I SA/Gd 539/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [....] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Przedmiotem skargi M. C., zarejestrowanej pod sygnaturą akt I SA/Gd 539/12, jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z dnia 4 października 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił wobec M. C. wysokość zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od września 2006 r. do marca 2008 r. Postanowieniem z dnia 23 listopada 2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nadał wskazanej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji dla wyegzekwowania należności pieniężnych należnych od podatnika z tytułu podatku od towarów i usług za miesiące listopad i grudzień 2007 r. oraz luty i marzec 2008 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w wystawił w dniu 24 listopada 2011 r. tytuł wykonawczy nr [...] r. i przystąpił do czynności egzekucyjnych w sprawie. Zawiadomienie z dnia 8 grudnia 2011 r. o zajęciu rachunku bankowego dłużnika (będące pierwsza czynnością w sprawie), zostało doręczone A S.A. w dniu 16 grudnia 2011 r., a następnie skutecznie doręczone bezpośrednio do rąk M. C. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego umorzył na wniosek wierzyciela postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku zobowiązanego na podstawie wyżej wskazanego tytułu wykonawczego nr [..]. Jak wynika ze zwrotnego poświadczenia odbioru oraz notatki służbowej sporządzonej przez poborcę skarbowego, T. W., M. C. w dniu 15 grudnia 2011 r. odmówił przyjęcia przesyłki zawierającej powyższe postanowienie o umorzeniu postępowania, informując doręczyciela, że w sprawach postępowań prowadzonych przez Urząd Skarbowy jest reprezentowany przez doradcę podatkowego R. J. Pismem z dnia 30 stycznia 2012 r. doradca podatkowy R. J. wniósł w imieniu M. C. o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że podatnik nie ponosi winy w uchybieniu terminu, ponieważ wobec odmowy przyjęcia przesyłki aż do dnia 23 stycznia 2012 r. nie wiedział, że postępowanie egzekucyjne było umorzone. W uzasadnieniu podkreślono jednocześnie, że M. C. nie odbierając w dniu 15 grudnia 2011 r. zaadresowanej bezpośrednio do niego przez Urząd Skarbowy przesyłki również działał w sposób usprawiedliwiony ponieważ był przekonany, że wszelka korespondencja urzędowa powinna być doręczana na adres pełnomocnika w oparciu o pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2011 r., które znajdowało się w aktach Naczelnika Urzędu Skarbowego. Podatnik był zatem przekonany, że wszelkie przesyłki są wysyłane przede wszystkim do pełnomocnika, a do niego tylko do wiadomości oraz że data doręczenia pism na jego adres nie ma żadnego znaczenia dla biegu terminów procesowych. Do wniosku dołączone zostało zażalenie, w którym wskazano, że w ocenie pełnomocnika postanowienie o umorzeniu postępowania zostało wydane z naruszeniem art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2005 Nr 229, poz. 1954 ze zm.; dalej jako "U.p.e.a") oraz, art. 47 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 125 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zmianami, dalej jako "k.p.a") Postanowieniem z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej, działając m.in. na podstawie art. 58 w zw. z art. 59 § 1 k.p.a., po rozpoznaniu złożonego przez R. J. wniosku, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia, wskazując, że wnioskodawca nie wykazał koniecznego dla przywrócenia terminu braku winy w jego uchybieniu. Równolegle wydanym w dniu 29 lutego 2012 r. postanowieniem nr [...] - wobec dołączonego do wniosku zażalenia - Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Organ podkreślił, że stosownie do treści art. 47 § 1 k.p.a., jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się do nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy, zaś samo pismo uznaje się za doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata ( art. 47 § 2 k.p.a.). Niezależnie od istniejących w tym zakresie przekonań M. C., postanowienie o umorzeniu zostało mu więc skutecznie doręczone już w dniu 15 grudnia 2011 r. Tym samym termin do jego zaskarżania stosownie art. 17 § 1 U.p.e.a. oraz zawartego w tym postanowieniu pouczenia bezskutecznie upłynął w dniu 22 grudnia 2011 r. Pełnomocnik wniósł natomiast zażalenie dopiero w dniu 30 stycznia 2012 r., a więc po terminie. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenie organ powołał się jednocześnie na równolegle wydane postanowienie o odmowie przywrócenie terminu, w którym podkreślono, że przekonanie strony o konieczności doręczania wszelkiej korespondencji R. J., nie znalazło potwierdzenia w obowiązujących przepisach prawa oraz ustalonym w sprawie stanie faktycznym. Skoro bowiem stosownie do art. 26 § 5 pkt 2 U.p.e. wszczęcie egzekucji w sprawie nastąpiło dopiero z chwilą odebrania przez A S.A. zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego podatnika (16 grudnia 2011 r.), dopiero od tego momentu strona mogła ustanowić pełnomocnika, który będzie ją w tym postępowaniu reprezentował, podczas gdy do odmowy odebrania pisma doszło w terminie wcześniejszym W skardze na postanowienie wydane w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu M. C., reprezentowany w tej sprawie przez R. J., wystąpił do Sądu o uchylenie powyższego postanowienia w związku z naruszeniem art. 134 w zw. z art. 141 i art. 144 k.p.a. w zw. z art.18 U.p.e.a. (poprzez wydanie przedmiotowego postanowienia pomimo, iż termin w ogóle nie rozpoczął biegu), art. 59 § 1 pkt 9 U.p.e.a.(poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania egzekucyjnego na mocy postanowienia z dnia 15 grudnia 2011 r.,) art. 47 § 1 i 2, art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 125 § 1 k.p.a. w zw. z art.18 U.p.e.a. (poprzez oparcie postanowienia na błędnym ustaleniu faktycznym co do odmowy przyjęcia pisma) oraz art. 124 § 1 i 2 k.p.a. w zw. art.18 U.p.e.a. Pełnomocnik wskazał, że umorzenie postępowania egzekucyjnego w dniu 15 grudnia 2011 r. było ze strony organu przedwczesne. Jednocześnie skarżący w dniu 15 grudnia 2011 r. nie dowiedział się o umorzeniu tego postępowania ponieważ był przekonany, że skoro ustanowił na podstawie pisma z dnia 24 marca 2011 r. pełnomocnika w sprawie, to wszelka korespondencja z Urzędu Skarbowego będzie kierowana właśnie do niego. Tym samym okoliczność, że skarżący poinformował pracownika organu egzekucyjnego o ustanowieniu pełnomocnika nie powinna być traktowana jako odmowa przyjęcia postanowienia z dnia 15 grudnia 2011 r., jak to zostało błędnie założone przez organ. Strona skarżąca podkreśliła, że treść adnotacji sporządzonej przez pracownika Urzędu Skarbowego dotycząca odmowy przyjęcia pisma, w żaden sposób nie została zweryfikowana w oparciu o inne dowody i nie może stanowić jedynej podstawy rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie. W ocenie pełnomocnika skoro postanowienie nie zostało skutecznie doręczone, termin do jego zaskarżenia nie rozpoczął biegu. W konsekwencji nie mogło także dojść do jego uchybienia. Powołując się na orzecznictwo sądowe pełnomocnik zaznaczył jednocześnie, że skoro organ wydał już w sprawie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu (samo w sobie zawierające stwierdzenie, że zażalenie zostało wniesione w uchybieniem terminu) dodatkowe wydawanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia winno być uznane za całkowicie zbędne. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, uznając podniesione w niej zarzuty za nieuzasadnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga M. C. nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 Nr 270 – zwanej w dalszej części "P.p.s.a"), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ono prawa w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Mając na uwadze charakter podniesionych w skardze zarzutów w ocenie Sądu na wstępie podkreślenia wymaga, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena prawidłowości określania skarżącemu zobowiązania w podatku VAT, czy też ocena prawidłowości wszczęcia, a następnie umorzenia prowadzonego w związku z tym wobec majątku skarżącego postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji wniesionej skargi, kontroli Sądu podlega zatem tylko postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. nr [...] stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 grudnia 2011 r. nr [...] umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku M. C. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Dla rozstrzygnięcia zaistniałego pomiędzy skarżącym a organem w tym zakresie sporu konieczne zatem ustalenie, czy w przedmiotowej sprawie doszło do uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, o którym mowa w art. 17 ust. 1 U.p.e.a. Zgodnie z art. 17 ust. 1 U.p.e.a. termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia stronie. Mając na uwadze treść art. 47 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 18 U.p.e.a Sąd podziela stanowisko organu, że postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zostało skutecznie doręczone skarżącemu już w dniu 15 grudnia 2011 r. Stosownie do wskazanego przepisu jeżeli adresat odmawia przyjęcia pisma przesłanego mu przez pocztę lub inny organ albo w inny sposób, pismo zwraca się nadawcy z adnotacją o odmowie jego przyjęcia i datą odmowy, włącza wraz z adnotacją się do akt sprawy oraz uznaje że zostało doręczone w dniu odmowy jego przyjęcia przez adresata. Mając zatem na uwadze, że do doręczenia postanowienia