I SA/Rz 197/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Kazimierz Włoch /spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Barbara Stukan-Pytlowany Protokolant ref.st. Joanna Migacz po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 maja 2011r. sprawy ze skargi J. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] lutego 2011 roku nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku strony o wydanie z akt sprawy kserokopii dokumentów - oddala skargę - Sygn. I SA/Rz 197/11 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w R. po rozpatrzeniu zażalenia J. P. na postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] w przedmiocie nieuwzględnienia wniosku strony o wydanie z akt sprawy nie uwierzytelnionych kserokopii dokumentów. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W toku kontroli prowadzonej przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. w stosunku do skarżącego J. P. w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług, kontrolowany w dniu 16.listopada 2010r. zwrócił się o wydanie z akt sprawy nieuwierzytelnionych kserokopii protokołu przesłuchania podejrzanego J. P. z dnia 26.08.2010r. oraz wyciągu z protokołu przesłuchania podejrzanego H. J. z 1.07.2010r.; 17.06.2010r.; 9.09.2010r.; 28.10.2010r.; 8.04.2010r.; 09.04.2010r.; 20.04.2010r.; 12.07.2010r.; 14.09.2010r.;19.10.2010r.; Dokumenty te zostały uprzednio, postanowieniem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w B. z dnia [...] listopada 2010r. znak: [...] wyłączone z akt prowadzonego wobec skarżącego postępowania. W odpowiedzi na powyższy wniosek, Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w B. postanowieniem z dnia [...] listopada 2010r. nr [...] nie uwzględnił wniosku strony o wydanie kserokopii opisanych wyżej dokumentów. Uzasadniając stwierdził, iż z uwagi na fakt, że prokurator prowadzący postępowanie karne w ramach którego zgromadzono powyższe dokumenty, nie wyraził zgody na udostępnianie ich stronom postępowania, żądaniu strony sprzeciwiał się interes publiczny. W zażaleniu na powyższe postanowienie strona zarzuciła, iż odmowa przekazania jej kserokopii dokumentów pochodzących z akt postępowania karnego, włączonych do akt postępowania kontrolnego, stanowi naruszenie art. 129, art. 178 §1 i § 3, art. 179 §1 Ordynacji podatkowej oraz art. 51 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Po rozpoznaniu przedmiotowego zażalenia organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie, podkreślił iż z treści art. 179 §1 Ordynacji podatkowej, wynika ograniczenie zasady jawności akt sprawy, mające zastosowanie do dokumentów zawierających informacje niejawne, a także innych wyłączonych przez organ podatkowy z akt sprawy ze względu na interes publiczny. Skoro zatem przepis ustawy pozwala na odmowę wydania z akt sprawy kserokopii dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej czy też wyłączonych z akt sprawy z uwagi na interes publiczny – zaskarżone postanowienie nie narusza praw strony. Organ podkreślił, iż wnioskowane przez stronę dokumenty stanowią materiał śledztwa prowadzonego przez prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Warszawie, który, z uwagi na dobro śledztwa, nie wyraził zgody na udostępnienie wytworzonych w trakcie śledztwa materiałów - stronom postępowania kontrolnego. Sięgając do stanowiska wypracowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ odwoławczy uznał, iż w pojęciu interesu publicznego, o którym mowa w art. 179§1 Ordynacji Podatkowej, mieści się także dobro prowadzonego śledztwa. Potrzeba ochrony tego dobra może zatem stanowić uzasadnienie dla ograniczenia stronie postępowania podatkowego dostępu do niektórych dokumentów z akt sprawy podatkowej, o czym każdorazowo decyduje organ prowadzący postępowanie karne. Skoro zatem prowadzący postępowanie karne prokurator, nie wyraził zgody na udostępnienie przedmiotowych dokumentów, organ kontroli skarbowej, nie mógł wbrew temu stanowisku, udostępnić stronie wnioskowanych kopii dokumentów. Uznając za bezzasadny zarzut naruszenia art. 179 Ordynacji Podatkowej oraz art. 51 ust 3 Konstytucji RP, organ podkreślił, iż dostęp strony do dotyczących jej urzędowych dokumentów i zbiorów danych nie ma charakteru absolutnego, co wynika bezpośrednio z treści powołanych przepisów. Ograniczenie prawa strony może bowiem wynikać z ustawy, między innymi z uwagi na konieczność ochrony porządku publicznego lub bezpieczeństwa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie na powyższe postanowienie skarżący podniósł zarzuty tożsame z odwołaniem, zarzucając naruszenie art. 178, 179 § 1, art. 129, 123 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Skarżący podniósł, że głównymi zasadami postępowania podatkowego są: prawo do czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, podatnik może przeglądać akta swojej sprawy. Prawo do przeglądania akt sprawy jest uprawnieniem niezależnym od prawa do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Regulacja zawarta w art. 178 Ordynacji podatkowej jest bezpośrednim wyrazem dwóch zasad ogólnych postępowania podatkowego. Zasady względnej jawności postępowania - art. 129 Ordynacji podatkowej i zasady czynnego udziału strony w postępowaniu - art. 123 § 1 Ordynacji podatkowej, które stanowią gwarancje nieskrępowanego udziału strony w każdym postępowaniu podatkowym. Prawo dostępu do akt ma swoje uregulowania w art. 51 ust. 3 Konstytucji RP. Podniósł, iż odmowa dostępu do akt postępowania ma charakter nadzwyczajny i sam fakt prowadzenia wobec podatnika postępowania karnego nie może stanowić wystarczającej przesłanki do odmowy dostępu do dokumentów z uwagi na dobro publiczne jakim jest dobro postępowania karnego. W ocenie strony, wydane w sprawie postanowienie nie konkretyzuje i nie wyjaśnia pojęcia interesu publicznego oraz zbyt ogólnikowo odwołuje się do takich wartości jak dobro prowadzonego śledztwa. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej w R., wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następne: Z mocy art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej - pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonego aktu nie jest związany podniesionymi w treści skargi zarzutami ani wnioskami skarżącego ani określoną przez niego podstawą prawną. Z akt niniejszej sprawy wynika, że wobec skarżącego w przedmiotowej sprawie, prowadzone było postępowanie kontrolne, dla potrzeb którego uzyskano z Prokuratury Apelacyjnej w W., akta śledztwa zawierające między innymi protokoły przesłuchań w charakterze podejrzanych J.P. oraz H.J., odmowa wydania których, stała się przyczyną wniesienia rozpatrywanej skargi. Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia organ wskazał art. 179 Ordynacji podatkowej, wskazując iż interes publiczny wyrażający się w ochronie prowadzonego w sprawie postępowania karnego, przemawia za ograniczeniem stronie dostępu do wymienionych dokumentów. Unormowany w treści art. 178 ordynacji podatkowej, obowiązek organu umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy na każdym etapie postępowania oraz sporządzania z tych akt notatek, odpisów bądź kopii, któremu odpowiada odpowiednie uprawnienie stron postępowania, doznaje pewnych ograniczeń. Powyższe uprawnienia strony, zgodnie z art. 179 §1 Ordynacji podatkowej, mogą być ograniczone z uwagi na konieczność ochrony tajemnicy państwowej oraz konieczność ochrony interesu publicznego. W praktyce więc ograniczenie prawa do wglądu do akt sprawy oraz odmowa sporządzenia z nich kopii, notatek lub odpisów, powinny wiązać się z uprzednim wyłączeniem z akt sprawy zarówno dokumentów objętych ochroną tajemnicy państwowej, jak i dokumentów podlegających wyłączeniu z akt sprawy ze względu na interes publiczny. W tym zakresie organ orzeka w formie postanowienia. Wyłączone dokumenty są przechowywane odrębnie od akt sprawy, które nie są dostępne stronie (tak: P. Pietrasz, Komentarz do art. 179 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] R. Dowgier, L. Etel, C. Kosikowski, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2006). W niniejszej sprawie niewątpliwie z dniem 8 listopada 2010r. wyłączono z akt sprawy, dokumenty uzyskane w trakcie śledztwa prowadzonego przez prokuratora Prokuratury Apelacyjnej W., stwierdzając iż dobro prowadzonego śledztwa, przemawia za ograniczeniem jawności tychże dokumentów. Prowadzący postępowanie przygotowawcze prokurator nie wyraził bowiem zgody na ich udostępnienie stronie. Art. 129 Ordynacji podatkowej wymaga ujawnienia motywów rozstrzygnięcia kwestii procesowej na niekorzyść strony, ale obowiązek zachowania tajemnicy państwowej lub ochrona interesu publicznego nie pozwala na ujawnienie niektórych dokumentów. Z tego względu nasuwa się wniosek, że uzasadnienie prawne będzie służyło wyjaśnieniu treści postanowienia i przytoczeniu przepisów Ordynacji podatkowej, a uzasadnienie faktyczne ma tylko wskazać na istnienie obowiązku zachowania tajemnicy państwowej lub ochrony interesu publicznego poprzez ograniczenie stronie dostępu do dokumentów. Dokumenty których udostępnienia domaga się skarżący stanowią materiał śledztwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 5 stycznia 2010r. sygn. akt I SA/Bk 514/09 wyraził pogląd, że w pojęciu interesu publicznego mieści się także dobro prowadzonego śledztwa. Niewątpliwie ujawnianie przestępstw i skuteczne ściganie sprawców jest elementem bezpieczeństwa i porządku publicznego, leży bowiem w interesie całego społeczeństwa. Z uwagi na ochronę tego dobra strona może być ograniczona w postępowaniu podatkowym w dostępie do dokumentów. W rozpatrywanej sprawie nie można było zignorować stanowiska prokuratora, iż dobro prowadzonego śledztwa sprzeciwia się wydaniu stronie wyżej określonych dokumentów. Prawo dostępu każdego do dotyczących go urzędowych dokumentów i zbioru danych określa art. 51 ust. 3 Konstytucji RP, nie ma charakteru absolutnego. Ograniczenie tego prawa może wynikać z ustawy. Z uwagi na powyższe ponieważ organy nie naruszyły prawa materialnego jak i procesowego skarga podlegała oddaleniu w oparciu o art. 151 p.p.s.a.