II SA/Po 430/12
WyrokWSA w Poznaniu2012-09-26
Skład orzekający: Jolanta Szaniecka, Maria Kwiecińska, Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zbywaną na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w sytuacji gdy cena nabycia została ustalona w umowie, podlega rozpatrzeniu w postępowaniu administracyjnym, czy też powinno być dochodzone przed sądem powszechnym?Ratio decidendi
Roszczenie o wypłatę odszkodowania za nieruchomość zbywaną na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, w sytuacji gdy cena nabycia została ustalona w umowie, ma charakter cywilnoprawny i powinno być dochodzone przed sądem powszechnym. Postępowanie administracyjne w tej sprawie jest bezprzedmiotowe, co skutkuje koniecznością jego umorzenia.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się odszkodowania za nieruchomości nabyte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie umów sprzedaży zawartych w 1974 r. i 1976 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, twierdząc, że ustalone ceny nie zostały im wypłacone. Starosta umorzył postępowanie administracyjne, uznając roszczenie za cywilnoprawne. Wojewoda uchylił tę decyzję, uznając roszczenie za administracyjnoprawne i nakazując waloryzację odszkodowania. WSA uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając cywilnoprawny charakter roszczenia i bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Wojewoda, ponownie rozpatrując sprawę, utrzymał w mocy decyzję Starosty o umorzeniu postępowania, kierując się wyrokiem WSA.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Szaniecka Sędziowie Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Katarzyna Sierszeńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. sprawy ze skargi W. G., D. [...]G., M. G., T. G., M.[...]G. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego; oddala skargę.
Pismem z dnia z 6 lutego 2008 r. W. G., D. [...] G., M. G., M. [...] G. oraz T. G., wystąpili do Starosty [...] o ustalenie i wypłacenie odszkodowania za nabyte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położone w [...], oznaczone w dacie nabycia jako działki nr: [...], [...], [...], [...] i [...]. W uzasadnieniu wniosku podano, iż aktem notarialnym z [...] 1974 r., rep. [...], A. G. sprzedała, zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działki nr: [...], [...] i [...] za kwotę [...] złotych, płatną w terminie 3 miesięcy od dnia sporządzenia umowy sprzedażny. Przedmiotowe działki znalazły się na terenie przeznaczonym pod realizację inwestycji w postaci przebudowy modernizacji sieci ulicznej w [...], w rejonie ulicy [...], związanej z budową II jezdni państwowej [...], zatwierdzonej decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] 1971 r., znak [...]. Natomiast aktem notarialnym z [...] 1976 r., rep. [...], A. G. i S. G. sprzedali, w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, działki nr: [...] i [...], za kwotę [...] złotych, płatną w terminie 3 miesięcy od dnia sporządzenia umowy sprzedaży. Przedmiotowe działki znalazły się na terenie przeznaczonym pod realizację inwestycji w postaci [...] i [...] w [...] przy ulicy [...], zatwierdzonej decyzją Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] 1974 r., znak [...]. Zdaniem wnioskodawców ustalone wyżej wymienionymi aktami ceny sprzedaży nigdy nie zostały wypłacone ich rodzicom – A. G. oraz S. G., których są następcami prawnymi.
Decyzją z dnia [...] 2011 r. nr [...] Starosta [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania na rzecz wnioskodawców za nieruchomości położone w [...], przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości, oznaczone geodezyjnie w dacie nabycia jako: działka nr [...] o pow. [...] ha (zapisana w KW nr [...]), działka nr [...] o pow. [...] ha (zapisana w KW [...] Tom [...] karta [...]), działka nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha (zapisane w KW nr [...]) oraz działka nr [...] o pow. [...] ha (zapisana w KW [...] Tom [...] wykaz [...]).
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w toku postępowania administracyjnego ustalono, iż działka nr [...] wchodzi obecnie w skład działki nr [...], działka nr [...] wchodzi obecnie w skład działek nr: [...] i [...], działki nr [...] i [...] wchodzą obecnie w skład działki nr [...], zaś działki nr: [...] i [...] wchodzą obecnie w skład działek nr: [...] i [...] ( pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P. z dnia z [...] marca 2009 r., znak [...]). Dalej organ wskazał, że w Archiwum Zakładowym Sądu Rejonowego [...] w P. nie odnaleziono informacji o złożeniu do depozytu sądowego odszkodowań wynikających z zawartych umów sprzedaży przedmiotowych działek. Ponadto w Archiwum Państwowym w Poznaniu, w Archiwum Akt Nowych w Warszawie, w Wielkopolskim Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu oraz w Urzędzie Miasta P. nie odnaleziono akt administracyjnych związanych z prowadzonym postępowaniem wywłaszczeniowym oraz postępowaniem dotyczącym planowanej inwestycji. Na podstawie zgromadzonego materiału (aktów notarialnych z [...] 1974 r., rep. [...], z [...]1976 r., rep. [...] oraz decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] 1971 r., znak [...] i decyzji Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P. z [...] 1974 r., znak [...]) organ uznał za udowodnioną okoliczność wywłaszczenia (nabycia) nieruchomości i ustalenia odszkodowania (ceny) za wywłaszczoną nieruchomość.
