I FZ 5/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt I SA/Kr 870/12 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 kwietnia 2012 r., nr ... w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. oraz za marzec, kwiecień, czerwiec i sierpień 2006 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Kr 870/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił A. M. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 kwietnia 2012 r. w przedmiocie orzekającej o odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan sprawy podał, że wraz ze skargą na ww. decyzję skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania tej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 września 2012 r. oddalił przedmiotowy wniosek, stwierdzając w uzasadnieniu, że skarżący nie uzasadnił należycie okoliczności wskazujących na niebezpieczeństwo wyrządzenia – w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji – znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W dniu 17 października 2012 r. skarżący złożył ponowny wniosek o wstrzymanie wykonania kwestionowanej decyzji. W jego uzasadnieniu podniósł, że po złożeniu poprzedniego wniosku wszczęto postępowanie egzekucyjne względem skarżącego, a niebezpieczeństwo zaistnienia po jego stronie nieodwracalnych szkód jest coraz bardziej realne. W szczególności, kontynuacja postępowania egzekucyjnego pozbawi go środków na zapłatę opłat leasingowych od użytkowanych przez niego środków transportowych, a co za tym idzie – możliwości użytkowania pojazdów stanowiących trzon jego działalności gospodarczej. Skarżący podniósł ponadto, że ww. okoliczności doprowadzą do niemożliwości wznowienia przez skarżącego działalności gospodarczej. Skarżący zauważył ponadto, że w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wierzyciel publicznoprawny uzyskując kwoty stosunkowo niewielkie utraci realną możliwość egzekucji kwoty określonej w zaskarżonej decyzji. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony. Sąd podniósł, że skarżący upatruje ziszczenia się przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej "P.p.s.a.") w pozbawieniu go środków na zapłatę rat leasingowych, a co za tym idzie uniemożliwienie dalszego prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżący nie przedstawił przy tym wyczerpującej informacji o źródłach utrzymania, stwierdzając jedynie, że głównym źródłem jego utrzymania jest świadczenie usług transportowych. Informacja taka nie pozwalała jednak – zdaniem Sądu – na stanowcze stwierdzenie, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do nieodwracalnego zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd podkreślił, że skarżący nie przedstawił żadnych informacji dotyczących jego majątku, wskazując tylko, że "przychody uzyskiwane z prowadzonej działalności wystarczają jedynie na bieżącą spłatę zaciągniętych zobowiązań oraz inne bieżące wydatki", a także, że "wnioskodawca nie osiąga dochodów podlegających opodatkowaniu". W ocenie Sądu, na podstawie wniosku skarżącego nie można jednak stwierdzić, że okoliczności te uniemożliwiają wykonywanie przez skarżącego obowiązków umownych związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. W dalszym ciągu nie wiadomo, jak przedstawia się sytuacja majątkowa skarżącego, jakie osiąga dochody, jakie ponosi wydatki. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący może posiadać np. oszczędności, które pozwolą na bieżące uiszczenie rat leasingowych. Tymczasem z uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonalności decyzji wynika, że skarżący nie posiada żadnych dochodów i dochodów takich nie uzyskuje z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., przez jego błędną wykładnię, polegającą na wadliwym przyjęciu, że w sprawie nie zaistniały przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Argumentując ten zarzut skarżący w szczególności podniósł, że – wbrew twierdzeniom Sądu – przedstawił swoją sytuację majątkową w sposób wystarczający do przyjęcia, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie się wiązało z niebezpieczeństwem wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody bądź spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżący wniósł przy tym o zmianę kwestionowanego postanowienia i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż kwestionowane postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie odpowiada prawu. Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. To strona zatem, formułując wniosek o wstrzymanie wykonania aktu bądź decyzji, powinna wskazać na okoliczności, które – jej zdaniem – uzasadniają przyznanie jej ochrony tymczasowej, jednakże to sąd ostatecznie ocenia, czy okoliczności te stanowią przesłankę do wstrzymania wykonania skarżonego aktu, czy decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie trafnie uznał, że skarżący nie wykazał, iż egzekucja należności objętych sporną decyzją spowoduje dla skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślenia wymaga, że skarżący wprawdzie przedstawił dokładnie kwestię opłat leasingowych za środki transportu niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, wykazał również, że nie osiąga dochodów podlegających opodatkowaniu, oraz że prowadzone jest przeciwko niemu postępowanie egzekucyjne, jednakże dane te nie są wystarczające do przyjęcia, że w sprawie zaistniały przesłanki z art. 61 § 3 P.p.s.a. Nie jest bowiem w tym względzie wystarczające twierdzenie skarżącego, że wykonanie kwestionowanej decyzji negatywnie wpłynie na prowadzoną przez skarżącego działalność gospodarczą, skoro skarżący de facto nie wskazał żadnych danych liczbowych, które umożliwiłyby ocenę kondycji finansowej przedsiębiorstwa, wskazując tylko ogólnie, że dochody z tej działalności wystarczają na bieżące wydatki. W tym miejscu należy wskazać, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym co do zasady przez stronę materiale dowodowym. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest przy tym stanowisko, iż twierdzenia podnoszone we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinny bezwzględnie zostać poparte dokumentami źródłowymi (por. postanowienie NSA z 18 marca 2010 r., sygn. akt II FSK 502/09, LEX nr 569795). Ponadto, trafnie Sąd pierwszej instancji podniósł, że skarżący we wniosku praktycznie pominął dane na temat własnej sytuacji finansowej. Co więcej, za uzasadnione w tym względzie należy uznać wątpliwości Sądu pierwszej instancji, tym bardziej, że nawet w zażaleniu skarżący nie wyjaśnił i nie wskazał wprost jaka jest jego sytuacja majątkowa. Skarżący skoncentrował się jedynie na spoczywających na nim obciążeniach finansowych, pomijając zupełnie kwestie związane z ewentualnymi dochodami. Za niewystarczającą w tym względzie należy uznać informację z urzędu skarbowego o dochodzie osiągniętym przez skarżącego w 2011 r. podlegającym opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, art. 30b, art. 30c i art. 30e ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Należy zwrócić uwagę, że informacja ta dotyczy 2011 r., podczas gdy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji datowany jest na 12 października 2012 r. Poza tym skarżący z jednej strony wskazał we wniosku, że dochody z działalności gospodarczej są jedynym źródłem jego utrzymania (przy czym skarżący nie osiąga dochodów podlegających opodatkowaniu), z drugiej zaś strony podniósł, że przychody z tej działalności pozwalają jedynie na spłatę bieżących zobowiązań i wydatków (nie doprecyzowano przy tym, czy chodzi o wydatki związane ściśle z przedsiębiorstwem skarżącego, czy również jego osobiste wydatki). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, powyższe okoliczności uzasadniają wątpliwości Sądu pierwszej instancji co do rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Wątpliwości tych, mimo że zostały zasygnalizowane w postanowieniu Sądu pierwszej instancji, skarżący w żaden sposób nie próbował wyjaśnić na etapie zażalenia. W tej sytuacji za słuszne należy uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji wyrażone w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji organu podatkowego może spowodować dla skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź trudnych do odwrócenia skutków. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, należy stwierdzić, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach, kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 197 § 2 P.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak natomiast odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia.