III SA/Kr 1413/11

WyrokWSA w Krakowie2012-08-07

Skład orzekający: Bożenna Blitek, Janusz Kasprzycki, Maria Zawadzka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy praca salowej na oddziale psychiatrycznym, polegająca na bezpośrednim kontakcie z pacjentami, może być uznana za pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, kwalifikującą do umieszczenia pracownika w odpowiedniej ewidencji?
Ratio decidendi
Praca salowej na oddziale psychiatrycznym, ze względu na bezpośredni kontakt z pacjentami, wymóg szczególnej odpowiedzialności i sprawności psychofizycznej, a także potencjalne ryzyko związane z agresją pacjentów, spełnia przesłanki do uznania jej za pracę o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Pojęcie "personelu medycznego" użyte w ustawie jest szersze niż "zawód medyczny" i obejmuje również pracowników, których praca pozostaje w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, nawet jeśli nie wykonują oni bezpośrednio czynności leczniczych.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skarg Wojewódzkiego Szpitala na decyzje Okręgowego Inspektora Pracy, które utrzymywały w mocy decyzje nakazujące umieszczenie ośmiu salowych w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Szpital kwestionował, czy praca salowej na oddziale psychiatrycznym może być uznana za pracę o szczególnym charakterze, argumentując, że nie wykonują one działań leczniczych, a jedynie czynności pomocnicze. Organy inspekcji pracy, po ponownym rozpoznaniu sprawy zgodnie z wytycznymi sądu, uznały, że praca salowych na oddziale psychiatrycznym spełnia kryteria pracy o szczególnym charakterze.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargi.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożenna Blitek Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Maria Zawadzka Protokolant Sylwia Piwowarska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2011 r. sprawy ze skarg Wojewódzkiego Szpitala [...] na decyzje Okręgowego Inspektora Pracy z dnia 23 września 2011 r. nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] w przedmiocie nakazu umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze skargi oddala Na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), Sąd postanowił połączyć niniejszą sprawę ze sprawami o sygn. akt III SA/Kr 1414/11, III SA/Kr 1415/11, III SA/Kr 1416/11, III SA/Kr 1417/11, III SA/Kr 1418/11, III SA/Kr 1419/11, III SA/Kr 1420/11 – do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygn. akt III SA/Kr 1413/11. Zaskarżonymi decyzjami z dnia 23 września 2011 r., znak: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], Okręgowy Inspektor Pracy na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) i art. 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.) – utrzymał w mocy decyzje Inspektora Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy – Oddział w A z dnia [...] 2011 r. znak: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], nakazujące umieszczanie: M. C., M. W., B. T., A. P., M. M., J. C., I. K., G. B. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach pomostowych). Powyższe decyzje zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Pismami z dnia: 15 marca 2010 r., 15 marca 2010 r., 15 marca 2010 r., 15 marca 2010 r., 5 marca 2010 r., 27 lutego 2010 r., 16 marca 2010 r., 10 marca 2010 r., M. C., M. W., B. T., A. P., M. M., J. C., I. K., G. B. złożyły w Państwowej Inspekcji Pracy, Okręgowy Inspektorat Pracy, skargę na nieumieszczenie ich przez pracodawcę, tj. Wojewódzki Szpital [...] - w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze. W skardze tej wniesiono o nakazanie pracodawcy umieszczenia w powyższym wykazie stanowiska salowej, wyjaśniając, że w skład obowiązków służbowych wchodzi między innymi czuwanie nad bezpieczeństwem chorych oraz wykonywanie poleceń przełożonych w zakresie obsługi chorych (przez cały czas przebywa z pacjentami psychiatrycznymi, z którymi kontakt wymaga maksymalnego skupienia oraz wysiłku psychofizycznego). W następstwie powyższego Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy – Oddział w A przeprowadził postępowania zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] 2010 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], o umorzeniu postępowań administracyjnych na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Powyższe decyzje zostały utrzymane w mocy przez Okręgowego Inspektora Pracy decyzjami z dnia [...] 2010 r. Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...], Nr [...]. W wyniku skarg złożonych przez M. C., M. W., B. T., A. P., M. M., J. C., I. K., G. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wyrokami z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt III SA/Kr 1074/10, III SA/Kr 1073/10, III SA/Kr 1072/10, III SA/Kr 1069/10, III SA/Kr 1066/10, III SA/Kr 1065/10, III SA/Kr 1064/10, III SA/Kr 1063/10, sąd uchylił powyższe decyzje. W uzasadnieniu wyroków wskazano na brak podstaw do wydania decyzji umarzającej postępowanie. Sąd stwierdził, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy administracji publicznej powinny wydać decyzje administracyjne rozstrzygające, co do istoty spraw umieszczenia skarżących w tej ewidencji, dokonując zgodnej z prawem materialnym merytorycznej oceny przesłanek decydujących o możliwości zakwalifikowania danego stanowiska jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Rozpoznając sprawy ponownie organ przeprowadził w dniach 12,14 lipca 2011 roku ponowną kontrolę w Wojewódzkim Szpitalu [...], dokonując dodatkowych ustaleń m.in. w zakresie faktycznych czynności wykonywanych przez: starszą salową M. C., starszą salową M. W., starszą salową B. T., starszą salową A. P., starszą salową M. M., starszą salową J. C., starszą salową I. K., starszą salową G. B., zatrudnione w oddziale III psychiatrycznym. W wyniku tej kontroli ustalono m.in., że wszystkie mają bezpośredni kontakt z pacjentem. Ich obowiązki obejmują m.in.: czuwanie nad bezpieczeństwem chorych, pomoc w zabezpieczaniu pacjentów, udzielanie pomocy chorym przy zaspakajaniu potrzeb fizjologicznych, pomoc przy kąpieli, posiłkach, itp. Zgodnie z oświadczeniem z dnia 14 lipca 2011 r. Przełożonej Pielęgniarek - cyt. "salowe i sanitariusze w Wojewódzkim Szpitalu [...] są członkiem zespołu terapeutycznego i biorą również udział przy udzielaniu świadczeń medycznych". Organ podkreślił, że pracodawca poinformował pracownice o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, określając to ryzyko na poziomie małym - dopuszczalnym (narażenie na czynniki szkodliwe - biologiczne, chemiczne, fizyczne oraz zagrożenia urazu ze strony pacjenta i inne). Zdaniem organu z powyższego wynika, że czynności salowej na oddziale psychiatrycznym nie ograniczają się tylko do czynności pomocniczych, lecz obejmują przede wszystkim czynności pielęgnacyjne - opiekuńcze. Bezsprzecznym jest fakt, że wszystkie salowe wykonują prace w bezpośrednim kontakcie z pacjentem. W ocenie inspektora pracy - nie ulega wątpliwości, że praca salowej na oddziale psychiatrycznym wymaga szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na wskutek pogorszenia się sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się (o czym stanowi art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Biorąc pod uwagę powyższe, a zarazem podzielając stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt. II SA/Rz 1114/10, organ stwierdził, że pojęcie "personel medyczny" użyte w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych nie może być wykładane przez definicję "zawodu medycznego", gdyż personel medyczny" jest pojęciem szerszym (każda osoba wykonująca zawód medyczny może wchodzić w skład personelu medycznego ale nie odwrotnie). Wobec tego o tym, czy konkretne stanowisko pracy przynależy do "personelu medycznego" musi decydować stan faktyczny (wykonywane przez pracownika na stanowisku pracy czynności), oceniany pod kątem przesłanek z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Wobec powyższego salowa świadcząca pracę w oddziale psychiatrycznym winna być zaliczona do wykonujących pracę o szczególnym charakterze. Na marginesie organ zaznaczył, że personel domów pomocy społecznej dla przewlekle chorych psychicznie, niepełnosprawnych (w których przebywają osoby w lżejszych stanach) - np. opiekunki sprawujące opiekę nad mieszkańcami, ma prawo do zamieszczenia ich w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze - bez wymogu statusu personelu medycznego. Tym bardziej powinni mieć takie prawo salowe sprawujące opiekę nad osobami będącymi w cięższych stanach, agresywnymi, niebezpiecznymi dla otoczenia (w tym oddziały zamknięte). Wobec tego organ I instancji decyzjami z [...] 2011 r., znak: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], orzekł o umieszczeniu salowych: M. C., M. W., B. T., A. P., M. M., J. C., I. K., G. B. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W odwołaniach od tych decyzji Wojewódzki Szpital [...] zarzucił organowi I instancji naruszenie art. 41 ust. 4 pkt 2 oraz art. 3 ust. 3 i pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych poprzez przyjęcie, wskutek błędnej wykładni, że pracownik zatrudniony na stanowisku salowej, wykonuje pracę w szczególnych warunkach i charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 ustawy. Zdaniem strony odwołującej salowa mimo tego, że pracuje w styczności z pacjentami, nie wykonuje działań leczniczych, a świadczy jedynie czynności pomocnicze. Powołując się na powyższe zarzuty strona odwołująca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania. Okręgowy Inspektor Pracy nie uwzględnił odwołań, podzielił pogląd organu I instancji i utrzymał w mocy decyzje pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniach decyzji podniósł, że prace na stanowisku starszej salowej wymagają szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej i spełniają definicję prac o szczególnym charakterze z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Odnosząc się do zakwestionowanego w odwołaniu rozumienia przez organ I instancji terminu "personel medyczny" organ odwoławczy przychylił się do interpretacji tego zwrotu zaprezentowanej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 1 lutego 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 1114/10 uznając, że pojęcia "personelu medycznego" zawartego w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych nie można utożsamiać z definicją "zawodu medycznego" o której mowa w art. 18d ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (tekst jednolity, Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89, z późn. zm.; zmienionej ustawą z 22 października 2010 r. o zmianie ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, Dz. U. z 2010 r. Nr 230, poz. 1507). Gdyby bowiem ustawodawca chciał zrównać znaczeniowo to pojęcie z zawodem medycznym, nie wprowadzał by nowego terminu, a posłużył by się już istniejącym i zdefiniowanym w ustawie. Odnosząc się z kolei do zarzutu braku udział pracowników na stanowiskach salowych w udzielaniu świadczeń medycznych organ odwoławczy wskazał, iż w trakcie kontroli ustalono na podstawie oświadczenia Przełożonej Pielęgniarek (a więc osoby zorientowanej w warunkach udzielania świadczeń medycznych), że salowe faktycznie wchodzą w skład zespołów terapeutycznych. Potwierdza to także fakt odbycia przez wskazane salowe szkolenia z pomocy doraźnej i uzyskania tytułu ratownika przedmedycznego. W oparciu o powyższe organ uznał, że spełnione zostały przesłanki do uznania, że: M. C., M. W., B. T., A. P., M. M., J. C., I. K., G. B. wykonują pracę o szczególnym charakterze. W skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Wojewódzki Szpital [...] zarzucił organom orzekającym naruszenie art. 41 ust. 4 pkt. 2 oraz art. 3 ust. 3 i pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych poprzez przyjęcie, wskutek błędnej wykładni, że pracownik zatrudniony na stanowisku salowej, wykonuje pracę w szczególnych warunkach i charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 ustawy o emeryturach pomostowych. W skardze podniesiono, że w świetle regulacji ustawy emeryturach pomostowych, pojęcie pracy o szczególnym charakterze, konstruowane jest w oparciu o definicję zawartą w art. 3, oraz wykaz nr 2 do tej ustawy. O ile nie budzi wątpliwości fakt, że praca salowej wykonywana jest w warunkach określonych w art. 3, to nie sposób przyjmować, że salowa, jest personelem medycznym, wykonującym pracę na oddziałach psychiatrycznych. Strona skarżąca zwróciła uwagę, że ustawa o emeryturach pomostowych nie zawiera legalnej definicji pojęcia personel medyczny. Nie sposób tej definicji szukać w innych aktach prawnych. W celu określenia desygnatu tej nazwy, należy sięgnąć do reguł znaczeniowych języka potocznego, zgodnie z którymi, za osobę będącą personelem medycznym uważa się pracownika, udzielającego świadczeń medycznych, to jest wykonującego szeroko pojęte działania lecznicze, przy odpowiednim przygotowaniu zawodowym. Salowa mimo tego, że pracuje w styczności z pacjentami, nie wykonuje działań leczniczych, a świadczy jedynie czynności pomocnicze, uzupełniające wobec tych działań, polegające na zapewnieniu porządku i czystości, pomocy przy kąpieli, posiłkach i inne podobne. Spełnianie tych czynności, nie pozwala jednak przyjąć, że personel, który je wykonuje, jest personelem medycznym. Salowe bowiem nie dysponują, żadnym specjalnym wykształceniem medycznym, które jest wymagane dla wykonywania pracy na zajmowanym przez nie stanowisku. Żaden pracownik, nie staje się personelem medycznym tylko dlatego, że spełnia świadczenia, w zakresie opieki na chorym zlecone przez personel medyczny, jeżeli nie posiada specjalnego formalnego przygotowania zawodowego. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenie postępowania. W odpowiedzi na skargi Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ podkreślił, że w związku z brakiem legalnej definicji pojęcia personelu medycznego, nie można stawiać tezy, że osoba wchodząca w jego skład musi posiadać formalne przygotowanie zawodowe. Ponadto organ zwrócił uwagę, że strona skarżąca nie odniosła się jednak w żaden sposób co do tego, że salowe świadczące pracę u skarżącego wchodzą w skład zespołu terapeutycznego, oraz że ukończyły kurs ratownika przedmedycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga, więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skargi nie zasługują na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą orzekania przez organy w niniejszej sprawie stanowił m. in. art. 41 ust. ust. 4 pkt 2 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm., zwanej dalej ustawą o emeryturach pomostowych), w świetle którego pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2007 r. Nr 89, poz. 589 z późn. zm.) przyznają natomiast państwowej inspekcji pracy kompetencję do kontroli prowadzonej przez pracodawcę ewidencji, jak i do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykreślenia go z takiej ewidencji, dokonania skorygowania wpisu w tej ewidencji. Nie ulega więc wątpliwości, że istnieje prawny obowiązek weryfikacji prawidłowości prowadzenia przez pracodawców takiej ewidencji na wniosek uprawnionego podmiotu. Wniesienie skargi przez pracownika na nieumieszczenie go w ewidencji powoduje bowiem wszczęcie sprawy administracyjnej, która winna zakończyć się odpowiednią merytoryczną decyzją, co w ponownym rozpoznaniu tej sprawy nastąpiło, zgodnie ze wskazaniami i oceną prawną, która wiąże sąd i organy w myśl art. 153 p.p.s.a., wyrażonymi w uprzednio zapadłych wyrokach. W ocenie Sądu kontrolowane decyzje odpowiadają prawu, a zaprezentowane w nich stanowiska uznać należało za trafne. Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, wprowadziła z dniem 1 stycznia 2009 r. reformę systemu ubezpieczeń społecznych. Przepisy tej ustawy definiują m. in. pracę w szczególnych warunkach i pracę o szczególnym charakterze. Zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych prace o szczególnych charakterze, to takie prace, które wymagają szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia się sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela więc stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, zaprezentowane w wyroku z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 653/11; LEX nr 1102241, że ustawodawca zadecydował o określeniu prac w szczególnych warunkach i o szczególnym charakterze. Zgodzić się należy z tezą, że katalog prac "w szczególnych warunkach", jak i "o szczególnym charakterze", jest katalogiem zamkniętym. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem oceny organów inspekcji pracy, była praca o szczególnym charakterze, wymieniona w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych w brzmieniu: "prace personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego"(tekst jednolity, Dz. U. z 2011 r. Nr 231, poz. 1375 z późn. zm.). W ocenie Sądu zasadne jest stanowisko organów orzekających, że pracownice wykonujące prace salowej w Wojewódzkim Szpitalu [...], należy zaliczyć do personelu medycznego, o którym mowa we wskazanym pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Nie są trafne argumenty strony skarżącej, że "personel medyczny" należy utożsamiać jedynie z definicją "zawodu medycznego"., zawartą w ustawie z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (art. 2 pkt 2 tej ustawy, Dz. U. z 2011 r. Nr 112, poz. 654 z późn. zm.). Osoba wykonująca zawód medyczny to osoba uprawniona na podstawie odrębnych przepisów do udzielania świadczeń zdrowotnych oraz osoba legitymująca się nabyciem fachowych kwalifikacji do udzielania świadczeń zdrowotnych w określonych zakresie lub w określonej dziedzinie medycyny. Użyte zatem przez prawodawcę w ustawie o emeryturach pomostowych pojęcie "personel medyczny" jest pojęciem zakresowo szerszym niż pojęcie "zawodu medycznego". Rzeczywiście ustawa o emeryturach pomostowych nie definiuje pojęcia "personelu medycznego". Skoro w tym akcie prawnym, ani w innych w systemie nie ma definicji pojęcia prawnego, tzw. definicji legalnej, to według reguł wykładni, należy w pierwszym rzędzie sięgnąć do znaczenia tego pojęcia według języka ogólnego (powszechnego), stosując tzw. językową metodę wykładni. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej nie jest to język potoczny. Nie chodzi tutaj o "język na co dzień" , którym posługujemy się przy załatwianiu spraw życia codziennego, lecz o język, który jest zbiorem elementów języka etnicznego powszechnie dostępnych dla przeciętnego członka danej grupy etnicznej (Polki, Polaka), a więc co istotne, którego wszystkie wyrażenia są powszechnie rozumiane. Według zatem Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2002 r., s. 611), "personel", to zespół, ogół pracowników instytucji, biura, sklepu itp. np. personel administracyjny, naukowy, pomocniczy. Personel szpitala, drukarni, restauracji. Na wykładni językowej nie należy jednak poprzestać, zwłaszcza w prawie administracyjnym. "Nietrafną jest metoda, która polegałaby na odrywaniu pojęć od całości tekstu ustawy i rozpatrywaniu ich w abstrakcyjny, ogólnikowy sposób". (J. Łętowski, Prawo administracyjne. Zagadnienia podstawowe. Warszawa 1990., s. 48. Podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 29 maja 2000 r., sygn. akt FPS 2/00, publik. w ONSA 2001, nr 1, poz. 2, podnosząc, że: "żadnego przepisu ustawy (...) nie można interpretować w oderwaniu od jej pozostałych przepisów.). Koniecznym jest zatem sięgnięcie do innych metod wykładni – celowościowej i systemowej. Naczelny Sąd Administracyjny słusznie bowiem wskazuje, że: "właściwe stosowanie prawa nie może ograniczać się wyłącznie do stosowania wykładni literalnej przepisu. Zgodne jest stanowisko doktryny i judykatury, iż wykładnia gramatyczna jest tylko jednym ze sposobów wykładni przepisu i winna być ona uzupełniona w zależności od charakteru danej regulacji wykładnią historyczną, systemową, funkcjonalną oraz celowością. Konieczność dokonania wszechstronnej analizy przepisu, w tym nieograniczenie się wyłącznie do wykładni gramatycznej, jest szczególnie istotne wówczas, gdy mamy do czynienia z niespójnością przepisów prawa, będącą wielokrotnie następstwem braku dyscypliny legislacyjnej ustawodawcy, jak tez wynikiem wielokrotnej nowelizacji danego aktu." (vide: wyrok NSA z 7 sierpnia 1998 r., sygn. akt IV SA 1527/96, niepubl. Zob. także wyrok NSA z 2 grudnia 2003 r., sygn. akt III SA 413/02, publik. w PP 2004, nr 6, poz. 49). Dla właściwego rozumienia pojęcia personelu jako zespołu pracowników w zakładzie opieki zdrowotnej, pomocna więc będzie, jak słusznie zauważa WSA w Lublinie w wyroku z 13 grudnia 2011 r., sygn. akt III SA/Lu 653/11; LEX nr 1102241, definicja "pracownika działalności podstawowej" zawarta w § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 29 lipca 2011 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników niektórych podmiotów leczniczych (Dz. U. z 2011 r. Nr 159, poz. 954). Zgodnie z tym przepisem wyróżniono dwie grupy pracowników: 1. osoby wykonujące zawód medyczny w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o działalności leczniczej, będące pracownikami, 2. innych pracowników niż wymienieni w pkt 1, których praca pozostaje w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z załącznikiem Nr 2 do cytowanego wyżej rozporządzenia salowa wymieniona została jako pracownik działalności podstawowej. Poczynione przez organy inspekcji pracy ustalenia zakresu obowiązków uczestników niniejszego postępowania sądowego – salowych – nie pozostawiają żadnych wątpliwości, że wszystkie z salowych w zakresie czynności służbowych, jak wnika z umów o pracę, mają bezpośredni kontakt z pacjentami, tj., w takiej relacji z pacjentem o której mówi pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Obowiązki ich obejmują m.in.: czuwanie nad bezpieczeństwem chorych, pomoc w zabezpieczaniu pacjentów, udzielanie pomocy chorym przy zaspakajaniu potrzeb fizjologicznych, pomoc przy kąpieli, posiłkach, co zresztą potwierdza sam Dyrektor Szpitala, dodając, że czuwają one także nad porządkiem. Ta ostatnia okoliczność również wynika z akt administracyjnych, wyjaśnień salowych i specyfiki ich pracy w szpitalu psychiatrycznym. Bez wątpienia więc w przypadku agresji nie tylko słownej, ale i fizycznej, oporu, co niejednokrotnie jak podkreśliły salowe ma miejsce ze strony pacjentów, mogą one na polecenie pielęgniarki, czy lekarza, użyć przymusu bezpośredniego, który polega na przytrzymywaniu i przymusowym podaniu leków, unieruchomieniu pacjenta jeżeli taka konieczność zachodzi. Bezzasadne jest więc w świetle powyższego stanowisko strony skarżącej, że praca salowych nie może być zaliczona do pracy o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, bo nie świadczą one usług leczniczych. Wbrew tym twierdzeniom przemawia za tym nie tylko wykładnia językowa, ale przede wszystkim systemowa i celowościowa. Zwrócić należy bowiem uwagę, że ustawodawca kwalifikując prace personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień, nie kierował się unikalnym rodzajem świadczeń zdrowotnych udzielanych przez personel oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień, lecz faktem bezpośredniego kontaktu tego personelu z chorymi lub zaburzonymi psychicznie. Argumentacja skargi prowadzi do nie dających się zaakceptować wniosków, że prace salowych oddziałów psychiatrycznych, mających bezpośredni kontakt z pacjentami tych oddziałów, nie wymagają szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej oraz, że możliwość należytego wykonywania tych prac w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym życiu i zdrowiu innych osób, nie zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia się sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Stan faktyczny oraz doświadczenie życiowe prowadzi wręcz do odmiennych wniosków. Niewłaściwa bowiem postawa salowych może wywołać agresję u pacjentów oddziałów psychiatrycznych. Zapobieżenie takim stanom realizowane jest w drodze m.in. przymusu bezpośredniego. Przemawiające za szerokim rozumieniem pojęcia "personelu medycznego" jest również to, że ustawa o ochronie zdrowia psychicznego określając przesłanki zastosowania przymusu bezpośredniego łączy je z jednym elementów definicji pracy o szczególnym charakterze, wskazanym w pkt 23 załącznika nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przesądzone zostało także, że obowiązek umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze obciąża pracodawcę wówczas, gdy wykonuje on rodzaj pracy wymieniony w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, będąc zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, bez względu na to, czy oprócz wymienionego rodzaju pracy wykonuje również inne czynności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 września 2011 r., sygn. akt I OSK 440/11, I OPSK 441/11, I OSK 442/11, I OSK 443/11, I OSK 444/11 oraz z 12 października 2011 r., sygn. akt I OSK 508/11, I OSK 509/11, I OSK 510/11. Sąd pogląd ten w pełni akceptuje. Nie ma zatem podstaw, wbrew twierdzeniom skargi, do zarzucenia organom orzekającym naruszenia przepisów postępowania, artykułów: 7, 77 § 1 i 80 oraz 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity, Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. zwanej dalej w skrócie – k.p.a.) w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazanie przez organ odwoławczy w decyzji art. 138 § 2 k.p.a. stanowi jedynie błędne przywołanie tego przepisu zamiast art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. dającym kompetencje temu organowi do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, co nastąpiło i w żaden sposób nie może stanowić podstawy do uchylenia kontrolowanych decyzji, gdyż nie mogło mieć to żadnego wpływu na jej wynik. Nie można również zarzucić organom błędnej wykładni przepisów prawa materialnego w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy, skoro nie tylko, że prawidłowo je zrozumiały ale i zastosowały. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, uznając kontrolowane decyzje za zgodne z prawem, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity, Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło