II GZ 459/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt VI SA/WA 1502/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić A. K. termin do wniesienia skargi na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r., nr [...]. Postanowieniem z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1502/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi A. K. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r. Sąd odrzucił wniesioną przez skarżącą skargę, z uwagi na to, że zaskarżone postanowienie organu zostało doręczone skarżącej 5 czerwca 2012 r. – termin więc mijał 5 lipca 2012 r., a skargę na adres organu nadano w dniu 6 lipca 2012 r. Następnie pismem z dnia 6 września 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu, jednocześnie załączając do niego skargę. We wniosku wskazała, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy, bowiem postąpiła zgodnie z pouczeniem zawartym w postanowieniu. Sąd wskazał, że skarżąca nadała skargę 2 lipca 2012 r. jednakże uczyniła to na adres Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, dopisując na kopercie "za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie". W konsekwencji Sąd przesłał skargę do organu, ale w dniu 6 lipca 2012 r., wobec czego nastąpiło uchybienie terminowi do wniesienia skargi. Sąd uznał, że pouczenie zostało zredagowane w sposób odpowiadający prawu: wynika z niego bowiem, że skargę wnosi się do Sądu, w terminie 30 dni, za pośrednictwem Prezesa NFZ. Zdaniem Sądu fakt podania w tym pouczeniu adresu Sądu stanowi jedynie informację, a nie pouczenie, że na ten adres ma być skierowana skarga. Skoro w pouczeniu podano, że skarga ma być wniesiona za pośrednictwem Prezesa NFZ to w ocenie Sądu niezrozumiałym jest dlaczego skarżąca nie podała na kopercie także adresu organu. Takie zaadresowanie korespondencji na adres Sądu z dopiskiem "za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie" w żadnym razie nie wynika z pouczenia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Skoro mowa w nim, że skarga winna być złożona za pośrednictwem Prezesa NFZ, to na kopercie powinien znaleźć się przede wszystkim adres organu, a nie Sądu. W ocenie Sądu w sprawie nie zachodzą przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do wniesienia skargi, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, tak jak wymaga tego przepis art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie A. K. zarzuciła naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędną wykładnię i uznanie, że niezrozumiałe dla strony pouczenie o sposobie zaskarżenia orzeczenia i w rezultacie wniesienia skargi przez upływem terminu do "Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ul. Jasna 2/4 00-013 Warszawa za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w Warszawie", który przekazał skargę do organu już po upływie terminu do jej wniesienia, nie uprawdopodabnia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji a także zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Dla takiej oceny konieczne jest nie tylko dokonanie analizy okoliczności podnoszonych przez stronę, lecz również całości okoliczności sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonym postanowieniu. Skarżąca była pouczona o trybie i terminie złożenia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Kluczowe znaczenie ma jednak treść tego pouczenia. W sprawie tej pouczenie od postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia brzmiało: "Od niniejszego postanowienia przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ul. Jasna 2/4, 00-013 Warszawa. Skargę wnosi się za pośrednictwem Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie". Natomiast pouczenie od postanowienia wydanego przez organ w I instancji brzmiało następująco: "Na powyższe postanowienie przysługuje zażalenie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, za pośrednictwem Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ, ul. Pałacowa 3, [...] B., w terminie 7 dni od otrzymania przedmiotowego postanowienia." Wskazać należy, że o ile oba pouczenia zredagowane są w sposób odpowiadający prawu, to pouczenie zawarte w zaskarżonym postanowieniu było niejasne i mogło wprowadzić skarżącą w błąd co do sposobu zaskarżenia postanowienia. W tej konkretnej sprawie trzeba wziąć pod uwagę okoliczność, że skarżąca ma 66 lat, nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, a do treści pouczenia zastosowała się wprost adresując korespondencję. Zgodzić należy się z autorem zażalenia, że pouczenie zawierające wyłącznie informację na temat adresu sądu, może sugerować, że na ten właśnie adres należy złożyć skargę. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności uprawdopodabniają brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Zatem podnoszona przez skarżącą okoliczność, że postąpiła zgodnie z pouczeniem zamieszczonym w postanowieniu, składając skargę na adres wskazany w pouczeniu – stanowi w niniejszej sprawie wystarczające uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi. Z uwagi na powyższe, dokonana przez Sąd I instancji ocena w zakresie braku winy jako przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi – była nieprawidłowa, a zatem zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Jednocześnie, mając na uwadze względy ekonomiki procesowej oraz fakt, że zgromadzone w aktach sprawy dokumenty są wystarczające do oceny czy wystąpiły przesłanki przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił rozpoznać złożony w tym zakresie wniosek skarżącej. W świetle art. 86 i 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Z akt sprawy strony wynika, że każda ze wskazanych przesłanek przywrócenia terminu została spełniona. Przyczyna uchybienia terminu ustała, gdy skarżąca odebrała w dniu 3 września 2012 r. przesyłkę zawierającą odpis postanowienia odrzucającego jej skargę. W ustawowym terminie (6 września 2012 r.) skarżąca złożyła – za pośrednictwem organu – wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, dołączając do składanego wniosku tę skargę. Jak wskazano wyżej, skarżąca uprawdopodobniła również brak winy w uchybieniu terminu, które powodowało dla niej ujemne skutki procesowe, bowiem skarga wniesiona po terminie podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie rozpoznał wniosek skarżącej o przywrócenie terminu i w efekcie na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócił stronie termin do wniesienia skargi. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że zgodnie z art. 209 p.p.s.a. wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204. Naczelny Sąd Administracyjny co do zasady nie jest zatem uprawniony do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 p.p.s.a.), może zostać zasądzony w przedmiotowej sprawie dopiero w razie wydania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 209 p.p.s.a.