I FSK 202/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-01-23
Skład orzekający: Danuta Oleś, Krystyna Chustecka, Artur Mudrecki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wypłata dywidendy w formie niepieniężnej przez spółkę komandytowo-akcyjną na rzecz akcjonariuszy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako nieodpłatna dostawa towarów lub nieodpłatne świadczenie usług?Ratio decidendi
Wypłata dywidendy w formie niepieniężnej przez spółkę komandytowo-akcyjną na rzecz akcjonariuszy podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Jest to traktowane jako nieodpłatna dostawa towarów (art. 7 ust. 2 ustawy o VAT) lub nieodpłatne świadczenie usług (art. 8 ust. 2 ustawy o VAT), niezależnie od cywilistycznego charakteru dywidendy. Kluczowe jest ekonomiczne znaczenie czynności, a nie jej nazwa prawna.Stan faktyczny
Spółka O. Spółka z o.o. zamierzała powołać spółkę komandytowo-akcyjną, w której obejmie funkcję komplementariusza. Statut spółki przewidywał możliwość wypłaty akcjonariuszom dywidendy w formie świadczenia niepieniężnego, obejmującego rzeczy i prawa nabyte lub wytworzone przez spółkę. Spółka pytała, czy taka wypłata podlega VAT i czy wymaga korekty podatku naliczonego. Minister Finansów uznał, że czynność podlega opodatkowaniu jako nieodpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę spółki, podzielając stanowisko Ministra Finansów.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną. Zasądzono od O. Spółka z o.o. we W. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś (sprawozdawca), Sędzia NSA Krystyna Chustecka, Sędzia NSA Artur Mudrecki, Protokolant Marta Sokołowska-Juras, po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej O. Spółka z o. o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt I SA/Wr 734/12 w sprawie ze skargi O. Spółka z o. o. we W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od O. Spółka z o.o. we W. na rzecz Ministra Finansów kwotę 180 (słownie: sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wyrokiem z dnia 19 września 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 734/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę O. spółka z o.o. z siedzibą we W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 9 marca
2012 r., wydaną w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Z przedstawionego we wniosku stanu faktycznego wynika, że O. spółka z o.o. z siedzibą we W. (dalej jako "spółka" lub "strona") zamierza powołać spółkę komandytowo-akcyjną, w której obejmie funkcję komplementariusza. Statut powołanej spółki będzie przewidywał możliwość wypłaty akcjonariuszom dywidendy w formie świadczenia niepieniężnego. Przedmiotem dywidendy będą stanowiące majątek nowopowstałej spółki rzeczy i prawa, nabyte przez spółkę lub wytworzone w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Spółka będzie zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług i będzie jej przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego przy nabyciu lub wytworzeniu rzeczy i praw będących przedmiotem dywidendy w naturze.
W tym stanie rzeczy sformułowano pytania:
1. Czy w przedstawionym zdarzeniu, w związku z wypłatą na rzecz akcjonariuszy dywidendy w formie niepieniężnej, po stronie spółki komandytowo-akcyjnej powstanie obowiązek w podatku od towarów i usług?
2. Czy w razie uznania ww. transakcji za niepodlegającą opodatkowaniu VAT spółka komandytowo-akcyjna będzie zobligowana do dokonania korekty podatku naliczonego w otrzymanych przez nią fakturach dokumentujących nabycie towarów i usług na potrzeby działalności gospodarczej, które następnie zostały przekazane akcjonariuszom tytułem dywidendy niepienieniężnej (lub służyły do wytworzenia przedmiotu tej dywidendy)?
Zdaniem spółki, wypłata dywidendy niepieniężnej przez spółkę komandytowo-akcyjną nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W razie dokonania wypłaty takiej dywidendy spółka nie będzie zobligowana do skorygowania podatku naliczonego VAT. Spółka wskazała, że transakcja wypłacenia dywidendy w formie niepieniężnej - czy to w postaci rzeczy czy określonych praw i wartości niematerialnych - nie może zostać zakwalifikowana jako nieodpłatna dostawa czy świadczenie usług, kwalifikowane odpowiednio na gruncie art. 7 ust. 2 i art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 54, poz. 535 ze zm., dalej jako "ustawa o VAT"), jako odpłatna dostawa towarów lub świadczenie usług. Strona skarżąca zauważyła, że czynność polegająca na wypłacie dywidendy nie jest czynnością polegającą na dysponowaniu przez spółkę własnym majątkiem, lecz raczej jest to czynność będąca wykonaniem określonej dyspozycji udziałowców, dokonana w oparciu o przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j.:Dz. U. z 2000 r. nr 94 poz. 1037 ze zm., dalej jako "K.s.h.").
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z dnia 9 marca 2012 r. uznał stanowisko spółki za nieprawidłowe.
W uzasadnieniu organ przywołał i przeanalizował treść art. 5 ust. 1, art. 7 ust. 2, art. 8 ust. 2 ustawy o VAT oraz przepisy art. 347 i art. 348 K.s.h. i stwierdził, że czynność wypłaty dywidendy niepieniężnej w postaci rzeczy i praw, nabytych przez spółkę lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, będzie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako nieodpłatna dostawa towarów, zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy o VAT oraz nieodpłatne świadczenie usług, w myśl art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT, albowiem wskazane sytuacje wyczerpują dyspozycje tych przepisów.
Organ argumentował, że opodatkowanie dywidendy rzeczowej jest zgodne z zasadą powszechności opodatkowania podatkiem VAT wyrażającą się tym, że określone transakcje podlegają temu podatkowi niezależnie od formy, w której zostały dokonane, również zbycie rzeczy i praw, nabytych przez spółkę lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. Jeżeli w ramach wypłaty dywidendy zamiast wypłaty pieniędzy spółka będzie przekazywać rzeczy i prawa, mamy do czynienia z czynnością opodatkowaną podatkiem od towarów i usług z tytułu nieodpłatnej dostawy towarów i nieodpłatnego świadczenia usług.
Ustosunkowując się do drugiego z pytań zawartego we wniosku o interpretację organ przyjął, że jest ono bezprzedmiotowe w związku z treścią odpowiedzi na pierwsze pytanie.
Po uprzednim wezwaniu organu podatkowego do usunięcia naruszenia prawa, skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę, żądając uchylenia interpretacji i zasądzenia kosztów postępowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, Minister Finansów słusznie wskazuje, że drugie z pytań zawartych we wniosku o wydanie interpretacji ma charakter warunkowy - uzależniony od uznania transakcji za niepodlegającą opodatkowaniu (czyli zależy od takiej odpowiedzi na pytanie pierwsze). Skoro organ podatkowy uznał czynności za opodatkowane, to tym samym nie ziścił się warunek/założenie, na którym oparte było drugie z pytań. Nie mógł tym samym organ ocenić stanowiska wnioskodawcy, czego wymaga art. 14c § 1 Ordynacji podatkowej
Odnośnie pozostałych zarzutów skargi związanych z naruszeniem art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 i ust. 2, a także art. 15 ust. 1 i ust. 2 ustawy o VAT, poprzez ich błędną wykładnię, to w ocenie Sądu do wskazywanych uchybień nie doszło.
Sąd uznał, że Minister Finansów w zaskarżonej interpretacji prawidłowo uznał, że w zależności od przedmiotu dywidendy w sprawie znajdzie zastosowanie art. 7 ust. 2 bądź też art. 8 ust. 2 ustawy o VAT.
Sąd wskazał, że niewątpliwie w przypadku wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej, dojdzie do przekazania towarów należących do spółki akcjonariuszom i z opisu zdarzenia wynika, że spółce przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego przy nabyciu towarów.
Sąd nie podzielił stanowiska, że wypłata dywidendy jako wykonanie uchwały organu właścicielskiego nie stanowi zwykłego dysponowania majątkiem. Tytuł na podstawie, którego dojdzie do przekazania towarów nie zmienia faktu, że chodzi o towary należące do spółki (do jej majątku).
Jako uzasadnione ocenił Sąd również stanowisko organu podatkowego odnośnie możliwości uznania za podlegającą opodatkowaniu wypłatę dywidendy w formie niepieniężnej na podstawie art. 8 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT.
Sąd nie podzielił poglądu prezentowanego w skardze, że aby nieodpłatne świadczenie usług mogło podlegać opodatkowaniu, to niezbędna jest wcześniejsza rezygnacja z odpłatności. Przepis stanowi o opodatkowaniu nieodpłatnego świadczenia usług, a zatem zarówno odpłatnych, jak i nieodpłatnych. Powołane przez stronę skarżącą orzecznictwo TSUE służy zdefiniowaniu odpłatnego świadczenia usług, a z brzmienia art. 8 ust. 2 ustawy o VAT wynika, że ustawodawca jako wyjątek zrównał czynności nieodpłatne (nieodpłatne świadczenie usług) z odpłatnym świadczeniem usług.
Odnośnie wymogu nieodpłatnego świadczenia usług na cele osobiste akcjonariuszy, to zdaniem Sądu podobnie, jak przy nieodpłatnym przekazaniu towarów, nieodpłatne świadczenie usług w ramach wypłaty dywidendy w formie niepieniężnej powoduje, że wchodzą one do majątku osobistego osób uprawnionych do ich otrzymania i służą one tym osobom, ich potrzebom, ich konsumpcji – ich celom osobistym. Bez znaczenia pozostaje również decyzja tych osób, co do dalszego wykorzystania otrzymanej dywidendy, na moment jej otrzymania jest ona uzyskiwana na cele osobiste, do osobistego nimi dysponowania, rozporządzania.
Sąd stwierdził zatem, że wypłata dywidendy w formie niepieniężnej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł pełnomocnik strony skarżącej, zarzucając w niej naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT, a także w świetle art. 14b § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, poprzez oddalenie skargi w związku z błędną wykładnią art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT polegającą na uznaniu, że każda czynność przekazania towarów na rzecz akcjonariuszy, niezwiązana z przedsiębiorstwem podatnika, stanowi automatycznie przekazanie towarów na cele osobiste tych akcjonariuszy, nadto oddalenie skargi w związku z nieuprawnionym wykroczeniem Sądu poza granice sprawy zakreślone we wniosku o interpretację, co miało istotny pływ na wynik sprawy.
Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego w postaci art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1-2, art. 8 ust. 1-2 oraz art. 15 ust. 1-2 ustawy o VAT, także w świetle art. 21 ust. 1 w zw. z art. 64 ust. 1-2 oraz art. 84 Konstytucji RP, poprzez błędną wykładnię, objawiającą się uznaniem, że czynność przekazania przez skarżącą spółkę na rzecz wspólników towarów lub praw w drodze dywidendy niepieniężnej, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług jako nieodpłatne przekazanie towarów lub nieodpłatne świadczenie usług.
Z uwagi na trak sformułowane zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, wraz z kosztami zastępstwa świadczonego przez doradcę podatkowego, stosownie do norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Ministra Finansów wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i dlatego podlega oddaleniu.
W rozpoznawanej sprawie jest sporne czy w przypadku posiadania akcji w spółce komandytowo-akcyjnej wypłata dywidendy w formie niepieniężnej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.
Zdaniem skarżącej spółki dywidenda taka nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Natomiast według organu wydającego interpretację dywidenda będzie opodatkowana jako nieodpłatna dostawa towarów w rozumieniu art. 7 ust. 2 ustawy o VAT, bądź jako świadczenie nieodpłatnej usługi zgodnie z art. 8 ust. 2 ustawy o VAT. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej interpretacji Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu podatkowego, co do konieczności opodatkowania dywidendy niepieniężnej.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Przepis art. 7 ust. 1 tej ustawy stanowi, że przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel. Z kolei art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT za dostawę towarów uznaje także przekazanie nieodpłatnie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa, w szczególności przekazanie lub zużycie towarów na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia - jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego z tytułu nabycia, importu lub wytworzenia tych towarów lub ich części składowych.
Stosownie do treści art. 8 ust. 1 ustawy o VAT, przez świadczenie usług, o którym mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się każde świadczenie na rzecz osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, które nie stanowi dostawy towarów w rozumieniu art. 7, w tym również przeniesienie praw do wartości niematerialnych i prawnych, bez względu na formę, w jakiej dokonano czynności prawnej. Jednocześnie w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT, jako odpłatne świadczenie usług traktuje się także:
1) użycie towarów stanowiących część przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika, w tym w szczególności do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, jeżeli podatnikowi przysługiwało, w całości lub w części, prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przy nabyciu tych towarów;
2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, wspólników, udziałowców, akcjonariuszy, członków spółdzielni i ich domowników, członków organów stanowiących osób prawnych, członków stowarzyszenia, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.
Dokonując analizy powyższych przepisów, przede wszystkim wskazać należy, że problem stanowiący istotę sporu w rozpatrywanej sprawie był już przedmiotem zainteresowania sądów administracyjnych. W wyroku z 23 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1503/12 Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że dywidenda niepieniężna w spółce komandytowo-akcyjnej, należna akcjonariuszom, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Przedmiotem opodatkowania w takiej sytuacji nie jest bowiem dywidenda lecz nieodpłatna dostawa towarów (art. 7 ust. 2 ustawy o VAT) lub nieodpłatne świadczenie usług (art. 8 ust. 2 ustawy o VAT).
Identyczny pogląd można odnaleźć w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1654/12 (orzeczenia dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl). Również Naczelny Sąd Administracyjny rozpatrujący niniejszą sprawę w pełni powyższy pogląd akceptuje i przyjmuje za własny.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie, argumentacja podniesiona przez spółkę w rozpoznawanej skardze kasacyjnej jest bezzasadna.
Argumentacja ta w głównej mierze odwołuje się do istoty i charakteru prawnego dywidendy. W tym zakresie autor skargi kasacyjnej powołuje się na regulacje zawarte w kodeksie spółek handlowych, wskazując m.in., że wypłata dywidendy jest jednostronnym świadczeniem spółki na rzecz akcjonariusza. Ponieważ przepisy kodeksu spółek handlowych nie określają formy dywidendy, to w doktrynie przyjmuje się, że wypłata dywidendy może nastąpić w naturze. Zatem przyczyną owej dostawy towarów, czy też świadczenia usług jest uchwała organów władz spółki w zakresie dywidendy.
Odnosząc się do tych twierdzeń za wyrokiem NSA z 23 października 2013 r., sygn. akt I FSK 1503/12 należy przypomnieć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych wielokrotnie wskazywano, iż przy analizie prawidłowości zastosowania norm prawnych będących przedmiotem sporu należy mieć na względzie, że podatek od towarów i usług jest podatkiem zharmonizowanym. Na gruncie podatku od towarów i usług użytym w przepisach normujących ten podatek terminom należy przypisywać zasadniczo autonomiczne znaczenie, swoiste dla tego podatku, a tym samym oderwane od ich rozumienia cywilistycznego w ujęciu prawodawstwa krajowego. Wynika to, jak wcześniej wskazano z harmonizacji tego podatku na terytorium Unii Europejskiej, czego konsekwencją jest konieczność jednolitego rozumienia pojęć VAT na całym obszarze państw członkowskich, co wymaga – przy ich definiowaniu – szerszego uwzględniania kryteriów ekonomicznych, jako bardziej uniwersalnych, przy jednoczesnym wykorzystywaniu cywilistycznego unormowania danego terminu w prawie krajowym, jedynie w zakresie, w jakim nie będzie ono pozostawało w sprzeczności dla ustalenia zakresu i znaczenia tego pojęcia z uwzględnieniem jego kontekstu oraz celu, jakiemu służy uregulowanie dyrektywy (ustawy), w którym zostało użyte. Zatem przy interpretacji pojęć użytych w ustawie o podatku od towarów i usług decydujące znaczenie ma walor i skutki ekonomiczne danej czynności opodatkowanej a nie jego definicja w krajowym prawie cywilnym, które przecież w każdym państwie członkowskim jest inne (zob. wyroki Trybunału Sprawiedliwości z dnia 6 lutego 2003 r. C – 185/01, Auto Tease Holland B.V., Zb. Orz s. I-1317 oraz z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawie C-461/08 Don Bosco Onroerend Goed, Zb.Orz. s. I-11079).
Ponadto na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług nie może mieć znaczenia, wywodząca się z doktryny polskiego prawa cywilnego, kauzalność czynności prawnych. Przedmiot opodatkowania wynika z przepisów ustawy o VAT, gdzie w art. 5, art. 7 i art. 8 w sposób jednoznaczny wskazano, jakie czynności podlegają opodatkowaniu tą daniną publicznoprawną. Ustawodawca całkowicie odrywa przedmiot opodatkowania od przyczyny dokonania tej czynności, a zatem bez znaczenia dla przedmiotu opodatkowania podatkiem od towarów i usług jest przyczyna (causa) dokonania danej czynności.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzić należy, że w sytuacji opisanej we wniosku o interpretację, tj. gdy spółka komandytowo-akcyjna dokonuje na rzecz swoich akcjonariuszy nieodpłatnego przekazania rzeczy przez tę spółkę nabytych lub wytworzonych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wówczas na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług dochodzi do dokonania nieodpłatnej dostawy towarów, która na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy o VAT podlega opodatkowaniu. Przy tym dla takiej kwalifikacji bez znaczenia jest przyczyna przekazania tych rzeczy, bowiem bez względu, czy będzie to umowa darowizny, czy też dywidenda z zysku spółki, w aspekcie opodatkowania podatkiem od wartości dodanej nie ma to żadnego znaczenia. Efektem ekonomicznym, który ma istotne znaczenie dla tej daniny jest to, że spółka komandytowo-akcyjna dokonała na rzecz swoich akcjonariusz dostawy towarów.
W taki sam sposób należy ocenić dywidendę niepieniężną w postaci przekazania praw. W takiej sytuacji dochodzi do nieodpłatnego świadczenia usług ze strony spółki na rzecz akcjonariuszy, która to czynność na podstawie art. 8 ust. 2 ustawy o VAT podlega opodatkowaniu. Również bez znaczenia jest z jakiego tytułu nastąpiło to świadczenie usług. Liczy się bowiem, jak wskazano wyżej efekt ekonomiczny. Ten zaś na gruncie analizowanej ustawy jest jednoznaczny.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazywano ponadto, że dywidenda niepieniężna nie jest świadczeniem odpłatnym, ale również nie stanowi świadczenia nieodpłatnego. Odpowiadając na tak postawiony zarzut Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że ustawa o podatku od towarów i usług wprowadza dychotomiczny podział, co oznacza istnienie jedynie świadczeń odpłatnych albo nieodpłatnych i brak trzeciej kategorii świadczeń. Wobec tego twierdzenia strony skarżącej nie zasługują na uwzględnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafne jest stanowisko Sądu I instancji, że wypłata dywidendy w formie niepieniężnej podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, bowiem nie ma podstaw do tego, aby pozyskanie towarów lub usług do celów osobistych (do konsumpcji) w warunkach opisanych we wniosku następowało na zasadach korzystniejszych, niż w przypadku osób nabywających towary i usługi w obrocie powszechnym. Przyjęta przez Sąd I instancji realizuje zasadę powszechności opodatkowania podatkiem od towarów i usług.
Ponadto stwierdzić należy, że powyżej przedstawiona wykładnia przepisów prawa materialnego nie stoi w sprzeczności z ugruntowanym w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości w Luksemburgu poglądem, że wypłata pieniężna dywidendy nie podlega podatkowi od towarów i usług. Trybunał wskazywał, iż w zakres stosowania podatku VAT nie wchodzą płatności wynikające z samej własności dobra, jak w przypadku dywidend lub innych form zysku z akcji (zob. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia: 6 września 2012 r., C-496/11, w sprawie Portugal Telecom SGPS SA, pkt 32; 29 października 2009, C-29/08, w sprawie Skatteverket, pkt 29; podobnie wyroki TS z dnia 22 czerwca 1993 r. w sprawie C-333/91 Sofitam, pkt 13; z dnia 6 lutego 1997 r. w sprawie C-80/95 Harnas & Helm, pkt 15). Wypłata pieniędzy z tytułu dywidendy nie jest przecież dostawą towarów ani świadczeniem usług. Nie jest też wynagrodzeniem za świadczenie akcjonariusza.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny za bezzasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej wywiedzione w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 1 P.p.s.a., bowiem w zaskarżonym wyroku dokonano prawidłowej wykładni art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1-2 i art. 8 ust. 1-2 ustawy o VAT. Wykładnia ta uwzględnia specyfikę podatku od towarów i usług, który jako podatek zharmonizowany, przede wszystkim musi pozostawać w zgodzie z regulacjami prawa wspólnotowego. Z tego też względu nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że dokonana w sprawie wykładnia przepisów prawa materialnego godzi w zasadę równości wobec prawa wynikającą z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Odmienna ocena skutków danej czynności na gruncie prawa podatkowego i prawa cywilnego nie narusza konstytucyjnej zasady równości.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego bezzasadny jest także zarzut skargi kasacyjnej wywiedziony w oparciu o podstawę kasacyjną z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. Według strony skarżącej doszło do naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT oraz art. 14b § 1 i 3 Ordynacji podatkowej, gdyż Sąd I instancji w sposób nieprawidłowy wyszedł poza zakres stanu faktycznego wskazanego we wniosku, uznając, że dywidenda niepieniężna jest przeznaczona na cele osobiste akcjonariuszy. Pogląd ten jest błędny. Przyjęcie konkluzji o celu przekazania jest bowiem efektem procesu wykładni prawa materialnego, stosowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu. Sąd I instancji, miał podstawy aby uznać, że dywidenda akcjonariuszy jest przekazywana na ich cele osobiste, gdyż jest to logiczny wniosek. Nie ma przecież wątpliwości, że spółka dając swym akcjonariuszom rzeczy lub prawa z tytułu dywidendy, nie przekazuje ich na cele związane ze swoją działalnością gospodarczą. Natomiast nie jest istotne, co z ową dywidendą zrobią akcjonariusze spółki.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego wydano na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 w związku z art. 209 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło