I FZ 318/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Syndyka Masy Upadłości N. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 701/12 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości N. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w R. z dnia 4 czerwca 2012 r., nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] ,nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Rz 701/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił Syndykowi Masy Upadłości N. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. zmiany postanowień tego Sądu z dnia 10 września 2012 r. sygn. akt: I SA/Rz 701/12, I SA/Rz 702/12, I SA/Rz 703/12, I SA/Rz 704/12, I SA/Rz 705/12, I SA/Rz 706/12, I SA/Rz 707/12, I SA/Rz 708/12 I SA/Rz 709/12, I SA/Rz 710/12, I SA/Rz 711/12, I SA/Rz 712/12 - oddalających wniosek Syndyka Masy Upadłości N. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd wskazał, iż rozpoznany, a zwarty na formularzu PPF z dnia 25 kwietnia 2013 r., wniosek był powtórnym wnioskiem syndyka o przyznanie prawa pomocy. Wcześniejsze żądanie strony o zwolnienie z kosztów sądowych oddalone zostało bowiem prawomocnymi postanowieniami WSA w Rzeszowie z dnia 10 września 2012 r., sygn. akt od I SA/Rz 701/12 do I SA/Rz 712/12. Jak dalej podał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wniosku z dnia 25 kwietnia 2013 r. podniesiono, że syndyk nie prowadzi obecnie działalności gospodarczej upadłej spółki (zezwolenie na prowadzenie takiej działalności wygasło 8 listopada 2012 r.) i dlatego nie posiada środków finansowych. Rada wierzycieli podjęła uchwałę o sprzedaży majątku upadłej spółki, co jednak wymaga czasu. Działania organów podatkowych negatywnie wpłynęły na wizerunek spółki i w konsekwencji instytucje finansujące działalność spółki – banki, wycofały się ze współpracy, co wyjątkowo niekorzystnie wpłynęło na sytuację skarżącej. Spółka w treści formularza podała, że wartość jej środków trwałych to 3.682.839,70 zł, natomiast strata z działalności wyniosła 19.478,93 zł. Dokonując merytorycznej oceny wniosku WSA w Rzeszowie nie znalazł podstaw do zmiany, wydanych wobec strony, prawomocnych postanowień tego Sądu z dnia 10 września 2012 r. W tym zakresie wskazał, że na podstawie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), takie działanie możliwe jest jedynie wskutek zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć, wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Jednakże, w ocenie WSA w sytuacji spółki nie zaszły okoliczności, mające na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Również argumentacja podnoszona przez syndyka, a mająca przemawiać za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, nie uległa zmianie, tj. w dalszym ciągu powołuje się on na trudną sytuację związaną z procesem upadłości. Podnoszone okoliczności zostały już wzięte pod uwagę poprzednio, a zatem nie doszło do zmiany sytuacji w sprawie umożliwiającej uznanie, że obecnie wykazane zostały przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. W zażaleniu – wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia - zarzucono mu naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 P.p.s.a., poprzez orzeczenie w sprawie odmowy zmiany postanowień i w konsekwencji oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Pomimo bowiem błędnego sformułowania zawartego w sentencji zaskarżonego orzeczenia "odmówić zmiany postanowień (...)" zamiast "odmówić przyznania prawa pomocy", należy uznać, że brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia odmownego postanowienia w zakresie przyznania prawa pomocy. Na wstępie przypomnieć trzeba, że w niniejszej sprawie zapadły już prawomocne orzeczenia odmawiające stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 grudnia 2012 r., sygn. akt od I FZ 430/12 do I FZ 441/12 oddalono zażalenia na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 września 2012 r. sygn. akt: I SA/Rz 701/12, I SA/Rz 702/12, I SA/Rz 703/12, I SA/Rz 704/12, I SA/Rz 705/12, I SA/Rz 706/12, I SA/Rz 707/12, I SA/Rz 708/12 I SA/Rz 709/12, I SA/Rz 710/12, I SA/Rz 711/12, I SA/Rz 712/12 - oddalające wniosek Syndyka Masy Upadłości N. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w L. o zwolnienie od kosztów sądowych). Przepis art. 165 P.p.s.a., możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W ramach dokonywania weryfikacji stanu faktycznego tyczącego się sytuacji finansowej skarżącego sąd bez zmiany okoliczności sprawy nie może zmienić lub uchylić swego postanowienia, nawet gdyby doszedł do wniosku, że jego poprzednia ocena tych okoliczności była błędna. Wynika z tego, że w postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sąd nie zajmuje się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, co przy rozpatrywaniu pierwszego wniosku. Jego zadanie sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2012 r., sygn. akt II FZ 768/12 i powołane tam orzecznictwo, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zgodzić należy się z zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia konstatacją Sądu pierwszej instancji, że w sytuacji spółki nie zaszły okoliczności, mające na tyle istotne znaczenie dla sprawy, że pozwalałyby na zmianę prawomocnych orzeczeń w przedmiocie prawa pomocy z uwagi na wystąpienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Głównym, eksponowanym w zażaleniu argumentem, mającym przemawiać za preferowanym przez stronę rozstrzygnięciem, miał być fakt zaprzestania prowadzenia działalności przez spółkę. Jednakże jak prawidłowo zauważył Sąd pierwszej instancji strona, mimo to, osiąga przychody z tytułu wynajmu w granicach 5.000 zł do 6.000 zł, na co wskazują dane w deklaracjach VAT-7 i zapisy w wyciągach bankowych. W tym kontekście WSA w Rzeszowie prawidłowo również zwrócił uwagę, że koszty sądowe należy traktować jako należności powstałe z czynności syndyka, mieszczące się w pierwszej kategorii należności podlegających zaspokojeniu z funduszów masy upadłości - art. 342 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 ze zm.). Skoro zatem syndyk wniósł w niniejszej sprawie skargę, to wydatki z tym związane, choć nie dotyczą samego postępowania upadłościowego, należą w rezultacie do pierwszej kategorii należności zaspokajanych z masy upadłości wskazanych w powołanym przepisie (stanowisko takie potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w przedmiotowym postępowaniu, oddalając zażalenia syndyka – sygn. I FZ 430-441/12) i co najistotniejsze - rzeczywiste możliwości finansowe w tym zakresie od czasu rozpoznawania poprzedniego wniosku syndyka nie uległy zmianie, tj. wydatki związane z kosztami sądowymi w niniejszym postępowaniu znajdują pełne pokrycie w środkach pieniężnych pozostających w dyspozycji syndyka. Nie można również było nie zauważyć, że w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy wystąpiła, w stosunku do poprzedniego wniosku różnica w stanie konta bankowego spółki. Jednakże nie umknęło uwadze NSA, że nie był to rachunek o tożsamym numerze co poprzednio, a syndyk nie wyjaśnił, czy tamto ostatnie konto zostało zlikwidowane. I w tym kontekście należy zauważyć za Sądem pierwszej instancji, że w bilansie spółki uwagę zwraca pozycja dotycząca należności spółki: należności od pozostałych jednostek z tytułu dostaw i usług na koniec 2012 r. wynosiły 1.089.048,61 zł (k.119), natomiast w pozycji: środki pieniężne w kasie i na rachunkach na koniec 2012 r. pozostawała kwota 165.558,87 zł (k.119) – a więc kwoty wielokrotnie przewyższające wpisy od skarg kasacyjnych, tj. kwotę 9.525,00 zł. Co więcej z załączonych do obecnego wniosku wyciągów z rachunku bankowego wynika, iż na koncie strony cyklicznie występują środki nawet w wysokości 67.000,00 zł. Przedstawione okoliczności, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie pozwalają na przerzucenie kosztów prowadzonego przez stronę postępowania sądowego, na współobywateli za pośrednictwem Budżetu Państwa. W tej sytuacji, wobec braku podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.