VI SA/Wa 760/12
WyrokWSA w Warszawie2012-08-02
Skład orzekający: Małgorzata Grzelak, Zbigniew Rudnicki, Danuta Szydłowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości, utrzymująca w mocy uchwałę o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego, została wydana z naruszeniem przepisów prawa, w szczególności dotyczących oceny pracy egzaminacyjnej z prawa gospodarczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że Komisja Egzaminacyjna II stopnia prawidłowo wywiązała się ze swoich obowiązków, dokonując dogłębnej analizy materiału dowodowego i precyzyjnie wyjaśniając przyczyny dyskwalifikujące pracę skarżącej z czwartej części egzaminu. Argumentacja organu nie nosi znamion dowolności, a uchwały zapadły po wszechstronnym zbadaniu okoliczności sprawy, z uwzględnieniem przepisów prawa materialnego i proceduralnego.Stan faktyczny
Skarżąca A. C. wniosła skargę na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia, która utrzymała w mocy uchwałę o negatywnym wyniku z egzaminu radcowskiego z powodu oceny niedostatecznej z części dotyczącej prawa gospodarczego. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów dotyczących oceny prac egzaminacyjnych, błędne ustalenie nieważności umowy sprzedaży udziałów oraz naruszenie zasady równości wobec prawa. Komisja Egzaminacyjna II stopnia uznała, że skarżąca sporządziła nieważną umowę sprzedaży udziałów z powodu naruszenia art. 379 § 1 k.s.h. (niewłaściwa reprezentacja) oraz błędnie zastosowała warunek rozwiązujący zamiast zawieszającego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Zbigniew Rudnicki Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi A. C. na uchwałę Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od uchwał o wynikach egzaminu radcowskiego, który został przeprowadzony w dniach [...] czerwca 2011 r. z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego oddala skargę
Przedmiotem skargi wniesionej do tutejszego Sądu przez A. C. (skarżąca) jest uchwała Komisji Egzaminacyjnej II stopnia nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości do rozpoznania odwołań od wyników egzaminu radcowskiego przeprowadzonego w dniach [...]-[...] czerwca 2011 r. utrzymująca w mocy uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] o uzyskaniu przez skarżącą negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego.
Powyższa uchwała została wydana na podstawie art. 368 ust. 1, 9 i 12 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 10, poz. 65 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 kpa.
Odwołując się do treści art. 366 ust. 1 ustawy o radcach prawnych zgodnie z którym pozytywny wynik z egzaminu radcowskiego, otrzymuje zdający, który z każdej części egzaminu radcowskiego otrzymał ocenę pozytywną, Komisja wskazała, iż zdająca A. C. uzyskała wynik negatywny z egzaminu radcowskiego, gdyż otrzymała z czwartej części egzaminu (prawo gospodarcze) ocenę niedostateczną. W odwołaniu od uchwały Komisji Egzaminacyjnej Nr [...], wnosząc o jej uchylenie, skarżąca zarzuciła:
I. naruszenie art. 365 ust. 2 w związku z art. 364 ust. 1 i 7 ustawy o radcach prawnych, poprzez ustalenie negatywnego wyniku z egzaminu radcowskiego w zakresie zadania z prawa gospodarczego z naruszeniem zasad oceny prac egzaminacyjnych, a w szczególności działanie przez Komisję Egzaminacyjną Nr [...] z pominięciem obowiązujących przepisów prawa w zakresie norm i zasad oceniania prac, w tym poprzez:
1. przyjęcie za podstawę oceny negatywnej oceny cząstkowej sporządzonej przez r.pr. E. B. sporządzonej bez należytego uzasadnienia,
2. przyjęcie za podstawę negatywnej oceny ocen cząstkowych sformułowanych przez r.pr. E. B. i SSO A. G. w zakresie, w jakim negatywna ocena egzaminujących wynika z okoliczności błędnie przez nie uznanych za naruszenie wymogów formalnych, tj.:
- uznania, iż zbywca (spółka akcyjna) nie jest reprezentowana przez radę nadzorczą lub pełnomocnika powołanego uchwałą walnego zgromadzenia (Egzaminujący r.pr. E. B. oraz SSO A. G.),
- umowa nie jest zawarta pod warunkiem - tj. brak jest w umowie zapisów dotyczących konsekwencji nieuzyskania oświadczeń wspólników w przedmiocie rezygnacji z pierwszeństwa (Egzaminujący SSO A. G.),
- zgodę na sprzedaż udziałów wyraziła spółka z o.o., lecz nie wiadomo, czy był to zarząd spółki (Egzaminujący SSO A. G.),
oraz w zakresie poprawności sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, który zdający reprezentuje poprzez:
- błędne przyjęcie, iż umowa jest niekorzystna dla klienta, gdyż jest umową nieważną z uwagi na niewłaściwą reprezentację (Egzaminujący SSO A. G.),
II. art. 364 ust. 10 w związku z art. 365 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, poprzez pominięcie wskazanej gradacji ocen cząstkowych uzależnionych od wskazanych w ustawie obszarów oceny prac,
III. art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolita Polska, poprzez naruszenie zasady, że podmioty o tym samym statusie prawnym mogą na gruncie tych samych przepisów oczekiwać takich samych rozstrzygnięć o przyznaniu lub odmowie przyznania uprawnień, które z tych przepisów wynikają.
Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodów z dokumentów - prac egzaminacyjnych będących w dyspozycji Komisji wskazujących na przyjęcie, odmiennie niż w przypadku oceny odpowiedzi Zdającej z zakresu prawa gospodarczego, zasad oceniania sporządzanych umów skutkujących ocenami pozytywnymi, pomimo wskazania identycznych lub zbliżonych uchybień w ocenianej pracy.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] przy Ministrze Sprawiedliwości utrzymując w mocy zakwestionowaną uchwałę Komisji Egzaminacyjnej Nr [...] stwierdziła, że nie podziela argumentacji skarżącej.
W uzasadnieniu opisanej na wstępie uchwały z dnia [...] lipca 2011 r. wskazano, iż skarżąca chce wykazać, że zarząd działał na podstawie upoważnienia, o którym mowa w zał. Nr 3 do umowy, członkowie zarządu byli więc de facto pełnomocnikami zarządu. Organ nie podzielił argumentacji skarżącej w tym zakresie, poza uzasadnionym zarzutem zbyt lakonicznego uzasadnienia oceny jednego z egzaminów.
Odwołując się do treści art. 379 § 1 ksh, który stanowi: "W umowie między spółką a członkiem zarządu, jak również w sporze z nim spółkę reprezentuje rada nadzorcza albo pełnomocnik powołany uchwałą walnego zgromadzenia".
Komisja II stopnia stwierdziła, że skarżąca sporządziła de facto nieważną umowę sprzedaży udziałów, gdyż powołana uchwała nie dotyczyła powołania pełnomocnika, zgodnie z art. 379 § 1 k.s.h., ale innej kwestii. Zdaniem Komisji umowa nie może być konwalidowana, gdyż art. 103 Kodeksu cywilnego nie ma w tej sytuacji zastosowania. Bezwzględna nieważność umowy zawartej przez spółkę z członkiem jej zarządu nie może być sanowana w trybie art. 103 k.c. w zw. z art. 2 k.s.h., przez późniejsze powołanie przez walne zgromadzenie pełnomocnika do zawarcia tej umowy w imieniu spółki.
Komisja zaakcentowała również, że w doktrynie są podnoszone poważne wątpliwości co do możliwości powołania przez walne zgromadzenie jako pełnomocnika do zawarcia umowy z członkiem zarządu innego członka zarządu, gdyż byłoby to de facto obejście przepisu art. 379 § 1 k.s.h. Jednakże, uznając nawet takie rozwiązanie za dopuszczalne, z pracy egzaminacyjnej nie wynika, że skarżąca zastosowała wymienioną konstrukcję. W komparycji umowy powołano dwóch członków zarządu, uprawnionych do łącznej reprezentacji spółki zgodnie z aktualnym odpisem z KRS. Należy także zauważyć, że w przypadku zastosowania konstrukcji przewidzianej w art. 379 § 1 k.s.h. wystarczająca byłaby reprezentacja jednego pełnomocnika, nawet gdyby był nim członek zarządu spółki. Skarżąca nie zaznaczyła faktu udzielenia pełnomocnictwa w żadnej inny sposób, a powoływanie się na zał. Nr 3 do umowy jest w tej kwestii bezprzedmiotowe, gdyż z treści załącznika w żaden sposób nie wynika, że chodzi o ustanowienie pełnomocnika, załącznik nr 3 dotyczy "odpowiedniej zgody na dokonanie niniejszej umowy".
Komisja II stopnia nie podzieliła również poglądu skarżącej, że zdająca prawidłowo zastosowała przepis art. 182 k.s.h., gdyż skarżąca w umowie stwierdza, że spółka "T." Sp. z o.o. wyraziła zgodę pisemnie, jednakże nie wskazuje jaki organ wyraził zgodę na sprzedaż udziałów. Stosownie do art. 182 § 2 k.s.h. jeżeli zbycie udziałów jest uzależnione od zgody spółki, stosuje się przepisy § 3-5, chyba, że umowa stanowi inaczej. Stosownie natomiast do art. 182 § 3 k.s.h. zgody udziela zarząd w formie pisemnej, co należało zaznaczyć jako prawidłowe rozwiązanie zadania egzaminacyjnego.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących opinii egzaminatora o nieprawidłowym zastosowaniu warunku w umowie, Komisja II stopnia stwierdziła, że podstawowym podziałem warunków jest podział na warunki zawieszające i rozwiązujące. Warunek zawieszający uzależnia powstanie skutków czynności prawnej od nastąpienia określonego zdarzenia, a więc odracza je w czasie. Dopiero z chwilą ziszczenia się warunku zobowiązanie staje się skuteczne. Warunek rozwiązujący natomiast uzależnia ustanie skutków czynności prawnej od nastąpienia określonego zdarzenia (ziszczenia się warunku).
Z analizy zadania egzaminacyjnego wynikało, w oparciu o prawo pierwszeństwa przysługujące dotychczasowym wspólnikom, że należało sporządzić warunkową umowę sprzedaży udziałów stosując warunek zawieszający. Wynika to z faktu, że prawo pierwszeństwa, w braku odmiennych regulacji w umowie spółki, stanowi prawo pierwokupu (art. 596 i następne k.c. - w myśl ar. 555 k.c. przepisy o sprzedaży stosuje się odpowiednio do sprzedaży praw. Powołany przepis uzasadnia również odpowiednie stosowanie przepisów o prawie pierwokupu do sprzedaży praw udziałowych w spółkach kapitałowych), a z analizy art. 597 § 1 k.c. wynika, że przedmiot sprzedaży objęty prawem pierwokupu może zostać sprzedany osobie trzeciej tylko warunkowo, tj. pod warunkiem zawieszającym, że uprawniony do pierwokupu nie wykona swego prawa. Analiza umowy skarżącej wyraźnie wskazuje, że skarżąca zastosowała w przedmiotowej umowie warunek rozwiązujący co jest nieprawidłowe z punktu widzenia przedstawionej argumentacji.
Jednocześnie Komisja podzieliła zdanie egzaminatorów, że pozostałe zagadnienia, będące przedmiotem zadania egzaminacyjnego, są ujęte w umowie prawidłowo.
Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] wskazała także, że rozpoznając sprawę jako organ odwoławczy, w jej całokształcie i ponownie, także w odniesieniu do ocen cząstkowych nieobjętych zakresem zaskarżenia, dokonała w tym zakresie weryfikacji opinii egzaminatorów. Oceny wyrażone w tych opiniach Komisja Egzaminacyjna II stopnia Nr [...] podzieliła w całości, nie dostrzegając w nich istotnych uchybień, które powodowałyby konieczność podwyższenia ocen cząstkowych.
W skardze, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na w/w uchwałę Komisji II stopnia A. C. podniosła zarzut naruszenia:
I. naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez:
a) brak wszechstronnego i prawidłowego ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia wyrażające się w:
- niepełnej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego oraz wybiórczej analizie postanowień zawartych w pracy egzaminacyjnej skarżącej, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że skarżąca sporządziła nieważną umowę sprzedaży udziałów,
- nie przeprowadzenia postępowania dowodowego (w szczególności dowodów z dokumentów, o które wnioskowała skarżąca) i rozstrzygnięcie sprawy z pominięciem części materiału dowodowego,
- braku odniesienia się do przytoczonych w odwołaniu licznych orzeczeń uznających możliwość zawarcia umowy przez członka zarządu z innymi członkami zarządu, z których wynikało, że przyjęte przez skarżącą rozwiązanie kazusu z prawa gospodarczego było prawidłowe.
- nie rozpatrzeniu przez organ odwoławczy sprawy z uwzględnieniem wszystkich kryteriów określonych w przepisach prawa do oceny pracy egzaminacyjnej, tj. nie wzięcie pod uwagę poprawności zaproponowanego przez skarżąca sposobu skonstruowania postanowień umowy z uwzględnieniem interesów reprezentowanej strony,
- błędnym ustaleniu, iż polecenie egzaminacyjne dopuszczało jedno rozwiązanie polegające na sporządzeniu warunkowej umowy sprzedaży stosując wyłącznie warunek zawieszający,
- błędnym przyjęciu, że jedynym prawidłowym rozwiązaniem zadania w zakresie zastosowania art. 182 k.s.h. była wyłącznie zgoda zarządu w formie pisemnej,
b) w konsekwencji uznanie, na podstawie błędnych i niepełnych ustaleń stanu faktycznego oraz na podstawie błędnie zakwalifikowania charakteru uchybień umowy przygotowanej przez skarżącą, że błędy popełnione przez skarżącą uzasadniają ocenę niedostateczną z części czwartej egzaminu.
2) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 września 2009 r. w sprawie komisji egzaminacyjnej II stopnia przy Ministrze Sprawiedliwości do spraw odwołań od wyników egzaminu radcowskiego poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego rozstrzygnięcia i brak odniesienia się, wbrew zasadom, do wszystkich zarzutów podniesionych przez skarżącą w odwołaniu, w szczególności do zarzutu pominięcia kwestii gradacji ocen oraz naruszenia zasady określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji,
3) art. 8 i 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez:
a) wskazanie w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały nie poddających się weryfikacji i ocenie prawnej kryteriów podjęcia decyzji, tj. oparcie rozstrzygnięcia w własne przekonanie co do prawidłowego sposobu pisania umowy oraz dowolne (wybiórcze) stosowanie się do wytycznych zawartych w ustawie o radcach prawnych,
b) brak wyjaśnienia, czy i w jakim zakresie egzaminatorzy oceniający pracę stosowali podczas dokonywania oceny umowy tzw. opis istotnych zagadnień,
c) zaniechanie dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, brak konkretnego ustosunkowania się do żądań i twierdzeń zawartych w odwołaniu,
d) nie wyjaśnienie w sposób pełny i przekonywujący zasadności przesłanek rozstrzygnięcia,
e) kategoryczne przyjęcie, że należało sporządzić warunkową umowę sprzedaży udziałów z zastosowaniem wyłącznie warunku zawieszającego, w sytuacji gdy z żadnego będącego podstawą oceny prac egzaminacyjnych aktu normatywnego taki obowiązek nie wynika,
i) przyjęcie, że jedynym prawidłowym rozwiązaniem zadania w zakresie zastosowania art. 182 k.s.h. była zgoda zarządu w formie pisemnej, w sytuacji gdy prace zawierające zgodę wyrażoną w umowie spółki były uznawane za prawidłowe,
g) niewskazanie wagi rzekomo popełnionych przez skarżącą uchybień w stosunku do prawidłowo zastosowanych rozwiązań pracy egzaminacyjnej,
h) sporządzenie wadliwego i niespójnego uzasadnienia zaskarżonej uchwały w oparciu o błędne ustalenia faktyczne,
skutkujące przekroczeniem granic uznania administracyjnego oraz naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa,
4) art. 8 k.p.a. w zw. z art. 32 Konstytucji RP poprzez uznanie, na podstawie błędnych ustaleń faktycznych oraz na podstawie błędnego zakwalifikowania charakteru uchybień opracowanej przez skarżącą umowy, że waga i ciężar tych błędów uzasadniają ocenę niedostateczną w sytuacji, gdy prace innych zdających, zawierające tożsame klauzule i postanowienia w pracy z prawa gospodarczego, otrzymały ocenę pozytywną,
II. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 36[1] ust. 2 w zw. z art. 36[6] ust. 1 ustawy o radcach prawnych poprzez błędne ich zastosowanie i uznanie, że praca egzaminacyjna skarżącej z prawa administracyjnego nie spełnia wymogów przewidzianych w art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych, a w konsekwencji ustalenie negatywnego wyniku egzaminu.
III. W konsekwencji powyższego skarżąca podniosła zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 36[5] ust. 2 ustawy o radcach prawnych poprzez utrzymanie w mocy wadliwej uchwały Komisji Egzaminacyjnej w sytuacji, gdy praca egzaminacyjna skarżącej z prawa gospodarczego kwalifikowała się do przyznania oceny pozytywnej.
Mając powyższe na względzie A. C. wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżąca wniosła ponadto o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi prac innych zdających oraz uchwał będących w posiadaniu Komisji II stopnia nr [...] w W.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga A. C. nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych oceny rozwiązań każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji oraz poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, który zgodnie z zadaniem reprezentuje.
Ostateczna ocena z pracy pisemnej danego zadania z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego, z wyjątkiem o jakim mowa w ust. 5 przepisu art. 36(5) ustawy o radcach prawnych, nie mającym zastosowania w niniejszej sprawie, wynika z obliczeń arytmetycznych. Stanowi ona średnią ocen cząstkowych przyznanych przez każdego z egzaminatorów, przy czym:
1) oceny pozytywne to:
a) celująca - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 5,51 do 6,00,
b) bardzo dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 4,51 do 5,50,
c) dobra - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,51 do 4,50,
d) dostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi od 3,00 do 3,50;
2) ocena negatywna - niedostateczna - jeżeli średnia arytmetyczna wystawionych ocen wynosi poniżej 3,00 (v. art. 36 (5) ust. 4 powołanej ustawy).
Uznając zarzuty skargi za nieuzasadnione w pierwszej kolejności podkreślenia wymaga że werdykt egzaminatora w przedmiocie wystawienia oceny cząstkowej korzysta z "luzu decyzyjnego", na co wskazuje przepis art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych w myśl którego, oceny rozwiązania każdego z zadań z części drugiej do piątej egzaminu radcowskiego dokonują niezależnie od siebie dwaj egzaminatorzy z dziedzin prawa, których dotyczy praca pisemna, jeden spośród wskazanych przez Ministra Sprawiedliwości, drugi spośród wskazanych przez Krajową Radę Radców Prawnych, biorąc pod uwagę w szczególności zachowanie wymogów formalnych, właściwość zastosowanych przepisów prawa i umiejętność ich interpretacji, poprawność zaproponowanego przez zdającego sposobu rozstrzygnięcia problemu z uwzględnieniem interesu strony, którą zgodnie z zadaniem reprezentuje.
Każdy z egzaminatorów sprawdzających pracę pisemną wystawia ocenę cząstkową, sporządza pisemne uzasadnienie wystawionej oceny cząstkowej i przekazuje je niezwłocznie przewodniczącemu komisji egzaminacyjnej, który załącza wszystkie uzasadnienia ocen cząstkowych dotyczące prac zdającego do protokołu z przebiegu egzaminu radcowskiego (v. art. 36 (5) ust. 3 ustawy o radcach prawnych).
Zdaniem Sądu, upoważnienie udzielone przez ustawodawcę egzaminatorowi w zakresie wystawienia oceny cząstkowej w oparciu o pewnego rodzaju "luz decyzyjny" nakłada na Komisję Egzaminacyjną obowiązek szczególnego rozważenia argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu do tej oceny.
Według Sądu, w rozpatrywanej sprawie Komisja Egzaminacyjna wywiązała się ze swoich obowiązków prawidłowo. Dokonała dogłębnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego a przyczyny, które dyskwalifikują pracę skarżącej z czwartej części egzaminu zostały w zaskarżonej uchwale precyzyjnie i szeroko wyjaśnione.
Na gruncie rozpatrywanego casusu egzaminacyjnego osoba przystępująca do egzaminu radcowskiego powinna w zakresie jego czwartej części tj. zadania z dziedziny prawa gospodarczego, wykazać się znajomością prawa z zakresu: Kodeksu spółek handlowych: zasad reprezentacji spółki akcyjnej przy czynności z członkiem zarządu (art. 379 § 1 k.s.h.), zasad zbywania udziałów w spółce z o.o. -wymóg zgody (art. 182 k.s.h.) przy uwzględnieniu pierwszeństwa w nabyciu udziałów, Kodeksu cywilnego: o umowie sprzedaży (art. 535 k.c. i nast.), ustanowieniu zastawu (art. 306 k.c. i nast.); Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: (art. 41 § 1 k.r. i o.) zgody małżonka na zaciągnięcie zobowiązania, niezbędnej dla zaspokojenia się wierzyciela z majątku wspólnego.
Podstawowym (ale nie jedynym) zarzutem jaki postawiono pracy skarżącej było sporządzenie de facto nieważnej umowy sprzedaży udziałów ze względu na naruszenie art. 379 § 1 k.s.h. (niewłaściwa reprezentacja po stronie sprzedającego).
Skarżąca kwestionując stanowisko organu w powyższym zakresie polemizuje z Komisją II stopnia stwierdzając, że sformułowanie w załączniku nr 3 a mianowicie "odpowiednia zgoda na dokonanie niniejszej umowy" świadczy o tym, że postanowienia § 1 umowy miały na celu zapewnienie umowie ważności.
Jednakże strona pomija, że w przedmiotowej umowie spółkę C. reprezentuje zarząd (dwóch członków zarządu uprawnionych do łącznej reprezentacji spółki zgodnie z KRS). Z pracy egzaminacyjnej nie wynika także, że skarżąca zastosowała w niej inną (budzącą wątpliwości lecz dopuszczalną) konstrukcję powołania przez walne zgromadzenie jako pełnomocnika do zawarcia umowy z członkiem zarządu innego członka zarządu.
Jak wynika z uzasadnienia uchwały, Komisja wytknęła spornej pracy również inne błędy, których wagę i znaczenie dla ostatecznego rozstrzygnięcia omówiła drobiazgowo. Przedstawiona w tym zakresie argumentacja, zdaniem sądu, nie nosi znamion dowolności.
Zdaniem Sądu, Komisja II stopnia w ramach swoich uprawnień do kontroli wyłącznie tej części egzaminu, która jest kwestionowana w odwołaniu od uchwały organu pierwszej instancji może wskazywać zarówno mankamenty spornej tj. objętej odwołaniem pracy egzaminacyjnej, których nie dostrzegła Komisja I stopnia, jak i niedostrzeżone przez organ I instancji zalety tejże pracy. W przeciwnym razie iluzoryczną byłaby kontrola organu odwoławczego, który w ramach posiadanych kompetencji na uprawnienie do wydania uchwały o charakterze merytoryczno-reformatoryjnym.
W ocenie Sądu, Komisja II stopnia odniosła się do wszystkich istotnych z punktu podjętego rozstrzygnięcia zarzutów zawartych w odwołaniu od uchwały Komisji Nr [...].
Zdaniem Sądu, analiza uzasadnienia ocen cząstkowych a następnie zaskarżonej uchwały prowadzi do wniosku, że dokonując oceny pracy skarżącej kierowano się wskazówkami zawartymi w art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych, indywidualizując je w ramach tejże pracy egzaminacyjnej, a nie opisem istotnych zagadnień, który to dokument nie ma waloru normatywnego.
Niewątpliwie uchybieniem organu odwoławczego było analizowanie prawidłowości wystawionych ocen cząstkowych (pozytywnych) nieobjętych zakresem zaskarżenia (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 2011 r. Sygn. akt II GSK 392/11).
Jednakże uchybienie to nie miało żadnego wpływu na wynik sprawy, dlatego w świetle przesłanek z art. 145 ppsa stwierdzenie tej wadliwości nie mogło prowadzić do uwzględnienia skargi.
Nie zasługuje również na uwzględnienie podniesiony przez stronę zarzut naruszenia art. 32 ust. 1 Konstytucji RP.
Skarżąca upatruje naruszenia powyższego przepisu w rozbieżnym i nierównym stosowaniu kryteriów ocen wobec zdających. W tym zakresie należy stwierdzić, że każda sprawa dotycząca ustalenia wyniku egzaminu radcowskiego rozstrzygana uchwałami komisji egzaminacyjnych jest sprawą indywidualną w rozumieniu art. 1 ust. 1 K.p.a. Indywidualizm takiej sprawy powoduje, że nigdy nie jest ona rozpatrywana porównawczo, ponieważ uchwały komisji egzaminacyjnych konkretyzują normy prawa materialnego (ustawy o radcach prawnych) wyłącznie w odniesieniu do indywidualnie oznaczonego zdającego i w jego wyłącznie sprawie. Organy administracyjne, a następnie sąd administracyjny badając całokształt zgromadzonego w indywidualnej sprawie materiału dowodowego, nie mogą wykraczać poza granice tej sprawy. W związku z tym bezzasadny był wniosek skarżącej o przeprowadzenie dowodów z innych prac egzaminacyjnych, albowiem badanie prac innych zdających, jak również uzasadnień ocen innych zdających, stanowiłoby wyjście poza granice sprawy (v. wniosek dowodowy zawarty w skardze do sądu).
Odnosząc się z kolei do zarzutu pominięcia kwestii gradacji ocen należy wskazać, że nie jest stopniowalna skala błędów obejmujących kryteria określone w art. 36(5) ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Tylko spełnienie wszystkich ustawowych kryteriów zaproponowanego rozwiązania uprawnia oceniających do "przejścia" do skali ocen pozytywnych (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 grudnia 2011 r. sygn. akt II GSK 695/11).
Reasumując: zdaniem Sądu w niniejszej sprawie organy nie naruszyły wskazanych wyżej przepisów Ustawy o radcach prawnych. Wydane uchwały zapadły po wszechstronnym i wnikliwym zbadaniu wszystkich okoliczności sprawy. Również uzasadnienia uchwał są zgodne z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. bowiem organ wyczerpująco ustosunkował się do wszystkich zarzutów strony, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko i opierając je na konkretnych przepisach prawa.
W ocenie Sądu w niniejszej sprawie zostały zatem ustalone wszelkie okoliczności istotne z punktu widzenia przepisów prawa materialnego. W uzasadnieniu uchwały organy podały przesłanki podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja odnosi się do istotnych w sprawie okoliczności faktycznych i prawnych.
Ponadto oceniając zaskarżone uchwały Sąd nie stwierdził żadnych innych uchybień, których istnienie powinien uwzględnić z urzędu.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło