I OSK 2615/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji [...] w P., Instytutu [...] w W., Fundacji [...] w P., [...] Ośrodka [...] C. Sp. z o.o. w W., E. K., W. K., R. M. i E. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 136/12 o odrzuceniu skargi Fundacji [...] w P., Instytutu [...] w W., Fundacji [...] w P., [...] Ośrodka [...] C. Sp. z o.o. w W., E. K., W. K., R. M. i E. M. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 16 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 136/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę Fundacji [...] w P., Instytutu [...] w W., Fundacji [...] w P., [...] Ośrodka [...] C. Sp. z o.o. w W., E. K., W. K., R. M. i E. M. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, iż skarżący pismem z dnia 16 stycznia 2012 r. (złożonym w dniu 17 stycznia 2012 r.) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. W skardze wskazano, iż zgodnie z pouczeniem zawartym w zaskarżonym orzeczeniu skarżący wnieśli od niego sprzeciw do sądu powszechnego – Sądu Rejonowego [...] w P. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. Sad Okręgowy w P., w sprawie o sygn. akt [...], oddalił zażalenie skarżących na postanowienie Sądu Rejonowego [...] w P. z dnia 8 lipca 2011 r. w sprawie odrzucenia pozwu. Sąd Okręgowy w swoim orzeczeniu stwierdził, iż pozew podlegał odrzuceniu z uwagi na czasową niedopuszczalność drogi sądowej gdyż nie została wyczerpana droga administracyjna. W toku postępowania przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym nie zostało bowiem wydane orzeczenie merytoryczne. Nie jest takim orzeczeniem wydane w sprawie przez Kolegium orzeczenie o umorzeniu postępowania. Sąd Okręgowy wskazał, iż na takie niemerytoryczne orzeczenie kończące postępowanie w sprawie stronie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając skargę stwierdził, że rozpoznając skargę z mocy art. 58 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako "P.p.s.a." nie mógł jej odrzucić stwierdzając swą niewłaściwość na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a. (sprawa nie należy do właściwości sądów administracyjnych), jeżeli w tej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy. Niemniej jednak nie ma przeszkód prawnych przed wydaniem postanowienia o odrzuceniu skargi, jeśli zachodzi którakolwiek z pozostałych przyczyn w wymienionych art. 58 § 1 pkt 2-6 P.p.s.a. Zwrócono uwagę na treść art. 53 § 1 P.p.s.a. zgodnie, z którym skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Uchybienie terminu do złożenia skargi jest obligatoryjną przesłanką jej odrzucenia, określoną w art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. WSA w Poznaniu stwierdził, że orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu zostało doręczone pełnomocnikowi Fundacji [...] w P. w dniu 10 lutego 2011 r., Instytutowi [...] w W. w dniu 16 lutego 2011 r., Fundacji [...] w P. w dniu 10 lutego 2011 r. oraz [...] Ośrodkowi [...] C. Sp. z o.o. w W. w dniu 18 lutego 2011 r. Tym samym wniesiona przez te podmioty w dniu 17 stycznia 2012 r. skarga została złożona z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a Zauważono także, iż zaskarżone orzeczenie nie zostało doręczone pozostałym skarżącym tj. E. K., W. K., R. M. i E. M. Niemniej nie oznacza to, iż skarga tych osób została wniesiona w terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skarżący, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym i któremu nie doręczono decyzji, może skorzystać z uprawnienia złożenia skargi przed upływem trzydziestu dni od daty doręczenia decyzji innej stronie tego postępowania. Jeżeli natomiast z tego uprawnienia nie skorzysta nie może skutecznie domagać się sądowej kontroli decyzji administracyjnej. Bez znaczenia zatem pozostaje moment, w którym strona dowiedziała się o treści rozstrzygnięcia, które zaskarżyła do sądu administracyjnego. Należy zatem przyjąć, iż trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi przez E. K., W. K., R. M. i E. M. zaczął biec najpóźniej w dniu 18 lutego 2011 r. (data doręczenia zaskarżonego orzeczenia [...] Ośrodkowi [...] C. Sp. z o.o. w W.). Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie wnieśli Fundacja [...] w P., Instytut [...] w W., Fundacja [...] w P., [...] Ośrodek [...] C. Sp. z o.o. w W., E. K., W. K., R. M. i E. M., domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) nieważność postępowania, w którym wydano zaskarżone postanowienie, ze względu na zaistnienie przesłanki wynikającej z przepisu art. 183 § 1 pkt 5 P.p.s.a., w związku z nierozpoznaniem przez Sąd prawidłowo wniesionego przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu; 2) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a. poprzez nierozpoznanie prawidłowo złożonego przez skarżących wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi; 3) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisu art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie pomimo braku rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi; 4) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisu art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 64 § 3 P.p.s.a. wskutek orzekania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w oparciu o niekompletne akta sprawy; 5) naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu niezgodnie ze stanem rzeczywistym. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną podnieśli, że zarówno wniosek z dnia 16 stycznia 2012 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jak również skarga na orzeczenie SKO zostały nadane jedną przesyłką. Potwierdza to dowód nadania przedmiotowej przesyłki, opatrzony pieczęcią Urzędu Pocztowego, który wyraźnie wskazuje, że nadana przesyłka zawiera zarówno wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r., jak również skargę na ww. orzeczenie. O wskazanej wyżej zawartości przesyłki nadanej przez pełnomocnika skarżących świadczy również jej waga, wskazana w potwierdzeniu nadania przesyłki. Mając powyższe na uwadze, niezbędne jest przeprowadzenie postępowania, w oparciu o złożone przez skarżących dowody i ewentualne dalsze dowody przeprowadzone przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu, mające na celu wyjaśnienie wątpliwości w tym zakresie. W ocenie skarżących przeprowadzenie wnioskowanych przez nich dowodów nie spowoduje przedłużenia postępowania w sprawie. W związku z powyższym wniesiono o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów dołączonych do skargi kasacyjnej oraz z akt postępowania prowadzonego przez WSA pod sygn. akt II SA/Po 419/12. Sprawa ta jest sprawą analogiczną do sprawy niniejszej. Również w tym przypadku, wskutek odrzucenia przez sąd powszechny skargi na orzeczenie SKO, skarżący wnieśli skargę na to orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Również w tym przypadku skarżący wnosili o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W tej sytuacji trudno uznać, by w dwóch analogicznych sprawach, prowadzonych równolegle przez tego samego pełnomocnika, przy tożsamym stanie faktycznym i prawnym, pełnomocnik skarżących nie dokonywał tych samych czynności procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do postanowień art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymienionych w art. 183 § 2 powołanej ustawy tym samym sprawa ta mogła być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny wyłącznie w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 133 § 1 P.p.s.a., Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Na gruncie rozpoznawanej sprawy brak podstaw do stwierdzenia, że Sąd I instancji dopuścił się jakichkolwiek uchybień w zakresie cytowanej regulacji. Z akt sprawy wynika, że orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. zostało doręczone pełnomocnikowi Fundacji [...] w P. w dniu 10 lutego 2011 r., Instytutowi [...] w W. w dniu 16 lutego 2011 r., Fundacji [...] w P. w dniu 10 lutego 2011 r. oraz [...] Ośrodkowi [...] C. Sp. z o.o. w W. w dniu 18 lutego 2011 r. Nie budzi również wątpliwości, że orzeczenie z dnia 31 stycznia 2011 r. nie zostało doręczone pozostałym skarżącym tj. E. K., W. K., R. M. i E. M. Ponadto w aktach sprawy znajduje się skarga wniesiona za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu wraz z kopertą opatrzoną datownikiem placówki oddawczej z dnia 17 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wydając zaskarżone postanowienie dysponował zatem materiałami przesłanymi przez organ, w szczególności wydanym w sprawie orzeczeniem organu z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz skargą. Wbrew wywodom skargi kasacyjnej brak było podstaw do kwestionowania prawidłowości zebranego materiału dowodowego a w szczególności przez Sąd I instancji nie był zobligowany do poszukiwania dodatkowych informacji na temat okoliczności faktycznych sprawy o istnieniu których nie miał wiedzy. Brak naruszenia w zakresie wskazanej normy procesowej, tj. art. 133 § 1 P.p.s.a. czyni niezasadnym zarzut pozbawienia strony możności obrony swych praw wskutek uchybień procesowych. Za chybiony uznać również należy zarzut naruszenia art. 86 § 1 P.p.s.a. Przepis ten w zdaniu pierwszym stanowi, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Podkreślenia wymaga, iż przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Sądu I instancji o odrzuceniu skargi, a nie postanowienie o przywróceniu lub odmowie przywrócenia terminu. W orzeczeniu tym Sąd oceniał jedynie, czy skarżący wnieśli skargę w terminie. Przedmiotem rozważań w tym orzeczeniu nie była natomiast kwestia przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można zgodzić się z podnoszonym w skardze kasacyjnej zarzutem, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu naruszył art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten określając składniki uzasadnienia wyroku stanowi, że winno ono zawierać: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej uzasadnienie. Uzasadnienie postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego powinno w zasadzie odpowiadać wymogom uzasadnienia wyroku określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a. - z tym jednak istotnym zastrzeżeniem, że przepis ten do postanowień winien być stosowany odpowiednio, na mocy art. 166 P.p.s.a. Biorąc to pod uwagę należy stwierdzić, że sporządzone przez Sąd I instancji uzasadnienie zaskarżonego postanowienia odpowiada wymogom określonym w art. 141 § 4 P.p.s.a., jego treść nie pozostawia wątpliwości, co do przyczyny odrzucenia skargi i daje możliwość dokonania kontroli instancyjnej tego orzeczenia. Jeżeli chodzi o wniosek skarżących kasacyjnie o przeprowadzenie na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. dowodów uzupełniających z dokumentów na okoliczność wyjaśnienia wątpliwości w zakresie ewentualnego prawidłowego złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą to zwrócić trzeba uwagę, że zgodnie z treścią ww. przepisu Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów z urzędu lub na wniosek strony, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentu urzędowego przed sądem administracyjnym będzie dopuszczalne wówczas, gdy dowód ten będzie pozostawał w związku z oceną legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2006 r. o sygn. akt II GSK 359/05). Dowód z dokumentu, o którym mowa we wspomnianym przepisie ustawy dotyczy zatem wyłącznie sprawy rozstrzygniętej aktem administracyjnym objętym kontrolą sądu administracyjnego i ma zastosowanie w postępowaniu przed Sądem I instancji. Wobec tego, iż wniosek skarżących kasacyjnie odnosi się do postanowienia Sądu I instancji o odrzuceniu skargi to nie mieści się w dyspozycji art. 106 § 3 P.p.s.a. Na marginesie należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 45 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.) potwierdzenie nadania przesyłki rejestrowanej lub przekazu pocztowego wydane przez placówkę operatora publicznego ma moc dokumentu urzędowego. Jednakże potwierdzenie nadania przesyłki poleconej stanowi jedynie dowód, że określony nadawca wysłał w określonym dniu przesyłkę do określonego adresata. Dokument ten nie potwierdza natomiast, jakie dokumenty czy pisma stanowiły zawartość przesyłki. W konsekwencji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji miał podstawy do zastosowania art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 P.p.s.a. i odrzucenia skargi ze względu na wniesienie jej po terminie. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji na podstawie art.184 w zw. z art. 182 § 1 i § 2 P.p.s.a.