I OSK 49/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-01-17
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Małgorzata Pocztarek, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy policjantowi, któremu przydzielono lokal mieszkalny zgodnie z przepisami, a następnie umowa najmu została wypowiedziana z powodu wygaśnięcia trwałego zarządu nieruchomością przez Policję, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie innego lokalu mieszkalnego lub domu?Ratio decidendi
Policjantowi, któremu przydzielono lokal mieszkalny na podstawie decyzji administracyjnej, a jego potrzeby mieszkaniowe zostały w ten sposób zaspokojone, nie przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie innego lokalu, nawet jeśli umowa najmu została wypowiedziana z powodu zmiany dysponenta nieruchomości. Prawo do pomocy finansowej jest konsekwencją niezaspokojenia prawa do lokalu, a nie jego późniejszego utracenia z przyczyn innych niż brak przydziału.Stan faktyczny
Policjant S.M. otrzymał w 1998 r. lokal mieszkalny, który w dacie przydziału odpowiadał normom zaludnienia dla jego rodziny. W 2011 r. nieruchomość, w której znajdował się lokal, została przekazana Starostwu Powiatowemu, a umowa najmu z Policją została wypowiedziana. W 2012 r. policjant złożył wniosek o pomoc finansową na zakup domu jednorodzinnego. Organy Policji odmówiły, uznając, że prawo do lokalu zostało już zrealizowane. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje, uznając, że po zmianie dysponenta nieruchomości prawo do lokalu nie jest już realizowane przez Policję. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Komendanta Wojewódzkiego Policji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie i oddalił skargę S.M., zasądzając od S.M. na rzecz Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Kozub-Marciniak po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2014 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2012 r. sygn. akt VIII SA/Wa 367/12 w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu z dnia 9 marca 2012 r. nr [..] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od S.M. na rzecz Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w Radomiu kwotę 340 (trzysta czterdzieści) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 367/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi S.M. na decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia 9 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Białobrzegach z dnia 10 lutego 2012 r. nr [...], oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Komendant Powiatowy Policji w Białobrzegach (dalej: "organ I instancji") decyzją nr 1[...] z dnia 10 lutego 2012 r. działając na podstawie art. 88 ust. 1, art. 89 pkt 1-2, art. 94 ust. 1 i 2, art. 97 ust. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (t. j. Dz. U. z 2011 r., Nr 287, poz. 1687 ze zm.; dalej: "ustawa o Policji") oraz § 1, § 3 ust. 1 i 2 pkt 2, § 3a ust. 1 pkt 6, § 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (t. j. Dz. U. z 2001 r. Nr 131, poz. 1468 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MSWiA z dnia 17 października 2001 r."), § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2005 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych przez policjantów (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 884 ze zm.; dalej: "rozporządzenie MSWiA z dnia 18 maja 2005 r.") oraz art. 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a."), odmówił S.M. przyznania pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego w miejscowości [..] przy ul. [..] 3.
Uzasadniając organ I instancji wskazał, iż decyzją Komendanta Rejonowego Policji w Białobrzegach Nr [..] z dnia 4 czerwca 1998 r. funkcjonariuszowi S.M. (dalej: "skarżący") przydzielono jako mieszkanie służbowe lokal mieszkalny przy ul. [..]i 11 w [..], składający się z 2 izb o pow. pokoi 30 m2 i o pow. użytkowej 50 m2, który w dacie przydziału odpowiadał przysługującym skarżącemu w tym czasie czterem normom zaludnienia (tj. powierzchnia pokoi 7 m2 x 4), stosownie do obowiązującego wówczas przepisu § 3 ust. 1 i 2, § 4 ust. 1 zarządzenia MSWiA z dnia 30 września 1997 r. (MP nr 76, poz. 707). Aktualnie skarżący wraz z rodziną w lokalu tym zamieszkuje.
W dniu 7 lutego 2012 r. skarżący zwrócił się z wnioskiem w sprawie przyznania pomocy finansowej na kupno domu jednorodzinnego w miejscowości [..] przy ul. [..] 3, na działce oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 3451.
Przywołując treść art. 88 ust. 1, art. 94 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 3 rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. organ I instancji uznał, iż skarżący przyjmując w dniu 4 czerwca 1998 r. wskazany wyżej lokal mieszkalny skorzystał z ustawowego prawa do lokalu wynikającego z powołanego art. 88 ustawy o Policji, co – zdaniem organu I instancji – przemawia za odmową przyznaniu pomocy finansowej na polepszenie warunków mieszkaniowych.
Od tej decyzji skarżący złożył odwołanie. Wskazał, iż przydzielony lokal mieszkalny, w chwili obecnej nie spełnia norm zaludnienia. Podniósł, że obowiązujące przepisy nakładają na Policję obowiązek zapewnienia lokalu mieszkalnego, który musi spełniać minimum powierzchni mieszkalnej (pokoi) w przeliczeniu na osobę uprawnioną nie mniejszą niż 7 m2. Zdaniem skarżącego nawet przydzielenie lokalu, gdy przestał on spełniać warunki powierzchni, z uwagi na zmianę stanu rodzinnego powodującą, że potrzeby te nie są obecnie zaspokojone, powoduje nabycie prawa do przydzielenia lokalu większego.
Decyzją z dnia 9 marca 2012 r. nr [..] Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji (dalej: "organ odwoławczy") po rozpatrzeniu odwołania skarżącego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał m.in. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Organ odwoławczy ustalił, że skarżący pełni służbę w Policji od dnia 16 października 1991 r., funkcjonariuszem w służbie stałej został mianowany w dniu 16 października 1994 r. Powtórzył, iż w dniu 4 czerwca 1998 r. decyzją Komendanta Rejonowego Policji w Białobrzegach NR [..] otrzymał lokal mieszkalny nr 2 przy ul. PI. [..] 11 w [..] (miejscowość pobliska), a przy przydziale lokalu mieszkalnego uwzględniono następujących członków rodziny policjanta: żonę R., córkę K. i syna B.. W dniu 22 sierpnia 2002r. skarżącemu urodził się syn J. Nadto w następstwie decyzji Starosty Białobrzeskiego z dnia 14 czerwca 2011 r. w sprawie wygaśnięcia trwałego zarządu, protokołem zdawczo-odbiorczym przekazania nieruchomości Skarbowi Państwa z dnia 29 sierpnia 2011 r. nieruchomość zabudowana, w skład której wchodzi lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego wraz z rodziną położona w [..] przy ul. [..] 11 przejęta została przez Starostę Białobrzeskiego.
Uzasadniając swoje stanowisko, organ odwoławczy wskazał, iż bezspornym jest, iż skarżący zajmowany od 1998 r. lokal otrzymał na podstawie decyzji Komendanta Rejonowego Policji w Białobrzegach z dnia 4 czerwca 1998 r. o przydziale lokalu mieszkalnego. Rodzina skarżącego liczyła wówczas 4 osoby.
W dacie przydziału pod względem powierzchni mieszkalnej odpowiadał on czterem przysługującym skarżącemu normom zaludnienia (pow. pokoi 7-10 m2x4=28-40 m2). Za bezsporne uznał także, iż w stosunku do tejże nieruchomości jako zbędnej dla potrzeb KWP z siedzibą w Radomiu, decyzją Starosty Białobrzeskiego orzeczono o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu KWP z siedzibą w Radomiu, co skutkowało przejęciem nieruchomości do zasobów nieruchomości Skarbu Państwa.
Organ odwoławczy przytoczył brzmienie przepisów art. 88 ust. 1, art. 94 ust. 1 ustawy o Policji oraz § 3 obowiązującego od dnia 30 czerwca 2005 r. do nadal rozporządzenia MSWiA z dnia 18 maja 2005 r. Podniósł, iż fakt otrzymania przez skarżącego lokalu mieszkalnego przydzielonego na podstawie decyzji z dnia 4 czerwca 1998 r., zgodnego w chwili przydziału z 4 normami zaludnienia, świadczy o zrealizowaniu przez organ Policji w stosunku do skarżącego ustawowego prawa do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 88 ustawy o Policji. Powyższe wyklucza wnioskodawcę z kręgu osób uprawnionych do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie w ramach poprawy sytuacji mieszkaniowej innego lokalu mieszkalnego lub domu. W ocenie organu odwoławczego faktu tego nie zmienia ani powiększenie się rodziny skarżącego, ani późniejsze zrzeczenie się przez organ Policji prawa zarządu do nieruchomości w [..], w skład której wchodzi lokal mieszkalny zajmowany przez skarżącego.
Skarżący pismem z dnia 4 kwietnia 2012 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję organu odwoławczego. Wniósł o uchylenie zaskarżonych decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postawił zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwą wykładnię zastosowanych norm prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Sąd I instancji uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji podniósł, iż zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z tak określonym prawem do lokalu wiążą się przewidziane powołaną ustawą formy zaspokajania potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy Policji, którymi są:
– przydział policjantowi lokalu mieszkalnego (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji),
– przyznanie policjantowi równoważnika pieniężnego za brak lokalu, jeżeli policjant lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej (art. 92 ust. 1 ustawy o Policji),
– przyznanie policjantowi pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość (art. 94 ust. 1 ustawy o Policji).
Zasady przyznawania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, zasady zwrotu tej pomocy oraz jej wysokość określa, wydane w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 94 ust. 2 ustawy o Policji, rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego przez policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1468 ze zm.). Z powołanych wyżej przepisów prawa wynika, że każdemu policjantowi w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego, bądź równoważnik pieniężny za brak lokalu, albo pomoc finansowa na uzyskanie lokalu. Gramatyczna wykładnia art. 88 ust. 1 ustawy o Policji w związku z art. 94 ust. 1 tej ustawy wskazuje, że przysługujące policjantowi prawo do lokalu mieszkalnego jest realizowane w pierwszej kolejności przez przydzielenie lokalu, a dopiero, gdy przydziału nie dokonano, policjantowi w służbie stałej przysługuje m.in. pomoc finansowa. Pomoc finansowa, o której mowa w art. 94 ust. 1 ustawy o Policji jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia policjanta, który ma prawo do otrzymania lokalu mieszkalnego określonego w art. 90 ustawy. Treść przepisu art. 94 ust. 1 ustawy o Policji, według którego przedmiotowa pomoc finansowa przysługuje policjantowi w sytuacji określonej tą normą prawną na uzyskanie spółdzielczego lokalu mieszkalnego, lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość lub domu jednorodzinnego, wyraźnie wskazuje, że chodzi tu o pomoc, która ma umożliwić policjantowi uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Z literalnego brzmienia powołanego przepisu wynika, że uprawniony do pomocy jest wyłącznie policjant w służbie stałej. To on jest podmiotem uprawnień wynikających z wyżej wskazanych przepisów prawa, natomiast wskazani w art. 89 ustawy o Policji członkowie rodziny policjanta uwzględniani są przy przydziale lokalu, jak też wysokości równoważnika lub pomocy finansowej.
Sąd I instancji zaznaczył, iż bezspornym w niniejszej sprawie jest, że skarżący zajmowany lokal mieszkalny nr 2 w [..] przy ul. [..] 11 otrzymał na podstawie decyzji administracyjnej Komendanta Rejonowego Policji w Białobrzegach Nr [..] z dnia 4 czerwca 1998 r. o jego przydziale, który to lokal zajmował na podstawie umowy najmu z dnia 4 czerwca 1998 r. Poza sporem jest także fakt, iż w stosunku do tejże nieruchomości jako zbędnej dla potrzeb KWP z siedzibą w Radomiu decyzją Starosty Białobrzeskiego z dnia 14 czerwca 2011 r. Nr [..] orzeczono o wygaśnięciu prawa trwałego zarządu KWP z siedzibą w Radomiu, co skutkowało przekazaniem nieruchomości do Starosty Powiatu Białobrzeskiego.
Następnie Sąd zauważył, iż w piśmie z dnia 21 października 2011 r. L.dz. PB – F 535/11 (k. 17 akt sądowych) Zastępca Komendanta Powiatowego Policji w Białobrzegach poinformował skarżącego, iż: "wygaśnięcie prawa trwałego zarządu (do nieruchomości w której znajduje się zajmowany przez skarżącego lokal mieszkalny – dopisek Sądu) jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy najmu lokalu mieszkalnego zawartej w dniu 4 czerwca 1998 r. Przedmiotowa umowa przestanie obowiązywać w ciągu 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się protokołu zdawczo odbiorczego niniejszej nieruchomości tj. 29 listopada 2011 r."
W ocenie Sądu, uznać należy, iż z chwilą przekazania nieruchomości położonej w [..] przy ul. [..] 11 Staroście Powiatu Białobrzeskiego zajmowany przez skarżącego wraz z rodziną lokal mieszkalny przestał spełniać przesłanki określone w art. 90 ustawy o Policji, gdyż nie pozostaje on w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów. W obowiązującym ustawodawstwie brak jest co prawda przepisu definiującego co należy rozumieć przez samo pozostawanie w dyspozycji ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub podległych mu organów lokali mieszkalnych. Odpowiedzi na takie pytanie nie udziela również regulacja zawarta w art. 90 ust. 1 ustawy o Policji. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 czerwca 2002 r. (I CKN 683/00; Biul. SN 2003/2/10) Sąd Najwyższy stwierdził, że: "Lokalem będącym w dyspozycji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych w rozumieniu art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji jest lokal, co do którego decyzja o jego przydziale lub jego opróżnieniu należy do kompetencji jednostek podległych temu organowi".
W ocenie Sądu I instancji, nie można uznać, iż dokonana zmiana podmiotu sprawującego zarząd nieruchomością, w której przydzielono skarżącemu lokal nie ma wpływu na możliwość dalszego zamieszkania skarżącego w tym lokalu mieszkalnym. Sąd wyjaśnił, że przekazanie nieruchomości spowodowało rozwiązanie umowy najmu lokalu z dnia 4 czerwca 1998 r., co wynika wprost z pisma z dnia 21 października 2011 r., a w konsekwencji opuszczenie przez skarżącego tego lokalu. Lokal ten mógłby być wynajmowany przez skarżącego, ale na podstawie innej umowy zawartej ze Starostą Białobrzeskim na innych warunkach. Sąd zauważył, iż wobec tych okoliczności skarżący wraz z rodziną nie mieszka już w przydzielonym lokalu mieszkalnym położonym w [..] przy ul. [..] 11.
Sąd I instancji uznał, iż konsekwencją powyższych czynności (tj. zrzeczenia się przez KWP z siedzibą w Radomiu prawa trwałego zarządu wskazaną nieruchomością, jak i wypowiedzenia umowy najmu) jest fakt, iż organy Policji obecnie nie realizują w stosunku do skarżącego ustawowego prawa do lokalu, o którym mowa w art. 88 ustawy o Policji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Mazowiecki Komendant Wojewódzki Policji, zaskarżając go w całości zarzucił mu naruszenie prawa materialnego tj. art. 88 ust 1, art. 90 ust. 1 oraz art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji, poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że policjantowi, który otrzymał lokal mieszkalny będący w dacie przydziału lokalem, o którym mowa w art. 90 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnym z normami, na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ podniósł, że fakt otrzymania przez S.M. lokalu mieszkalnego nr 2 przy ul. [..] 11 w [..] na podstawie decyzji administracyjnej Komendanta Rejonowego Policji w Białobrzegach [..] z dnia 4 czerwca 1998 r. o przydziale lokalu mieszkalnego, zgodnego w chwili przydziału z 4 normami zaludnienia, świadczy o zrealizowaniu przez organ Policji w stosunku do skarżącego ustawowego prawa do lokalu mieszkalnego, o którym mowa w art. 88 ustawy o Policji i wyklucza wnioskodawcę z kręgu osób uprawnionych do przyznania pomocy finansowej na uzyskanie w ramach poprawy sytuacji mieszkaniowej innego lokalu mieszkalnego lub domu. Faktu tego nie zmienia ani powiększenie się rodziny strony ani późniejsze zrzeczenie się przez organ Policji prawa zarządu do nieruchomości w [..], w skład której wchodzi lokal mieszkalny zajmowany przez S.M..
Podkreślono również, że skarżący S.M. wyprowadził się z przydzielonego lokalu dobrowolnie. W ocenie Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji, strona pomimo wypowiedzenia umowy najmu w związku z wygaszeniem trwałego zarządu miała prawo zamieszkiwania w przydzielonym decyzją administracyjną lokalu, decyzja ta bowiem nie została wycofana z obrotu prawnego i stanowić powinna podstawę prawną do zawarcia umowy najmu z nowym zarządcą, którym stał się Starosta Białobrzeski. Wygaszenie trwałego zarządu nie jest okolicznością powodującą pozbawienie mocy obowiązującej prawomocnej decyzji o przydziale lokalu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
Zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( dz. U. z 2011r. Nr. 287, poz. 1687 ze zm. ) policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych.
Z kolei stosownie do art. 94 ust. 1 ustawy policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość.
W stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest bezsporne, że policjantowi na mocy decyzji administracyjnej z dnia 4 czerwca 1998r. został przydzielony lokal mieszkalny w [..], o powierzchni zgodnej z przysługującymi normami. Nie jest również kwestionowane, że lokal przydzielony policjantowi z dniem 29 sierpnia 2011r. został przekazany Staroście Powiatu Białobrzeskiego, w związku z czym umowa najmu lokalu została wypowiedziana, ze skutkiem na dzień 29 listopada 2011r. Z akt osobowych policjanta wynika, że w dniu 4 stycznia 2012r. dokonał kupna nieruchomości położonej w [..] przy ul. [..] 3, zaś w dniu 7 lutego 2012r. zwrócił się do Komendanta Powiatowego Policji w Białobrzegach o przyznanie pomocy finansowej w związku z zakupem w/wym. nieruchomości.
W ocenie Sądu I instancji z chwilą przekazania Staroście Powiatu Białobrzeskiego lokalu przydzielonego funkcjonariuszowi decyzją z dnia 4 czerwca 1998r., lokal przestał spełniać warunki określone w art. 90 ustawy o Policji, co spowodowało rozwiązanie umowy najmu i opuszczenie lokalu przez policjanta. Powyższe zdaniem Sądu oznacza, " że organy obecnie nie realizują w stosunku do policjanta ustawowego prawa do lokalu, o którym mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji".
Stanowisko Sądu I instancji, wynikające z błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, zawartych w rozdziale 8 ustawy o Policji, jest nieprawidłowe.
Z cytowanych przepisów, w szczególności art. 88 ust. 1 i art. 94 ust. 1 ustawy o Policji jednoznacznie wynika, że prawo policjanta do pomocy finansowej jest konsekwencją niezaspokojenia przez właściwe organy Policji innego prawa, a mianowicie prawa do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej. A contrario w przypadku, gdy organ zrealizował prawo policjanta do lokalu mieszkalnego, policjant nie nabywa prawa do pomocy finansowej na podstawie art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Pomoc finansowa na uzyskanie lokalu jest bowiem zawsze skutkiem niezrealizowania uprawnienia prawa policjanta do lokalu. Warunek przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu należy wiązać tylko z taką sytuacją, w której policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego, o jakim mowa w art. 90 ustawy o Policji, na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzyma.
Ustawa o Policji nie formułuje praw podmiotowych wszystkich policjantów do uzyskania pomocy finansowej do nabycia mieszkania na własność, bez względu na to, czy mają oni zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscu pełnienia służby (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 14 maja 2001 r., SK 1/00). Określenie przesłanek, od spełnienia, których ustawa uzależnia przyznanie pomocy finansowej nie jest naruszeniem zasady równości, gdyż zasada ta "nie wyklucza zróżnicowania sytuacji prawnej adresatów normy prawnej, jeżeli to zróżnicowanie znajduje uzasadnienie w odrębnościach sytuacji prawnej i faktycznej poszczególnych kategorii adresatów" (wyrok z dnia 16 grudnia 1997 r., K.8/97, OTK w 1997 r., poz. 30, wyrok z dnia 13 kwietnia 1999 r., K. 36/98, OTK ZU Nr 3/1999, poz. 40 ). Szczególna pomoc w uzyskaniu mieszkania przez policjantów uzasadniona jest dążeniem do zapewnienia policjantowi możliwości mieszkania w miejscowości, w której pełni służbę. (uchwała Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1999 r., OPS 1/99, miejsce pub. ONSA 1999, Nr 3, poz. 77), ale nie wszyscy funkcjonariusze będą uprawnieni do skorzystania z pomocy finansowej, gdyż ustawa o Policji wskazuje rodzaj podmiotów mogących wystąpić z wnioskiem o jej przyznanie. ( por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1999 r., sygn. akt I SA 1712/98).
Wbrew stanowisku Sądu I instancji organ Policji zrealizował wobec policjanta jego prawo wynikające z art. 88 ust. 1 ustawy. Okoliczność, iż przydzielony lokal obecnie nie pozostaje w dyspozycji Policji, pozostaje bez wpływu na sytuację policjanta ( zgodnie z art. 90 przydzielany lokal ma pozostawać w dyspozycji Policji w dacie jego przydziału ) i nie zmienia faktu, że jego potrzeby mieszkaniowe zostały zaspokojone w drodze przydziału lokalu, na podstawie decyzji administracyjnej. Jak wynika z akt sprawy policjant opuścił wraz z rodziną przydzielony lokal z własnej woli ( zakup nieruchomości ), a nie dlatego że nowy dysponent lokalu nakazał mu jego opróżnienie.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zmiana dysponenta lokalu i związane z tym wypowiedzenie dotychczasowej umowy najmu, w żadnym wypadku nie mogą oznaczać, iż prawo policjanta do otrzymania lokalu mieszkalnego nie zostało zaspokojone. Przydział lokalu na mocy decyzji administracyjnej właściwego organu Policji pozbawia skarżącego wszelkich uprawnień, które wynikają dla niego z faktu niezaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, w tym pomocy finansowej na zakup lokalu. Skoro organ Policji wykonał w sposób zgodny z prawem obowiązek przewidziany w art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, to okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę do uzyskania przez policjanta pomocy finansowej określonej w art. 94 ust. 1 ustawy.
Z tych względów, mając na uwadze materialny charakter przepisów, na zarzucie naruszenia których oparta została skarga kasacyjna, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 Ppsa w zw. z art. 203 pkt. 2 Ppsa Orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło