I SA/Gd 668/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Bogusław Woźniak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2012 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie podatku leśnego za 2011 r. 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy swoje postanowienie z dnia 30 marca 2012 r. w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy K. z dnia 24 listopada 2011 r. w przedmiocie wymiaru podatku leśnego za 2011 r. Podstawą wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny: Decyzją z dnia 24 listopada 2011 r. Wójt Gminy K. wymierzył A. i M. N. (jako dzierżawcom nieruchomości stanowiącej działkę nr [...], położonej w L.) podatek leśny za 2011 r. w wysokości 18 zł. W dniu 1 marca 2012 r. Wójt Gminy K. wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego z wnioskiem o rozważenie możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji (z uwagi na fakt, iż została ona skierowana do osób niebędących stronami postępowania) oraz wstrzymanie jej wykonania. Postanowieniem z dnia 30 marca 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wszczęło postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy K. z dnia 24 listopada 2011 r. W tym samym dniu wydało również postanowienie o wstrzymaniu wykonania ww. decyzji Wójta Gminy K. Na postanowienie z dnia 30 marca 2012 r. dotyczące wstrzymania wykonania decyzji, A. i M. N. złożyli zażalenie. W ich ocenie decyzja Wójta Gminy K. w sprawie wymiaru podatku leśnego za 2011 r. jest poprawna, gdyż dzierżawią od B. K. - ½ udziału w działce nr [...], a wynikający z niej podatek opłacili w wyznaczonym terminie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu zażalenia utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Organ powołując się na treść art. 252 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej O.p., wskazał, że wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej (na wniosek lub z urzędu) jest obligatoryjne, o ile organ stwierdzi prawdopodobieństwo wystąpienia wady określonej w art. 247 § 1 O.p.. Kolegium wyjaśniło, że skoro celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest wyeliminowanie z obrotu decyzji dotkniętej ciężką wadą, to organ właściwy w sprawie ma obowiązek wstrzymać wykonanie decyzji nieważnej, by pomniejszyć jej negatywne skutki, które mogłyby wystąpić do czasu wydania decyzji stwierdzającej nieważność. Wstrzymanie wykonania może nastąpić w trakcie postępowania wyjaśniającego, jak i później do czasu podjęcia rozstrzygnięcia. Kolegium podkreśliło, że ocena prawdopodobieństwa dotknięcia decyzji jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p. należy do organu prowadzącego postępowanie. Postanowienie o wstrzymaniu wykonania powinno zostać podjęte niezależnie od stopnia prawdopodobieństwa, jednakże jego wystąpienie (nawet w nieznacznym stopniu) musi znajdować dostateczne uzasadnienie. Jego zdaniem w art. 252 § 1 O.p., mowa jest o prawdopodobieństwie, co oznacza, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawiać ma nie tyle uprawdopodobnienie rozumiane jako środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym dającym wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie, lecz wystarczy już wskazanie możliwości istnienia wady decyzji powodującej jej nieważność. Organ wskazał, że przypuszczalne istnienie wady decyzji powodującej jej nieważność odnosi się tylko do wady mającej pewne cechy oczywistości jeszcze przed podjęciem czynności postępowania dowodowego albo ujawniających takie cechy w trakcie trwania tych czynności. W ocenie Kolegium, w przedmiotowej sprawie istnieje prawdopodobieństwo, że decyzja Wójta Gminy w sprawie wymierzenia podatku leśnego za 2011 r., dotknięta jest jedną z wad wymienionych art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej - a mianowicie, że została ona skierowana do osób niebędących stronami w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5 O.p.). Organ wskazał, że Wójt Gminy K. wydał decyzję w sprawie wymiaru podatku leśnego dla A. i M. N. w oparciu o złożoną przez nich informację w sprawie podatku oraz umowę dzierżawy, zawartą z B. K. (jako właścicielem w części ½ działki nr [...] w L.), na mocy której stali się dzierżawcami ww. nieruchomości. Jednakże z wypisu z ewidencji gruntów z dnia 17 lutego 2012 r. wynika, że właścicielem ww. działki jest Skarb Państwa, zaś jej zarządcą "A". Wobec powyższego w ocenie Kolegium, istnieje prawdopodobieństwo, że decyzja o wymiarze podatku została skierowana do osób, które nie są podatnikami podatku leśnego od wskazywanej nieruchomości, zatem wystąpiły okoliczności, które przemawiały za wstrzymaniem wykonania decyzji. Końcowo organ podniósł, że w powyższym kontekście zarzuty poniesione w zażaleniu nie mogły mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawie, gdyż uzasadnienie postanowienia wydanego w oparciu 252 § 1 O.p. powinno wskazywać wyłącznie na dokonanie przez organ podatkowy wstępnej oceny prawdopodobieństwa wystąpienia wady powodującej nieważność decyzji objętej wnioskiem strony, natomiast nie może obejmować daleko idących rozważań dotyczących istnienia przesłanek powodujących nieważność tej decyzji. To bowiem będzie elementem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.N. podniósł, że przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym toczą się także inne postępowania dotyczące rozgraniczenia nieruchomości oraz urządzenia lasu, które w jego ocenie stanowią zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie. Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu organu, że zostało ono wydane w terminie nieuwzględniającym kolejności wpływu spraw. Zdaniem skarżącego, decyzja Wójta Gminy K. jest prawidłowa, ponieważ zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 maja 2011 r., sygn. III SA/Gd 126/11 ewidencja gruntów i budynków ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Skarżący podniósł także, że Sąd Rejonowy w K. oddalił wniosek Skarbu Państwa o zasiedzenie nieruchomości, będącej przedmiotem opodatkowania, co również powoduje, że decyzja Wójta Gminy nie powinna zostać uznana za nieważną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi. Organ wyjaśnił, że wnioski o wstrzymanie wykonalności rozpoznawane są poza kolejnością wpływu. W dniu 11 września 2012 r. na rozprawie skarżący podtrzymał zarzuty zawarte w skardze. Podkreślił, że podatek został prawidłowo opłacony, w związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.) lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że postanowienie będące przedmiotem skargi narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy uzależnione jest od udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy w przedstawionym stanie faktycznym, organy podatkowe zobowiązane były w trybie art. 252 § 1 O.p., do wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy K. z dnia 24 listopada 2011 r., mocą której organ wymierzył A. i M.N. podatek leśny za 2011 r. w wysokości 18 zł. Organy orzekające w niniejszej sprawie stały na stanowisku, że istniało prawdopodobieństwo skierowania wspomnianej decyzji do osób niebędących stronami w sprawie (art. 247 § 1 pkt 5 O.p.). Decyzja w sprawie wymiaru podatku leśnego dla A. i M. N. została bowiem wydana w oparciu o złożoną przez nich informację w sprawie podatku oraz umowę dzierżawy, zawartą z B.K. (jako właścicielem w części ½ działki nr [...] w L.), na mocy której stali się dzierżawcami ww. nieruchomości. Tymczasem z wypisu z ewidencji gruntów wynikało, iż właścicielem wspomnianej działki jest Skarb Państwa, zaś jej zarządcą "A". Istniało zatem prawdopodobieństwo, że decyzja o wymiarze podatku została skierowana do osób, które nie są podatnikami podatku leśnego od wskazywanej nieruchomości, zatem wystąpiły okoliczności, które przemawiały za wstrzymaniem wykonania decyzji w trybie art. 252 § 1 O.p. Odnosząc się do tej argumentacji, podkreślić należy, iż powołany przepis stanowi, że organ podatkowy, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247 § 1 O.p. Zatem obowiązek organu wstrzymania wykonania decyzji powstaje, gdy spełniona będzie określona w nim przesłanka, jaką jest prawdopodobieństwo istnienia jednej z przesłanek pozytywnych stwierdzenia nieważności decyzji określonych w art. 247 § 1 O.p. Nie ulega wątpliwości, że w realiach niniejszej sprawy, organy podatkowe przesłankę taką wskazały. W ocenie Sądu w niniejszym składzie, nie można jednak tracić z pola widzenia, że instytucja tymczasowej ochrony adresata aktu administracyjnego przed ewentualnymi skutkami decyzji obarczonej wadami, o których mowa w art. 247 § 1 O.p., znajduje zastosowanie jedynie wobec decyzji podlegających wykonaniu. Pod pojęciem wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w akcie. Zatem możliwość jej stosowania może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku decyzji, która nadaje się do wykonania i która ma być w przyszłości wykonana. W sytuacji, gdy decyzja została już wykonana, wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowe. Zagwarantowana przez art. 252 § 1 O.p. ochrona tymczasowa, aby przyniosła pożądany rezultat, musi być zatem zastosowana we właściwej fazie postępowania. W przeciwnym wypadku, jej zastosowanie staje się zbędne. Tymczasem w realiach rozpoznawanej sprawy, skarżący w zażaleniu na postanowienie organu I instancji oraz w skardze do sądu administracyjnego konsekwentnie eksponował, że zapłacił podatek leśny za 2011 r. wynikający z ostatecznej decyzji organu podatkowego. Do tej kwestii, z naruszeniem art. 122 O.p. organ w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się, a w świetle tego, co wyżej powiedziano, mogła ona mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wynikająca z powołanego przepisu zasada prawdy obiektywnej polega na tym, że organ podatkowy ma obowiązek podjęcia z urzędu wszelkich działań, które doprowadzą do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy aby w ten sposób odtworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do trafnego zastosowania przepisów. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ uwzględni ocenę zaprezentowaną przez Sąd, ustali ponad wszelką wątpliwość podnoszoną przez skarżącego kwestię wykonania decyzji Wójta Gminy K. z dnia 24 listopada 2011 r. w przedmiocie wymiaru podatku leśnego za 2011 r. oraz podejmie rozstrzygnięcie stosowne do poczynionych ustaleń. Odnosząc się do zarzutów poniesionych w skardze, Sąd zauważa, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 26 kwietnia 2012 r., utrzymujące w mocy postanowienie tego organu z dnia 30 marca 2012 r. w sprawie wstrzymania wykonania decyzji Wójta Gminy K. z dnia 24 listopada 2011 r. w przedmiocie wymiaru podatku leśnego za 2011 r. Z tego względu, ocena zgodności z prawem wspomnianej decyzji wymiarowej z dnia 24 listopada 2011 r. nie mieści się w granicach sprawy wyznaczonych przez art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie może bowiem uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Oczywiście odrębną kwestią, będącą przedmiotem badania w innym postępowaniu jest ewentualne wystąpienie wady skutkującej stwierdzeniem nieważności decyzji w przedmiocie wymiaru podatku leśnego za 2011 r., której adresatami byli A. i M.N. Z tych przyczyn, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji. Rozstrzygniecie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia uzasadnia art. 152 p.p.s.a., zaś orzeczenie o kosztach postępowania, przepis art. 200 p.p.s.a. Na ich wysokość składa się kwota 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi (§ 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.).