III SA/Lu 189/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal,, Sędzia SO del. Robert Hałabis, Protokolant Asystent sędziego Małgorzata Olejowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi I. K. na postanowienie Wojewody z dnia [...]lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r., Nr [...], Wojewoda L., po rozpatrzeniu zażalenia I. K., utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta L. z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...], o odmowie zawieszenia postępowania o wymeldowanie I. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w L. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2012 r. Prezydent Miasta L. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wymeldowania I. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w L., uzasadniając swoje rozstrzygnięcie tym, że toczące się postępowanie cywilne, dotyczące ustalenia wstąpienia w stosunek najmu spornego lokalu, nie stanowi zagadnienia wstępnego dającego podstawę do zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie, w trybie art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie sprawy cywilnej o wstąpienie w stosunek najmu jej zdaniem ma istotne znaczenie i winno być uwzględnione przy wydaniu decyzji o wymeldowanie. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2012 r. Wojewoda L. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że przed Sądem Rejonowym L.-Z. I Wydziałem Cywilnym w L. zawisła sprawa z powództwa I. K. o wstąpienie w stosunek najmu lokalu przy ul. S. [...] w L. po zmarłym dziadku strony postępowania. W ocenie organu, zawieszenie postępowania administracyjnego w sprawie o wymeldowanie w trybie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje wówczas, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd lub inny organ, przy czym pomiędzy rozstrzygnięciem konkretnej sprawy, a zagadnieniem wstępnym musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy. Toczące się postępowanie cywilne o wstąpienie w stosunek najmu, nie ma związku z postępowaniem administracyjnym o wymeldowanie. W postępowaniu administracyjnym w trybie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 z późn. zm.), dalej: ustawa o ewidencji ludności, sprawa o wymeldowanie rozstrzygana jest na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących faktycznego zamieszkiwania osoby w spornym lokalu, a nie na podstawie rozstrzygnięcia sporu o prawo do tego lokalu. Wyłączną przesłanką wymeldowania jest ustalenie przez organ ewidencyjny, czy osoba w nim zameldowana opuściła sporny lokal, niezależnie od tego, czy posiada do niego uprawnienia, czy takowych uprawnień nie posiada W rozpatrywanej sprawie nie można było zawiesić postępowania również w trybie określonym w art. 98 § 1 k.p.a., ponieważ jest to możliwe tylko wówczas, gdy wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte. I. K. nie jest stroną, na której żądanie zostało wszczęte postępowanie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik I. K. wniosła o uchylenie postanowień organów obydwu instancji. Skarżąca nie zgodziła się ze stanowiskiem organów, że tocząca się sprawa sądowa jest bez znaczenia dla postępowania zmierzającego do wymeldowania skarżącej z lokalu. W jej ocenie wydanie ostatecznej decyzji o wymeldowaniu i następnie wydanie orzeczenia sądowego potwierdzającego prawo skarżącej do wstąpienia w stosunek najmu nie pozwoli na wykonanie wyroku sądowego z uwagi na ostateczną decyzję o wymeldowaniu. Zdaniem skarżącej, spełnione zostały wszystkie przesłanki zawieszenia postępowania administracyjnego określone w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a.: jest ono w toku, rozstrzygnięcie sprawy zależy od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, gdyż nie można wymeldować osoby, która nabędzie prawo najemcy do lokalu, wreszcie sprawa sądowa nie została zakończona, zatem zagadnienie wstępne nie zostało rozstrzygnięte. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie jest zasadność odmowy zawieszenia postępowania o wymeldowanie I. K. z pobytu stałego w lokalu przy ul. S. [...] w L. Zgodnie z art. 97 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105), 2) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony, 3) w razie utraty przez stronę lub przez jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych, 4) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Z art. 97 § 1 k.p.a. wynika, że zawieszenie postępowania jest obligatoryjne w razie wystąpienia przesłanek w nim określonych. Na organie administracji ciąży wówczas obowiązek zawieszenia postępowania z urzędu. W trakcie postępowania administracyjnego, organ ma z urzędu obowiązek badać, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja, która wymaga zawieszenia postępowania. W sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania wymienionych w pkt 1-3 art. 97 § 1 k.p.a. Skarżąca wniosła o zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Zawieszenie postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uzależnione jest od wystąpienia łącznie trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne musi być w toku; 2) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 3) zagadnienie wstępne nie zostało jeszcze rozstrzygnięte (vide B. Adamiak Komentarz do art. 97 k.p.a. [w] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydanie 11, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, str. 377-378). Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, które wyłoniło się w toku postępowania w sprawie administracyjnej i do rozstrzygnięcia, którego nie jest właściwy organ prowadzący postępowanie, gdyż właściwy jest inny organ lub sąd. Innymi słowy bez rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie nie jest możliwe. Musi zatem istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym. Przyjmuje się, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu omawianego przepisu mogą być wyłącznie kwestie prawne, a nie wyjaśnienie okoliczności faktycznych. Dodać również należy, że o zależności pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym przesądza treść przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną decyzji administracyjnej, a zależność ta musi być bezpośrednia (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 1698/07). Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła przesłanka określona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., w związku z czym prawidłowo odmówiono skarżącej zawieszenia postępowania. Jako okoliczność uzasadniającą zawieszenie postępowania skarżąca wskazała toczące się przed Sądem Rejonowym L. – Z. I Wydział Cywilny postępowanie z powództwa I. K. o ustalenie wstąpienia w stosunek najmu lokalu przy ul. S. [...] w L. po zmarłym dziadku. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z przywołanej wyżej normy prawnej wynika, że źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu. Nie ma przy tym znaczenia to, czy strona posiadała, czy też nadal posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt V SA 3089/03; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1398/02). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy jest spełniona w wypadku, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Podkreślić należy, że tak rozumianym opuszczeniem lokalu jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia danego lokalu, z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowym lokalem i założeniem w nowym ośrodku swoich osobistych i majątkowych interesów. Przedstawiony w ten sposób zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, powinien być jednakże oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności, a nie treści ujętych w oświadczeniach zainteresowanej osoby (wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 133/06). Z akt sprawy wynika, że skarżąca przebywa w W. B. Złożony przez skarżącą pozew o wstąpienie w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przy ul. S. w L. w żaden sposób nie wiąże się z faktycznym zamiarem skarżącej ponownego zamieszkania w spornym lokalu. Sprawa o wymeldowanie rozstrzygana jest na podstawie ustaleń faktycznych dotyczących faktycznego zamieszkiwania danej osoby w spornym lokalu, a nie na podstawie rozstrzygnięcia sporu o prawa do tego lokalu (por. wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., II OSK 1973/10, wyrok NSA z dnia 12 lipca 2012 r., II OSK 1181/10). Podsumowując stwierdzić należy, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania, skoro przesłanka, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, tj. czy nastąpiło opuszczenie przez skarżącą miejsca pobytu stałego, należy do sfery ustaleń faktycznych. Ustaleń tych powinien dokonać samodzielnie organ prowadzący postępowanie o wymeldowanie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.