II FSK 3195/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak (sprawozdawca), Sędzia NSA Stefan Babiarz, Sędzia del. NSA Zbigniew Romała, Protokolant Joanna Bańbura, po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 września 2012 r. sygn. akt I SA/Op 295/12 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 29 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z 26 września 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uwzględnił skargę P.K. i uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z 29 czerwca 2012 r. w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2012 r. Przedstawiając stan sprawy, sąd administracyjny pierwszej instancji podał, że Burmistrz O., decyzją z 9 lutego 2012 r., ustalił Skarżącemu łączne zobowiązanie pieniężne za 2012 r. w kwocie 755,- zł. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia Skarżący zakwestionował zastosowanie przez organ przy ustaleniu podatku stawek określonych w uchwale Rady Miejskiej w Ozimku nr XV/142/11 z dnia 21 grudnia 2011 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości, która została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Opolskiego w dniu 10 stycznia 2012 r. Zdaniem strony, stosownie do art. 20a ust.1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm., dalej: u.p.o.l.) w sprawie powinny mieć zastosowanie stawki podatku obowiązujące w roku poprzednim. W ocenie strony, z uwagi na termin opublikowania tej uchwały, nie można mówić o wejściu aktu prawnego do porządku prawnego przed dniem 1 stycznia 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wskazaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skarżący ponownie przytoczył argumenty zawarte w odwołaniu, podtrzymując stanowisko, że termin opublikowania spornej uchwały wykluczał możliwość zastosowania nowych stawek podatkowych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odwołał się do tez wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 listopada 2010 r., sygn. akt II FSK 1272/09. Sąd administracyjny pierwszej instancji stwierdził, że użyte w art. 20a ust. 1 u.p.o.l. pojęcie "uchwalenia stawek podatków" obejmuje zarówno sam fakt głosowania nad stosowną uchwałą przez radę, jak i jej należytą publikację. Dopiero bowiem spełnienie obu tych warunków stanowi o tym, że dany akt normatywny wszedł do porządku prawnego. W ocenie sądu, z art. 20a ust. 1 u.p.o.l. należy wywieść, że w kolejnym roku podatkowym mogą obowiązywać albo nowe stawki, o ile zostanie podjęta uchwała (w znaczeniu obejmującym również jej prawidłową publikację) albo stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy, jeśli taka uchwała nie zostanie podjęta. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. zarzuciło na podstawie art. 174 pkt 1) P.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez: - błędną wykładnię art. 20a ust. 1 u.p.o.l. polegającą na nietrafnym przyjęciu, że wskazane w tym przepisie "nieuchwalenie stawek" podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy oznacza zarówno: niepodjęcie stosownej uchwały przez radę gminy, jak i niepublikowanie takiej uchwały w dzienniku urzędowym województwa przed rozpoczęciem tego roku podatkowego, podczas gdy pojęcie to oznacza w istocie wyłącznie niepodjęcie przez radę gminy uchwały w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości na dany rok podatkowy przed rozpoczęciem tego roku, - niewłaściwe zastosowanie art. 20a ust. 1 u.p.o.l. polegające na nietrafnym przyjęciu, że sporna uchwała nie ustanowiła stawek podatku od nieruchomości obowiązujących na terenie gminy Ozimek w roku 2012. W skardze kasacyjnej zawarto wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, a także zasądzenie na rzecz organu odwoławczego od Skarżącego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, przeto nie zasługuje na uwzględnienie. W zakresie wykładni art. 20a ust. 1 u.p.o.l. skład orzekający w pełni przychyla się do zapatrywania wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2010 r., II FSK 1272/09 (LEX nr 745594). Przyjęto w nim, że "Podjęcie uchwały, o której mowa w art. 20a ust. 1 u.p.o.l. obejmuje zarówno sam fakt jej głosowania przez radę jak i jej należytą publikację. Dopiero bowiem spełnienie obu tych warunków stanowi o tym, że dany akt normatywny wszedł do porządku prawnego". W powołanym wyroku stwierdzono ponadto co następuje: "Z art. 20a ust. 1 u.p.o.l. wywieść należy, że w kolejnym roku podatkowym mogą obowiązywać albo nowe stawki, o ile zostanie podjęte, w znaczeniu obejmującym również jej prawidłową publikację, uchwała albo stawki obowiązujące w roku poprzedzającym rok podatkowy, jeśli taka uchwała nie zostanie podjęta. Brak jest normatywnych podstaw, aby w ciągu roku podatkowego obowiązywały dwie różne stawki podatku od nieruchomości". Prezentując ten pogląd, Sąd odwołał się do treści art. 5 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718), który dopuszcza wprawdzie "nadanie aktowi normatywnemu »mocy wstecznej«, ale tylko »jeżeli zasady demokratycznego państwa prawnego nie stoją temu na przeszkodzie«". Wsteczna moc prawa może – jak zaznaczył Sąd – "dotyczyć ewentualnie tylko przyznania praw. Z całą stanowczością natomiast należy wykluczyć możliwość zastosowania tej normy do nakładania obowiązków". Stanowisko to zostało wsparte przekonującą argumentacją, w tym przypomnieniem, że zgodnie z art. 88 ust. 1 Konstytucji RP warunkiem wejścia w życie aktów prawnych tam wymienionych jest ich ogłoszenie. Oznacza to, że warunkiem wejścia w życie przepisu jest nie tylko jego przyjęcie przez posiadający stosowną kompetencję organ, w przewidzianym prawem trybie, ale i ogłoszenie tego aktu prawnego. Doprowadziło to Sąd do konkluzji, że "podjęcie uchwały, o której mowa w art. 20a ust. 1 u.p.o.l. obejmuje zarówno sam fakt jej głosowania przez radę, jak i jej należytą publikację. Dopiero bowiem spełnienie obu tych warunków stanowi o tym, że dany akt normatywny wszedł do porządku prawnego". Naczelny Sąd Administracyjny nie omieszkał również dodać, że ten punkt widzenia pokrywa się z ustaleniami dokonanymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 marca 1995 r. w sprawie K 1/95 (OTK 1995/1/7). Orzeczenie to podjęto co prawda w odniesieniu do regulacji podatku dochodowego od osób fizycznych, niemniej jednak jego tezy są aktualne dla podatków pobieranych w skali roku podatkowego (kalendarzowego). W wymienionym wyroku Trybunał Konstytucyjny zwrócił uwagę na wymogi pewności prawa i zaufania obywateli do państwa. Wskazał, że gwarancje prawne ochrony interesu jednostki mają w prawie podatkowym istotne znaczenie, zarówno w płaszczyźnie materialno-prawnej. jak i proceduralnej, przede wszystkim ze względu na możliwość rozporządzania przez obywateli swoimi interesami w kontekście obowiązku podatkowego jeszcze przed rozpoczęciem roku podatkowego. Stwarza to – jak zaakcentowano – "wymóg takiego sposobu wprowadzania regulacji prawnych, aby ustawodawstwo dotyczące podatków płaconych w skali rocznej znane było podatnikom ze stosownym wyprzedzeniem czasowym przed początkiem roku podatkowego, a tym bardziej, aby nie było wprowadzane z mocą wsteczną". Kierując się przedstawionymi powyżej przesłankami Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni aprobuje rozstrzygnięcie sądu administracyjnego pierwszej instancji, w konsekwencji zaś stwierdza, że skarga kasacyjna - jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw - podlega oddaleniu. Z przedstawionych powodów, z mocy art. 184 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 4