II GZ 279/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 376/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi S. C. na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych na rok 2006 postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 376/12, odmówił S. C. przywrócenia terminu do przedłożenia pełnomocnictwa. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia. Pismem z dnia 5 marca 2012 r. S. C. (dalej: skarżąca) reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. G. w sprawie przyznania płatności bezpośrednich od gruntów rolnych. W związku z dostrzeżonym brakiem formalnym skargi wezwano pełnomocnika strony do jego usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia przedmiotowego wezwania, poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej przed tut. sądem lub sądami administracyjnymi, zgodnie z obowiązującymi w tej mierze przepisami. Wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi pełnomocnik skarżącej otrzymał w dniu 30 kwietnia 2012 r. Następnego dnia rozpoczął bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, który upłynął w dniu 7 maja 2012 r. Pismem z dnia 11 maja 2012 r. (data nadania) pełnomocnik strony wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia w/w braku formalnego skargi. We wniosku podniósł, że pełnomocnictwo obejmujące swym zakresem prawo reprezentowania skarżącej w niniejszej sprawie, było już przedkładane w innych sprawach rozpoznawanych przez Sąd I instancji. Wyjaśnił, że w dniu doręczenia mu wezwania Sądu do uzupełniana braków formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej - nie posiadał kolejnego egzemplarza udzielonego mu przez skarżącą pełnomocnictwa, a skarżąca w dniach od 28 kwietnia do 8 maja 2012 r. przebywała poza krajem, przez co pełnomocnik nie miał z klientką kontaktu i nie był w stanie wypełnić zobowiązania Sądu w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. o sygn. akt I SA/Gd 376/12 odmówił skarżącej przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał, że art. 37 § 1 p.p.s.a. nakłada na pełnomocników obowiązek każdorazowego przedkładania pełnomocnictwa przy pierwszej czynności procesowej. Ze wskazanego obowiązku nie zwalnia pełnomocnika przedłożenie pełnomocnictwa w postępowaniu administracyjnym, ani też złożenie tegoż dokumentu do innej sprawy sądowoadministracyjnej. Oznacza to, że za każdym razem, gdy mamy do czynienia z nową sprawą sądowoadministracyjną, przy pierwszej czynności konieczne jest powołanie się na dokument określający zakres umocowania pełnomocnika. WSA podkreślił, że w sprawie obowiązkowi temu uchybiono, dlatego wezwanie pełnomocnika było prawnie uzasadnione. Zatem przywołana przez pełnomocnika okoliczność pozostaje bez wpływu na rozpoznanie niniejszego wniosku. Zdaniem WSA, wyjazd skarżącej na wycieczkę, nie stanowi okoliczności wskazującej na brak zawinienia. Podkreślił, że z doświadczenia życiowego wynika, że wyjazdy o charakterze wypoczynkowym trwające dłużej niż jeden dzień nie mają spontanicznego charakteru. Wręcz przeciwnie, bywają zaplanowane i przemyślane. Osoby udające się na wypoczynek zazwyczaj zawiadamiają wszelkie zainteresowane tym podmioty i tak też w ocenie Sądu było, a przynajmniej być powinno w stosunku do działającego w imieniu strony pełnomocnika. Ponadto, sporządzając skargę pełnomocnik zapewne konsultował jej treść ze swoim mandantem, który przed jej sporządzaniem był dostępny. Mógł zatem wystąpić do swojego mocodawcy o dodatkowy egzemplarz pełnomocnictwa, niezbędny do skutecznego wniesienia skargi. Z racji wykonywanego zawodu pełnomocnik musiał posiadać świadomość konieczności dołączenia do inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne pisma (odpisu) udzielonego mu umocowania. W ocenie Sądu I instancji brak dodatkowego egzemplarza pełnomocnictwa uznać należało za brak staranności, zaś przedstawiona argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości bądź o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości przez orzeczenie o przywróceniu terminu do uzupełnienia braku formalnego pozwu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw, czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi, nie nastąpił z jej winy. Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona (lub jej pełnomocnik) danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że skarżący nie uprawdopodobnił aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności. W rozpatrywanym stanie faktycznym strona korzystała z usług profesjonalnego pełnomocnika, dlatego też to jego działanie bądź zaniechanie, podlega ocenie pod kątem stwierdzenia braku winy, który jest niezbędny dla przywrócenia terminu do dokonania czynności. Pełnomocnik skarżącej jako okoliczność wyłączającą winę w uchybieniu terminu wskazał wyjazd skarżącej na objazdową wycieczkę rozpoczynająca się w dniu 28 kwietnia 2012 r. Na dowód powyższego przedłożył kopię rezerwacji Rainbow Tours na nazwisko S. C. Wskazał także, że on sam w dniach od 1 do 8 sierpnia 2012 r. przebywał w Brukseli, gdzie miał zaplanowane poważne spotkania rodzinne i biznesowe. A tym samym nie miał fizycznej możliwości uzyskania pełnomocnictwa od skarżącej przed swoim i jej powrotem do G., które nastąpiły już po upływie wyznaczonego terminu do usunięcia braków formalnych skargi, tj. 7 maja 2012 r. Z kopii rezerwacji Rainbow Tours wynika, że S. C. przebywała na wycieczce w dniach od 28 kwietnia 2012 r. do 6 maja 2012 r., a zatem wróciła do kraju przed upływem terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, który to upłynął w dniu 7 maja 2012 r. Pełnomocnik skarżącej zaś wyjeżdżał za granicę w dniu 1 maja 2012 r. Zatem przed zaplanowanym wyjazdem posiadał wiedzę o wezwaniu Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ wezwanie to Sąd doręczył mu w dniu 31 kwietnia 2012 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w takiej sytuacji pełnomocnik mający pełną świadomość zaplanowanego wcześniej wyjazdu, podejmujący się reprezentowania podmiotów w postępowaniach sądowych, winien zorganizować pracę swojej kancelarii tak, by jego nieobecność nie powodowała negatywnych skutków dla mocodawców. Nie zapewniając właściwej ochrony ich interesów w chwilach nieobecności, spowodowanej wyjazdem zagranicznym dopuszcza się niedbalstwa, w pełni świadomie narażając mandanta na negatywne jego skutki. To właśnie z tego punktu widzenia nie można uznać wyjazdu wcześniej zaplanowanego za nagłą, trudną do przezwyciężenia przeszkodę, której wystąpienia nie można było przewidzieć, zwłaszcza w świetle faktu, że skarżąca przed upływem terminu do uzupełniania braków formalnych była już obecna w kraju (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 9 marca 2010 r., sygn. akt II GZ 40/10, z dnia 6 czerwca 2012 r. sygn. akt II GZ 180/12, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie jedynie Sąd wskazuje, że w uzasadnieniu zażalenia zostały też przedstawione argumenty zmierzające do podważenia zasadności wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej, a nie uprawdopodobniające okoliczności wskazujące braku winy w uchybieniu terminowi. Okoliczności te mogą uzasadniać ewentualną skargę kasacyjną od postanowienia o odrzuceniu skargi, a nie zażalenie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu. Z tych też względów, należało w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzec jak w sentencji.