II SA/Sz 668/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 września 2012 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę Decyzją z dnia [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Główny Specjalista w Biurze Obsługi Interesantów Urzędu Miasta cofnął D.K. zezwolenie Nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży w punkcie gastronomicznym - pijalnia piwa -zlokalizowanym w [...], prowadzonym przez D.K., w związku z przedstawieniem fałszywych danych w oświadczeniu o wartości sprzedaży za rok [...]. Uzasadniając swoje stanowisko organ I instancji podał, że w dniu [...] D.K. złożyła oświadczenie o wartości sprzedaży napojów alkoholowych za rok [...] w prowadzonym punkcie gastronomicznym, w którym oświadczyła, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa wyniosła [...] zł. W dniu [...] przeprowadzono kontrolę prawidłowości złożonego oświadczenia. W wyniku kontroli ustalono, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych zawierających do 4,5% zawartości alkoholu oraz piwa faktycznie wyniosła [...] zł. W związku z powyższym różnica pomiędzy wartością sprzedaży ustaloną w wyniku kontroli, a wartością sprzedaży podaną w oświadczeniu złożonym przez D.K. wyniosła [...] zł. Z wyjaśnień D.K. wynika, że różnica pomiędzy danymi z oświadczenia, a danymi ujawnionymi w wyniku kontroli wynika z nieuwzględnienia podatku VAT, a także, że nie zna się na księgowości i od [...] dokumentację prowadzi nowa księgowa, która dokonała takich obliczeń. Organ I instancji dodał, iż strona prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. Organy administracji nie mają obowiązku badać, czy podmiot działał umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jest wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawiera fałszywe dane. Od powyższej decyzji D.K. odwołała się wnosząc o uchylenie decyzji w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W odwołaniu podniosła, że obecnie ma nową księgową. Prowadzenie działalności (sprzedaż piwa) jest jej głównym źródłem dochodu. Niedawno zmarł jej mąż i pozostała z kredytami, które bardzo obciążają ją finansowo. W jej sytuacji nie jest możliwe przekwalifikowanie się na inną działalność, gdyż nie posiada samochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją numer [...], z dnia [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 18 ust. 10 pkt 5 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło stan faktyczny będący podstawą wydania decyzji przez organ I instancji i stwierdziło, że zgodnie z art. 111 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, w celu pozyskania dodatkowych środków na finansowanie zadań określonych w art. 4 1 ust. 1, gminy pobierają opłatę za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych, natomiast świetle art. 111 ust. 4 ww. ustawy, przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, w terminie do dnia 31 stycznia danego roku, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. Natomiast w myśl art. 18 ust 10 pkt 5 zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4. Zdaniem Kolegium, z treści powyższego przepisu jednoznacznie wynika, że warunkiem cofnięcia zezwolenia jest podanie przez przedsiębiorcę w oświadczeniu o wartości sprzedaży napojów alkoholowych fałszywych danych dotyczących wartości sprzedaży poszczególnych napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży. Jak wynika ze sporządzonego dnia [...] protokołu kontroli prawidłowości złożonego oświadczenia o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w [...] roku, w punkcie sprzedaży zlokalizowanym w [...], przy [...], prowadzonym przez D.K. - wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu i piwa wyniosła [...] zł. W oświadczeniu zaś z dnia [...] D.K. podała, że wartość sprzedaży napojów alkoholowych o zawartości do 4,5% alkoholu i piwa wyniosła [...] zł. Różnica zatem między wartością sprzedaży alkoholu od podanej w oświadczeniu wynosi [...] zł., co miało wpływ na wysokość opłaty za korzystanie z zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Powyższe, w ocenie Kolegium, stanowi złamanie postanowień art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, skutkujące w konsekwencji, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ww. ustawy, cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Odnosząc się do podniesionego przez stronę nieświadomego popełnienia błędu, Kolegium wyjaśniło, iż nie może on w świetle obowiązujących przepisów prawa stanowić usprawiedliwienia dla ich nieprzestrzegania. Przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, z którymi strona występująca o zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych powinna się zapoznać, jednoznacznie wskazują na obowiązki strony związane ze sprzedażą napojów alkoholowych i jej rozliczeniem. Nadto organ odwoławczy wyjaśnił, iż ww. ustawa nie przyznaje kompetencji organom administracji publicznej do swobodnej oceny jej przepisów w zakresie naruszenia ich przez osobę obowiązaną do stosowania tych przepisów w związku z udzielonym zezwoleniem na sprzedaż napojów alkoholowych. Zatem każde naruszenie przepisów ustawy, bez względu na przyczynę i zakres, skutkuje konsekwencjami przewidzianymi w art. 18 ust. 10 pkt 5 ww. ustawy. Organ podkreślił, iż decyzja w przedmiocie cofnięcia zezwolenia jest decyzją związaną, co oznacza, że organ po stwierdzeniu ziszczenia się chociażby jednej z przesłanek, zawartych w art. 18 ust. 10 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałania alkoholizmowi, musi wydać decyzję o cofnięciu zezwolenia. Stanowisko takie zajął również Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 13.01.2009 r. sygn. akt III SA/Wr 536/08 stwierdził, że " Oczywistym jest, że nieprzestrzeganie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, zawartych w ustawie, stanowi podstawę do pozbawienia podmiotu uprawnień do sprzedaży detalicznej napojów alkoholowych./.../ Zdaniem składu orzekającego, skarżąca prowadzi działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własne ryzyko, organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane czyli dane nieprawdziwe (należy znaczenie fałszywe odnieść w tym wypadku do sformułowania prawda czy fałsz). Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie. W konsekwencji w razie wystąpienia złamania którejkolwiek zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, zastosowanie sankcji przewidzianej w art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi musi być obligatoryjnie zrealizowane przez właściwy organ niezależnie od przyczyn takiego stanu rzeczy." Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została przez D.K. zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji w całości oraz rozpoznanie sprawy co do jej istoty. Stwierdziła, że w swojej decyzji organ odwoławczy podnosi, że podała ona w swoim oświadczeniu o wartości sprzedaży alkoholu w sklepie przy ul. [...] fałszywe dane, a także, że organy wydające decyzje w zakresie zezwolenia na sprzedaż alkoholu nie mają możliwości wydania innej decyzji, gdyż jest to tzw. decyzja związana. W związku z powyższym D.K. wyjaśniła, że nie popełniła żadnego fałszerstwa. Błąd w wypełnieniu oświadczenia o wartości sprzedaży alkoholu należy potraktować jako pomyłkę pisarską. Wypełniając przedmiotowe oświadczenie D.K. (wraz ze swoją księgową) korzystały z ewidencji sprzedaży VAT. W ewidencji tej sąsiadują ze sobą rubryki "sprzedaż netto" oraz "sprzedaż brutto". Przez pomyłkę do oświadczenia wpisana została wartość z rubryki "sprzedaż netto" zamiast z rubryki "sprzedaż brutto". D.K. podkreśliła, że ewidencje sprzedaży nie były przez nią fałszowane ani ukrywane - w każdej chwili dane te były dostępne dla kontrolujących; nie może więc być w tej sytuacji mowy o fałszerstwie. Zaznaczyła, że zgodnie z art.7 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ wydający decyzję zobowiązany jest do dokładnego ustalenia stanu faktycznego. Po wszczęciu kontroli urząd otrzymał od niej wszystkie niezbędne dokumenty, w tym wspomnianą wyżej ewidencję sprzedaży VAT. Po zauważeniu błędu chciała dokonać sprostowania złożonego oświadczenia, ale nie zezwolono jej na to. W jej ocenie naruszony został tym samym art.8 Kpc. D.K. podkreśliła także, że nie leży ani w interesie społecznym, ani słusznym interesie obywateli, wydawanie decyzji odmownych (skutkiem będzie likwidacja sklepu oraz konieczność wypłacania zasiłku) tylko z powodu popełnienia przez stronę pomyłki niesłusznie uznanej za fałszerstwo (popełniona przez D.K. pomyłka była jedyną nieprawidłowością związaną z prowadzeniem sklepu i sprzedażą alkoholu). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania zaskarżonej decyzji, a także, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz.270). Art. 18 ust. 10 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70 poz. 473 ze zm.) w sposób enumeratywny określa przypadki, w których zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży i poza miejscem sprzedaży może zostać cofnięte przed upływem okresu, na jaki zostało udzielone. Ust.10 pkt 5 tego artykułu stanowi, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 11¹ ust. 4. Z kolei w świetle art. 11¹ ust. 4 przedsiębiorcy, prowadzący sprzedaż napojów alkoholowych w roku poprzednim, są obowiązani do złożenia, do dnia 31 stycznia, pisemnego oświadczenia o wartości sprzedaży poszczególnych rodzajów napojów alkoholowych w punkcie sprzedaży w roku poprzednim. W myśl art. 11¹ ust. 5 ustawy opłata za korzystanie z zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych uzależniona jest od rocznej wartości sprzedaży tych napojów i jest przeznaczana na finansowanie prowadzenia działań związanych z profilaktyką i rozwiązywaniem problemów alkoholowych i integracji społecznej osób uzależnionych od alkoholu (art. 11 ust. 1 ustawy). Przedstawienie fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ww. ustawy, stało się powodem cofnięcia D.K. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Bezspornym jest, iż skarżąca złożyła (w styczniu 2012 r.) oświadczenie o rocznym utargu sprzedaży napojów alkoholowych do 4,5 % zawartości alkoholu oraz piwa, przeznaczonych do spożycia w miejscu sprzedaży wprowadzonej pijalni piwa w [...], przy ul. [...]. W oświadczeniu podała kwotę brutto sprzedaży: piwa - [...] zł. Składając stosowne oświadczenie skarżąca jednocześnie oświadczyła, że została poinformowana, że przedstawienie fałszywych danych powoduje cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, zgodnie z art. 18 ust. 10 pkt 5 ww. ustawy. Bezsporny jest fakt, że organy na podstawie kontroli dokumentacji księgowej skarżącej ustaliły, że wartość sprzedaży (brutto) napojów alkoholowych o zawartości do 4,5 % alkoholu oraz piwa wyniosła [...] zł. Skarżąca tłumaczyła, że składając oświadczenie pomyliła się na skutek nierozróżnienia wartości sprzedaży netto i brutto. W ocenie sądu, cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych znajduje uzasadnienie w treści art. 18 ust. 10 pkt 5 w związku z art. 11¹ ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, gdyż skarżąca w złożonym oświadczeniu podała fałszywe dane. Za takie dane należy rozumieć jako dane nieodpowiadające rzeczywistości (por. wyrok WSA w Poznaniu z 6 października 2004 r., II SA/Po 1125/02). Interpretacji pojęcia "fałszywy" na gruncie różnych gałęzi prawa powoduje, że pojęcie to ma różne znaczenie i skutki. Art. 18 ust 10 pkt 5 ww. ustawy wyraźnie stanowi, iż organ cofa (obligatoryjnie) zezwolenie w przypadku przedstawienia fałszywych danych w oświadczeniu, o którym mowa w art. 111 ust. 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ustawodawca nie pozostawił w tej materii swobody organom administracji stanowiąc, że zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych podlega cofnięciu w przypadkach enumeratywnie wskazanych w art. 18 ust. 10 ustawy. Użycie przez ustawodawcę w treści art. 111 ust. 4 ustawy pojęcia "fałszywe dane", a nie dane "błędne" czy "nieprawdziwe" świadczy o założeniu celowego wprowadzenia w błąd organu wydającego zezwolenie. Zgodnie z jednoznaczną konotacją w języku polskim fałszować można wyłącznie świadomie. Słowo "fałszować" oznacza przedstawiać coś niezgodnie z prawdą, "zniekształcać". Z kolei przymiotnik "fałszywy" oznacza niezgodny z prawdą, błędny (Uniwersalny Słownik Języka Polskiego pod red. S. Dubisza, tom I, Warszawa 2006 r., str. 877-878). Organy administracji nie miały obowiązku badać, czy skarżąca działała umyślnie, bowiem wystarczającą przesłanką cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych było wyłącznie stwierdzenie, że oświadczenie o wartości sprzedanego alkoholu zawierało fałszywe dane, czyli dane nieprawdziwe. Na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie zaistniał jakikolwiek przypadek złamania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2006 r., sygn. akt VI SA/Wa 1529/06, LEX nr 337045, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 6 października 2004 r., sygn. akt II SA/Po 1125/02 nie publ., wyrok WSA we Wrocławiu z 13 stycznia 2009 r., sygn. akt III SA/Wr 536/08). W tym miejscu należy przywołać stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2007 r., sygn. akt II GPS 2/07, w której stwierdzono, że "naruszenie warunków lub zasad sprzedaży napojów alkoholowych stanowi, w myśl art. 18 ust. 10 cyt. ustawy, podstawę do cofnięcia zezwolenia". Zawarta w zaskarżonej decyzji wykładnia art. 18 ust 10 pkt 5 w związku z art. 111 ust 5 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest trafna, co w ocenie sądu czyni nieuzasadnionym zarzut wydania przez organy błędnych rozstrzygnięć. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.