I SA/Gd 538/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [ ] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę . Przedmiotem skargi M. C., zarejestrowanej pod sygnaturą akt I SA/Gd 538/12, jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 4 października 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił wobec M. C. wysokość zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2006 r. do marca 2008 r. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał wskazanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji dla wyegzekwowania należności pieniężnych należnych od podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 2007 r. oraz luty i marzec 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił w dniu 24 listopada 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...] i przystąpił do czynności egzekucyjnych w sprawie. Zawiadomienie z dnia 8 grudnia 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego dłużnika (będące pierwsza czynnością w sprawie), zostało doręczone A S.A. w dniu 16 grudnia 2011 r., a następnie skutecznie doręczone bezpośrednio do rąk M. C.. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego na podstawie wyżej wskazanego tytułu wykonawczego nr [...]. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru oraz notatki służbowej sporządzonej przez poborcę skarbowego, T. W., M. C. w dniu 15 grudnia 2011 r. odmówił przyjęcia przesyłki zawierającej powyższe postanowienie o umorzeniu postępowania, informując doręczyciela, że w sprawach postępowań prowadzonych przez Urząd Skarbowy jest reprezentowany przez doradcę podatkowego R. J., który zakazał mu przyjmowania jakiejkolwiek urzędowej korespondencji. Pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. R. J. wniósł w imieniu M. C. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] W uzasadnieniu wskazano, że podatnik nie ponosi winy w uchybieniu terminu, ponieważ wobec odmowy przyjęcia przesyłki aż do dnia 23 stycznia 2012 r. nie wiedział, że postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. W uzasadnieniu podkreślono jednocześnie, że M. C. nie odbierając w dniu 15 grudnia 2011 r. zaadresowanej bezpośrednio do niego przesyłki działał w sposób usprawiedliwiony ponieważ był przekonany, że wszelka korespondencja urzędowa powinna być doręczana na adres pełnomocnika w oparciu o pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2011 r., które znajdowało się w aktach Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podatnik sądził zatem, że wszelkie przesyłki będą wysyłane przede wszystkim do pełnomocnika, a do niego, tylko do wiadomości oraz że data doręczenia pism na jego adres nie ma żadnego znaczenia dla biegu terminów procesowych. Do wniosku dołączone zostało zażalenie, w którym podniesiono, że postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako "U.p.e.a") oraz, art. 47 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 125 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej jako "k.p.a.") Postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając m.in. na podstawie art. 58 w zw. z art. 59 § 1 k.p.a., po rozpoznaniu złożonego przez R. J. wniosku, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie organu wnioskodawca nie wykazał koniecznego dla przywrócenia terminu braku winy w jego uchybieniu. Organ podkreślił, że stosownie do treści art. 47 § 1 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się do nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy, zaś samo pismo uznaje się za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata ( art. 47 § 2 k.p.a.). Tym samym pomimo domowy przyjęcia pisma, adresat nie może się uchylić od skutków jego doręczenia, które - niezależnie od istniejących w tym zakresie przekonań podatnika - zostało mu skutecznie doręczone w dniu 15 grudnia 2011 r. Organ podkreślił, że przekonanie strony o konieczności doręczania wszelkiej korespondencji R. J., nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa oraz ustalonym w sprawie stanie faktycznym. W uzasadnieniu wskazano, że skoro stosownie do art. 26 § 5 pkt 2 U.p.e.a wszczęcie egzekucji w przedmiotowej sprawie nastąpiło dopiero z chwilą odebrania przez A S.A. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego podatnika (16 grudnia 2011 r.), dopiero od tego momentu strona mogła ustanowić pełnomocnika, który będzie ją w tym postępowaniu reprezentował, podczas gdy do odmowy odebrania pisma doszło w terminie wcześniejszym. Równolegle wydanym postanowieniem nr [...] z dnia 29 lutego 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. W skardze na postanowienie wydane w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu M. C., reprezentowany w tej sprawie przez R. J., wystąpił do Sądu o uchylenie powyższego postanowienia w związku z naruszeniem art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 U.p.e.a., art. 47 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 125 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 U.p.e.a. (poprzez oparcie postanowienia na błędnym ustaleniu faktycznym) oraz art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art.18 U.p.e.a. Powstrzymując stanowisko zawarte we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik wskazał, że do uchybienia terminu doszło bez winy skarżącego, ponieważ do dnia 23 stycznia 2012 r. M. C. nie wiedział o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. W tym zakresie pełnomocnik szczegółowo wyjaśnił, że informację o wydaniu postanowienia o umorzeniu skarżący powziął z treści innego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego tj. postanowienia nr [...] z dnia 18 stycznia 2012 r., doręczonego mu w dniu 23 stycznia 2012 r. (na mocy którego skarżącemu odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego, wskazując, że zostało ono już umorzone właśnie na podstawie nieznanego wcześniej skarżącemu postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 grudnia 2011r.) W skardze ponownie wskazano, że skoro skarżący ustanowił na podstawie pisma z dnia 24 marca 2011 r. pełnomocnika w sprawie, to miał pełne prawo przypuszczać, że wszelka korespondencja z Urzędu Skarbowego będzie kierowana do umocowanego przez niego R. J.. Tym samym okoliczność, że skarżący poinformował pracownika organu egzekucyjnego o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie nie powinna być traktowana jako odmowa przyjęcia postanowienia z dnia 15 grudnia 2011 r., jak to zostało błędnie założone przez organ. Pełnomocnik podkreślił, że treść adnotacji sporządzonej przez pracownika Urzędu Skarbowego dotycząca odmowy przyjęcia pisma, w żaden sposób nie została zweryfikowana w oparciu o inne dowody i nie może stanowić jedynej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 Nr 270 – zwanej w dalszej części "P.p.s.a"), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Mając na uwadze charakter podniesionych w skardze zarzutów na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prawidłowości określania skarżącemu zobowiązania w podatku VAT, czy też ocena prawidłowości wszczęcia, a następnie umorzenia prowadzonego w związku z tym wobec majątku skarżącego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji wniesionej skargi, kontroli Sądu podlega zatem tylko postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] odmawiające M. C. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...]umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku M. C. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] Ponieważ ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie zawiera przepisów regulujących kwestie przywrócenia terminu, odsyłając w tym zakresie z mocy art. 18 U.p.e.a. do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego dla rozstrzygnięcia zastałego pomiędzy skarżącym a organem sporu konieczne jest ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do łącznego spełnienia przesłanek przywrócenia terminu, o których mowa w art. 58 § 1 i 2 k.p.a. Stosownie do treści art. 58 § 1 i 2 k.p.a. uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu, 2. wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, 3. jednocześnie z wniesieniem wniosku zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w tym wypadku złożenie zażalenia), 4. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przepisy regulujące przywracanie terminu nie ustanawiają hierarchii ważności przesłanek w nich ustanowionych. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednej z nich przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. Sąd podziela stanowisko organu administracyjnego, że w przedmiotowej sprawie strona nie uprawododobniła braku winy w uchybieniu terminu. Tym samym niezależnie od spełniania pozostałych wyżej wskazanych przesłanek, termin do wniesienia zażalenia nie mógł być przywrócony. Sąd nie kwestionuje, że skarżący wobec odmowy odebrania przesyłki zawierającej postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie znał jego treści. Powyższej okoliczności nie można jednak uznać za niezawinioną, mając na uwadze, że wskazane pismo zostało prawidłowo skierowane przez organ bezpośrednio do rąk skarżącego. Należy podzielić stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, że stosownie do treści art. 47 § 2 k.p.a. postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało skutecznie doręczone skarżącemu już w dniu 15 grudnia 2011 r. Tym samym okoliczność, że skarżący nie zapoznał się z jego treścią pozostawała bez wpływu dla rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia i nie może być uznana za okoliczność uprawdopodobniającą brak winy w uchybieniu terminu. W skardze podniesiono, że skarżący nie zapoznał się z treścią pisma, pozostając w przekonaniu, że powinno być ono doręczone doradcy podatkowemu R. J., któremu w dniu 24 marca 2011 r. udzielił pełnomocnictwa do reprezentacji przed wszystkimi organami podatkowymi, organami i jednostkami kontroli skarbowej, organami egzekucyjnymi, organami nadzoru egzekucyjnego, ministrem Finansów, sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawach rozliczeń podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od września 2006 r. do marca 2008 r. oraz we wszystkich sprawach dotyczących zabezpieczenia i egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od września 2006 r. do marca 2008 r. Zgodnie z art. 40 k.p.a. w zw. z art. 18 U.p.e.a. doręczenia w postępowaniu egzekucyjnym dokonywane są stronie, zaś w sytuacji gdy ustanowiła ona pełnomocnika, aby doręczenie było skuteczne - wyłącznie temu pełnomocnikowi. Jak zasadnie zauważył organ, pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2011 r. nie zostało jednak przez R. J. zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym, wobec czego nie można uznać, aby w tym postępowaniu strona ustanowiła pełnomocnika, co obligowałoby organ do doręczeń wszelkich pism na adres kancelarii doradcy podatkowego. Sąd podkreśla, że nie można wymagać od organów, aby fakt reprezentowania strony przez pełnomocnika domniemywały na podstawie pełnomocnictw złożonych w toczących się w innych sprawach odrębnych postępowaniach, w tym postępowaniu dotyczącym określania wymiaru podatku, które niewątpliwie jest postępowaniem odrębnym od postępowania mającego na celu późniejsze przymusowe wyegzekwowanie wynikających z danej wymiarowej decyzji należności. Z przepisu art. 33 § 2 k.p.a. wynika, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie bądź też zgłoszone ustnie do protokołu. Powyższy zapis nie pozostawia wątpliwości, że pełnomocnictwo określające zakres działania powinno być zatem dołączone do akt konkretnej sprawy. Tak też w przedmiotowej sprawie organ nie miał obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania czy ewentualnie innym organom nie zostało przedłożone pełnomocnictwo strony. Jeżeli pełnomocnictwo było udzielone, a nie było przedłożone, powyższa okoliczność nie powoduje konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż jak wskazano wyżej, organy nie mogą domniemywać zakresu danego pełnomocnictwa. Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi - w tym przede wszystkim zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 U.p.e.a. - za nieuzasadnione. Na marginesie Sąd uznał za zasadne wskazać, że argumentacja wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi stoi w sprzeczności ze skargą wniesioną przez R. J. w imieniu M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania (sygn. akt I SA/Gd 539/12). Pełnomocnik strony powołując się na te same okoliczności (udzielone mu przez M. C. pełnomocnictwo) w jednym wypadku żąda bowiem uchylenia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu (który może być przywrócony tylko jeżeli został uchybiony), a z drugiej kwestionuje fakt jakoby w ogóle do tego uchybienia doszło, żądając uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. C. na podstawie art. 151 P.p.s.a.