II SA/Bd 456/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz Sędziowie: sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Elżbieta Piechowiak (spr.) Protokolant Magdalena Tambelli – Orwat po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi E. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. W wyniku rozpatrzenia wniosku E. M. z dnia [...], Burmistrz W. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem E. L.. Jako podstawę prawną podjętej decyzji organ wskazał przepisy art. 17, art. 20 ust. 3 i art. 25 ust.1 i 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U.nr 298, poz.1769) . W uzasadnieniu organ podał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 powyższej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59, z późn. zm.) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującym się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Następnie organ wskazał, że z orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S. z siedzibą w W. z dnia [...] wynika, iż ojciec wnioskodawczyni - E. L. jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym do dnia [...]. Na tej podstawie organ uznał, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Od powyższej decyzji odwołała się E. M. podnosząc, że jest ona krzywdząca i dyskryminująca. Wskazała, że oboje rodzice wymagają opieki jako osoby w podeszłym wieku i schorowane. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy i zacytował przepis art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu przywołanym już wcześniej przez organ pierwszej instancji. Nadto powołał Na gruncie powołanych regulacji Kolegium stwierdziło, że ustawodawca określił zarówno pozytywne (art. 17 ust. 1 ustawy), jak i negatywne (art. 17 ust. 5 ustawy) przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Przesłanki pozytywne muszą zostać spełnione z jednej strony przez wnioskodawcę, będącego adresatem decyzji, tj. na osobie tej powinien ciążyć obowiązek alimentacyjny i powinna ona zrezygnować z zatrudnienia lub jego podjęcia w celu sprawowania opieki nad osobą wymagającą sprawowania opieki. Z drugiej strony odnoszą się one do osoby, na rzecz której świadczenie jest przyznawane, tzn. osoba taka winna legitymować się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. E. M. wniosła skargę na tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zarzucając organowi błędną interpretację przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych i ignorowanie jej trudnej sytuacji, związanej z faktem sprawowania opieki nad niepełnosprawnymi rodzicami. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. podtrzymało w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy stwierdzić, że sąd administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę w następstwie wniesionej skargi jest uprawniony do oceny zgodności z prawem tylko zaskarżonej decyzji. Uprawnień takich sąd nie posiada w stosunku do innych decyzji, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia przez organ II instancji. Przedmiotem niniejszej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza W. decyzją z dnia [...], nr [...], o odmowie przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem E. L. Dlatego też Sąd w niniejszym postępowaniu nie mógł odnieść się do zarzutów skargi skierowanych przeciwko decyzji Burmistrza W. o odmowie przyznania E. M. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką D. L. Ocena zgodności z prawem tej decyzji mogłaby być dokonana przez sąd, gdyby w odniesieniu do niej toczyło się odrębne postępowania sądowo-administracyjne. Ponadto należy wyjaśnić, że godnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powyższego podkreślić trzeba, że zakreślone ustawowo granice kryterium legalności pozwalają na badanie przez sąd administracyjny wyłącznie legalności aktu administracyjnego, czyli prawidłowości zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego oraz trafności wykładni tych przepisów i prawidłowości przyjętej procedury. Nie pozwala to na ocenę ani celowości, ani tym bardziej słuszności decyzji administracyjnej w świetle zasad sprawiedliwości społecznej. W zakresie dokonanej przez Sąd oceny zaskarżonej decyzji wskazać w pierwszej kolejności należy, że materialną podstawę prawną przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), zwana dalej ustawą, która określa warunki nabywania prawa do tego rodzaju świadczeń, a także zasady ich ustalania oraz wypłacania. Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy świadczenie pielęgnacyjne jest bowiem świadczeniem rodzinnym mającym charakter świadczenia opiekuńczego. Zaskarżona decyzja prawidłowo zatem podjęta została w oparciu o przepisy tego aktu prawnego. Powołany wyżej przepis art. 17 ust. 1 ustawy określa kumulatywne inne przesłanki, których spełnienie stanowi konieczny warunek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, przy czym z jednej strony odnoszą się one do opiekuna, a z drugiej - do osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie ma przy tym charakteru uznaniowego, a niespełnienie któregokolwiek z ustawowych warunków skutkuje brakiem uprawnienia do świadczenia. Orzekając w przedmiocie jego przyznania, właściwy organ obowiązany jest tym samym dokonać oceny, czy w ustalonym stanie faktycznym zaistniały określone przez ustawodawcę okoliczności uprawniające do przyznania świadczenia. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca - jako córka, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem ojca - należy do kręgu podmiotów uprawnionych do ubiegania się o przyznanie świadczenia na podstawie art. 17 ustawy. Jednocześnie omawiany przepis zawiera inną pozytywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, którą jest sprawowanie opieki nad osobą posiadającą orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, co w myśl art. 3 pkt 21 ustawy oznacza : - niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, - całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, - stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, - posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, - niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. Z akt sprawy niewątpliwie wynika, że E. L. - ojciec skarżącej legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, co w sprawie nie jest kwestionowane. Rozstrzygnięcia organów w zakresie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy zatem uznać za prawidłowe, gdyż organom nie można zarzucić wadliwej interpretacji i błędnego zastosowania normy prawnej. Reasumując, w ocenie Sądu uznać należało, że prawidłowo zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad ojcem. Tym samym wniesiona skarga jest niezasadna i podlega oddaleniu. Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd pragnie podkreślić, iż podnoszone w niej okoliczności związane z trudną sytuacją życiową czy też dochodową strony skarżącej nie mogły wpłynąć na ocenę legalności wydanych w sprawie decyzji. Przepisy wyraźnie stanowią, że przesłanką przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jat to, ażeby osoba, nad którą wnioskujący o to świadczenie sprawuje opiekę legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Przepisy w tym zakresie wymagają formalnego stwierdzenia stopnia niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 ustawy), co oznacza, że obecny stan zdrowia ojca skarżącej i konieczność sprawowania nad nim opieki, nie mogą stanowić podstawy do uznania go za osobę o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dopiero uzyskanie odpowiedniego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności E. L. pozwoli jej na skuteczne ubieganie się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu sprawowania opieki nad ojcem. Wobec powyższego, w świetle jednoznacznego brzmienia art. 17 ust. 1, nie zachodziły podstawy do wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze korzystnego dla skarżącej rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy uznając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.