W dalszej części uzasadnienia decyzji Starosta [...] stwierdził, że art. 129 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej: u.g.n.) znajduje zastosowanie jedynie do sytuacji, gdy w decyzji o wywłaszczeniu nie orzeczono o odszkodowaniu wyłącznie w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce nieruchomościami, a więc od 1 stycznia 1998 r. Zgodnie bowiem z art. 242 tej ustawy wchodzi ona w życie z dniem 1 stycznia 1998 r. Według organu żaden z przepisów powoływanej ustawy nie rozszerza zakresu obowiązywania art. 129 ust. 5, a zatem przepis ten nie ma zastosowania do stanów faktycznych sprzed wejścia w życie powołanej ustawy, czyli do spraw, w których przed dniem 1 stycznia 1998 r. wydano decyzję o wywłaszczeniu, albo przed tą datą nastąpiło nabycie nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez ustalenia odszkodowania. Starosta stwierdził również, że w sprawie niewypłaconej ceny kupna-sprzedaży przedmiotowych nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przysługuje stronie roszczenie cywilnoprawne i ewentualne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie należy do kognicji sądów powszechnych. Organ wyjaśnił, iż na mocy przepisów obowiązujących w dacie nabycia przedmiotowych nieruchomości ww. aktami notarialnymi, doszło do zawarcia między stronami cywilnoprawnych umów kupna- sprzedaży nieruchomości, a nie do wydania decyzji o wywłaszczeniu. Tym samym postępowanie administracyjne o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość - zbytą w drodze umowy cywilnoprawnej, jest bezprzedmiotowe, co zobowiązuje organ do wydania decyzji umarzającej. Brak jest bowiem materialnoprawnych podstaw do orzekania w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył szereg orzeczeń sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego.
Wnioskodawcy złożyli odwołanie od decyzji Starosty [...], zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez błędną jego wykładnię skutkującą uznaniem, że wypłacenie ustalonej w aktach notarialnych ceny kupna sprzedaży nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie tego przepisu jest roszczeniem cywilnoprawnym, a nie administracyjnoprawnym oraz naruszenia art. 7 ust. 1 i 2 w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, skutkujące uznaniem, że obecnie obowiązujące przepisy nie dają podstaw do ustalenia odszkodowania za nieruchomości zbyte na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym zawartym w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r.. Ponadto zarzucili naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 6 kpa, art. 8 kpa, a także art. 77 § 1 kpa, przez brak ich zastosowania w niniejszej sprawie.
W odwołaniu podniesiono, iż za nieruchomość wywłaszczoną należy uznać również taką, która została zbyta pod naciskiem władz, które chciały ją przeznaczyć na określony cel. Tym samym Starosta [...] niesłusznie orzekł o umorzeniu postępowania twierdząc, że brak jest materialnoprawnych podstaw do orzekania w niniejszej sprawie w postępowaniu administracyjnym. Skoro bowiem do wywłaszczenia (i to zarówno w drodze czynności cywilnoprawnej, jak i w formule postępowania wywłaszczeniowego) dochodzi za odszkodowaniem, a sam obowiązek uiszczenia odszkodowania ciąży na ubiegającym się o wywłaszczenie, a więc w trybie przepisów postępowania administracyjnego, to roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za zbycie nieruchomości w sposób określony przez ustawę z dnia 12 marca 1958 r. nie może być roszczeniem cywilnoprawnym, lecz administracyjnoprawnym. Ponadto, w przedmiotowej sprawie, do zapłaty ceny za wywłaszczane nieruchomości w rzeczywistości w ogóle nie doszło.
Wojewoda Wielkopolski decyzją z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy stwierdził, że podziela ukształtowany w doktrynie i orzecznictwie pogląd, iż roszczenie odszkodowawcze będące pochodną wywłaszczenia należy zakwalifikować jako roszczenia powstałe na tle stosunku administracyjnoprawnego i tym samym podlegające jurysdykcji organów administracyjnych prowadzących postępowanie wywłaszczeniowe. Odszkodowanie jest nierozerwalnie związane z wywłaszczeniem bez którego nie powstałoby roszczenie odszkodowawcze. Na organach administracji publicznej spoczywa obowiązek całościowego rozpoznania sprawy dotyczącej wywłaszczenia.
Dalej organ odwoławczy stwierdził, iż zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przesłanką warunkującą wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego było zwrócenie się do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości. W sytuacji gdy dochodziło do porozumienia, strony zawierały umowę przenoszącą własność nieruchomości. Zawarcie umowy w wyniku zagrożenia wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego, w celu realizacji wskazanego w niej zadania inwestycyjnego i w sytuacji ograniczenia ceny nabycia ustalanej na podstawie opinii biegłego znajdującego się na liście wojewody według zasad stosowanych przy wywłaszczaniu nieruchomości, przesądza o charakterze umowy sprzedaży, która tak naprawdę jest wywłaszczeniem.
Wojewoda stwierdził, że założenia organu I instancji w zakresie prowadzenia i rozstrzygnięcia o nieustaleniu odszkodowania w niniejszym stanie faktycznym nie znajdują zastosowania. Nie ma bowiem potrzeby ponownego ustalania wysokości przysługującego stronie odszkodowania, które zostało ustalone w postaci ceny nabycia. Zachodzi natomiast konieczność urealnienia już skonkretyzowanego świadczenia i wypłacenia go stronom niniejszego postępowania, przy założeniu, że nie zostało ono nigdy wypłacone właścicielom wywłaszczonych nieruchomości ani ich następcom prawnym. Zdaniem Wojewody organ pierwszej instancji winien zatem wszcząć, a po wezwaniu stron do sprecyzowania wniosku, prowadzić postępowanie nie w oparciu o art. 129 i 130 u.g.n., lecz w oparciu o jej art. 132 ust. 3, przedmiotem postępowania czyniąc waloryzację odszkodowania, nie zaś jego ustalenie. Organ odwoławczy podkreślił jednocześnie, iż chociaż przepis przewiduje waloryzację odszkodowania ustalonego w decyzji, to znajduje także zastosowanie w stosunku do umowy nabycia nieruchomości zawartej w trybie art. 6 ustawy z 1958 r., która była w istocie wywłaszczeniem. Ponadto aktualnie obowiązująca ustawa o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z art. 233 nakazuje do spraw wszczętych, lecz nie zakończonych prowadzić postępowanie w oparciu o jej postanowienia.
Dalej Wojewoda zaznaczył, że przesłanką dokonania waloryzacji jest zgromadzenie materiału dowodowego świadczącego o wypłaceniu bądź nie wypłaceniu ustalonego odszkodowania. W jego ocenie akta związane z wydanymi w przedmiotowej sprawie decyzjami zatwierdzającymi plany realizacyjne nie są tożsame z prowadzonymi postępowaniami wywłaszczeniowymi. Starosta [...] winien zatem zbadać gdzie znajdują się akta spraw prowadzonych przez: Zarząd Gospodarki Terenami przy Wydziale Gospodarki Komunalnej, Przestrzennej i Ochrony Środowiska Urzędu Powiatowego w P. (wymieniony w akcie notarialnych z 1974 r.) oraz Urząd Miasta i Gminy S. (przywołany w akcie notarialnym z 1976 r.). Według wojewody należałoby również ustalić czy organy te dysponują dokumentacją finansową poświadczającą wypłacane odszkodowania, jak i rejestrujące fakt jego niewypłacenia oraz zbadać dokumenty znajdujące się w aktach ksiąg wieczystych, do których wpisane są lub były przedmiotowe nieruchomości.
Gmina S. wniosła na powyższą decyzję Wojewody Wielkopolskiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu domagając się jej uchylenia z uwagi na wadliwe założenie, że roszczenie związane z zapłatą ceny sprzedaży nieruchomości wynikającej z umowy zawartej na podstawie art. 6 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. podlega jurysdykcji organów administracyjnych. Podniesiono, że powołany przepis, na podstawie którego została nabyta przedmiotowa nieruchomość, nie przewidywał żadnej specjalnej procedury i trybu nabywania nieruchomości, jak również nie regulował treści i formy umowy sprzedaży nieruchomości – w konsekwencji uznać należy, iż do takich umów w pełnym zakresie zastosowanie miały przepisy prawa cywilnego. Roszczenie uczestników postępowania ma zatem charakter cywilnoprawny i w związku z tym może być dochodzone tylko na drodze postępowania cywilnego.
Wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Po 705/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z dnia [...] maja 2011 r. zapadła z naruszeniem art. 132 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603, ze zm. – dalej u.g.n.) polegającym na błędnym przyjęciu, że przepis ten znajduje zastosowanie w stosunku do umowy nabycia nieruchomości zawartej w trybie art. 6 ustawy z 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W ocenie Sądu z jednoznacznego brzmienia art. 132 ust. 3 u.g.n. stanowiącego, że wysokość odszkodowania ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień jego zapłaty, a waloryzacji dokonuje organ, osoba lub jednostka organizacyjna zobowiązana do zapłaty odszkodowania wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że przepis ten znajdzie zastosowanie wyłącznie do waloryzacji kwot odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości określonych w decyzjach wywłaszczeniowych. Natomiast żaden przepis powołanej ustawy nie rozszerza zakresu stosowania jej przepisów dotyczących waloryzacji wysokości odszkodowania za wywłaszczone w drodze decyzji nieruchomości do nieruchomości przejętych przez Skarb Państwa w inny sposób, w tym w szczególności na podstawie umów cywilnoprawnych zawieranych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79). Sąd podniósł, że tam, gdzie ustawodawca zamierzał rozszerzyć stosowanie przepisów dotyczących nieruchomości wywłaszczonych w trybie decyzji administracyjnej również na nieruchomości, w przypadku których przymusowe odjęcie własności dotychczasowym właścicielom nastąpiło w formie czynności cywilnoprawnych bądź z mocy prawa, wprost nakazał odpowiednie stosowanie tych przepisów, czego przykładem są regulacje zawarte w art. 214, 215 i 216 u.g.n.
Za szczególnie znamienny Sąd uznał przepis art. 216 ust. 1 u.g.n., który stanowi, że przepisy rozdziału 6 działu III ustawy, to jest działu dotyczącego zwrotu wywłaszczonych nieruchomości, stosuje się odpowiednio do nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 oraz z 1982 r. Nr 11, poz. 79), ustawy z dnia 22 maja 1958 r. o terenach dla budownictwa domów jednorodzinnych w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 31, poz. 138, z 1961 r. Nr 7, poz. 47 i Nr 32, poz. 159 oraz z 1972 r. Nr 27, poz. 192), ustawy z dnia [...]1961 r. o terenach budowlanych na obszarach wsi (Dz.U. z 1969 r. Nr 27, poz. 216, z 1972 r. Nr 49, poz. 312 oraz z 1985 r. Nr 22, poz. 99), art. 22 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22, poz. 159, z 1972 r. Nr 27, poz. 193 oraz z 1974 r. Nr 14, poz. 84), ustawy z dnia 6 lipca 1972 r. o terenach budownictwa jednorodzinnego i zagrodowego oraz o podziale nieruchomości w miastach i osiedlach (Dz.U. Nr 27, poz. 192, z 1973 r. Nr 48, poz. 282 i z 1985 r. Nr 22, poz. 99) oraz do nieruchomości wywłaszczonych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej, jak również do gruntów wywłaszczonych na podstawie odrębnych przepisów w związku z potrzebami Tatrzańskiego Parku Narodowego.
Wskazując na różnicę w sposobie sformułowania przez ustawodawcę art. 132 ust. 3 i art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. Sąd wywiódł, że tylko art. 125 ust. 5 pkt 3 tej ustawy dotyczy wszelkich form pozbawienia prawa do nieruchomości, a nie tylko wywłaszczenia w drodze decyzji. Natomiast poprzez wyraźne ograniczenie hipotezy normy ustanowionej w art. 132 ust. 3 u.g.n. wyłącznie do odszkodowań ustalonych w decyzji, a nie do wszelkich należności z tytułu przymusowego pozbawienia praw do nieruchomości, ustawodawca zamierzał ukształtować kwestię waloryzacji ustalonego odszkodowania odmiennie od kwestii przyznania odszkodowania z tytułu odjęcia własności, które to odszkodowanie w ogóle nie zostało ustalone. Zatem wyłącznie w sytuacji, gdyby w sprawie w ogóle nie doszło do ustalenia ekwiwalentu (odszkodowania) za odebraną nieruchomość (na przykład co do której zmuszono właściciela do zrzeczenia się własności nieruchomości, względnie w umowie sprzedaży nieruchomości zawartej w formie aktu notarialnego w ogóle nie określono ceny za jaką następuje zbycie nieruchomości), to niezależnie od formy odjęcia własności w sprawie znajdowałby zastosowanie art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. przewidujący administracyjne ustalenie odszkodowania. Natomiast w sytuacji gdy do ustalenia ekwiwalentu za wywłaszczaną nieruchomość doszło poprzez zawarcie umowy sprzedaży tejże nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., w której to umowie wskazano cenę nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa, to do waloryzacji tej ceny nie znajdzie zastosowania tryb administracyjny określony w art. 132 ust. 3 u.g.n., albowiem tryb ten dotyczy wyłącznie waloryzacji odszkodowań ustalonych w decyzji administracyjnej.
Przy tak poczynionych ustaleniach Sąd stwierdził, że nie mają jakiegokolwiek znaczenia dla sprawy rozważania organu odwoławczego dotyczące charakteru prawnego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. W rozpatrywanej sprawie nie miało bowiem miejsca ustalenie odszkodowania w trybie decyzji administracyjnej, a jedynie zawarcie umów cywilnoprawnych, której to oceny nie wyklucza okoliczność, iż do zawarcia tych umów doszło w warunkach nierówności stron, gdyż ówcześnie obowiązujące przepisy określały górną granicę ceny jaką uzyskać mógł zbywający nieruchomość. Postępowanie administracyjne nie było zatem prowadzone, a organ nie wydał decyzji o wywłaszczeniu. W takim przypadku strona za zbytą nieruchomość uzyskała uzgodnioną cenę sprzedaży, a odszkodowanie w ogóle nie było przez organ administracji ustalane. Zawarta przez strony umowa cywilna podlega zatem w całości regulacji przepisów prawa cywilnego, a roszczenia z niej wynikające właściwości sądu powszechnego, za wyjątkiem roszczeń o zwrot nieruchomości, co wynika wprost z art. 216 ust. 1 u.g.n.
Sąd uznał ponadto, że bez znaczenia dla kwestii stosowania art. 132 ust. 3 u.g.n. w stosunku do roszczeń wynikających z umów zawartych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości są rozważania dotyczące przepisów intertemporalnych. Brak jest bowiem wszczętego pod rządami uprzednio obowiązujących regulacji, a niezakończonego decyzją ostateczną postępowania wywłaszczeniowego, zaś ewentualne postępowanie w sprawie waloryzacji cen zbytych nieruchomości ustalonych w umowach zawartych na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. wszczęte zostało podaniem pełnomocnika wnioskodawców z 6 lutego 2008 r., a co za tym idzie od początku prowadzone jest pod rządami aktualnie obowiązującej u.g.n.
Sąd podkreślił, iż nie znajdą w sprawie zastosowania poglądy wyrażane w obszernie przywoływanym przez organ II instancji orzecznictwie sądów administracyjnych, albowiem żadne z powoływanych przez Wojewodę orzeczeń nie zapadło w stanie faktycznym chociażby zbliżonym do niniejszej sprawy – dotyczą one odszkodowań za wywłaszczone nieruchomości ustalonych w drodze decyzji administracyjnych.
Sąd uznał interes prawny Gminy S. w przedmiotowej sprawie, który należy wyprowadzić z przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z 1990 r. ze zm. – jej art. 5 ust. 1 pkt 1. Nadtop na mocy art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych, zobowiązania i wierzytelności rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stają się, z dniem wejścia w życie ustawy o samorządzie terytorialnym, zobowiązaniami i wierzytelnościami właściwych gmin. Analiza wskazanych przepisów pozwalało na ustalenie, iż zobowiązania rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego wynikłe z umów cywilnoprawnych, w tym na przykład z umowy kupna nieruchomości, nie zostały przez ustawodawcę ujęte w kategorii zobowiązań przejmowanych przez Skarb Państwa, a co za tym idzie ma do nich zastosowanie zasada generalna wyrażona w art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych.
Wyrok Sądu uprawomocnił się z dniem 10 stycznia 2012 r.
Wojewoda Wielkopolski, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...] z dnia [...] 2011 r. znak [...], którą Starosta umorzył postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania i wypłaty odszkodowania na rzecz odwołujących za bliżej opisane w tej decyzji nieruchomości położone w [...], przejęte na rzecz Skarbu Państwa w trybie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. Nr 270, poz. 270- dalej p.p.s.a.) i podniósł, że stosownie do oceny prawnej wyrażonej w wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 listopada 2011 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 ze zm. – dalej kpa) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Starosty [...].
Organ przytoczył ustalenia stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozpatrzenia sprawy z wniosku wnoszących odwołanie od decyzji Starosty [...] Państwa G. oraz istotne dla podjętego rozstrzygnięcia fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu z dnia 22 listopada 2011 r. Organ wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie faktem bezspornym jest, że aktem notarialnym z dnia [...] 1974 r. rep. [...] A. G. sprzedała, zgodnie z art. 6 o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości działki nr: [...], [...] i [...] za kwotę [...] zł, zaś aktem notarialnym z dnia [...] 1976 r., rep. [...], A. G. i S. G. sprzedali, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, działki nr: [...] i [...] za kwotę [...] zł.
Przybliżając treść art. 6 ust. 1 ustawy wywłaszczeniowej z 1958 r. organ II instancji stwierdził, że umowa nabycia nieruchomości, o której mowa w tym przepisie, mogła być zawarta również w razie porozumienia stron w toku postępowania wywłaszczeniowego, a ustalenie ceny kupna nieruchomości następowało w oparciu o opinię biegłych z listy wojewody. Odwołując się do treści art. 129 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej u.g.n.) organ stwierdził, że z uwagi na określenie w zawartych umów sprzedaży nieruchomości ceny nabycia, nie było możliwe zastosowanie przywołanego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami, który regulował kwestię odszkodowania jedynie w sytuacji, gdy nie było ono w ogóle ustalone. W ocenie organu w sprawie nie było również możliwości uwzględnienia żądania stron na podstawie art. 132 ust. 3 powołanej ustawy i dokonania waloryzacji odszkodowania, co dotyczy wyłącznie ustalenia odszkodowania w deczyji administracyjnej, a nie, jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, w notarialnej umowie sprzedaży. W takiej sytuacji właściwym trybem dochodzenia wszelkich roszczeń z tytułu sprzedaży nieruchomości jest droga cywilna przed sądem powszechnym. Uwzględniając powyższe Wojewoda Wielkopolski uznał, że organ I instancji zasadnie zastosował przepis art. 105 § 1 kpa i umorzył postępowanie wszczęte wnioskiem z dnia 6 lutego 2008 r, gdyż brak było podstawy prawnej do ustalenia odszkodowania, bądź jego ewentualnej waloryzacji.
Skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r. wnieśli W. G., D. [...] G., M. G., T. G. i M. [...] G. Skarżący domagali się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości i orzeczenia co do istoty sprawy, ewentualnie zaś o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucili decyzji naruszenie:
1. przepisów prawa materialnego:
- art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji poprzez błędną ich wykładnię wpływającą na nieprawidłowe uznanie, że brak jest podstaw do ustalenia i wypłacenia odszkodowania za przedmiotowe nieruchomości, podczas gdy przejęcie tych nieruchomości, w świetle ówcześnie panujących stosunków prawno-politycznych, nastąpiło w procedurze wywłaszczenia;
- art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości poprzez jego niezastosowanie skutkujące brakiem przyjęcia, że w niniejszej sprawie wywłaszczenie powinno nastąpić za odszkodowaniem;
- art. 6 powołanej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez błędną wykładnię wpływającą na nieprawidłowe przyjęcie, że nieruchomość zbyta na podstawie umowy przewidzianej w tym przepisie jest nieruchomością wywłaszczoną w rozumieniu art. 34 ust. 1 powołanej ustawy;
- art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 w zw. z art. 132 ust. 3 u.g.n. poprzez ich niezastosowanie i brak uznania, że w niniejszej sprawie odszkodowanie podlega wypłacie, a jego wysokość ustalona w decyzji podlega waloryzacji na dzień zapłaty;
2. art. 6 kpa, art. 8 kpa, a także art. 77 § 1 kpa, przez brak ich zastosowania w niniejszej sprawie, co spowodowało umorzenie postępowania w przedmiocie ustalenia i wypłaty odszkodowania za przejęte na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości.
W uzasadnieniu skarżący rozwinęli podniesione zarzuty, prezentując argumentacją zbieżną z poglądami wcześniej przedstawionymi w odwołaniu. Ich zdaniem w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n., bowiem zbycie nieruchomości w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości stanowiło w istocie wywłaszczenie, a to zgodnie z art. 7 ust. 1 tej ustawy następowało za odszkodowaniem. Wskazali na nierówność stron umowy zawartej w tym trybie oraz presję wywieraną na właścicieli w związku z zamiarem wywłaszczenia nieruchomości. Na poparcie swojego stanowiska co do niedopuszczalności różnicowania sytuacji prawnej obywateli w zakresie roszczeń odszkodowawczych z tytułu przejętych przez Skarb Państwa nieruchomości przeznaczonych na realizację inwestycji celu publicznego skarżący powołali wyrok tutejszego Sądu z dnia 9 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Po 235/11 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 1985 r. sygn. akt III AZP 8/84. Skarżący zakwestionowali także prawidłowość zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Wielkopolski podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., organ kierował się oceną prawną oraz wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Po 705/11.
Na rozprawie w dniu 13 września 2012 r. skarżący W. G. - w imieniu własnym i jako pełnomocnik pozostałych skarżących - podtrzymał zarzuty i wnioski skargi. Podkreślił, że domagał się wypłaty odszkodowania ustalonego w przeszłości w umowie i uważa, że tę sprawę powinien załatwić organ administracji, ponieważ w istocie nastąpiło wywłaszczenie nieruchomości, bowiem umowa miała charakter przymusowy. Dodał, że jego rodzice występowali w przeszłości o wypłatę odszkodowania, jednak ich wniosek pozostał bez odpowiedzi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sąd administracyjny proceduje w trybie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej p.p.s.a. W świetle przepisów tej ustawy podstawowe znaczenie dla rozpatrzenia niniejszej sprawy ma fakt, że była już ona przedmiotem rozstrzygnięcia tut. Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawomocnym wyrokiem z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Po 705/11 uznał zasadność skargi Gminy S. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] i decyzję tę uchylił. Przypomnieć należy, iż decyzją z dnia [...] maja 2011 r. Wojewoda Wielkopolski uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...]2011 r. nr [...], którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia odszkodowania i wypłaty odszkodowania na rzecz skarżących w związku z przejściem własności nieruchomości ich rodziców na rzecz Skarbu Państwa. Z uwagi na treść art. 153 p.p.s.a. wyrok ten jest wiążący dla Sądu i Wojewody Wielkopolskiego w niniejszej sprawie w zakresie oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania. Wiążąca moc tego wyroku oznacza, że ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez sąd administracyjny, tylekroć będzie on związany oceną prawną wyrażoną w tym orzeczeniu. Ocena ta wiąże bowiem tylko o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. Traci więc ona moc wiążącą jedynie w razie zmiany stanu prawnego, zmiany istotnych okoliczności faktycznych, wzruszenia orzeczenia w przewidzianym do tego trybie oraz z uwagi na późniejsze podjęcie przez skład poszerzony NSA uchwały zawierającej ocenę prawną odmienną od wyrażonej we wcześniejszym wyroku sądu administracyjnego (tak NSA w wyroku z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 670/1, LEX nr 1145122, dostępne centralnej bazie orzeczeń: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Związanie samego sądu administracyjnego w rozumieniu art. 153 p.p.s.a. oznacza przy tym, że rozstrzygając ponownie w sprawie sąd nie może formułować nowych ocen prawnych - sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz do konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. NSA w wyroku z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2617/11, LEX nr 1138187, dostępny jw.). Związanie oceną prawną oznacza z jednej strony brak możliwości przeprowadzania takiej wykładni prawa materialnego jak i procesowego, która prowadziłaby do odmiennych wyników od przyjętych w wcześniejszym prawomocnym wyroku, z drugiej zaś brak możliwości wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu istotnych okoliczności stanu faktycznego. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej, może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, czyli ocena prawna jest wiążąca o tyle, o ile odnosi się do tych samych okoliczności faktycznych i prawnych. W takiej sytuacji organ, któremu sprawa została przekazana, związany jest wskazaniem sądu co do uzupełnienia postępowania.
Odnosząc przedstawione rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy tutejszy Sąd nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w prawomocnym wyroku tutejszego Sądu z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Po 705/11, w tym przede wszystkim dotyczącej braku możliwości rozpatrzenia wniosku skarżących z dnia 6 lutego 2008 r. w trybie administracyjnym.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w świetle przyjętej w wyżej wymienionym wyroku wykładni przepisów prawa materialnego, ponownie rozpoznając sprawę Wojewoda Wielkopolski nie miał możliwości czynienia jakichkolwiek nowych ustaleń co do stanu faktycznego sprawy. W wyroku z dnia 22 listopada 2011 r. Sąd uznał bowiem interes prawny Gminy S. w postępowaniu oraz cywilnoprawny charakter sprawy wszczętej w związku z wnioskiem skarżących z dnia 6 lutego 2008 r., przesądzając tym samym o możliwości przeprowadzenia merytorycznej kontroli sprawy ze skargi Gminy S. oraz o bezprzedmiotowości prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania w trybie art. 129 u.g.n. W tych okolicznościach ponownie rozpatrując sprawę Wojewoda Wielkopolski prawidłowo orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] 2011 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz uwzględniając treść art. 105 k.p.a. i 153 p.p.s.a. Organ prawidłowo przyjął, że przepis art. 129 ust. 3 pkt 5 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – dalej u.g.n.) nie ma zastosowania w omawianym przypadku, bowiem przepis ten reguluje kwestię ustalenia i wypłaty odszkodowania jedynie w sytuacji, gdy nie zostało ono ustalone w związku z przejęciem nieruchomości przez Skarb Państwa w trybie wywłaszczenia nieruchomości. Tym samym, skoro w umowach zawartych aktami notarialnymi z dnia [...]1974 r. rep. [...] oraz z dnia [...] 1976 r. rep. [...] ustalona została cena kupna/sprzedaży nabywanej na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości, to nie ma możliwości ustalenia odszkodowania w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w oparciu o przepis art. 129 ust. 3 pkt 5 u.g.n. W rozpatrywanej sprawie ziściły się zatem przesłanki do umorzenia postępowania prowadzonego przez organ I instancji w związku z wnioskiem skarżących z dnia 6 lutego 2008 r., natomiast roszczenia związane z wykonaniem tych umów mają niewątpliwie charakter cywilnoprawny. W tych okolicznościach Sąd rozpoznający ponownie sprawę uznał, iż zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami prawa materialnego – przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz poszanowaniem prawa procesowego – Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 153 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd nie widzi konieczności podejmowania na tym etapie sprawy polemiki ze stanowiskiem Gminy S., która w skardze na wcześniejszą decyzję Wojewody wywodziła, iż wszelkie roszczenia wynikające z umów zawieranych w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości mają charakter cywilnoprawny, zatem z tej przyczyny sprawa z wniosku skarżących nie może być rozpatrywana w trybie administracyjnym. Dla istoty przedmiotowej sprawy odniesienie się do tego stanowiska skarżącej Gminy nie ma znaczenia, przy czym wskazać należy, iż w decyzji Starosty [...] celnie wskazano, iż w tym zakresie zarówno poglądy doktryny, jak i orzecznictwa sądów administracyjnych nie są jednolite. Starosta w decyzji z dnia [...] 2011 r. uznał możliwość rozpatrzenia wniosku w trybie administracyjnym, a bezprzedmiotowość postępowania organ ten upatruje w fakcie ustalenia odszkodowania w umowach zawartych przez rodziców skarżących. Stanowisko to Wojewoda Wielkopolski podzielił w zaskarżonej decyzji. W konsekwencji zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym pozostaje zatem decyzja Starosty [...] z dnia [...] 2011 r. o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania i takie rozstrzygnięcie Wojewody zgodne jest ze stanowiskiem wyrażonym we wcześniejszym wyroku tut. Sądu, w którym wskazano na cywilnoprawny charakter roszczeń wynikających z omówionych na wstępie umów nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, co z kolei nakazywało uznać bezprzedmiotowość postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Zdaniem Sądu w tych okolicznościach zachodziły przesłanki do zastosowania instytucji umorzenia postępowania, a nie do orzekania co do istoty sprawy, poprzez wydanie decyzji o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania.
W tych okolicznościach Sąd uznał, że podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego - art. 128 ust. 1 w zw. z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. w zw. z art. 32 ust. 1 Konstytucji nie zasługują na uwzględnienie.
Podkreślenia ponownie wymaga, że wobec uznania bezprzedmiotowości postępowania, rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda Wielkopolski nie mógł prowadzić postępowania dowodowego na okoliczność ustalenia, czy rodzicom skarżących wypłacono kwoty wynikające z opisanych na wstępie umów zawartych w formie aktów notarialnych. W tych okolicznościach również zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 6 kpa, art. 8 kpa, a także art. 77 § 1 kpa uznać należało za chybione.
W tych okolicznościach uznać należało, że zaskarżona decyzja wydana została z poszanowaniem art. 153 p.p.s.a.
W wyroku z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt II SA/Po 705/11 Sąd oceniając decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2011 r. Nr [...] uznał, iż w zaistniałym stanie faktycznym nie ma możliwości prowadzenia postępowania w oparciu o przepis art. 132 ust. 3 u.g.n., a więc prowadzenia postępowania w sprawie waloryzacji odszkodowania ustalonego na mocy umowy zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Zważyć należy, że w tym zakresie Sąd wypowiedział się w związku z uznaniem przez Wojewodę Wielkopolskiego możliwości zastosowania wskazanego przepisu w sytuacji, gdy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość było ustalone na etapie wywłaszczenia. Zdaniem Wojewody wyrażonym w tejże decyzji kasacyjnej, zachodziła konieczność urealnienia już skonkretyzowanego świadczenia i wypłacenia go stronom niniejszego postępowania, przy założeniu, że nie zostało ono nigdy wypłacone właścicielom wywłaszczonych nieruchomości ani ich następcom prawnym. W ocenie Wojewody organ I instancji winien zatem, po uprzednim wezwaniu stron do sprecyzowania wniosku w tym kierunku, wszcząć i prowadzić postępowanie nie w oparciu o art. 129 i 130 u.g.n., lecz w oparciu o jej art. 132 ust. 3, przedmiotem postępowania czyniąc waloryzację odszkodowania, nie zaś jego ustalenie. Wojewoda podzielił zatem stanowisko Starosty co do bezprzedmiotowości postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania, uznał jednakże, iż wniosek z dnia 6 lutego 2008 r. powinien zostać za zgodą i doprecyzowaniem przez wnioskodawców rozpatrzony jako wniosek o zwaloryzowanie ustalonego odszkodowania w trybie art. 132 ust. 3 u.g.n. Stanowiska tego Sąd w wyroku z dnia 22 listopada 2011 r. nie podzielił i uchylając decyzję Wojewody Sąd uznał, że wskazany przez Wojewodę tryb nie ma zastosowania w tym przypadku, bowiem przejście własności na rzecz Skarbu Państwa nastąpiło w trybie umowy cywilnoprawnej, a nie na mocy decyzji o wywłaszczeniu, a tylko do takiego trybu przepis ten ma zastosowanie. Podkreślenia wymaga, że Starosta [...] w podjętej w sprawie decyzji z dnia [...] 2011 r. nie powołał w podstawie prawnej swojej decyzji przepisu art. 132 ust. 3 u.g.n. i nie zastosował tego przepisu. Zdaniem Sądu orzekającego na obecnym etapie sprawy, przepisu art. 132 ust. 3 u.g.n. Starosta nie mógł w omawianym przypadku zastosować z uwagi na treść wniosku Państwa G. z dnia 6 lutego 2008 r., w którym żądania takiego nie zawarto. Na powyższe Wojewoda zwrócił uwagę w decyzji kasacyjnej z dnia [...] maja 2011 r., wskazując na konieczność uzyskania stanowiska wnioskodawców w tym zakresie, co pozwoliłoby prowadzić postępowanie w oparciu o art. 132 ust. 3 u.g.n. W tych okolicznościach uznać należy, iż w sytuacji, gdyby skarżący obecnie wystąpili do Starosty z wnioskiem o przeprowadzenie postępowania w trybie art. 132 ust. 3 ustawy, organ ten w istocie nie mógłby powoływać się na związanie oceną prawną wyrażoną przez Sąd w wyroku z dnia 22 listopada 2011 r. w tym zakresie, aczkolwiek niewątpliwie byłby uprawniony do odwołania się do tej oceny, lecz wyłącznie jako do wyrażonego przez Sąd poglądu prawnego. Sprawa w trybie art. 132 ust. 3 u.g.n. nie była bowiem prowadzona w toku instancji, dlatego w przypadku, gdyby doszło do jej wszczęcia (na ewentualny wniosek skarżących), w jej rozpatrzeniu wyrok z dnia 22 listopada 2011 r. sygn. akt 705/11 nie miałby w powyższym zakresie mocy wiążącej na mocy art. 153 p.p.s.a.. Powyższe rozważania Sąd zawarł w niniejszym uzasadnieniu, bowiem w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2012 r. powtórzono w omawianym zakresie stanowisko Sądu wyrażone w wyroku z dnia 22 listopada 2011 r. i wskazano na brak możliwości uwzględnienia wniosku stron w oparciu o art. 132 ust. 3 u.g.n. Zdaniem składu obecnie orzekającego w niniejszej sprawie powtórzenie to było w istocie zbędne, bowiem zakres postępowania przed organem I instancji nie obejmował sprawy waloryzacji ustalonego odszkodowania, aczkolwiek niewątpliwie rozważania Sądu w wyroku z dnia 22 listopada 2011 r. skupiły się właśnie na tej kwestii. Wskazana okoliczność, zdaniem składu orzekającego obecnie, nie ma jednakże wpływu na wynik niniejszej sprawy, bowiem co do zasady zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Rozpatrzenie sprawy w granicach wniosku skarżących z dnia 6 lutego 2008 r. skutkowało bowiem koniecznością umorzenia postępowania wszczętego przez organ I instancji.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło