I OSK 648/13

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-20

Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Joanna Banasiewicz, Mirosław Gdesz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny miał prawo rozpoznać skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego o umorzeniu postępowania w sprawie aktualizacji opłaty za użytkowanie wieczyste, mimo że wcześniej sądy powszechne odrzuciły pozew w tej sprawie z powodu niedopuszczalności drogi sądowej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie naruszył przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, rozpoznając skargę na orzeczenie o umorzeniu postępowania. Mimo że sądy powszechne odrzuciły pozew, a sprawa ma charakter cywilnoprawny, umorzenie postępowania przez Kolegium uniemożliwiłoby stronie dostęp do sądu. NSA podkreślił, że postępowanie przed SKO jest etapem otwierającym drogę do sądu powszechnego, a umorzenie postępowania przez Kolegium, zamiast merytorycznego rozstrzygnięcia, narusza prawo strony do sądu.
Stan faktyczny
Fundacja U. wniosła o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze umorzyło postępowanie, uznając, że wniosek powinien być złożony przez wszystkich współużytkowników wieczystych. Po odrzuceniu pozwu przez sądy powszechne z powodu niedopuszczalności drogi sądowej, Fundacja U. wniosła skargę do WSA, który uchylił orzeczenie SKO. SKO wniosło skargę kasacyjną, zarzucając WSA rozpoznanie sprawy przedwcześnie i naruszenie przepisów.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) sędzia NSA Joanna Banasiewicz sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Po 419/12 w sprawie ze skargi Fundacji U. w P. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu na rzecz Fundacji U. w P. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt II SA/Po 419/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, po rozpoznaniu skargi Fundacji U. w P., uchylił orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oraz odrzucił skargę Instytutu A. w W. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Prezydent Miasta Poznania pismem z dnia 16 grudnia 2008 r. wypowiedział Fundacji U. w P. i Instytutowi A. z siedzibą w W. obowiązującą w wysokości 2.511,07 zł opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego gruntu Skarbu Państwa położonego w Poznaniu przy ul. [...], oznaczonego jako działka nr [...], arkusz mapy [...], obręb [...] i zaoferował przyjęcie nowej opłaty rocznej wysokości 101.388,14 zł, przy czym: - Fundacja U. za udział 43648/444688 cz. – 99.028,60 zł, - Instytut A. za udział 1040/44688 cz. – 2.359,55 zł. Fundacja U. złożyła wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu o ustalenie, że powyższa aktualizacja opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste jest nieuzasadniona. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu w dniu [...] stycznia 2011 r. wydało orzeczenie nr [...] o umorzeniu postępowania. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w sprawie mamy do czynienia z jedną nieruchomością gruntową, dla której urządzona jest jedna księga wieczysta. Nieruchomość ta obciążona jest prawem użytkowania wieczystego, a udziały w tym prawie posiadają Fundacja U. i Instytut A. W sytuacji zaś, gdy nieruchomość gruntowa objęta jest współużytkowaniem wieczystym wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona winni złożyć wszyscy współużytkownicy wieczyści. Takie też pouczenie zostało zawarte w ofercie Prezydenta Miasta Poznania. Ustalenie opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste należy bowiem do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu rzeczą wspólną (art. 199 k.c.). Dotyczy bowiem obciążeń finansowych nałożonych na nieruchomość. Czynności zwykłego zarządu to bieżące czynności, których dokonanie jest niezbędne do normalnego, niezakłóconego korzystania z rzeczy, zgodnie z jej przeznaczeniem. W związku z powyższym Kolegium uznało, że wniosek Fundacji U. jako jednego ze współużytkowników wieczystych z uwagi na brak zgodnego działania wszystkich współużytkowników wieczystych jest bezskuteczny i dlatego postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Fundacja U. i Instytut A. złożyły sprzeciw od powyższego orzeczenia do Sądu Okręgowego w Poznaniu. Ten postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt I C 239/12 odrzucił pozew uznając, że zachodzi czasowa niedopuszczalność drogi sądowej. Sąd wyjaśnił w uzasadnieniu orzeczenia, że sąd powszechny zaczyna być właściwy dla rozpoznania sprawy aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste dopiero wówczas, gdy Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyda orzeczenie merytoryczne. Podkreślił, że sprzeciw przysługuje tylko od orzeczeń oddalających wniosek lub ustalających nową wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste, zatem od orzeczeń rozstrzygających sprawę co do istoty, i to tylko w odniesieniu do nich, właściwy pozostaje sąd powszechny, podczas gdy w odniesieniu do innych orzeczeń właściwość zachowuje sąd administracyjny. Wskutek zażalenia Fundacji U. i Instytutu A. na powyższe postanowienie Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I ACz 399/12 oddalił zażalenie, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego w Poznaniu. W tej sytuacji Fundacja U. i Instytut A. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. W skardze zarzucono naruszenie art. 105 k.p.a. poprzez jego zastosowanie pomimo braku ku temu podstaw oraz art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez jego błędne zastosowanie i wydanie orzeczenia niezgodnego z dyspozycją tego przepisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając skargę Instytutu A. stwierdził, że adresatem zaskarżonego przez Fundację U. i Instytut A. orzeczenia z dnia [...] stycznia 2011 r. jest wyłącznie Fundacja U. To bowiem jedynie Fundacja U. na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami złożyła wniosek do SKO w Poznaniu w odpowiedzi na ofertę Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 grudnia 2008 r. Prezydent Miasta Poznania zaoferował współużytkownikom, by opłata ta wynosiła 101.388,14 zł, przy czym Fundacja U. jako współużytkownik wieczysty w 43648/44688 części miał zostać objęty opłatą w wys. 99.028,60 zł, zaś Instytut A. (1040/44688 części) miał ponosić opłatę w wys. 2.359,55 zł. Wniosku przeciwko ofercie Prezydenta Miasta Poznania nie wniósł Instytut. Oznacza to, że wobec Instytutu od 1 stycznia 2009 r., a więc od 1 stycznia roku następującego po roku, w którym wypowiedziano Instytutowi wysokość dotychczasowej opłaty zaczęła obowiązywać nowa wysokość opłaty rocznej. W związku z powyższym, zdaniem Sądu I instancji, zaskarżone orzeczenie w żaden sposób nie dotyczyło interesu prawnego Instytutu. W uzasadnieniu tego orzeczenia Kolegium wyraźnie stwierdziło, że przyczyną umorzenia jest złożenie wniosku sprzeciwiającego się ofercie Prezydenta Miasta Poznania z dnia 16 grudnia 2008 r. przez jednego z dwóch – Fundację U., a nie przez obu (Fundację i Instytut) współużytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości. Przechodząc do oceny zaskarżonego orzeczenia, na skutek skargi wniesionej przez Fundację U., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, że rozpoznał skargę Fundacji, mimo że jej przedmiotem jest orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu, wydane w trybie przepisów art. 77 – 81 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), dalej powoływanej jako "u.g.n.". Wskazano jednocześnie, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, skarżące wniosły sprzeciw do Sądu Okręgowego w Poznaniu od wydanego orzeczenia, w wyniku którego Sąd ten postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r., sygn. akt I C 239/12 odrzucił pozew. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy stwierdził, że z uwagi na fakt, że w niniejszej sprawie nie wydano rozstrzygnięcia merytorycznego, lecz umorzono postępowanie sprawa należy do właściwości sądu administracyjnego. Następnie, na skutek zażalenia Fundacji i Instytutu, Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt I ACz 399/12 oddalił zażalenie. W tej sytuacji, odrzucenie skargi przez sąd administracyjny prowadziłoby do pozbawienia strony skarżącej prawa do sądu. Dokonując oceny legalności zaskarżonego orzeczenia WSA w Poznaniu przytoczył treść art. 79 ust. 3 u.g.n. i stwierdził, że z przepisu tego wynika, że Kolegium powinno dążyć do polubownego załatwienia sprawy w drodze ugody, a jeżeli do ugody nie dojdzie, organ ten wydaje orzeczenie o oddaleniu wniosku lub o ustaleniu nowej wysokości opłaty. Od orzeczenia kolegium odwołanie nie przysługuje, co oznacza, że orzeczenie to kończy administracyjny etap w sprawie aktualizacji opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste. Zgodnie bowiem z art. 80 ust. 1 i 2 u.g.n., od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia. Wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości i inicjuje drugi (sądowy) etap tego postępowania. Kolegium przekazuje zatem właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem, a złożony na skutek otrzymania wypowiedzenia wniosek użytkownika wieczystego o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, zastępuje pozew. W ocenie Sądu I instancji orzeczenie Kolegium, jako kończące postępowanie przed organem administracji publicznej, powinno umożliwiać stronie przeniesienie sporu co do opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przed sąd powszechny jako, że sprawa ta ma w istocie charakter cywilnoprawny. Tymczasem, wydane w sprawie orzeczenie o umorzeniu postępowania zamknęło stronie skarżącej - Fundacji możliwość wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego, chociaż w istocie sprawa aktualizacji opłaty nie została przez Kolegium merytorycznie rozstrzygnięta, mimo złożenia przez użytkownika wieczystego wniosku, o którym mowa w art. 78 ust. 2 u.g.n. Wyjaśniono ponadto, że w sprawie nie zaistniała przesłanka do umorzenia postępowania. Kolegium przyjęło, że w sytuacji, gdy przedmiotowa nieruchomość objęta jest współużytkowaniem wieczystym Fundacji i Instytutu to wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona winni złożyć wszyscy współużytkownicy wieczyści. W razie zaś braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 k.c., co oznacza, że orzeczenie sądu powszechnego może zastąpić zgodę współużytkownika, który nie wyraził zgody na złożenie wniosku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu dopuszczalne jest, aby tylko jeden ze współużytkowników wieczystych zakwestionował wypowiedzenie dotychczasowej wysokości dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Po pierwsze nie sprzeciwia się temu art. 78 ust. 2 u.g.n., ani żaden inny przepis ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd orzekający podzielił stanowisko zawarte w tym przedmiocie przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 marca 2011 r. sygn. akt III CZP 3/11. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty związanej z wykonywaniem prawa użytkowania wieczystego ma charakter jednostronnej czynności prawnej, stanowiącej rodzaj oferty dotyczącej zmiany wysokości opłaty. Jest to wypowiedzenie zmieniające konkretną umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, w zakresie wysokości obowiązującej opłaty rocznej. Wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste jest ustalana w drodze umowy między właścicielem nieruchomości i użytkownikiem wieczystym, a więc indywidualnie także w odniesieniu do każdego ze współużytkowników wieczystych. Sytuacja prawna poszczególnych współużytkowników, wynikająca ze stosunku umownego łączącego ich z właścicielem nieruchomości, nie wpływa przy tym bezpośrednio na sytuację pozostałych współużytkowników w zakresie wysokości opłat uiszczanych przez nich za użytkowanie wieczyste. Wysokość opłat obciążających poszczególnych współużytkowników, nawet mimo jednakowej wysokości udziałów, może się zatem różnić. Obciążają one odrębnie każdego ze współużytkowników, stosownie do wielkości jego udziału. W konsekwencji dopuszczalne aby tylko jeden ze współużytkowników wieczystych wziął udział w postępowaniu administracyjnym, a następnie również sądowym, jeżeli podejmuje czynności procesowe nie zgadzając się z ofertą aktualizacji opłaty rocznej wobec niego. Jak stwierdził w powołanej uchwale Sąd Najwyższy podejmowane czynności przez współużytkownika wieczystego, który złożył wniosek sprzeciwiający się aktualizacji opłaty rocznej nie mogą zaś wpływać na stan stosunków pozostałych współużytkowników, którzy nie wyrazili woli zaskarżenia orzeczenia kolegium lub zgodzili się wcześniej na zmianę wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste i nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed kolegium. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji uznał, że obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu było rozpoznanie co do meritum wniosku Fundacji U. z dnia 15 stycznia 2009 r. jako wniosku jednego ze współużytkowników wieczystych działki nr [...] przy ul. [...] w Poznaniu w zakresie ustalenia, czy uzasadniona jest aktualizacja opłaty za część 43648/44688 nieruchomości na kwotę 99.028,60 zł. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w pkt 2 i 3 i odrzucenia skargi Fundacji U. w P. oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. w związku z art.52 § 3 P.p.s.a. oraz naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., poprzez rozpoznanie przez Sąd I instancji skargi złożonej przedwcześnie, bez wyczerpania środków zaskarżenia; 2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., poprzez rozpoznanie przez Sąd I instancji skargi na orzeczenie SKO w Poznaniu, które utraciło moc prawną z mocy art. 80 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że na orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nie przysługuje środek zaskarżenia w rozumieniu, jakie temu pojęciu nadaje P.p.s.a. Wobec tego przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego na orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego, skarżący powinien był wcześniej wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa w trybie i terminie podanym w art. 52 § 3 P.p.s.a. Ponieważ skarżący tego zaniechał, zatem skarga podlegała orzeczeniu. Ponadto, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2011 r. utraciło moc, a tym samym nie mogło być przedmiotem skargi do sądu administracyjnego. W sprawie nie było przedmiotu zaskarżenia, zatem Sad I instancji zobowiązany był odrzucić skargę, a nie przyjmować jej do rozpoznania. Orzeczenie z dnia [...] stycznia 2011 r. utraciło moc, bowiem Fundacja U. w P. oraz Instytut A. z siedzibą w W. skutecznie wniosły sprzeciw do sądu powszechnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Fundacja U. w P. i Instytut A. z siedzibą w W. wniosły o jej oddalenie oraz zasądzenie na rzecz Fundacji U. w P. kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, wskazując że zarzuty przedstawione przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu są chybione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. We wniesionej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze skardze kasacyjnej zarzucono Sądowi I instancji, iż uznał swoją kognicję w sprawie nie będącej sprawą administracyjną (w sprawie cywilnej), mimo braku przesłanek określonych w art. 58 § 1 pkt. 6 P.p.s.a., czym naruszył art. 3 § 2 pkt. 4 tej ustawy. Faktycznie przedmiotowa sprawa nie nosi znamion sprawy administracyjnej, toteż sąd administracyjny władny był rozpoznać ją wyłącznie w razie spełnienia przesłanki przywołanej wyżej normy. W dniu wydania zaskarżonego wyroku istniało w obrocie prawnym prawomocne rozstrzygnięcie sądu powszechnego o odrzuceniu pozwu. Jak wynika z materiału aktowego Sąd Rejonowy w Poznaniu postanowieniem z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt I C 239/12 odrzucił pozew, wniesiony w drodze sprzeciwu od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu umarzającego postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego uznając, że zachodzi czasowa niedopuszczalność drogi sądowej. W uzasadnieniu postanowienia podkreślono, że właściwość sądu powszechnego do rozpoznania sprzeciwu kreuje orzeczenie samorządowego kolegium odwoławczego rozstrzygające sprawę merytorycznie. Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 21 marca 2012 r. oddalił zażalenie na wyżej wskazane postanowienie Sąd Rejonowy w Poznaniu. Dlatego też istota zagadnienia nie może sprowadzać się wyłącznie do rozważania naruszenia samego art. 3 § 2 pkt.4 P.p.s.a., lecz wymaga uwzględnienia regulacji art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Wobec tego należało ustalić czy przedwczesne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny związania normą art. 58 § 6 P.p.s.a. stanowi takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W zaistniałej sytuacji trzeba mieć przede wszystkim na względzie nadrzędność prawa strony do sądu, którego prawidłowa realizacja następuje wówczas, gdy ochrona sądowa jest rzeczywista, tj. merytoryczna, a nie czysto formalna. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w zaistniałej sytuacji formalnej nie można dopatrzyć się po stronie Sądu I instancji takiego naruszenia art. 3 § 2 P.p.s.a., w powiązaniu z art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro w efekcie doszło do zachowania konstytucyjnej zasady dostępu strony skarżącej do sądu, a w konsekwencji zapewniło stronie rzeczywistą ochronę sądową. Jeżeli zatem na dzień orzekania w postępowaniu kasacyjnym postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu było prawomocne, to ostatecznie zaskarżony wyrok, analizowany z tego punktu widzenia, odpowiada prawu. Należy podkreślić, że postępowanie uregulowane przepisami art. 71-81 ustawy o gospodarce nieruchomościami jest postępowaniem szczególnym, do którego odpowiednio stosuje się przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Przede wszystkim należy odnotować, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, czego zresztą skarżący kasacyjnie nie kwestionuje, że użytkowanie wieczyste jest instytucją prawa cywilnego i w konsekwencji opłaty z tego tytułu mają charakter cywilnoprawny. Wobec tego spór powstały na gruncie opłat z tytułu użytkowania wieczystego jest typowym sporem cywilnym, dotyczącym należności pieniężnej (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 843/05, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, jeżeli - tak jak w rozpoznawanej sprawie - właściwy organ wypowiada na piśmie dotychczasową opłatę, to wniosek złożony przez użytkownika wieczystego w trybie art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami uruchamia postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym. Spory na gruncie opłat za użytkowanie wieczyste są sporami cywilnoprawnymi, zaś postępowanie przed samorządowym kolegium odwoławczym jest koniecznym elementem otwierającym drogę do ewentualnego przeniesienia sporu przed sąd powszechny. Okoliczność, że w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek powinien być złożony przez oba podmioty będące użytkownikami wieczystymi, nie upoważniał kolegium do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Wprawdzie przepis art. 79 ust. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi o odpowiednim stosowaniu niektórych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, to nie oznacza jednak, że sprawa na pewnym etapie uzyskała charakter sprawy administracyjnej. Cały czas jest sprawą cywilną, której przedmiotem jest wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste. Dlatego też nie można uznać, aby spór cywilnoprawny stał się bezprzedmiotowy, dlatego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu powinno zakończyć postępowanie jednym z orzeczeń przewidzianych w art. 79 ust. 3 W świetle powyższych rozważań jako nieuzasadniony uznać należy zarzut naruszenia art. 80 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami . Dlatego też, na podstawie art. 184 ustawy P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło