I OSK 2698/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 września 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 619/12 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia 18 września 2012 r. (sygn. akt II SA/Bk 619/12) odrzucił skargę spółki M. sp. z o.o. z siedzibą w D. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie informacji publicznej. Powyższe postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Wskazana wyżej spółka w dniu 2 lipca 2012 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na opisaną na wstępie decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. Zarządzeniem z dnia 7 sierpnia 2012 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie prokurenta M. K. do jej reprezentowania oraz do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości [...] zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia środka zaskarżenia. Wezwanie do uzupełnienia braków skargi zostało stronie doręczone w dniu 13 sierpnia 2012 r. Odrzucając skargę – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej "P.p.s.a." – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, że strona nie uzupełniła w przepisanym terminie jej braków formalnych. W wyznaczonym terminie został uiszczony wpis sądowy, natomiast nie przedłożono dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania spółki. Spółka M. sp. z o.o. w D. w skardze kasacyjnej, zaskarżając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku w całości, zarzuciła mu naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i uznanie, iż brak formalny skargi w postaci niedołączenia odpisu z KRS strony skarżącej musi prowadzić do odrzucenia skargi, wskazując jednocześnie na postanowienia art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, który stanowi, że nikt nie może powoływać się na nieznajomość publikowanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów w tym rejestrze. Wskazując na powyższą podstawę kasacyjną, skarżąca kasacyjnie wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania wraz z zasądzeniem kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka – powołując się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2012 r. (sygn. akt I OSK 677/12) podnosiła, że nie każde uchybienie formalne musi prowadzić do wszczęcia procedury określonej w art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Jej zdaniem, ujemne konsekwencje dla strony mogą być skutecznie zastosowane gdy niewykonanie wezwania spowoduje niemożność nadania biegu wnioskowi, nie zaś w sytuacji, gdy nie wykona jakiegokolwiek wezwania do usunięcia braków. Zdaniem autora skargi kasacyjnej, w niniejszym przypadku brak jest przeszkód do nadania biegu przedmiotowej skardze bowiem osoba, która skargę podpisała, jest ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym, jako upoważniona do jednoosobowej reprezentacji spółki. Niedołączenie zatem dokumentu, wykazującego umocowanie do występowania w sprawie, nie jest przeszkodą do nadania wnioskowi prawidłowego biegu, gdyż Sąd Wojewódzki zobligowany był działać zgodnie z postanowieniami art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji oraz art. 15 ust. 1 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W świetle zaś ostatniego z wymienionych przepisu nikt nie może powoływać się na nieznajomość publikowanych w Monitorze Sądowym i Gospodarczym wpisów w tym rejestrze. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Z tego powodu postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności podstaw kasacyjnych, przytoczonych w skardze kasacyjnej, które należy uznać za niezasadne. Wykładni art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. obligującego sąd od odrzucenia skargi, której braków formalnych strona nie uzupełniła w terminie należy dokonywać w powiązaniu z art. 49 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, Przewodniczący wzywa stronę do jego uzupełnienia lub poprawienia w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W świetle powyższego Przewodniczący jest zobowiązany wezwać stronę do uzupełnienia dostrzeżonych braków formalnych skargi w sytuacji, gdy niemożliwym jest nadanie jej dalszego biegu. Za tego rodzaju brak – wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej – należy uznać brak dokumentu, który potwierdzałby umocowanie podpisującego w imieniu skarżącej spółki prokurenta. Wskazać bowiem należy, że – z uwagi na obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadę skargowości – podstawową rzeczą pozostaje ustalenie, czy osoba składająca w cudzym imieniu skargę jest należycie umocowana do dokonania tej czynności, a tym samym czy wyraża w tym zakresie wolę podmiotu uprawnionego do jej złożenia. Brak takiego umocowania poddaje w wątpliwość, czy zainicjowanie postępowania sądowoadministracyjnego miało nastąpić, a tym samym wola kontroli w nim kwestionowanych aktów albo czynności, w rzeczywistości zaistniała. Inicjowanie bowiem postępowania przez osobę do to tego nieuprawnioną - nawet jeżeli dokonuje tego w imieniu podmiotu uprawnionego – nie jest równoznaczne z wyrażeniem w tym zakresie woli samego zainteresowanego i nie może skutecznie inicjować merytorycznego rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny. Podkreślenia przy tym wymaga, że w niniejszym przypadku osobą, która w imieniu spółki M. sp. z o.o. w D. podpisała skargę był M. K. Z treści odbitej na skardze pieczęci wynika, iż podpisał on niniejszą skargę jako prokurent wskazanej spółki. Prokura zaś – zgodnie z art. 1091 § 1 Kodeksu cywilnego – jest "szczególnym" pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do rejestru przedsiębiorców, które na mocy wskazanego przepisu obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Udzielnie zatem tego rodzaju pełnomocnictwa z mocy samej ustawy określa jego granice (chyba, że na mocy odpowiednich przepisów zostaje ono w jakiś sposób ograniczone). Zgodnie zaś z art. 37 § 1 P.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Z kolei według art. 29 P.p.s.a. osoby uprawnione do działania w imieniu osoby prawnej, mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu. Powyższe oznacza zatem, że również prokurent jest zobowiązany do wykazania, że został upoważniony do reprezentowania udzielającego mu takiego pełnomocnictwa przedsiębiorcy. Zważywszy jednak, że - zgodnie z art. 1098 § 1 k.c. - udzielenie i wygaśnięcie prokury winno odnaleźć swe odzwierciedlenie w rejestrze przedsiębiorców, a ponadto powinna ona pod rygorem nieważności zostać udzielona na piśmie (art. 1092 § 1 k.c.), należy stwierdzić, że sam ustawodawca w Kodeksie cywilnym określił granice umocowania prokurenta. Wystarczającym zatem z uwagi na treść art. 37 § 1 P.p.s.a. i art. 29 P.p.s.a. pozostaje wykazanie, iż stosowna w tym zakresie adnotacja znajduje się w takim rejestrze, zwłaszcza w kontekście zawartej w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., nr 168, poz. 1186 ze zm.) regulacji ustanawiającej domniemanie prawdziwości danych do niego wpisanych. Strona reprezentowana przez prokurenta jest zatem zobligowana złożyć co najmniej odpis z właściwego rejestru przedsiębiorców potwierdzający, że takie pełnomocnictwo zostało jej udzielone oraz, że - na jego mocy - była uprawniona do samodzielnego reprezentowania wnoszącej skargę spółki. Brak zatem złożenia dokumentu potwierdzającego ww. umocowanie – pomimo skierowania do pełnomocnika strony wezwania do uzupełnienia tego braku formalnego – zasadnie skutkowało odrzuceniem skargi – na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Za nieuzasadnione w związku z powyższym należy uznać, że odrzucenie skargi naruszało powoływane przez autora skargi kasacyjnej przepisy art. 7 i art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którymi organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, zaś sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom. Bez wątpienia bowiem Sąd I instancji działał w granicach prawa, na podstawie obowiązujących w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przepisów umieszczonych w akcie rangi ustawowej. Nie naruszył również art. 15 ust. 1 zd. 1 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym, który stanowi, że od dnia ogłoszenia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych w nim wpisów. Bez względu bowiem na powoływany przepis, obowiązek wykazania swojego umocowania do podpisania w imieniu skarżącej spółki wniesionej skargi ciążył – zgodnie z art. 29 w zw. z art. 37 § 1 P.p.s.a. – na stronie skarżącej (podpisującym ją prokurencie). Powyższe powoduje, że powoływanie się przez skarżącą kasacyjnie spółkę na pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 marca 2012 r. (sygn. akt I OSK 677/12) nie mógł odnaleźć na gruncie przedmiotowej sprawy zastosowania. W niniejszym bowiem przypadku istotę zagadnienia stanowiła specyficzna sytuacja, w której badany był obowiązek wykazania przez prokurenta legitymacji do podpisania i wniesienia skargi do sądu administracyjnego w imieniu skarżącej spółki, nie zaś obowiązek wykazania takiego uprawnienia przez członka zarządu osoby prawnej. W związku z powyższym należało uznać, że Sąd I instancji odrzucając przedmiotową skargę, nie dopuścił się naruszenia wskazanych przez skarżącą kasacyjnie przepisów i dlatego Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.