I OZ 190/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Kr 249/12 w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi A.N. na akt Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [...] w przedmiocie wyrażenia zgody na umieszczenie znaków drogowych w piśmie z dnia 23 maja 2010 r. nr [...] postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 249/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek A.N. o zwrot kosztów postępowania sądowego w sprawie ze skargi na akt Zarządu Infrastruktury Komunalnej i Transportu w [..] w przedmiocie wyrażenia zgody na umieszczenie znaków drogowych w piśmie z dnia 23 maja 2010r. nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że na rozprawie w dniu 12 września 2012r. skarżący A.N. złożył do protokołu rozprawy wniosek o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania , na które składają się " uiszczone wpisy od skarg i skarg kasacyjnych oraz koszty dojazdu , a mianowicie : przejazd koleją Kraków - Warszawa , Warszawa - Kraków w kwocie 246 zł do obu spraw , koszty opłat pocztowych 2 x 3,75 zł ( koszty listu poleconego) oraz przejazdy środkami transportu publicznego w łącznej kwocie 24zł". Rozpoznając wniosek Sąd I instancji wyjaśnił, iż zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2012.270 ) w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu , który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania , zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z kolei art. 205 § 1 ww. ustawy stanowi , że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika , który nie jest adwokatem lub radcą prawnym , zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe , koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdu i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata lub radcy prawnego. Natomiast koszty sądowe obejmują opłaty sądowe i zwrot wydatków , natomiast opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna ( art.211 i art.212 ww. ustawy ). Sąd I instancji stwierdził, iż żądanie zwrotu wpisu od skarg jest nieuzasadnione , bowiem skarżący w rozpatrywanej sprawie nie poniósł takiego kosztu. Odnośnie żądania zwrotu wpisu uiszczonego od skarg kasacyjnych oraz kosztów dojazdu na rozprawę przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie, Sąd I instancji wyjaśnił, że żądanie to zostało prawomocnie rozstrzygnięte postanowieniami tego Sądu z dnia 18 stycznia 2012r. , sygn. akt l OSK 201/11 oraz sygn. akt l OSK 202/11 oddalającymi wniosek o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego. Sąd uznał również, iż żądanie zwrotu 24,00 zł tytułem kosztów przejazdu środkami transportu publicznego na rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie jest również nieuzasadnione , bowiem stawiennictwo skarżącego nie było obowiązkowe , co wynikało wprost z zawiadomienia o terminie posiedzenia Sądu. Zwrot kosztów podróży przysługuje stronie wówczas, gdy jej stawiennictwo w sądzie wynika z wezwania sądu. Natomiast co do żądania zwrotu opłat pocztowych w kwocie 7,50 zł Sąd stwierdził, że przytoczony wyżej art. 205 ww. ustawy zawiera katalog niezbędnych kosztów postępowania , który jest katalogiem zamkniętym i jednocześnie wiążącym . Niedopuszczalna jest zatem rozszerzająca interpretacja tego przepisu obejmująca inne wydatki, drobne i zwykle występujące przy postępowaniach sądowych. Do takich wydatków należą między innymi wydatki na korespondencję, czy koszty związane z kserowaniem pism . W tym stanie sprawy, Sąd oddalił wniosek skarżącego na podstawie wyżej wskazanych przepisów. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A.N., zaskarżając go w części, w której WSA w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwrot kosztów w postaci uiszczonych wpisów od skarg kasacyjnych oraz kosztów dojazdu na rozprawy przed NSA jak również kosztów w postaci opłat za przejazdy środkami transportu publicznego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 200, art. 203 pkt 1, art. 205 § 1 oraz art. 209 P.p.s.a. W konkluzji wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie oraz zasądzenie kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego przez WSA w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie posiada usprawiedliwione podstawy. W postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 P.p.s.a., iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 P.p.s.a.. Dlatego też w art. 209 P.p.s.a. przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 P.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a.. Tak więc w innych przypadkach, Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a. wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem sądu pierwszej instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia odrzucającego skargę. Należy jednak podkreślić, iż w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie o odrzuceniu skargi, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie o odrzuceniu skargi, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 P.p.s.a. Zatem błędne jest stanowisko Sądu I instancji, iż nie może on orzec o kosztach postępowania kasacyjnego w przypadku uwzględnienia skargi, bowiem w tym przedmiocie orzekł już Naczelny Sąd Administracyjny. Odnosząc się do kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego wskazać należy, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych i w literaturze przyjęto, że koszty postępowania zażaleniowego podlegają zaliczeniu do kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, o czym stanowi art. 200 P.p.s.a (vide: postanowienie NSA z dnia 3 grudnia 2009 r., II OZ 1075/09 oraz z dnia 11 stycznia 2010 r., II OZ 1160/09). Oznacza to, ze koszty te powinny być zasądzone w orzeczeniu kończącym postępowanie (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 510). Odnosząc się natomiast do zawartego w zażaleniu zarzutu związanego ze zwrotem kosztów dojazdu należy wyjaśnić, iż na obecnym etapie postępowania nie może on zostać oceniony. Wnioskodawca nie udokumentował bowiem wydatków z wyżej wymienionego tytułu poprzez przedstawienie biletów bądź przedłożenie stosownego wyliczenia dotyczącego przejazdu na trasie Warszawa- Kraków koleją w dniu 18 stycznia 2012 r. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu I instancji przed rozpoznaniem wniosku w tym zakresie jest wezwanie skarżącego do udokumentowania kosztów przejazdu. W toku ponownego rozpoznania Sąd I instancji oceni ponownie koszty postępowania kasacyjnego i postępowania zażaleniowego w kontekście użytego w art. 200 P.p.s.a. sformułowania ,,koszty postępowania niezbędne do celowego dochodzenia praw". Przy czym rozstrzygnięcie to winno dotyczyć kosztów postępowania kasacyjnego w postępowaniu zakończonym wydaniem postanowień NSA z dnia 18 stycznia 2012 r. jak też kosztów niniejszego postępowania zażaleniowego, które nie mogą być uwzględnione z powodu braku podstaw prawnych do orzekania przez NSA o ich zwrocie. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i art. 198 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.