I GSK 1463/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Jagielska po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej K. K. i M. K. Spółki jawnej w M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 10 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1771/12 w sprawie ze skargi K. K. i M. K. Spółki jawnej w M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę K. K. i M. K. Spółki jawnej w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] marca 2012 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Sąd I instancji zwrócił stronie skarżącej uiszczony wpis sądowy od skargi. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sprawie Sąd I instancji wskazał, że skarżącej Spółce przy piśmie z dnia 6 czerwca 2012 r., przesłano odpis zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 5 czerwca 2012 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie, na podstawie zarządzenia Przewodniczącej Wydziału z dnia 31 maja 2012 r., pismem z dnia 6 czerwca 2012 r. Spółkę wezwano do usunięcia, w terminie 7 dni, braków formalnych skargi, przez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ww. pism (karta nr 26 akt sądowych), wynikało, że zostały one odebrane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 18 czerwca 2012 r. Skarżąca w dniu 19 czerwca 2012 r. uiściła należny wpis w wysokości 1.138 zł. Jednakże mimo prawidłowego pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, termin otwarty do uzupełnienia braku skargi poprzez złożenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentacji Spółki, upłynął bezskutecznie z dniem 25 czerwca 2012 r. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji odrzucił skargę powołując w podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), dalej: p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła K. K. i M. K. Spółka jawna zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: - przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. art. 45 i art. 176 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 2 i art. 3 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), poprzez pozbawienie strony zagwarantowanego Konstytucją prawa do sądu oraz prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez niezależne i niezawisłe sądy, - przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 46 w zw. z art. 57 p.p.s.a., poprzez uznanie, że skarga zawierała wskazane w ustawie braki formalne w postaci barku dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w dacie udzielenia, w rezultacie bezzasadne skierowanie przez Sąd do skarżącej wezwania do usunięcia tych braków formalnych pod rygorem odrzucenia skargi, co spowodowało bezpodstawne odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy i wyłączenie kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W., - art. 49 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3, poprzez zaniechanie przez Sąd wezwania strony skarżącej do spełnienia warunków formalnych pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, co spowodowało bezzasadne zastosowanie sankcji procesowej w postaci odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i wyłączenie kontroli sądowej zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W., - art. 65 § 1, art. 75 i art. 77 p.p.s.a., poprzez niedoręczenie przez Sąd I Instancji wezwania do usunięcia braków formalnych przez dostarczenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby udzielającej pełnomocnictwa w sprawie w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 maja 2012 r., tym samym niepouczenie skarżącej o rygorze niezastosowania się do wezwania, jak również poprzez stwierdzenie nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie wyżej podanego braku formalnego, co spowodowało bezpodstawne zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. do uzasadnienia odrzucenia skargi i pozbawienie strony prawa do sądu oraz prawa do dwukrotnego rozpatrzenia sprawy przez niezależne i niezawisłe sądy. W uzasadnieniu zarzutów skargi kasacyjnej podniesiono przede wszystkim, że pełnomocnikowi Spółki nie doręczono wezwania do dostarczenia dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby udzielającej pełnomocnictwa w sprawie. Z akt sądowych wynika bowiem brak wymaganego potwierdzenia na dowód doręczenia pełnomocnikowi odpisu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 31 maja 2012 r. o wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi przez doręczenie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w dacie jego udzielenia. Skarżąca nie może zaś ponosić negatywnych konsekwencji wynikający z niedoręczenia odpisu pisma sądowego. Ponadto wydając skarżone orzeczenie Sąd I Instancji miał według kasatora naruszyć art. 46 w zw. z art. 57 p.p.s.a., które nie wymieniają braku dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w dacie udzielenia, jako braku formalnego skargi. W efekcie uznania braku takiego dokumentu za brak formalny skargi doszło do niewłaściwego zastosowania art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. i wydania postanowienia o odrzuceniu skargi z naruszeniem prawa. Odrzucenie skargi w okolicznościach faktycznych sprawy uznano za nie do pogodzenia z konstytucyjnym prawem do sądu. Ponadto Spółka stwierdziła, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi powinno zostać wysłane bezpośrednio do strony i to pod rygorem pozostawienia sprawy bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżąca Spółka kwestionuje po pierwsze, doręczenie jej wezwania do usunięcia braku formalnego skargi, a po drugie, uznanie, że nienadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w dacie jego udzielenia w ogóle stanowi brak formalny skargi, którego nieuzupełnienie skutkuje jej odrzuceniem. Wobec tak sformułowanych zarzutów skargi kasacyjnej w pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutu dotyczącego zakwalifikowania omawianego braku jako braku formalnego skargi. W przypadku bowiem uznania, że, tak jak chce tego skarżąca, wskazane uchybienie procesowe nie powoduje odrzucenia skargi, rozważania dotyczące prawidłowości doręczenia wezwania do usunięcia braku formalnego skargi. Przede wszystkim należy wskazać, że zgodnie z art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wobec tego do skargi znajduje zastosowanie art. 46 § 1 pkt 4 i § 3 p.p.s.a. Ustawodawca w ramach objętych tymi przepisami regulacji ustanawia dla stron wnoszących pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym wymóg podpisania skargi przez jeden z uprawnionych podmiotów, to jest stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, a jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa, także dołączenia pełnomocnictwa. Dalej, stosownie do art. 28 § 1 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu (a więc również udzielają pełnomocnictwa) przez organy lub osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Podmioty te na podstawie art. 29 p.p.s.a. mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Naruszenie tego obowiązku powoduje zastosowanie art. 49 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem. W przypadku skargi rodzaj rygoru ustawodawca określił jednoznacznie w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, którego usunięcie w trybie art. 49 § 1 tej ustawy polega na przedstawieniu dokumentu, z którego wynikałoby takie umocowanie. W przypadku osób prawnych najczęściej będzie to odpis z Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odczytywane łącznie regulacje mają na celu usunięcie wątpliwości w kwestii dla sprawy kluczowej, czyli ustalenia czy pismo (skarga) zostało wniesione przez uprawnioną osobę. Pogląd taki podziela zarówno doktryna (tak: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Komentarz do art. 29 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, teza 4), jak i orzecznictwo (por. wyrok NSA z dnia 9 lutego 2005 r., GSK 1337/04, ONSA WSA 2005, nr 5, poz. 91, postanowienie NSA z dnia 17 czerwca 2005 r., OSK 1515/04, niepubl.). Z powyższych rozważań jednoznacznie wynika, że nieusprawiedliwione są zarzuty skarżącej kwestionujące przyjęcie przez WSA, że brak dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania spółki w dacie udzielenia, stanowi brak formalny skargi, a jego nieuzupełnienie powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Odnosząc się zaś do zarzutu, Spółki, iż wobec omawianego braku skargi wezwanie do jego usunięcia powinno zostać wysłane bezpośrednio do niej, nie zaś do jej pełnomocnika, należy zwrócić uwagę, że w orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że gdy wnoszącym skargę jest pełnomocnik, który nie złożył pełnomocnictwa, wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi na podstawie art. 49 § 1 i art. 46 § 3 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a. należy skierować do wnoszącego skargę pełnomocnika (tak: postanowienie NSA z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GSK 1001/06, LEX nr 323471). Analogicznie należy potraktować, sytuację, gdy naruszono obowiązek wykazania umocowania do udzielenia pełnomocnictwa i skierować wezwanie do usunięcia takiego braku formalnego skargi do pełnomocnika. W sprawie zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy zwrotnym potwierdzeniem odbioru (k. 26 akt WSA) ww. wezwanie zostało doręczone A. J., czyli doradcy podatkowemu, którego zgodnie z pełnomocnictwem (k. 12 akt WSA) M. K. upoważnił do reprezentowania skarżącej Spółki w dniu 18 czerwca 2012 r. Należy zatem zauważyć, że jakkolwiek zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód doręczenia pisma stronie, to nie uniemożliwia ono podważenia dokonania doręczenia określonego pisma, zwłaszcza w sytuacji gdy jak w niniejszej sprawie sporne jest to, czy w jednej przesyłce znajdowało się więcej niż jedno pismo. Skuteczne podważenie zawartych w nim treści może być jednak dokonane tylko w drodze przeprowadzenia przeciwdowodu przeciwko temu dokumentowi. A contrario, dopóki taki przeciw dowód nie zostanie przeprowadzony, dopóty zwrotne potwierdzenie odbioru stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Z taka sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Odbiór przesyłki zawierającej m.in. wezwanie do usunięcia omówionego wyżej braku formalnego skargi został potwierdzony własnoręcznym podpisem pełnomocnika. Tym samym należy przyjąć, że doradca podatkowy składając podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki odczytał widniejący na nim zapis, że zawiera ona: "1) Wezwanie do uzupeł. braków skargi; 2) Odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego". Otwierając przesyłkę powinien zauważyć deklarowany brak pisma i jeszcze w terminie otwartym do uzupełnienia braku skargi dążyć do wyjaśnienia tej okoliczności, czego nie uczynił. Załączenie do skargi kasacyjnej kserokopii pism nadesłanych w przesyłce nie mogło stanowić skutecznego przeciwdowodu na okoliczność zawartości przesyłki zawierającej wezwania do usunięcia braków skargi. Dowodzi to jedynie, jakie wezwania skarżąca na ręce pełnomocnika otrzymała. Nie wynika z tego natomiast jakich wezwań ewentualnie nie otrzymała. Wobec powyższego należy przyjąć, że skarżąca nie podważyła domniemania wynikającego z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru. A zatem zasadna jest ocena, iż wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, pełnomocnik skarżącej został prawidłowo, w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., wezwany do usunięcia braku formalnego skargi, czego jednak nie uczynił. Wobec tego, że procesowe czynności skuteczne wobec pełnomocnika są w konsekwencji skuteczne wobec strony, uznać należy, że wnosząca skargę kasacyjną nie uzupełniła braku formalnego skargi poprzez nadesłanie dokumentu, z którego wynikałoby upoważnienie osoby, która udzieliła pełnomocnictwa do reprezentowania Spółki w dacie udzielenia, do czego została prawidłowo wezwana, a w konsekwencji Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę Spółki powołując w podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 184 p.p.s.a.