II SA/Po 597/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-08-16
Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Jolanta Szaniecka, Tomasz Świstak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej była prawidłowa, w szczególności czy inwestycja wymagała przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko i wydania decyzji środowiskowej?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, uznając, że planowana inwestycja nie kwalifikuje się jako przedsięwzięcie mogące zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu przepisów ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i rozporządzenia Rady Ministrów. W związku z tym organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie administracyjne z uwagi na brak przedmiotu sprawy, a skarżący posiadał przymiot strony jako właściciel nieruchomości sąsiadującej z inwestycją.Stan faktyczny
Inwestor A S.A. złożył wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy stacji bazowej telefonii komórkowej w miejscowości G. Burmistrz G. umorzył postępowanie, uznając, że inwestycja nie wymaga decyzji środowiskowej, co potwierdziły opinie organów ochrony środowiska i sanitarnego. Skarżący H. K., właściciel działki sąsiadującej z inwestycją, zaskarżył decyzję, podnosząc zarzuty dotyczące niewłaściwej oceny oddziaływania na środowisko i braku postanowienia o braku konieczności sporządzenia raportu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędzia WSA Tomasz Świstak Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Wąsik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie z dnia [...] lipca 2010 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę
A S.A. wnioskiem z dnia [...] października 2010 r., zwrócił się do Burmistrza G. o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] nr [...], zlokalizowanej w G., przy ul. [...], na działce [...].
Burmistrz G. pismami z dnia 16 listopada 2009 r. zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w G. oraz do Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Poznaniu, o opinię w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania w/w planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Państwowy Inspektor Sanitarny w Poznaniu odstąpił od zajęcia stanowiska w przedmiotowej sprawie, argumentując, że z dołączonej do wniosku analizy planowanej inwestycji wynika, iż nie zalicza się ona do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko oraz nie jest wymagane sporządzenie raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko, biorąc pod uwagę odległość miejsc dostępnych dla ludności od środka elektrycznego anten, wzdłuż osi głównej promieniowania pochodzącego z tych anten. Natomiast Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Poznaniu, pismem z dnia [...] marca 2010 r. stwierdził, że przedmiotowa inwestycja nie jest wymieniona w § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowaniach związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004 r., Nr 257, poz. 2573 ze zm.). Stąd, zdaniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu budowa przedmiotowej stacji bazowej telefonii komórkowej nie należy do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, a zatem uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w celu realizacji ww. inwestycji – na podstawie art. 71 ust. 2 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. Nr 199, poz. 1227 ze zm.) – nie jest wymagane.
Mając na względzie powyższe ustalenia, decyzją z dnia [...] 2010 r. Burmistrz G., na podstawie art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej kpa) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedmiotowego przedsięwzięcia. W uzasadnieniu decyzji Burmistrz podniósł, iż dla ocenianej stacji bazowej o równoważnych mocach promieniowania dla pojedynczej anteny [...], nie mniejszej niż 2000 W, przeanalizowano lokalizację budynków znajdujących się pod osią główną wiązki promieniowania anten skierowanych na azymuty: 60º 170º i 300º. W odległości 150 m nie stwierdzono miejsc dostępnych dla ludności. W przypadku anten [...], z uwagi na ich moc o wartości nie przekraczającej 2000 W przeanalizowano lokalizację budynków znajdujących się pod osią główną wiązki promieniowania anten skierowanych na azymuty: 60º 170º i 300º. W odległości 70 m nie stwierdzono miejsc dostępnych dla ludności. W związku z powyższym uznano, iż dla przedmiotowego przedsięwzięcia nie ma wymogu uzyskania decyzji środowiskowej. Nie stwierdzono również by inwestycja spowodowała zagrożenie dla siedlisk i gatunków obszarów Natura 2000.
Odwołanie od powyższej decyzji Burmistrza G. wniósł H. K. reprezentowany przez Z. G., na podstawie pełnomocnictwa udzielonego w dniu 15 kwietnia 2010 r. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów art. 7, art. 8, art. 9, art. 11, art. 77, art. 80, art. 107 § 3 kpa poprzez niedokonanie własnych ustaleń faktycznych oraz prawnych, a także nieuwzględnienie kumulacji pól elektromagnetycznych w środowisku i pominięcie opisu w języku niespecjalistycznym oraz naruszenie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowaniach związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko, poprzez nieustalenie rzeczywistej mocy EIRP oraz nieuwzględnienie maksymalnych możliwych do uzyskania tiltów elektrycznych.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lesznie decyzją z dnia [...] lipca 2010 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, iż przestrzeni dostępnej dla ludności nie można utożsamiać z przestrzenią, w której człowiek może się teoretycznie znaleźć, tylko z przestrzenią w której ludzie rzeczywiście przebywają. W przedmiotowej sprawie przestrzeń dostępna dla ludności, od środka elektrycznego anten, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tych anten, znajduje się w odległościach większych niż wymagają tego przepisy wymienionego wyżej rozporządzenia, dlatego niniejsze przedsięwzięcie nie zalicza się do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Ustosunkowując się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy nie podzielił stanowiska odwołującego się o naruszeniu przez organ I instancji rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. poprzez nieustalenie rzeczywistej mocy EIRP oraz nieuwzględnienie maksymalnych możliwych do uzyskania kiltów elektrycznych. Jak wyjaśniono rozporządzenie powyższe określa granice mocy promieniowania dla pojedynczej anteny i w takim zakresie – wyznaczonym przez ustawodawcę – stanowi przedmiot badania organów administracyjnych.
Skargę na powyższe rozstrzygnięcie wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. podtrzymując zarzuty podniesione w odwołaniu oraz podnosząc dodatkowo zarzut naruszenia ustawy o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, poprzez niewskazanie przepisów, z których wynika, jakie wymogi musi spełniać wniosek inwestora. Skarżący zarzucił naruszenie art. 63 ust. 1 oraz art. 63 ust. 2 powyższej ustawy poprzez niewydanie postanowienia o braku konieczności sporządzenia raportu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 28 października 2010 r., sygn. akt II SA/Po 529/10, uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lesznie oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza G. z dnia [...] 2010 r.
Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, iż w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym organy administracyjne oparły swoje rozstrzygnięcia wyłącznie na ustaleniach faktycznych poczynionych przez stronę postępowania, w opracowaniu: "Kwalifikacja przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko" – firmy "[...]" [...], mającej być jednocześnie wykonawcą planowanej inwestycji. Fakty służące ustaleniu tego, czy wzdłuż osi głównej promieniowania poszczególnych anten nie znajdują się miejsca dostępne dla ludzi są istotne w sprawie, ze względu na treść § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. Tym samym, w opinii Sądu, organy obu instancji, naruszyły art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 kpa, gdyż w zasadzie nie ustaliły w ogóle faktów istotnych w sprawie z punktu widzenia mających zastosowanie norm prawnych § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r., a tym samym w konsekwencji nie rozpatrzyły przy rozstrzyganiu sprawy całego materiału dowodowego istotnego dla jej rozstrzygnięcia. Uchybienie to Sąd uznał za mogące w sposób istotny wpływać tak na rozstrzygniecie organu odwoławczego jak i organu I instancji.
Obowiązkiem organów było skontrolowanie poczynionych przez inwestora ustaleń – zawartych w opracowaniu: "Kwalifikacja przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko", przez niezależnego biegłego, w szczególności, iż opracowanie powyższe jest opracowaniem typowo specjalistycznym, niemożliwym do zweryfikowania przez osoby nieposiadające wiedzy specjalnej. Przedmiotowy dokument nie stanowi dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 76 kpa, nie korzysta więc z domniemania zgodności ich treści ze stanem faktycznym. Organy naruszyły art. 84 § 1 kpa, poprzez niedopuszczenie w postępowaniu dowodu z opinii biegłego. Zdaniem Sądu, w toku kolejnego postępowania organ I instancji winien dopuścić dowód z opinii biegłego w celu zweryfikowania wniosków zawartych w drugiej wersji opracowania "Kwalifikacja przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko", w szczególności co do oceny planowanej inwestycji w zakresie parametrów wskazanych w § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. Dodatkowo zdaniem Sądu, organ I instancji winien był również rozważyć oświadczenie skarżącego, złożone na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu, w dniu 28 października 2010 r. iż zamierza on podwyższyć należący do niego budynek mieszkalny o jedną kondygnację.
Sąd zwrócił uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w wyroku z dnia 15 października 2009 r., II OSK 1581/08, w którym stwierdzono, iż społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości nie wyznacza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, lecz wyznacza sposób, w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać.
Skargę kasacyjną, od powyższego wyroku wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego [inwestor] A S.A., zaskarżając wyrok w całości.
Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 496/11, uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż Sąd I instancji bez żadnej analizy, rozważań merytorycznych oraz oceny zgromadzonego materiału dowodowego uznał że zaskarżana decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 84 § 1 kpa. Bez wątpienia ustalenie, czy wzdłuż osi głównej promieniowania poszczególnych anten nie znajdują się miejsca dostępne dla ludzi jest kwestią istotną w sprawie, tak jak stwierdzono w wyroku, jednak Sąd w uzasadnieniu wyroku nie ocenił, że organy tych ustaleń nie dokonały. Sąd I instancji winien był przeanalizować materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, a w szczególności dokumenty powstałe w wyniku korespondencji Burmistrza G. z Regionalna Dyrekcją Ochrony Środowiska w Poznaniu i organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sprawie wyrażenia opinii w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko. Za błędny uznano również wniosek Sądu, że organy w tej sprawie miały obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii biegłego. Nie w każdym bowiem przypadku, kiedy strona lub sąd nie rozumieją wszystkich szczegółów i zawiłości technicznych sprawy należy odwoływać się do opinii biegłego. Gdyby przyjąć takie kryteria, to w każdej sprawie dotyczącej przedsięwzięcia polegającego na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej, należałoby powoływać biegłych. W przedmiotowej sprawie obowiązkiem Sądu było dokonanie oceny, czy właściwie został ustalony stan faktyczny sprawy a następnie ustalenie czy nie zostały naruszone przepisy ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał również, że w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikiem skarżącego był Z. G., który równocześnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym występował jako Prezes Stowarzyszenia B. Osoba biorąca udział w postępowaniu w charakterze pełnomocnika broni interesu strony, którą reprezentuje i która udzieliła jej pełnomocnictwa. Natomiast organizacja społeczna z natury rzeczy powinna występować w postępowaniu administracyjnym, czy też sądowoadministracyjnym w interesie społecznym. W tym przypadku oba te interesy mieszają się i są niejasne. Nie jest więc chyba możliwe pogodzenie tych dwóch ról przez jedną osobę w tym samym postępowaniu.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, iż Sąd w żadnym miejscu uzasadnienia wyroku nie próbował zidentyfikować interesu prawnego skarżącego, nie mówiąc już o tym, w którym miejscu ten interes mógł być naruszony. Naczelny Sąd Administracyjny nie zgodził się również ze wskazaniami Sądu I instancji, co do dalszego postępowania, a w szczególności z tymi, które uzależniają rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie od tego, czy H. K. lub inni właściciele nieruchomości znajdujących się w otoczeniu planowanej inwestycji, nie zamierzają w przyszłości podwyższyć należących do nich budynków mieszkalnych. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie dawał podstaw do podjęcia takiego rozstrzygnięcia, jakie zapadło w zaskarżanym wyroku, gdyby została prawidłowo przeprowadzana kontrola sądowa.
Naczelny Sąd Administracyjny wskazał ponadto, iż nie podziela poglądu prawnego wyrażonego w wyroku NSA z dnia 15 października 2009 r. sygn. II OSK 1581/08, zgodnie z którym o przestrzennych granicach konkretnego gruntu przesądzają uzasadnione potrzeby jego właściciela, przy czym o społeczno-gospodarczym przeznaczeniu nieruchomości nie przesądza sposób, w jaki z gruntu dotychczas korzystano, lecz sposób w jaki właściciel faktycznie i potencjalnie może zgodnie ze swoją wolą z gruntu korzystać.
W piśmie procesowym z dnia 13 lipca 2012 r., podpisanym przez Prezesa Zarządu Z. G., Stowarzyszenie B podniosło, że bezprzedmiotowość postępowania może mieć miejsce wyłącznie w przypadku, gdy nie istnieje stan faktyczny, który podlega uregulowaniu przez organ administracji publicznej. Sytuacja powyższa nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie, gdyż organy nie ustaliły rzeczywistego obszaru oddziaływania inwestycji, jak również nie uwzględniły faktu nakładania się wiązek antenowych emitowawanych przez poszczególne anteny lub zespoły antenowe dla określonych kierunków promieniowania wyznaczonych azymutami. Podtrzymano również stanowisko, iż decyzje organów administracji są lakoniczne i niemożliwe jest poddanie ich merytorycznej ocenie.
Podczas trwania rozprawy sądowoadministracyjnej w dniu 09 sierpnia 2012 r. Sąd poinformował Z. G., iż w świetle stanowiska zajętego przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r. nie może on reprezentować Stowarzyszenia B, Z. G. przedłożył pismo Stowarzyszenia z dnia [...] sierpnia 2012 r. podpisane przez A. M. pełniącego funkcję członka zarządu Stowarzyszenia. Skarżący H. K. podtrzymał zarzuty zawarte w skardze oraz wyjaśnił, że jego dom jest posadowiony na sąsiedniej działce w stosunku do działki na której planowana jest inwestycja, w odległości w linii prostej 30 m, od masztu głównego. Dodatkowo skarżący wyjaśnił, iż jego nieruchomość graniczy bezpośrednio z działką uczestnika postępowania – W. G., która to z kolei działka graniczy bezpośrednio z działką inwestora.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga okazała się bezzasadna.
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 §1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd obowiązany jest zatem dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji także wtedy, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze.
Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma fakt, że rozpoznawana sprawa została przekazana do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu mocą wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 496/11, wydanego na skutek skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 października 2010 r. sygn. akt II SA/Po 529/10. Wobec tego w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), w myśl którego wojewódzki sąd administracyjny, któremu sprawę przekazano pozostaje związany wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, bowiem orzecznictwo oraz doktryna dopuszcza od niego odstępstwa, jednak w bardzo ograniczonym zakresie, nie powodującym uszczuplenia istoty przepisu. Omawiane wyjątki mogą występować jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1998 r., sygn. akt I PKN 226/98, OSNAP 1999, Nr 15, poz. 486), lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny (por. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Kraków 2005, s. 481).
W orzecznictwie i literaturze jednolicie przyjmuje się, iż związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych – sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem – lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Wykładnia prawna, o jakiej mowa w art. 190 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, to wyjaśnienie przez Naczelny Sąd Administracyjny istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku, a więc nie tylko sama wykładnia w ścisłym tego słowa znaczeniu. Związanie wykładnią prawną dotyczy zarówno sądu rozpoznającego sprawę ponownie do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia, chyba że nastąpi zmiana stanu prawnego, powodująca, że pogląd prawny Naczelnego Sądu Administracyjnego staje się nieaktualny, a także organu administracyjnego. Oznacza to, że orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Związanie wykładnią ma szeroki zasięg, gdyż obejmuje również strony postępowania. Nie można bowiem oprzeć skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy, na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Konsekwentnie wskazać należy, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, nie ma całkowitej swobody przy wydawaniu nowego orzeczenia.
W powołanym powyżej wyroku Naczelnego Sąd Administracyjny z dnia 14 czerwca 2012 r., Sąd nakazał ocenić, czy w sposób prawidłowy został zebrany i rozpatrzony materiał dowodowy, a w szczególności opracowanie sporządzone przez inwestora oraz dokumenty powstałe w wyniku korespondencji Burmistrza G. z Regionalna Dyrekcją Ochrony Środowiska w Poznaniu i organami Państwowej Inspekcji Sanitarnej w sprawie wyrażenia opinii co do istnienia obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko.
W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie z art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 03 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach określa środowiskowe uwarunkowania realizacji przedsięwzięcia. Z art. 71 ust. 2 pkt. 1 i 2 powyższej ustawy wynika, iż uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wymagane jedynie dla planowanych przedsięwzięć mogących zawsze lub potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, przy czym, w art. 72 ust. 1 ustawy zostały wymienione rodzaje decyzji administracyjnych, przed których uzyskaniem następuje wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Wśród tych decyzji art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, wymienia decyzję o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu - wydawaną na podstawie ustawy z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. nr 80, poz. 717 ze zm.). W przedmiotowej sprawie wnioskodawca wystąpił do właściwego organu administracji publicznej o tego rodzaju decyzję, albowiem w dalszej kolejności zamierza występować o wydanie decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego polegającej na budowie stacji bazowej telefonii komórkowej (art. 4 ust. 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Podkreślić jednakże należy, że nie każde zamierzenie inwestycyjne, które wymaga ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu lub decyzji o pozwoleniu na budowę stanowi przedsięwzięcie wymagające uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Nie każda inwestycja stanowi bowiem przedsięwzięcie mogące zawsze albo potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko w rozumieniu art. 72 ust. 2 ustawy.
Zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko, oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wymaga realizacja następujących planowanych przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) planowanego przedsięwzięcia mogącego zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, 2) planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, jeżeli obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został stwierdzony na podstawie art. 63 ust. 1 powyższej ustawy. Dopiero zatem zakwalifikowanie przedsięwzięcia do jednej z dwóch kategorii przedsięwzięć określonych w ustawie, to jest mogących zawsze albo potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, uzasadnia wymóg uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, przy czym przypadki, w których przeprowadza się ocenę oddziaływania na środowisko określa art. 59 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.
Z modelu postępowania określonego w Rozdziale 3 Działu V ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie wynika, iż po wpłynięciu wniosku, w tym również sformułowanego w sposób, jak w przedmiotowej sprawie, organ winien dokonać kwalifikacji planowanego przedsięwzięcia. Kwalifikacji tej dokonuje się na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010 roku w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz. U. nr 213, poz. 1397) – dalej jako rozporządzenia z 2010 roku, które w okolicznościach niniejszej sprawy (data złożenia wniosku, przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia), w § 4 odsyła do stosowania rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko. Jednocześnie ustawa w art. 173 ust. 2 określa, że do czasu wydania przepisów wykonawczych w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko: 1) za przedsięwzięcia mogące zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, określone w art. 59 ust. 1 pkt 1 niniejszej ustawy, uważa się określone w dotychczasowych przepisach przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagające sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko; 2) za przedsięwzięcia mogące potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko, określone w art. 59 ust. 1 pkt 2 niniejszej ustawy, uważa się określone w dotychczasowych przepisach przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla których obowiązek sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko może być stwierdzony.
Z analizy przedmiotowego przedsięwzięcia – zdaniem organów – wynikało, że nie kwalifikuje się ono w świetle powołanych wyżej przepisów zarówno do przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, ani też do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko. Przedsięwzięcie przewiduje bowiem zainstalowanie stacji bazowej telefonii komórkowej sieci [...] nr [...], zlokalizowanej w [...] przy ul. [...], przy czym w odległości 150 m od środka elektrycznego, wzdłuż osi głównej wiązki promieniowania tej anteny nie występują miejsca dostępne dla ludności (§ 2 ust. 1 pkt 7 oraz § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko). Do konkluzji powyższej doprowadziła analiza zarówno przedłożonych opinii Powiatowego Inspektora Sanitarnego oraz Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska, ale również analiza przedłożonej przez inwestora dokumentacji w postaci "Kwalifikacji przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowiska" wykonanej przez [...], [...]. Tego rodzaju analiza środowiskowa, sporządzone na zlecenie inwestora przez osobę posiadającą wiedzę specjalistyczną, stanowi dowód w postaci dokumentu prywatnego, który podlega takiej samej ocenie organu prowadzącego postępowanie, jak każdy inny dowód.
Po wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie Burmistrz G. zwrócił się do organu, w którego kompetencjach ustawowych mieści się m.in. opiniowanie przedsięwzięcia pod kątem oceny jego oddziaływania na środowisko, tj. Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Poznaniu, o wydanie opinii o konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko projektowanej stacji bazowej telefonii komórkowej [...] (pismo z dnia [...] listopada 2009 r.).
W odpowiedzi Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwał do przedłożenia – celem weryfikacji danych zawartych w karcie informacyjnej, będących podstawą prawidłowego zakwalifikowania inwestycji do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, czytelnej mapy ewidencyjnej z podaniem skali mapy oraz zaznaczonymi osiami głównymi wiązek promieniowania w odległości do 150 m od miejsc zamontowania anten (pismo z dnia [...] grudnia 2009 r.).
W kolejnym piśmie z dnia [...] stycznia 2010 r. (k. 70 akt adm.) Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska szczegółowo przedstawił rozbieżności występujące w przedłożonej dokumentacji i stwierdził, że w celu dokonania poprawnej kwalifikacji wniosku niezbędna jest ponowna analiza i weryfikacja spójności rysunku 3 znajdującego się w dokumencie zatytułowanym "Kwalifikacja przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko" oraz rysunku 3a przedstawionego jako uzupełnienie karty informacyjnej przedsięwzięcia.
Organ wskazał nadto, iż "jednocześnie należy przedstawić (...) wzajemne relacje przestrzenne pomiędzy miejscami dostępnymi dla ludności (w tym dachami wszystkich pobliskich budynków) oraz osiami głównymi wiązek promieniowania każdej z anten w odległości nie mniejszej niż wynika to z rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r."
Dodatkowo pismem z dnia 22 lutego 2010 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska wezwał Burmistrza G. do podania, czy na zaznaczonym przez niego terenie na rysunku 3a, znajdują się budynki oraz podanie ich wysokości – a to w celu ustalenia, czy pod osią główną wiązki promieniowania anteny [...] skierowanej na azymut 60o, pracującej w pasmach GSM [...] i GSM [...] (DCS) w odległości mniejszej od 150 m od środka elektrycznego tej anteny znajdują się budynki.
Przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. inwestor przedłożył poprawioną dokumentację "Kwalifikacja przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko " (k. 69 akt adm.). Ten dokument został przedstawiony przez Burmistrza G. organowi opiniującemu, przy piśmie z dnia [...] lutego 2010 r. (k. 42 akt adm.), a kolejnym pismem z dnia [...] marca 2010 r. Burmistrz G. udzielił informacji, co do lokalizacji budynków, o które był wzywany pismem RDOŚ z dnia [...] lutego 2010 r.
Treść przytoczonej korespondencji między organami orzekającymi w niniejszej sprawie (burmistrzem G.) i organem opiniującym (Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska) wskazuje, że przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja poddana została bardzo szczegółowej analizie, zostały zauważone rozbieżności i nieścisłości w niej występujące, które ostatecznie inwestor usunął.
Na tej podstawie Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w piśmie z dnia [...] marca 2010 r. stwierdził, iż przedmiotowa inwestycja nie jest wymieniona w § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257 poz. 2573 ze zm.). W konsekwencji – jak wskazał RDOŚ – uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w celu realizacji przedsięwzięcia nie jest wymagana i nie wydaje się też opinii w sprawie obowiązku przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Przedłożona przez wnioskodawcę dokumentacja, na podstawie której organ ochrony środowiska dokonał powyższej oceny zawierała charakterystykę przedsięwzięcia, wskazywała parametry pracy przedstawionego systemu anten (anten sektorowych) stacji [...] przy ul. [...], opis otoczenia stacji na kierunkach (azymutach) na które planuje się skierować anteny stacji z podaniem odległości między budynkami, wysokości budynków i odległości osi wiązki głównej promieniowania nad budynkiem. Część opisowa uzupełniona była rysunkami i tabelami obejmującymi lokalizacje stacji, fotografię satelitarną stacji, rzuty poziome i pionowe obrazujące zasięg obszarów pól elektromagnetycznych o różnych parametrach oraz charakterystykę techniczną anteny sektorowej [...] i [...].
Prawdziwość i wiarygodność tych danych nie została w żaden sposób przez skarżącego zakwestionowana, skarżący na żadnym etapie postępowania nie zgłaszał merytorycznych zastrzeżeń do tego opracowania i nie kwestionował podanych w opracowaniu charakterystyk urządzenia.
Jeżeli zważyć zatem, że dokumentacja ta została w sposób szczegółowy zweryfikowana przez organ ochrony środowiska (o czym była mowa wyżej), należy dojść do wniosku, że przedłożony przez wnioskodawcę dokument w postaci opracowania p.n. "Kwalifikacja przedsięwzięcia pod względem konieczności sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko" wraz z mapami i rysunkami, stanowił dowód w sprawie, który pozwalał na dokonanie w sposób miarodajny oceny, że planowane przedsięwzięcie nie wymaga przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko, kończącego się wydaniem decyzji środowiskowej.
Nie można przy tym uznać, iż ocena ta została dokonana w sposób dowolny i nie znajdował uzasadnienia w materiale dowodowym sprawy.
Zasadnie przyjęto więc w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, iż brak było podstaw do nałożenia na inwestora obowiązku uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Ustalony stan faktyczny i zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawiają bowiem wątpliwości, iż planowana inwestycja rzeczywiście nie stanowi przedsięwzięcia w rozumieniu art. 59 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie. Sąd podkreśla przy tym, że "oś głównej wiązki promieniowania" to linia prosta wykreślona od środka elektrycznego, która musi znajdować się w głównej wiązce promieniowania i tylko to oddziaływanie, z woli ustawodawcy, ma znaczenie w sprawie. Nie ma więc podstaw do badania oddziaływania inwestycji również pod osią głównej wiązki promieniowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 lutego 2010 r., sygn. akt II OSK 297/09).
W tym miejscu wyjaśnienia również wymaga, że dokonując analizy pojęcia "miejsc dostępnych dla ludności" mieć należy na względzie wyłącznie istniejącą obecnie zabudowę. Zgodnie z poglądem prawnym wyrażonym przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 496/11, nie można uzależnić rozstrzygnięcia w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia od tego, czy właściciele nieruchomości sąsiadujących, znajdujących się w otoczeniu planowanej inwestycji, zamierzają w przyszłości podwyższyć należących do nich budynków mieszkalnych. Pogląd ten wiąże Sąd orzekający w niniejszej sprawie.
Sąd nie podziela zarzutów skarżącego co do konieczności uwzględnienia przez organy prowadzące postępowanie kumulacji oddziaływań instalacji emitujących pole elektromagnetyczne. Stosownie bowiem zarówno do § 2 ust. 1 pkt 7, jak i § 3 ust. 1 pkt 8 cyt. rozporządzenia podstawą kwalifikacji przedsięwzięcia jako mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, wymagającego sporządzenia raportu, jak i mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego sporządzenie raportu może być wymagane, jest równoważna moc promieniowana izotopowo wyznaczona dla pojedynczej anteny. Dla kwalifikacji tej nie ma więc znaczenia obecność w pobliżu innych anten, co wyklucza możliwość badania inwestycji pod kątem jej kumulacji z innymi instalacjami.
Mając na względzie powyższe ustalenia organy zobowiązane były, w oparciu o treści art. 105 § 1 kpa umorzyć postępowanie. Ustalenie, że planowana inwestycja nie mieści się w kategorii przedsięwzięć, które mogą stanowić przedmiot postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań oznacza, że odpada konstytutywny element sprawy administracyjnej (jej przedmiot), która w ten sposób traci charakter sprawy administracyjnej, czyniąc postępowanie bezprzedmiotowym.
Za nietrafny uznać również należy zarzut, iż organ stwierdzając brak konieczności przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko winien wydać postanowienie na podstawie art. 63 ust. 2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie.
Obowiązek wydania tego postanowienia również w przypadku, gdy organ nie stwierdzi potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko został zamieszczony w art. 63 działu V, rozdziału 1 "Przedsięwzięcia wymagające oceny" ustawy, który w ustępie 1 stanowi: "Obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko dla planowanego przedsięwzięcia mogącego potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko stwierdza, w drodze postanowienia, organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach."
W niniejszym przypadku, o czym była mowa wyżej, przedsięwzięcie inwestycyjne objęte postępowaniem, nie spełniało parametrów uzasadniających zakwalifikowanie go do przedsięwzięć wymienionych w § 2 ust. 1 pkt 7 i § 3 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 09 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowaniach związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko.
W przypadku przedmiotowej inwestycji, po przesądzeniu, iż nie mieści się ona w parametrach określonych powyższym rozporządzeniem, nie zachodził więc konieczność prowadzenia postępowania na podstawie przepisów zamieszczonych w Rozdziale 1 Działu V ustawy, w tym wydania postanowienia, o którym mowa w art. 63 ust. 2 ustawy.
Reasumując dotychczasowe rozważania wskazać należało, iż jak trafnie uznały organy administracji publicznej, planowana inwestycja nie mogła zostać zakwalifikowana jako przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, wymagającą sporządzenia raportu, jak i jako inwestycje mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dla której sporządzenie raportu mogło być wymagane.
Oceniając interes prawny skarżącego H. K., Sąd ustalił na rozprawie w dniu 09 sierpnia 2012 r., że działka skarżącego przylega bezpośrednio do działki graniczącej z terenem działki objętej planowana inwestycją, a dom skarżącego położony jest w linii prostej w odległości 30 m od masztu głównego anteny.
Przepisy ustawy ni określają kręgu stron postepowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Zastosowanie mieć będą zatem zasady ogólne, określone w art. 28 kodeksu postępowania administracyjnego.
W świetle tego przepisu, w sprawie o wydanie decyzji określającej środowiskowe uwarunkowani zgody na realizację przedsięwzięcia mogącego (chociażby potencjalnie) oddziaływać na środowisko, będą podmioty których interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie. Przyjąć więc należy, że przymiot strony w sprawach wydania decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych będą posiadać podmioty mające tytuł prawny do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, ponieważ potencjalnie mogą być narażone na jego oddziaływanie, a więc w praktyce właściciele nieruchomości bezpośrednio sąsiadujących z planowana inwestycją.
W tych warunkach uznać należy, iż H. K. jako właściciel działki znajdującej się w bezpośrednim sąsiedztwie zamierzonego przedsięwzięcia, posiada przymiot strony. Tym samym organy administracji publicznej prawidłowo orzekły o umorzeniu postępowania administracyjnego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło