II SA/Po 133/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Rzyminiak - Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Fundacji A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2011 r. Nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej; postanawia 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącej Fundacji kwotę 200 (słownie: dwieście) zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. /-/ D. Rzyminiak-Owczarczak Pismem z dnia 18 stycznia 2012 r. Fundacja A złożyła skargę do tutejszego Sądu na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] września 2011 r. Nr [...], którą uchylono decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] 2011 r. o odmowie udzielenia S. S. [...] dostępu do informacji publicznej – pełnej informacji związanej z postępowaniem o udzielenie zamówienia publicznego dotyczącego organizacji koncertów [...] i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Odmówiono udzielenia informacji publicznej w części dotyczącej: nazwy ubezpieczyciela oraz kwot ubezpieczenia koncertów; nazwy "managmentu" artystów bądź firm ich reprezentujących; kwot budżetów wydarzeń bądź poszczególnych pozycji kosztowych i przychodowych budżetu; informacji zawartej w § 9 ust. 1 i 3 umowy z 2008 r., informacji o przekazanych prawach autorskich; wszelkich informacji dotyczących kosztów mogących służyć konkurencji do kalkulacji ceny jednostkowej. Wnosząc przedmiotową skargę strona skarżąca podniosła, iż w postępowaniu prowadzonym przez organ I instancji była uznana za stronę tego postępowania i brała w nim czynny udział. W postępowaniu odwoławczym skarżąca bez swojej winy nie brała udziału, a o decyzji dowiedziała się od organu I instancji, który w dniu 21 grudnia 2011 r. otrzymał odpis decyzji Kolegium z dnia [...] września 2011 r. Fundacja podniosła, iż brak udziału w postępowaniu bez winy strony stanowi jedną z podstaw wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Zdaniem skarżącej Kolegium w sposób rażący naruszyło jej interes jako strony, uniemożliwiając jakikolwiek udział w postępowaniu przed organem II instancji. Na uzasadnienie zachowania terminu do wniesienia skargi [...] podniosła, iż termin ten rozpoczął bieg w dniu doręczenia Prezydentowi Miasta P. skarżonej decyzji organu II instancji, tj. w dniu 21 grudnia 2011 r. W skardze Fundacja zawarła także wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji z dnia [...] września 20111 r. z uwagi na przedmiot postępowania i rażące naruszenie przez Kolegium prawa skarżącej do udziału w postępowaniu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W odpowiedzi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu wniosło o oddalenie skargi. Kolegium stwierdziło, że pomimo braku uczestnictwa skarżącej jako strony w postępowaniu II-instancyjnym, zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Strona jako przedsiębiorca poznała całość akt organu odwoławczego, które zostały udostępnione jej w całości przez organ I instancji. Nie ulega wątpliwości, że strona dysponowała także fotokopią zaskarżonej decyzji. Ponadto organ II instancji w dniu 3 lutego 2012 r. doręczył Fundacji odpis zaskarżonej decyzji. W tym stanie faktycznym, organ odwoławczy uznał, iż brak uczestnictwa skarżącej jako strony w przedmiotowym postępowaniu nie zmienia oceny prawnej zawartej w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że art. 58 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwany dalej p.p.s.a.) nakłada na sąd administracyjny obowiązek zbadania z urzędu dopuszczalności skargi, tzn. czy nie zachodzi jedna z przesłanek określonych w tym przepisie. Powołany przepis stanowi, że Sąd odrzuca skargę: 1) jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego; 2) wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; 3) gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi; 4) jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona; 5) jeżeli jedna ze stron nie ma zdolności sądowej albo jeżeli skarżący nie ma zdolności procesowej, a nie działa za niego przedstawiciel ustawowy, albo jeżeli w składzie organów jednostki organizacyjnej będącej stroną skarżącą zachodzą braki uniemożliwiające jej działanie; 6) jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. W przedmiotowej sprawie, w której kontroli sądu administracyjnego poddana została decyzja uchylająca decyzję organu I instancji wydaną w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, a stroną skarżącą nie jest podmiot który o udzielenie takiej informacji wystąpił, rozważenia wymagało, czy wniesienie skargi przez taki podmiot było dopuszczalne. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi, zgodnie z art. 50 § 2 p.p.s.a. Legitymacja procesowa podmiotów, o których mowa w art. 50 § 1 p.p.s.a. ma charakter materialny, z wyjątkiem prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka i organizacji społecznych, których legitymacja procesowa oparta została na przesłankach formalnych (por. wyrok NSA z dnia 1 lutego 2008 r., I OSK 5/07, Legalis, postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r., I OZ 451/08, Legalis). (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie..., 2004, s. 122-123). Istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, czyli z obiektywnym porządkiem prawnym. W tym ujęciu o istnieniu legitymacji nie decyduje zarzut naruszenia interesu prawnego skarżącego, lecz interes prawny, którego istotę stanowi "żądanie oceny przez właściwy sąd administracyjny zgodności zaskarżonego aktu lub czynności z obiektywnym stanem prawnym" (T. Woś, tamże), co jednakże nie wyczerpuje treści terminu "interes prawny" w rozumieniu komentowanego przepisu. Skarżący bowiem musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością. O tym, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego, jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe Od wykazania związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione więc jest uprawnienie do złożenia skargi (A. Kabat, komentarz do art. 50 p.p.s.a., źródło: Lex). Innymi słowy, mieć interes prawny oznacza wskazać przepis prawa materialnego, z którego wynikają konkretne uprawnienia lub obowiązki. Zdaniem Sądu po stronie skarżącej Fundacji nie można dopatrzeć się istnienia interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej, udostępniana jest na wniosek. Jednocześnie zaznaczyć należy, iż udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z żądaniem wnioskodawcy, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). Z powyższego wynika, że stroną postępowania o dostęp do informacji publicznej wszczynanego na wniosek jest wyłącznie wnioskodawca. Takie założenie wynika ze specyfiki tego postępowania, w ramach którego realizowane jest zagwarantowanie obywatelowi konstytucyjnie przysługujące mu prawo do uzyskania informacji publicznej. W tym miejscu wskazać należy, iż prawo do informacji jest jednym z podstawowych uprawnień człowieka, zagwarantowany konstytucyjnie. To w art. 61 Konstytucji RP został określony podmiotowy i przedmiotowy zakres obywatelskiego prawa do uzyskiwania informacji. Ratio legis regulacji zawartej w art. 61 Konstytucji RP, a także w ustawie o dostępie do informacji publicznej, wynika z zasady udziału obywateli w życiu publicznym i sprawowania społecznej kontroli. W celu realizacji tej zasady obywatel ma prawo uzyskania wiedzy o sprawach publicznych. Konsekwentnie uznać więc należy, iż skoro obowiązek udzielenia informacji publicznej powstaje w związku z wnioskiem konkretnej osoby, która w ten sposób realizuje zagwarantowane jej konstytucyjnie prawo do informacji, to tylko ta osoba ma przymiot strony tego postępowania. W rozpatrywanym przypadku wniosek o udzielenie informacji publicznej złożył S. S. [...], tak więc tylko on jest legitymowany do skorzystania z prawa do poddania kontroli sądu administracyjnego sposobu rozpatrzenia jego wniosku przez organ administracji. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej wszczętych na wniosek nie znajduje zastosowania art. 28 kpa, przy czym zważyć należy, iż w postępowaniu prowadzonym w trybie dostępu do informacji publicznej przepisy kpa znajdują zastosowanie jedynie w wąskim zakresie. Zgodnie z art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej przepisy kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenia postępowania administracyjnego o udostępnienie informacji publicznej w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej. Oznacza to, że przepisy Kodeksu nie znajdują zastosowania do całości postępowania z wniosku o dostęp do informacji publicznej, a jedynie w zakresie decyzji wydanej w tym postępowaniu. W konsekwencji nie można uznać, by ktokolwiek, poza podmiotem, któremu odmówiono informacji publicznej w drodze decyzji, miał interes prawny uprawniający do złożenia skargi na tę decyzję. W ocenie Sądu źródła interesu prawnego skarżącej Fundacji nie można również upatrywać w treści art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy, przy czym za tajemnicę przedsiębiorcy w rozumieniu art. 5 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej uznawane są informacje znane jedynie określonemu kręgowi osób i związane z prowadzoną przez przedsiębiorcę działalnością, wobec których podjął on wystarczające środki ochrony w celu zachowania ich poufności. W takim przypadku organ rozpatrujący wniosek o udzielenie informacji publicznej ma obowiązek tak przetworzyć informację, aby znalazły się w niej wyłącznie informacje, które nie są zastrzeżone przez przedsiębiorcę. Ewentualne naruszenie tej zasady może skutkować odpowiedzialnością karną czy również odszkodowawczą organu, nie skutkuje natomiast przyznaniem przedsiębiorcy statusu strony w postępowaniu o udzielenie informacji publicznej na wniosek innego podmiotu. W takim przypadku przedsiębiorca ma wyłącznie interes faktyczny w postępowaniu, w którym rozpatrywany jest wniosek o udzielenie informacji pozostającej z nim w jakimkolwiek związku. Sytuacja ta odnosi się do statusu skarżącej Fundacji w przedmiotowym postępowaniu. Zważywszy, iż brak legitymacji skargowej, w rozumieniu art. 50 § 1 p.p.s.a., po stronie skarżącej Fundacji w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jest ewidentny, Sąd uznał, że skargę Fundacji należało odrzucić, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że odrzucenie skargi jest dopuszczalne, gdy brak legitymacji skargowej jest ewidentny, co ma miejsce w sytuacji, gdy skargę wniosła osoba, której ustawa szczególna nie przyznaje w konkretnym przypadku tej legitymacji (por. postanowienia NSA z dnia 13 czerwca 2007 r., II FSK 1337/06 - Lex nr 384145, z dnia 5 października 2011 r. II OSK 1915/11- dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nadmienić ponadto należy, że sam fakt udziału skarżącej Fundacji w postępowaniu przed organem I instancji i doręczenie Fundacji decyzji tegoż organu nie determinuje oceny, że Fundacja legitymuje się w omawianym przypadku interesem prawnym do wniesienia skargi do sądu administracyjnego (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2009 r., IV SA/Wa 444/08, Legalis). Odrzucenie skargi czyni bezprzedmiotowym merytoryczną ocenę trafności zaskarżonej decyzji, jak również rozstrzygnięcie co do wniosku o wstrzymanie jej wykonania. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z § 3 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. O zwrocie uiszczonego wpisu Sąd orzekł na mocy art. 232 §1 pkt 1 powołanej ustawy (punkt 2 sentencji postanowienia). /-/ D. Rzyminiak - Owczarczak