Izby Skarbowej w K., działający z upoważnienia Ministra Finansów zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa:
1) procesowego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 146 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012r, poz.270), w zw. z art. 14c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, że organ podatkowy powinien ponownie dokonać analizy celem ustalenia czy w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia ze świadczeniem usługi, tj. czynnością opodatkowaną w myśl art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o VAT i
2) materialnego tj. art. 5 ust. 1 pkt 1 oraz art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czynności opisane we wniosku nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W ocenie organu podatkowego przeniesienie prawa do wierzytelności, jako niematerialnych praw majątkowych stanowi w przedmiotowej sprawie świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT i podlega opodatkowaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Strona skarżąca oparła skargę kasacyjną na obu podstawach kasacyjnych, wymienionych w art. 174 P.p.s.a., przy czym zauważyć należy, że zarzut naruszenia przepisów postępowania jest w znaczący sposób powiązany z podniesionym zarzutem naruszenia prawa materialnego.
W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że stanowisko wnioskodawcy określone w art. 14b § 3 O. p. zawiera w istocie dokonaną przez niego własną subsumpcję przedstawionego stanu faktycznego, w ramach którego odbywa się postępowanie o wydanie interpretacji indywidualnej. Innymi słowy, stan faktyczny przedstawiony we wniosku tworzy przedmiotowy zakres sprawy o wydanie indywidualnej interpretacji prawa podatkowego, a przez to i zakres udzielonej interpretacji. W rezultacie organ interpretacyjny uprawniony jest jedynie do oceny możliwości i sposobu zastosowania prawa podatkowego w odniesieniu do konkretnego, przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego. Z kolei wniosek interpretacyjny stanowi w istocie rzeczy pytanie o zasadność możliwości subsumcji stanu faktycznego interpretacji pod wskazane w stanowisku wnioskodawcy przepisy prawa, które w razie potrzeby są objęte wykładnią wnioskodawcy, a następnie są analizowane przez podatkowy organ interpretacyjny.
W rozpoznawanej sprawie istotę zagadnienia prawnego objętego wnioskiem o interpretację stanowi rozstrzygnięcie, jak należy traktować cesję wierzytelności, w ramach której cedent przelał na rzecz zainteresowanego wierzytelność i ma ona charakter definitywny, w tym znaczeniu, że z umową nie były połączone żadne inne świadczenia na rzecz cedenta.
Odnosząc się do treści zarzutów kasacyjnych sformułowanych na tle stanu faktycznego niniejszej sprawy, wskazać należy, że sporne zagadnienie w postaci opodatkowania podatkiem VAT nabywanych na własny rachunek wierzytelności było przedmiotem rozstrzygnięcia zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zasadnicze znaczenie mają w tej kwestii wyroki: Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 27 października 2011 r., w sprawie C-93/10 Finanzamt Essen-NordOst przeciwko GFKL Financial Services AG oraz wyrok siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 marca 2012 r. w sprawie I FPS 5/11.
W wyroku z dnia 27 października 2011 r., w sprawie C-93/10 TSUE orzekł, że art. 2 pkt 1 i art. 4 VI Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 i nie dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej objętej zakresem stosowania wspomnianej Dyrektywy, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności a ceną ich sprzedaży, odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży. Trybunał podkreślił, że jeśli czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT. W tym świetle świadczenie usługi następuje "odpłatnie" w rozumieniu art. 2 pkt 1 VI Dyrektywy VAT, a zatem podlega opodatkowaniu, tylko jeżeli pomiędzy usługodawcą a usługobiorcą istnieje stosunek prawny, w ramach którego następuje wymiana świadczeń wzajemnych, gdyż świadczenie otrzymywane przez usługodawcę stanowi rzeczywiste odzwierciedlenie wartości usługi świadczonej usługobiorcy. Dalej TSUE stwierdził, że w sprawie MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring (C-305/01) Trybunał orzekł, że czynność faktora, polegająca na gwarancji wobec faktoranta spłaty wierzytelności i przejęciu ryzyka niewypłacalności dłużników, należy uznać za wykorzystywanie własności dóbr, celem stałego osiągania zysku w rozumieniu art. 4 ust. 2 VI Dyrektywy, jeżeli czynność ta jest wykonywana za wynagrodzeniem i przez określony czas. W tamtej sprawie cesjonariusz wierzytelności zobowiązywał się świadczyć wobec cedenta usługę faktoringu, w zamian za co otrzymywał wynagrodzenie, to jest prowizję oraz premię del credere. Natomiast w odniesieniu do sprawy GFKL Financial Services AG Trybunał zauważył wreszcie, że odmiennie niż w sprawie MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring, w której zapadł powyższy wyrok, cesjonariusz wierzytelności nie otrzymuje żadnego wynagrodzenia od cedenta, w związku z czym nie dokonuje czynności z zakresu działalności gospodarczej w rozumieniu art. 4 VI Dyrektywy ani nie świadczy usługi w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej Dyrektywy. Istnieje wprawdzie różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży. Jednakże, odmiennie niż prowizja z tytułu faktoringu i premia del credere, które w sporze w sprawie MKG-Kraftfahrzeuge-Factoring otrzymywał faktor, w sprawie przed sądem odsyłającym różnica ta nie stanowi bezpośredniego wynagrodzenia z tytułu usługi świadczonej przez nabywcę cedowanych wierzytelności. Różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi bowiem wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników.
Z kolei Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 19 marca 2012 r. sygn. akt I FPS 5/11, uwzględniając powyższy wyrok TSUE orzekł natomiast, iż transakcja nabycia na własne ryzyko wierzytelności trudnej, po cenie niższej od jej wartości nominalnej, nie będzie mogła być zakwalifikowana jako świadczona przez nabywcę wierzytelności usługa, w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, ze względu na fakt, że w takim przypadku nie mamy do czynienia z zobowiązaniem się przez usługodawcę do ściągnięcia długu w zamian za wynagrodzenie.
Z cytowanych orzeczeń wynika zatem, że w przypadku umów cesji (obrotu) wierzytelnościami, gdy dochodzi do nabycia przez cesjonariusza wierzytelności od cedenta za umówioną cenę - niższą niż nominalna wartość tej wierzytelności - i nie ustalono między stronami żadnego wynagrodzenia z tytułu tak określonej usługi nabycia długu, czynność ta, jeżeli umowa jest zawarta na własne ryzyko cesjonariusza (nabywcy), nie stanowiąc odpłatnej usługi, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT nie podlega opodatkowaniu. Wynagrodzeniem cesjonariusza z tytułu tego rodzaju czynności nie jest w szczególności różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży, która odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży i jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników. Przy czym, co istotne bez znaczenia pozostaje, że cesjonariusz wierzytelności nabywa je w celu ich ściągnięcia, gdyż w momencie realizacji tej czynności czyni to na własny rachunek i ryzyko, a nie na rachunek i ryzyko cedenta wierzytelności.
Należy również podkreślić, że z zawartego w wyroku TSUE z dnia 27 października 2011 r., w sprawie C-93/10 GFKL Financial Services AG, zwrotu że podmiot, który na własne ryzyko nabywa trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej, nie świadczy odpłatnie usługi, jeżeli różnica między wartością nominalną tych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, nie należy wywodzić, że końcowa część tej tezy oznacza konieczność analizowania, czy różnica między wartością nominalną tych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży faktycznie odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży. Z zawartego bowiem w tezie 25 tego wyroku stwierdzenia:
"Różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności a ceną ich sprzedaży nie stanowi bowiem wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników" wynika, że TSUE przyjmuje, iż w każdym przypadku, jeżeli cena nabytych wierzytelności uzależniona jest "od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników" "różnica między wartością nominalną cedowanych wierzytelności, a ceną ich sprzedaży" (nie stanowiąc wynagrodzenia za tego rodzaju usługę)"odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość owych wierzytelności w chwili sprzedaży".
A zatem w ocenie Trybunału w sytuacji, gdy czynność polega jedynie na świadczeniu jednej ze stron, bez bezpośredniego wynagrodzenia, nie ma podstawy opodatkowania, w związku z czym świadczenie takie nie podlega podatkowi VAT. Co istotne Trybunał nakazał każdorazowo ustalać, czy podmiot nabywający na własne ryzyko trudne wierzytelności po cenie niższej od ich wartości nominalnej świadczy usługę odpłatnie i dokonuje tym samym czynności z zakresu działalności gospodarczej, podkreślając, że okoliczność ta pozostaje kluczowa. TSUE podkreślił również, że różnica między wartością nominalną cedowanych nieruchomości, a ceną ich sprzedaży nie stanowi wynagrodzenia za tego rodzaju usługę, lecz odzwierciedla rzeczywistą ekonomiczną wartość tych wierzytelności w chwili sprzedaży, która jest uzależniona od wątpliwych perspektyw na ich spłatę i dodatkowo zwiększonego ryzyka niewypłacalności dłużników.
Bez wątpienia powyższe rozważania wskazują na słuszność stanowiska prezentowanego przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Skoro z przedstawionego przez podatnika stanu faktycznego w żaden sposób nie wynikało, że strony przewidują jakiekolwiek wynagrodzenie dla nabywcy, w cenie wierzytelności nie mieści się też żadna prowizja, a dodatkowo w ramach umowy cesji M. S. nie będzie wykonywać wobec sprzedającego jakichkolwiek dodatkowych usług, zwłaszcza factoringu, czy ściągania długów, to należy uznać, że świadczenia nabywcy nie można traktować jako usługi podlegającej obowiązkowi podatkowemu z tytułu VAT.
Konkludując zatem, należy wskazać, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna nie dała podstaw Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu do uchylenia zaskarżonego wyroku, ponieważ podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT z braku usprawiedliwionych podstaw nie mógł zostać uznany za zasadny.
Na uwzględnienie nie zasługują również zarzuty oparte na art. 146 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 14 c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej dotyczące oceny przez Sąd I instancji wydanej interpretacji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, uprawniona jest konstatacja Sądu I instancji, że wydana w rozpoznawanej sprawie interpretacja nie odpowiada wymogom zawartym w art. 14 c § 1 i 2 O. p. , a w szczególności brak jest wystarczającej analizy, w świetle stanowiska podatnika przedstawionego we wniosku, czy w realiach niniejszej sprawy może być mowa o świadczeniu usług, w kontekście powołanych przepisów prawa materialnego, a także stanowiska TSUE oraz NSA. Sąd I instancji zasadnie przy tym zwrócił uwagę, iż w sytuacji, gdy stanowisko strony zawarte we wniosku jest niewystarczające do udzielenia interpretacji, należy wezwać stronę do jego doprecyzowania. Pamiętać bowiem należy, że podany we wniosku stan faktyczny stanowi jedyną podstawę faktyczną wydanej interpretacji i tym samym wyznacza granice, w jakich interpretacja będzie mogła wywołać określone w ustawie skutki prawne (A. Kabat [w:] S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Lexis Nexis, Warszawa 2009, s. 105). Skutkiem tego, ani organ wydający interpretację, ani sąd administracyjny ją kontrolujący, nie mogą przyjmować własnych ustaleń faktycznych, odmiennych od okoliczności przedstawionych przez wnioskodawcę (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 stycznia 2011 roku, II FPS 6/10).
Kierując się zatem wspomnianymi wyżej względami, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesiona w sprawie skarga kasacyjna pozbawiona jest uzasadnionych podstaw, w związku z czym, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło