II GZ 473/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Dyrektora Izby Celnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 678/12 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 3 września 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 678/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. rozpoznając wniosek [...] (dalej: skarżąca) wstrzymał wykonanie decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji stwierdził, że analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego, potwierdza zaistnienie podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca szczegółowo uzasadniła złożony wniosek, wskazując na konkretne okoliczności i wyliczenia dotyczące powstania znacznej szkody. Twierdzenia te zostały poparte dokumentami źródłowymi określającymi aktualną sytuację finansową skarżącej wraz z ekonomicznym uzasadnieniem wskazywanych możliwych strat, które mogą powstać w wyniku wykonania decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Dyrektor Izby Celnej w W., wnosząc o jego uchylenie w całości i oddalenie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji - ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na wadliwym przyjęciu, że w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd I instancji, skarżąca spełniała przesłanki warunkujące wstrzymanie wykonania ostatecznej decyzji Dyrektora Izby Celnej w W., w sytuacji gdy z materiału dowodowego nie wynika, że wykonanie decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub doprowadziłoby do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W ocenie organu, skarżąca pomimo załączenia do skargi na powyższą decyzję, w której został zawarty wniosek o jej wstrzymanie, szeregu dokumentów - nie udowodniła w sposób należyty związku pomiędzy wykonaniem decyzji oraz możliwymi do wystąpienia negatywnymi dla niej okolicznościami, mogącymi nastąpić w przyszłości. Według Dyrektora Izby Celnej w W. nieprowadzenie działalności przez przedsiębiorcę przez okres rozpatrywania sprawy przez sąd administracyjny – nie prowadzi w bezpośredni sposób do powstania trudnych do odwrócenia skutków W odpowiedzi na zażalenie skarżąca wniosła o jego oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, przy czym możliwość wstrzymania wykonania dotyczy także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Sąd, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien zbadać czy zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, tj. niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenie skutków. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 grudnia 2004 r., sygn. akt FZ 495-497/04; z dnia 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04; z dnia 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04, niepublikowane). W doktrynie prawa najczęściej podkreśla się, że z uprawdopodobnieniem wiąże się ustalenie jakiegoś faktu w oparciu o wiarygodne środki dowodowe, pozwalające na przekonaniu się o zgodności danych faktów z rzeczywistością (zob. A. Hanusz, Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego, Kraków 2006, s. 221.). Brak uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2004 r., sygn. akt FZ 65/04, niepubl.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wstrzymanie wykonania wskazanej we wniosku decyzji jest uzasadnione. Przede wszystkim za nieuprawnione należy uznać wywody organu o nieprzeanalizowaniu przez Sąd I instancji umów łączących skarżącą z kontrahentami pod kątem ich natychmiastowego rozwiązania. Jedynym bowiem możliwym następstwem cofnięcia skarżącej zezwolenia na prowadzenie składu podatkowego jest niemożliwość po jej stronie realizacji łączących ją umów handlowych. Zatem Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zasadnie przyjął, że pozbawienie skarżącej możliwości wykonywania działalności poprzez pozbawienie jej uprawnienia do prowadzenia składu podatkowego może w istocie prowadzić do rozwiązania łączących skarżącą kontraktów handlowych, a co za tym idzie do zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Natomiast konsekwencją takiej sytuacji jest groźba likwidacji skarżącej Spółki. W tym kontekście należy podkreślić, że już sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji przedsiębiorstwa uzasadnia uznanie, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienie NSA z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt I GSK 1476/11). Oceny tej nie może zmienić subiektywne odczucie organu, że nieprowadzenie działalności przez przedsiębiorcę przez okres rozpatrywania sprawy przez sąd administracyjny – nie prowadzi w bezpośredni sposób do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Naczelny Sąd Administracyjny podziela również argumentacją Sądu I instancji, że powyższe okoliczności z dużym prawdopodobieństwem mogą spowodować utratę dobrego imienia skarżącej Spółki oraz zaufania aktualnych klientów, które to wartości są niezbędne do jak najlepszego funkcjonowania firmy na rynku, a w przypadku ich utraty skarżąca będzie musiała podjąć szereg kosztownych długotrwałych działań w celu ich odbudowy. Organ akcentował w zażaleniu, że skarżąca załączając do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji szeregu dokumentów, nie udowodniła w sposób należyty związku pomiędzy wykonaniem decyzji oraz możliwymi do wystąpienia negatywnymi dla niej okolicznościami mogącymi nastąpić w przyszłości. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka argumentacja jest błędna. Wymaga bowiem przypomnienia, że przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia, lecz uprawdopodobnienia, przy czym uprawdopodobnienie nie może z reguły opierać się na samych twierdzeniach strony. Sąd musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko (por. postanowienie NSA z 4 stycznia 2011 r., sygn. akt II OZ 1302/10). Natomiast skarżąca wbrew twierdzeniom organu, załączyła do wniosku stosowną dokumentację obrazującą jej sytuację ekonomiczną, a ponadto wskazała na konkretne okoliczności, które wskazywały, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej dla niej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Reasumując w ocenie NSA, należało zgodzić się z Sądem I instancji, że sytuacja wnioskodawcy uzasadniała udzielenie mu ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym w postaci wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a postanowił jak w sentencji.