II OSK 1142/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-27
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Janina Kosowska, Małgorzata Stahl
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej sposobu wykonania decyzji o wydaleniu oraz nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, powinien umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.? Czy ustalenia organów administracji dotyczące nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca, oparte na wyroku nakazowym sądu powszechnego i protokole kontroli PIP, są wystarczające do wydania decyzji o wydaleniu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że organ odwoławczy nie miał obowiązku umorzenia postępowania w zakresie uchylonych rozstrzygnięć dotyczących sposobu wykonania decyzji o wydaleniu i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności, gdyż rozstrzygnięcia te miały charakter akcesoryjny i fakultatywny. Sąd uznał również, że ustalenia organów administracji oparte na prawomocnym wyroku nakazowym sądu powszechnego oraz protokole kontroli Państwowej Inspekcji Pracy były wystarczające do stwierdzenia nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca i stanowiły podstawę do wydania decyzji o wydaleniu, a wnioski dowodowe skarżącego dotyczące przesłuchania świadków były niecelowe.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o wydaleniu T. T. z Polski. Wojewoda wydał decyzję o wydaleniu, którą następnie Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił w części dotyczącej sposobu wykonania i rygoru natychmiastowej wykonalności, utrzymując w mocy decyzję o wydaleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę T. N. (Prezesa Zarządu firmy, która zatrudniała T. T.) na decyzję Szefa Urzędu. Skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. dotyczących umorzenia postępowania oraz wadliwe postępowanie dowodowe.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) Sędziowie: sędzia del. NSA Janina Kosowska sędzia NSA Małgorzata Stahl Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 97/12 w sprawie ze skargi T. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wydalenia z terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oraz orzeczenia o wydaleniu oddala skargę kasacyjną
Zaskarżonym wyrokiem z 4 grudnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz orzeczenia wydalenia.
Wyrok ten został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Zaskarżoną decyzją Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu odwołania T. N. (dalej jako: skarżący) od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. orzekającej o wydaleniu T. T. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przymusowym wykonaniu decyzji przez przejście graniczne każde prawnie dozwolone i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności oraz stwierdzającej, że koszty wydalenia poniesione przez Straż Graniczną zostaną określone w odrębnej decyzji, uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej sposobu wykonania decyzji wydaleniowej i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz utrzymał w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, że w dniu 9 stycznia 2009 r. na terenie supermarketu Tesco w [...] doszło do zatrzymania T. T. Cudzoziemiec nie posiadał żadnych dokumentów potwierdzających tożsamość i obywatelstwo, a także legalny pobyt w Polsce. W oparciu o ustalenie, że w dniu zatrzymania T. T. przebywał w Polsce nielegalnie, nie posiadał środków finansowych, a jego przyjazd do Polski odbył się niezgodnie z zasadami wjazdu, na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1, pkt 3, pkt 5 i pkt 6, art. 90 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 92, art. 95 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 96c pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.), dalej: ustawa o cudzoziemcach, Wojewoda [...] decyzją z [...] stycznia 2009 r. orzekł o jego wydaleniu przez przejście graniczne każde prawnie dozwolone, poniesieniu przez Skarb Państwa kosztów wydalenia w wysokości 203,35 PLN oraz nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższa decyzja nie została zaskarżona i stała się ostateczna.
Decyzją z [...] maja 2009 r. Wojewoda [...] zmienił w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. decyzję z [...] stycznia 2009 r. w przedmiocie wydalenia T. T. poprzez powołanie w podstawie prawnej decyzji dodatkowo art. 88 ust. 1 pkt 2 i art. 96 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach oraz powołanie art. 96a ust. 1 i 2 zamiast art. 96c pkt 2 ww. ustawy, a także w części dotyczącej określenia kosztów wydalenia, poprzez stwierdzenie, iż koszty wydalenia zostaną określone w odrębnej decyzji. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło na wniosek Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej w uzasadnieniu którego wskazano, że kontrola przeprowadzona przez Państwową Inspekcję Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy w [...] w restauracji [...] z siedzibą w “Tesco" prowadzonej wówczas przez [...] Spółkę z o.o., w której funkcję Prezesa Zarządu pełnił skarżący T. N. wykazała, że T. T. od grudnia 2008r. wykonywał pracę na terenie tej restauracji, pomimo braku stosownych zezwoleń.
W dniu 29 czerwca 2009 r. T. T. przekroczył granicę w kierunku - z Polski przez Placówkę Straży Granicznej [...].
Decyzją z 1 października 2009r., na podstawie art. 96 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu wobec T. N. (Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o.) kosztów poniesionych w związku z wydaleniem T. T. - w wysokości 17.087,65 PLN; zobowiązaniu T. N. do uiszczenia ww. kosztów wydalenia w dniu doręczenia decyzji na wskazany w decyzji rachunek bankowy; nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Decyzją z [...] listopada 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uchylił opisaną powyżej decyzję wojewody i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Decyzją z [...] października 2010 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził z urzędu nieważność decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2009 r., zmieniającej w trybie art. 154 § 1 i 2 k.p.a. decyzję tego organu z [...] stycznia 2009 r. o wydaleniu. W uzasadnieniu organ administracyjny stwierdził, iż możliwość podjęcia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w przypadku wyjścia na jaw nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji przewiduje art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
W wyniku wznowienia przez Wojewodę [...] z urzędu postępowania w sprawie wydalenia T. T., wydane zostały kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje: 1) decyzja Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. o wydaleniu [...] z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przymusowym wykonaniu decyzji przez przejście graniczne każde prawnie dozwolone i nadaniu decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, 2) decyzja z [...] października 2011 r. Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, uchylająca decyzję organu I instancji w części dotyczącej sposobu wykonania decyzji wydaleniowej i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności oraz utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w pozostałej części.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z [...] października 2011 r. Szef Urzędu potwierdził zasadność wznowienia przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie wydalenia T. T. wskazując, że po wydaniu decyzji z [...] stycznia 2009 r. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne i nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Okoliczności te dotyczyły nielegalnego wykonywania pracy przez T. T. w restauracji [...] w [...]. Organ odwoławczy zauważył, że w trakcie przesłuchania T. T. zeznał, iż nie pracował w tej restauracji, zaś organy nie dysponowały żadnymi dowodami podważającymi te zeznania. Informację o wynikach kontroli dokonanej przez Państwową Inspekcję Pracy Wojewoda [...] otrzymał po wydaniu decyzji w sprawie wydalenia. Organ odwoławczy stwierdził następnie, że aktualnie fakt nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca nie budzi wątpliwości wobec stwierdzenia go prawomocnym orzeczeniem sądu. W dniu [...] czerwca 2009 r. Sąd Rejonowy w [...] wyrokiem nakazowym, sygn. akt [...], uznał T. T. winnym tego, iż do dnia 9 stycznia 2009r. w restauracji [...] w Tesco w [...] nielegalnie wykonywał pracę na terytorium Polski, bez wymaganego zezwolenia na pracę i skazał go na karę grzywny w wymiarze 300 zł. Sąd uznał ponadto skarżącego T. N. winnym tego, że do dnia 9 stycznia 2009r. powierzał nielegalne wykonywanie pracy m .in. T. T., za co skazano go na karę grzywny. Wyrok ten stał się prawomocny w lipcu 2009 r. Wzgląd na te ustalenia uzasadniał zastosowanie w sprawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach.
W ocenie Szefa Urzędu, w decyzji z [...] grudnia 2010 r. Wojewoda prawidłowo stwierdził, iż kwestia kosztów wydalenia T. T., w związku z art. 96a ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, będzie przedmiotem odrębnej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, skoro jednak T. T. nie przebywa już w Polsce, organ I instancji w podstawie prawnej rozstrzygnięcia bezzasadnie powołał art. 90 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 95 ust. 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Uzasadniając uchylenie rozstrzygnięcia wojewody w zakresie natychmiastowej wykonalności decyzji Szef Urzędu wskazał, iż w jego ocenie, że w rozpoznawanej sprawie nie ma zastosowania art. 90 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach, zgodnie z którym decyzji o wydaleniu można nadać rygor natychmiastowej wykonalności, gdyż nie można uznać, że wymagają tego względy bezpieczeństwa i porządku publicznego (art. 88 ust. 1 pkt 5 ustawy o cudzoziemcach). Naganność postawy cudzoziemca wyrażająca się w nielegalnym pobycie w Polsce i nielegalnym wykonywaniu pracy, przy braku wiedzy organów administracyjnych o popełnieniu innych czynów zabronionych prawem, nie uzasadniają postawienia zarzutu, że jego dalszy pobyt stanowiłby zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego albo naruszałby interes Rzeczypospolitej Polskiej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę T. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] października 2011 r. za niezasadną. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że organy właściwie ustaliły stan faktyczny sprawy prawidłowo przyjmując, iż T. T. przebywał w Polsce nielegalnie, nie wykazał posiadania środków finansowych niezbędnych do pokrycia kosztów pobytu w Polsce, niezgodnie z przepisami przekroczył granicę przy wjeździe do Polski oraz nielegalnie wykonywał pracę na terenie Polski, co ustalono na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w [...], [...]. Wyrok ten, uznający T. T. za winnego nielegalnego wykonywania pracy na terenie Polski i skazujący cudzoziemca na karę grzywny, jako dokument urzędowy, korzysta w postępowaniu administracyjnym z domniemania prawdziwości.
Sąd I instancji za niezasadny uznał zarzut skarżącego dotyczący braku umorzenia przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców postępowania administracyjnego w zakresie sposobu wykonania decyzji organu I instancji i nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności. W ocenie Sądu, z art. 90 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy o cudzoziemcach wynika, że w decyzji o wydaleniu organ może określić sposób jej wykonania, a także nadać takiej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Są to rozstrzygnięcia fakultatywne, doprecyzowujące orzeczenie o wydaleniu, nie posiadające samodzielnego bytu prawnego. Opuszczenie przez T. T. Polski w dniu 29 czerwca 2009 r. spowodowało, że umieszczenie tego rodzaju rozstrzygnięć w decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. o wydaleniu było zbędne, czemu organ II instancji dał wyraz uchylając te elementy decyzji wojewody. Sąd przyjął, że umorzeniu mogłoby podlegać tylko postępowanie administracyjne wszczęte w przedmiocie wydalenia cudzoziemca, jednakże wobec tego, iż skutki decyzji orzekającej o wydaleniu rozciągają się dalej, niż samo opuszczenie granic Polski przez cudzoziemca zasadnie organ nie umorzył postępowania w sprawie wydalenia. Konsekwencją orzeczonego wydalenia, niezależnie od jego wykonania, jest wpis do rejestru czy zakaz ponownego wjazdu do Polski.
Za niezasadny Sąd uznał także zarzut dotyczący braku umorzenia postępowania co do rozstrzygnięcia, iż koszty wydalenia mają zostać określone w odrębnej decyzji. Utrzymany w mocy przez organ II instancji pkt 3 decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2010r. stwierdzający, iż koszty wydalenia poniesione przez Straż Graniczną zostaną określone w odrębnej decyzji ma charakter wyłącznie techniczno-porządkujący. Sąd zauważył, że decyzja Wojewody [...] z [...] października 2009 r. nakładająca na skarżącego obowiązek uiszczenia kosztów wydalenia z Polski T. T. została uchylona przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z [...] listopada 2010 r. Kwestia ponoszenia kosztów wydalenia nie została rozstrzygnięta do dnia wydania przez Wojewodę decyzji z [...] grudnia 2010 r. Utrzymany w mocy przez organ II instancji pkt 3 tej decyzji znajduje oparcie w art. 96a ustawy o cudzoziemcach. Argumenty skargi zmierzające do wykazania braku podstaw do obciążania Skarżącego kosztami wydalenia T. T. są zatem przedwczesne i ewentualnie będą mogły być brane pod rozwagę przez organ w postępowaniu dotyczącym ustalenia wysokości tych kosztów i podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia.
Skargę kasacyjną na powyższy wyrok złożył T. N., zaskarżając powyższe orzeczenie w całości i wnosząc o jego uchylenie oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów procesu.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego błędną wykładnię; zdaniem strony, orzeczenie przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej sposobu wykonania decyzji o wydaleniu oraz nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności powinno skutkować umorzeniem postępowania w tym zakresie jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.; w ocenie skarżącego niezasadnie uznano ponadto, że nie istnieje potrzeba umorzenia postępowania administracyjnego w zakresie, w jakim w decyzji wojewody wskazano, że koszty wydalenia zostaną określone w odrębnej decyzji;
- art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z wadliwą oceną Sądu I instancji odnoszącą się do prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji publicznej I i II instancji. W ocenie skarżącego, ustalenia organów odnoszące się do nielegalnego wykonywania przez T. T. pracy w restauracji [...] TESCO w [...] nie zostały przyjęte w sposób prawidłowy, co uzasadniało przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ administracji publicznej I instancji. Organy nie zebrały w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, wskazującego na to, że skarżący powierzył T. T. wykonywanie pracy zarobkowej w restauracji. Organ I instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, w szczególności nie przesłuchał skarżącego i oparł się jedynie na ustaleniach dokonanych przez Inspekcję Pracy. Na okoliczność powierzenia T. T. wykonywania pracy organy powinny były zaś przeprowadzić dowody z przesłuchania w charakterze świadka: skarżącego, kierownika restauracji [...] w [...] – T. G. oraz przesłuchania skarżącego w trybie konfrontacji zeznań skarżącego z zeznaniami świadków, pracowników restauracji, przesłuchanych przez Inspekcję Pracy. Brak dowodów wskazujących na wykonywanie przez T. T. pracy zarobkowej w Polsce na polecenie skarżącego wskazuje, że kontrolowane przez Sąd I instancji decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów regulujących zasady prowadzenia postępowania administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw.
Zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., który upoważnia organ odwoławczy do wydania decyzji, w której organ ten uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący kasacyjnie zarzut ten odnosi do tych rozstrzygnięć Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców objętych zaskarżoną decyzją, na mocy których organ ten orzekł, po pierwsze, o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej sposobu wykonania decyzji o wydaleniu T. T., po drugie, o uchyleniu decyzji organu I instancji w części dotyczącej nadania jej na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach rygoru natychmiastowej wykonalności.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak umorzenia przez organ odwoławczy postępowania w zakresie, w jakim uchylona została przez ten organ decyzja organu I instancji w części dotyczącej sposobu jej wykonania należy stwierdzić, że w zaskarżonym wyroku dopuszczalność rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania organu administracji pierwszej instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie trafnie odniósł do orzeczenia o istocie sprawy. Poprzez wydanie decyzji organ administracji publicznej załatwia sprawę, zaś decyzje rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 k.p.a.). Wynikający z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. obowiązek organu odwoławczego umorzenia postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części połączony jest z sytuacją, w której organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję. Umorzenie postępowania jest innym sposobem zakończenia postępowania. Przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. nie precyzuje wyraźnie przyczyn umorzenia w postępowaniu odwoławczym postępowania pierwszej instancji. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednakże, że umarzając postępowanie organu pierwszej instancji organ odwoławczy kieruje się przesłankami określonymi w art. 105 § 1 k.p.a., czyli bezprzedmiotowością postępowania. Istotę sprawy rozstrzyganej w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym stanowiło rozstrzygnięcie o wydaleniu, podjęte na podstawie art. 88 ustawy o cudzoziemcach i tylko stwierdzenie bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wydalenia uzasadniałoby umorzenie przez organ odwoławczy postępowania pierwszej instancji, po uprzednim uchyleniu decyzji o wydaleniu. Przewidziany w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. obowiązek organu odwoławczego umorzenia postępowanie pierwszej instancji nie odnosi się do rozstrzygnięć, które mają charakter akcesoryjny i fakultatywny względem orzeczenia o istocie sprawy. Taki zaś charakter niewątpliwie ma rozstrzygnięcie o sposobie wykonania decyzji o wydaleniu, skoro w świetle art. 90 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, określenie trasy przejazdu do granicy i miejsca przekroczenia granicy nie jest niezbędnym elementem decyzji o wydaleniu. Z tych względów nie można uznać, że kwestionowane przez skarżącego kasacyjne rozstrzygnięcie Szefa Urzędu, uchylające decyzję Wojewody w zakresie, w jakim określała ona, że decyzja o wydaleniu podlega przymusowemu wykonaniu zgodnie z art. 95 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy o cudzoziemcach przez każde prawnie dozwolone przejście graniczne, uzupełnione być powinno orzeczeniem o umorzeniu postępowania w tym zakresie, a brak zawarcia w osnowie decyzji Szefa Urzędu stwierdzenia o umorzeniu postepowania narusza art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania przez organ odwoławczy w związku z uchyleniem decyzji organu I instancji w części dotyczącej nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności należy zauważyć, że wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej utożsamia się z czasowym pozbawieniem decyzji jej mocy prawnej, zaś nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej powoduje jedynie skutek w postaci możliwości wykonania decyzji nieostatecznej. Nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej odnosi zatem swój skutek wyłącznie do zakończenia postępowania przed organem odwoławczym i wydania przez ten organ decyzji ostatecznej bądź - w przypadku, gdy nie wniesiono odwołania - uzyskania przez decyzję organu I instancji przymiotu decyzji ostatecznej. Z chwilą wydania przez organ odwoławczy podlegającej wykonaniu decyzji ostatecznej ustają skutki prawne jakie wiązały się z wydaniem klauzuli natychmiastowej wykonalności przez organ I instancji. Powyższe prowadzi do wniosku, że zniesienie natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej wynikające z nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności przez organ I instancji nie jest celowe w decyzji organu odwoławczego. Z chwilą wydania decyzji ostatecznej przez Szefa Urzędu dopuszczalność wykonania obowiązku nałożonego decyzją o wydaleniu wynikła już nie z faktu nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, lecz z uwagi na to, że w obrocie funkcjonuje decyzja ostateczna, która podlega wykonaniu z mocy prawa, bez konieczności wydawania w tym przedmiocie dodatkowego rozstrzygnięcia na podstawie art. 90 ust. 2 ustawy o cudzoziemcach. Wydanie decyzji ostatecznej przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji o wydaleniu T. T. oznaczało w istocie zniesienie tego rygoru. Z tych względów należało przyjąć, że aczkolwiek w rozpoznawanej sprawie zniesienie na mocy zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu rygoru natychmiastowej wykonalności nadanego przez Wojewodę [...] w decyzji tego organu z [...] grudnia 2010 r. było nieprawidłowe i zbędne, to jednak uchybienie to pozostało bez wpływu na wynik sprawy.
Niezasadne są zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uzasadnione w skardze kasacyjnej brakiem umorzenia postępowania co do kosztów wydalenia. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów wydalenia T. T. z Polski nie zostało podjęte w ramach kontrolowanego przez Sąd I instancji postępowania, gdyż stanowić będzie przedmiot odrębnego postępowania administracyjnego w ramach którego wysokość tych kosztów, podmioty zobowiązane do uiszczenia należności z tytułu ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia ustalone zostaną na podstawie art. 96a ustawy o cudzoziemcach. Sąd I instancji słusznie zauważył, że pkt 3 decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2010 r. stwierdzający, iż koszty wydalenia poniesione przez Straż Graniczną zostaną określone w odrębnej decyzji, ma charakter wyłącznie techniczno-porządkujący.
Zarzuty naruszenia art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i § 3 k.p.a. w związku z przyjętą przez Sąd I instancji oceną odnoszącą się do prawidłowości postępowania dowodowego przeprowadzonego przez organy administracji publicznej I i II instancji, również należało oddalić. Skarżący nieskutecznie zarzuca organom błędne ustalenia odnoszące się do nielegalnego wykonywania przez T. T. pracy w Polsce i niezasadnie podnosi, iż brak jest dowodów wskazujących na wykonywanie przez T. T. pracy zarobkowej w Polsce na polecenie skarżącego. Należy zauważyć, że ustalenia te organy prowadzące postępowanie administracyjne przyjęły na podstawie materiału dowodowego obejmującego wyrok nakazowy z dnia [...] czerwca 2009 r., [...] na mocy którego Sąd Rejonowy w [...] uznał T. T. winnym tego, iż do dnia 9 stycznia 2009 r. w restauracji [...] w "Tesco" w [...] nielegalnie wykonywał pracę na terytorium Polski, bez wymaganego zezwolenia na pracę i skazał go na karę grzywny. Sąd uznał ponadto T. N. winnym nielegalnego powierzania do dnia 9 stycznia 2009 r. wykonywania pracy T. T. oraz M. N. za co skazał go na karę grzywny. Nie jest zatem prawdziwe twierdzenie skarżącego, iż ustalenia organów "bazują wyłącznie na czynnościach i ustaleniach Inspekcji Pracy". Czyny, za których popełnienie skarżący oraz T. T. zostali uznani winnymi na mocy wyroku sądu powszechnego z [...] czerwca 2009 r. stanowiły wykroczenie, zaś okoliczność, że wyrok wydany w tej sprawie nie był wyrokiem skazującym co do popełnienia przestępstwa sprawia, że nie ma on charakteru prejudycjalnego dla postępowania administracyjnego, zwalniającego organy z obowiązku wszechstronnego rozważenia okoliczności sprawy. Wyrok w sprawie o wykroczenie jest w postępowaniu administracyjnym jedynie jednym z elementów zgromadzonego materiału dowodowego, podlegającym ocenie organów zgodnie z art. 80 k.p.a. Należy jednak zauważyć, że ustalenia tego wyroku korespondują z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, obejmującym protokół kontroli przeprowadzonej przez Inspektora Państwowej Inspekcji Pracy oraz protokoły przesłuchania w charakterze świadków trzech pracowników restauracji [...] Tesco, obywateli polskich. Z dowodów tych wynika, że na terenie ww. punktu restauracyjnego od grudnia 2008 r. dwóch cudzoziemców pochodzenia wietnamskiego, o nazwiskach nieznanych świadkom, rozpoczęło wykonywanie pracy polegającej na przygotowywaniu posiłków. Cudzoziemcy ci zostali następnie zatrzymani przez funkcjonariuszy Straży Granicznej i od dnia 10 stycznia 2009 r. nie widziano ich na terenie restauracji. O komplementarnym charakterze dokumentów Państwowej Inspekcji Pracy oraz wyroku nakazowego świadczy to, że odnoszą się one do tożsamej liczby osób – tj. dwóch cudzoziemców pochodzenia wietnamskiego, nieposiadających dokumentów podróży oraz dokumentów tożsamości, których obecność w tożsamym okresie czasu odnotowano w tym samym miejscu, tj. restauracji [...] Tesco w [...]. Powyższe środki dowodowe dostarczyły jednoznacznych informacji na temat T. T. oraz towarzyszącego mu M. N. oraz charakteru pracy wykonywanej przez nich w Polsce. W tych okolicznościach Sąd I instancji miał podstawy by uznać, iż ustalenia poczynione przez organy w toku prowadzonego postępowania administracyjnego mogły stanowić podstawę dla ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Istotne bowiem elementy stanu faktycznego zostały przez organy wyjaśnione, m.in. na podstawie dowodu o szczególnej mocy dowodowej, jaki stanowi dokument urzędowy w postaci wyroku sądu (art. 76 § 1 k.p.a.). Dostrzegając przewidzianą w art. 76 § 3 k.p.a. możliwość obalenie domniemania zgodności z prawdą dokumentu urzędowego w drodze przeprowadzenia dowodu przeciwko treści (osnowie) takiego dokumentu za pomocą wszelkich środków dowodowych, w rozpatrywanej sprawie skarżący czyni starania, by ustalenia przyjęte przez organy w oparciu o wyrok nakazowy, zeznania świadków oraz protokół kontroli przeprowadzonej przez inspektora Państwowej Inspekcji Pracy obalić w drodze dowodu z jego przesłuchania, jak również przesłuchania kierownika restauracji [...] -T. G., a zatem stron postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem nakazowym z [...] czerwca 2009 r. (na mocy tego wyroku T. G. został bowiem również uznany winnym popełnienia wykroczenia z art. 120 ust. 2 w zw. z art. 88 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – tj. nielegalnego wykonywania pracy w Polsce). Sugerowana przez skarżącego teza dowodowa obejmuje wykazanie, że skarżący nie był osobą, która przyprowadziła T. T. do restauracji [...]. W tym zakresie wniosek dowodowy skarżącego nie zasługiwałby na uwzględnienie, gdyż dla potrzeb rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy okoliczność ta pozostaje bez znaczenia. W świetle art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, wydanie decyzji o wydaleniu cudzoziemca wiąże się wyłącznie z ustaleniem, że cudzoziemiec ten wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaś zgodnie z art. 96 ust. 3 ustawy o cudzoziemcach, pracodawca lub osoba, która powierzyła cudzoziemcowi wykonywanie innej pracy zarobkowej lub pełnienie funkcji, ponosi koszty wydalenia cudzoziemca, w przypadku gdy wydalenie następuje w związku z wykonywaniem przez cudzoziemca pracy niezgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Przesłuchanie skarżącego w celu ustalenia, w jakich okolicznościach T. T. znalazł się w restauracji, prowadzonej przez spółkę, której skarżący był prezesem, byłoby zatem niecelowe.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że nie jest dopuszczalne wykazywanie za pomocą zeznań świadków (przesłuchania stron) innej treści dokumentu urzędowego (np. decyzji administracyjnej) niż w nim zawarta (wyrok NSA z 9 maja 2014 r., I OSK 2384/12), zaś ze względu na to, że dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywające (wyrok NSA z 3 marca 2011 r., II OSK 389/10). Nieprzeprowadzenie dowodu w postaci przesłuchania skarżącego oraz kierownika restauracji na okoliczność ustalenia, czy T. T. wykonywał w restauracji czynności, które miały cechy stosunku pracy, w ocenie sądu kasacyjnego, nie wskazuje na naruszenie przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż nie można uznać, by na podstawie zeznań skarżącego, osoby zainteresowanej wynikiem sprawy, składanych na okoliczności ustalone w prawomocnym, a zatem niepoważonym przez niego wyroku sądowym, możliwe było dokonane ustaleń faktycznych odmiennych niż te, które wynikają z treści tego wyroku. Stanowisko takie opiera się na analizie treści skargi kasacyjnej z której wynika, że zeznania te ograniczyć by się miały wyłącznie do kwestionowania ustaleń odnoszących się do tego, że T. T. wykonywał pracę w Polsce w restauracji prowadzonej przez [...] Spółkę z o.o., w której funkcję Prezesa Zarządu pełnił skarżący, za wiedzą skarżącego. Wzgląd na okoliczność, iż w toku postępowania odwoławczego pełnomocnik skarżącego miał możliwość zapoznania się z materiałem zgromadzonym w sprawie, z czego skorzystał, a ponadto strona była informowana o możliwości wypowiedzenia się w sprawie tego materiału, jednakże również z uprawnienia tego nie skorzystała, prowadzi do oddalenia, jako nieuzasadnionych, zarzutów naruszenia art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a.
Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło