VIII SA/Wa 269/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Iwona Owsińska-Gwiazda /sprawozdawca/, Protokolant Referent-stażysta Dorota Jaworska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi D. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] stycznia 2012r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta R. z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia 2012 r., znak [...], na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania D. B. (dalej: "skarżąca") utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. z [...] grudnia 2011 r. znak: [...], odmawiającą skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad niepełnosprawnym dzieckiem M. B.. Zaskarżona decyzja została oparta na następujących ustaleniach faktycznych. Skarżąca zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. z wnioskiem o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem, legitymującym się orzeczeniem Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R., stwierdzającym znaczy stopień niepełnosprawności wydanym na stałe. Decyzją z [...] grudnia 2011 r. organ I instancji odmówił skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad synem. W motywach podniesiono, że syn jest studentem studiów stacjonarnych na Akademii Pedagogiki Specjalnej w W., tam zamieszkuje, ma przyznane miejsce w akademiku. Wnioskodawczyni zamieszkuje w R.. Przyznanie świadczenia jest w takiej sytuacji nieuzasadnione wobec zamieszkiwania przez osobę wymagającą opieki w innym mieście, w akademiku i nie przebywania na stałe z osobą sprawującą opiekę. Sprawowana w obecnej formie opieka nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia, czy innej pracy zarobkowej. Świadczenie pielęgnacyjne skierowane jest do osób, którym konieczność sprawowania opieki uniemożliwia samodzielne utrzymanie się poprzez własną pracę, a nie do wszystkich niepracujących osób, posiadających członka rodziny z odpowiednim stopniem niepełnosprawności. Odwołanie od tej decyzji złożyła skarżąca, wnosząc o jej uchylenie i przyznanie przedmiotowego świadczenia. Wskazała, że nie zgadza się ze stanowiskiem organu, że sprawowana przez nią opieka nad synem studiującym na ASP w W. nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia. Nadmieniła, że ma troje dzieci, w tym dwoje z orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. Pobierała świadczenie pielęgnacyjne na córkę, ale w związku z podjęciem przez nią nauki w [...] szkole masażu, poinformowano ją, iż świadczenie nie będzie jej przysługiwało. W ocenie odwołującej się informacja była błędna, bo szkoła córki nie spełnia wymogów placówki sprawującej całodobową opiekę, a w przypadku złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne na syna musi zrezygnować z występowania ze stosownym wnioskiem dotyczącym świadczenia na córkę. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R. decyzją z [...] stycznia 2012 r., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, co do przesłanki stanowiącej odmowę przyznania świadczenia. Podniesiono w szczególności, iż skoro syn skarżącej mieszka w W. a ona w .R., to z pewnością nie może być mowy o sprawowaniu opieki w sposób ciągły, codzienny. Skarżąca nie sprawuje opieki nad synem w okresie, kiedy przebywa on w W., natomiast dowożenie syna do W., czy też przywożenie go do R. ewentualnie w soboty czy niedziele, dowożenie żywności przez skarżącą nie jest opieką, która uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia, czy też innej pracy zarobkowej. Nie istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez D. B. zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki nad synem. Zatem odmowa przyznania świadczenia pielęgnacyjnego była zasadna. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca. Pismem z [...] lutego 2012 r. (data wpływu do organu) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. decyzję organu odwoławczego zarzucając naruszenie art. 7, 77 § 1, 80 kpa polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy placówka w której przebywa dziecko, zapewnia całodobową opiekę oraz zakresu partycypowania przez skarżącą i jej męża w kosztach utrzymania dziecka, zakresu świadczeń udzielanych przez uczelnie osobom tam się uczącym; naruszenie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż syn skarżącej studiuje w W., co nie stanowi przeszkody do podjęcia przez skarżącą pracy zarobkowej. Uzasadniając skargę podniosła między innymi, że ustawodawca nie określił wymiaru czasu sprawowania opieki, a skarżąca taką opiekę świadczy, zaś jej nieobecność spowodowana zajęciami syna na uczelni nie powoduje zaniedbań wobec niego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji, wnosząc o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Przy czym oceny tej dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Zdaniem Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie było ustalenie, czy skarżącej przysługuje świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem M. B.. Do akt sprawy złożony został wniosek skarżącej z [...] września 2011 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wraz z oświadczeniem, iż skarżąca zamieszkuje z osobą, nad którą sprawuje opiekę. Z oświadczenia wynika też, iż sprawuje opiekę nad synem, bowiem wymaga on stałej opieki i współpracy opiekuna w codziennym życiu i edukacji ze względu na genetyczne uszkodzenie narządu [...]. Nadto skarżąca oświadczyła, iż dowozi syna do szkoły, odbiera go z miejsca nauki, pomaga w edukacji, dowozi żywność. Zrezygnowała z pracy, aby podjąć opiekę nad synem M. i córką A., też dzieckiem niepełnosprawnym, bowiem pracodawcy niechętnie patrzą na osoby, które muszą zwalniać się z pracy by jeździć z dziećmi do szkoły. Syn w związku z kontynuacją nauki na APS w W. jest tam zameldowany na pobyt czasowy (oświadczenie z [...] września 2011 r.). W aktach znajduje się też orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. z [...] stycznia 2005 r. zaliczające M. B. do znacznego stopnia niepełnosprawności, przy czym orzeczony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały i orzeczenie wydaje się na stałe. Wskazana jest konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczność stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, edukacji, rehabilitacji. Z zaświadczenia Akademii Pedagogiki Specjalnej w W. wynika, iż M. B. jest studentem stacjonarnych studiów pierwszego stopnia, kierunek pedagogika specjalna, ma przyznane miejsce w akademiku. Materialnoprawną podstawą orzekania w niniejszej sprawie stanowi art. 17 ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.; dalej: "ustawa"). Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce, ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami k.r.o. ciąży obowiązek alimentacyjny oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W sprawie niniejszej organy uznały, że brak zatrudnienia skarżącej nie jest spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym synem, albowiem nie istnieje związek przyczynowy między niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia, a koniecznością sprawowania opieki. Organy wskazały również, iż skoro syn studiuje w W. i zamieszkuje w akademiku uczelni to mieszkająca w R. skarżąca nie sprawuje stałej opieki nad synem w sposób ciągły. Dowożenie syna do W., czy też przywożenie go do R. w soboty czy niedziele, czy też dowożenie mu przez skarżącą żywności nie jest opieką, która uniemożliwia podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W ocenie Sądu ze zgromadzonego w aktach materiału dowodowego nie wynika przyjęte przez organ II instancji założenie przywożenia syna skarżącej do W. i R. w soboty, czy niedziele, w związku z czym jest ono gołosłowne i oparte na tym założeniu twierdzenie o braku opieki sprawowanej przez skarżącą uniemożliwiającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie może się ostać. Za taką oceną przyjętego przez organy twierdzenia przemawia też pominięcie przez organy obu instancji oświadczenia skarżącej o pomocy udzielanej synowi w edukacji oraz oświadczenia, iż skarżąca zamieszkuje wspólnie z synem, nad którym sprawuje opiekę (k. [...] akt administracyjnych). Z akt przedmiotowej sprawy wynika w sposób bezsporny, iż syn skarżącej jest osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym, w związku z tym istnieje konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, konieczność stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, edukacji, rehabilitacji (orzeczenie o niepełnosprawności k. [...], oświadczenie skarżącej k. [...]). Kluczowym do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej jest zatem ustalenie, czy skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad synem, w szczególności: na czym polega sprawowanie tej opieki w sytuacji, gdy dziecko studiuje w W. i ma przyznane miejsce w akademiku, w jakich działaniach skarżącej przejawia się pomoc synowi w edukacji, z jaką częstotliwością podejmowane są te działania, tak jak i pozostałe polegające na dowożeniu dziecka i żywności dla niego. Ocena przeprowadzonego postępowania dowodowego winna być dokonana na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nie w sposób wybiórczy i dowolny, jak to miało miejsce w rozpoznawanej sprawie z naruszeniem art. 7, 77 kpa. Należy też mieć na uwadze, iż organ rozpatrując materiał dowodowy nie może pominąć jakiegokolwiek przeprowadzonego dowodu, może natomiast zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 kpa) odmówić dowodowi wiarygodności, ale wówczas obowiązany jest to uzasadnić, z jakiej robi to przyczyny. Pominięcie oceny określonego dowodu musi budzić uzasadnione wątpliwości, co do trafności oceny innych środków dowodowych może, bowiem prowadzić do wadliwej ich oceny. Powołany wyżej materiał dowodowy zgromadzony przed organem I instancji i przedłożony Sądowi nie dawał podstaw do podjęcia w sprawie niniejszej decyzji zarówno pozytywnej, jak też negatywnej, nie został on również uzupełniony przez organ II instancji, jak również prawidłowo oceniony. Ponownie rozpoznając sprawę organ zastosuje się do wskazań zawartych w niniejszym uzasadnieniu czyniąc stosowne ustalenia na okoliczność czy skarżąca sprawuje osobistą opiekę nad dzieckiem, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz czy sprawowanie tej opieki uniemożliwia jej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W związku z powyższym Sąd uchylił zaskarżoną oraz poprzedzającą ją decyzję wobec stwierdzenia naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270).