o umorzenia postępowania egzekucyjnego doszło w dacie jego wydania, organ prawidłowo wyliczył, że termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upływał z końcem dnia 22 grudnia 2011 r. Ponieważ wskazany termin upłynął bezskutecznie, a pełnomocnik M. C. wniósł zażalenie dopiero w dniu 30 stycznia 2012 r., składając je osobiście kancelarii Izby Skarbowej, w ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, że zażalenie zostało wniesione po terminie. Powyższe stanowiło tym samym podstawę do wydania przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia w oparciu o art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. Wbrew przekonaniu strony skarżącej skoro wniosła ona spóźnione zażalenie, w okolicznościach przedmiotowej sprawy wydanie przez organ postanowienia stwierdzającego wniesienie zażalenia z uchybieniem terminu nie tylko nie było zbędne ale było konieczne. Sąd nie kwestionuje, że skarżący wobec odmowy odebrania przesyłki zawierającej postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie znał jego treści, w tym pouczenia o przysługującym mu prawie wniesienia zażalenia. Okoliczność, że skarżący nie zapoznał się z postanowieniem pozostaje jednak bez wpływu na bieg terminu do wniesienia zażalenia, skoro skarżący sam odmówił przyjęcia przesyłki. W skardze podniesiono, że skarżący działał, pozostając w przekonaniu, że postanowienie nie powinno być doręczone jemu, lecz doradcy podatkowemu, R. J., któremu w dniu 24 marca 2011 r. udzielił pełnomocnictwa do reprezentacji przed wszystkimi organami podatkowymi, organami i jednostkami kontroli skarbowej, organami egzekucyjnymi, organami nadzoru egzekucyjnego, ministrem Finansów, sądami administracyjnymi wszystkich instancji w sprawach rozliczeń podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od września 2006 r. do marca 2008 r. oraz we wszystkich sprawach dotyczących zabezpieczenia i egzekucji należności z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące w okresie od września 2006 r. do marca 2008 r. Odnosząc się do powyżej argumetncji Sąd stwierdza, że organ prawidłowo skierował korespondencję bezpośrednio do rąk M. C. Zgodnie z art. 40 k.p.a. w zw. z art. 18 U.p.e.a. doręczenia w postępowaniu egzekucyjnym dokonywane są stronie, zaś w sytuacji gdy ustanowiła ona pełnomocnika, aby doręczenie było skuteczne - wyłącznie temu pełnomocnikowi. Jak zasadnie zauważył organ, pełnomocnictwo z dnia 24 marca 2011 r. nie zostało jednak przez R. J. zgłoszone w postępowaniu egzekucyjnym, wobec czego nie można uznać, aby w tym postępowaniu strona ustanowiła pełnomocnika, co obligowałoby organ do doręczeń wszelkich pism na adres kancelarii doradcy podatkowego. Sąd podkreśla, że nie można wymagać od organów egzekucyjnych, aby fakt reprezentowania strony przez pełnomocnika domniemywały na podstawie pełnomocnictw złożonych w toczących się w innych sprawach odrębnych postępowaniach, w tym postępowaniu dotyczącym określania wymiaru podatku, które niewątpliwie jest postępowaniem odrębnym od postępowania mającego na celu późniejsze przymusowe wyegzekwowanie wynikających z danej wymiarowej decyzji należności. Z przepisu art. 33 § 2 k.p.a. wynika, że pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie bądź też zgłoszone ustnie do protokołu. Powyższy zapis nie pozostawia wątpliwości, ze pełnomocnictwo, określające zakres działania powinno być zatem dołączone do akt konkretnej sprawy. Tak też w przedmiotowej sprawie organ nie miał obowiązku podejmowania poszukiwań i sprawdzania czy ewentualnie innym organom nie zostało przedłożone pełnomocnictwo strony. Jeżeli pełnomocnictwo było udzielone, a nie było przedłożone, powyższa okoliczność nie powoduje konieczności uchylenia zaskarżonego postanowienia, gdyż jak wskazano wyżej, organy nie mogą domniemywać zakresu danego pełnomocnictwa. Z powyższych względów Sąd uznał zarzuty skargi - w tym przede wszystkim zarzut naruszenia 134 w zw. z art. 141 i art. 144 K.p.a. w zw. z art.18 U.p.e.a.- za nieuzasadnione. Na marginesie Sąd uznał za zasadne wskazać, że argumentacja wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi stoi w sprzeczności ze skargą wniesioną przez R. J. w imieniu M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 lutego 2012 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia (sygn. akt I SA/Gd 538/12). Pełnomocnik strony powołując się na te same okoliczności (udzielone mu przez M. C. pełnomocnictwo) w jednym wypadku żąda bowiem uchylenia postanowienia o odmowie przywrócenia terminu (który może być przywrócony tylko jeżeli został uchybiony), a z drugiej kwestionuje fakt jakoby w ogóle do tego uchybienia doszło, żądając uchylenia postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę M. C. na podstawie art. 151 P.p.s.a.