I OW 118/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rajewska Sędziowie sędzia NSA Wojciech Mazur (spr.) sędzia del. WSA Jacek Fronczyk Protokolant sekretarz sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 27 września 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach a Prezydentem Miasta Katowice w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosków [...] SA w Katowicach w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Katowice jako organ właściwy w sprawie. Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach na podstawie art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 t.j., dalej jako "p.p.s.a.") wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego zaistniałego pomiędzy Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach, a Prezydentem Miasta Katowice poprzez wskazanie Prezydenta Miasta Katowice jako organu właściwego do rozpoznania wniosków [...] Spółka Akcyjna w Katowicach w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów: - Fiat 126P nr. rej. [...], - Fiat UNO nr. rej. [...], - Volkswagen Passat nr. rej. [...], - Polonez nr. rej. [...], - Fiat 126P nr. rej. [...], - Volkswagen Golf III nr. rej. [...], - Fiat 126P nr. rej. [...], - Ford Fiesta nr. rej. [...], - Volvo V40 nr. rej. [...], - Polonez nr. rej. [...], - Ford Ęscort nr. rej. [...], - Fiat UNO nr. rej. [...], - Mazda 626 nr. rej. [...], - Daewoo Tico nr. rej. [...]. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż [...] Spółka Akcyjna w Katowicach zwróciło się do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach w związku z orzeczeniem przepadku pojazdów na rzecz Miasta Katowice o uregulowanie należności z tytułu przechowywania tych pojazdów na parkingu strzeżonym. W odpowiedzi Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach poinformował w/w Przedsiębiorstwo, że decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. W związku z przedstawionym stanowiskiem przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach, [...] Spółka Akcyjna w Katowicach wystąpiło do Urzędu Miasta Katowice o wszczęcie postępowania w celu zwrotu kosztów przechowywania przedmiotowych pojazdów, przedkładając na tę okoliczność dokumenty księgowe w postaci faktur VAT. Pisma te kierowane były do Urzędu Miasta Katowice każdorazowo po otrzymaniu przez Przedsiębiorstwo od Urzędu informacji o przekazaniu przedmiotowych pojazdów do utylizacji. Postanowieniem z dnia 30 maja 2012 r. wydanym na podstawie art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, dalej jako "k.p.a."), Prezydent Miasta Katowice uznał, że nie jest właściwy w sprawie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów wyszczególnionych w petitum niniejszego wniosku i przekazał korespondencję dotyczącą tych pojazdów Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach według właściwości. Przedmiotowe postanowienie Prezydenta Miasta Katowice wskutek braku jego zaskarżenia stało się ostateczne. W uzasadnieniu postanowienia Prezydent Miasta Katowice stwierdził między innymi, że nieprawidłowe jest wywodzenie kompetencji starosty do działania w imieniu Skarbu Państwa w zakresie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów o których stanowi art. 13 ustawy nowelizującej oraz przyznania należnego z tego tytułu wynagrodzenia. Z przepisów ustawy nowelizującej, a zwłaszcza art. 12 oraz art. 130a Prawo o ruchu drogowym wynika, że przepisy te dotyczą działań podejmowanych przez starostę w imieniu i na rzecz powiatu, nie zaś na rzecz Skarbu Państwa. Stanowiska tego nie podziela Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach. Wskazując, iż zgodnie z art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. k ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw, zmieniającej z dniem 4 września 2010r. ustawę Prawo o ruchu drogowym. W tej ostatnio powołanej ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Katowice wniósł o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego poprzez wskazanie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w Katowicach jako organu właściwego do rozpoznania wniosków [...] Spółka Akcyjna w Katowicach. W uzasadnieniu odpowiedzi podniesiono, że w obowiązującym od dnia 4 września 2010 r. stanie prawnym koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi, w myśl art. 130a ust. 10h Prawa o ruchu drogowym, osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu (przy czym decyzję, o zapłacie tych kosztów wydaje starosta). Podniesiono, iż w przypadku pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie od dnia 11 czerwca 2009 r. do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, koszty przechowywania tychże pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu 6 miesięcy aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej, ponosi, zgodnie z art. 13 ustawy nowelizującej, Skarb Państwa. Odnośnie trybu oraz organu właściwego w zakresie zwrotu kosztów przechowywania pojazdów, o których mowa w art. 13 ustawy nowelizującej wskazano, że przepis ten nie wskazuje podmiotu, który w imieniu Skarbu Państwa obowiązany jest do ponoszenia wymienionych w tym przepisie kosztów przechowywania pojazdów. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice brak jest także podstaw do wywodzenia kompetencji w tym zakresie z innych przepisów ustawy nowelizującej oraz z Prawa o ruchu drogowym. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice można prezentować zatem pogląd o stosowaniu w takich przypadkach przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, regulujących egzekucje należności pieniężnych z ruchomości. Wynika to obecnie z wydanego na podstawie art. 174 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2011 r. w sprawie rozciągnięcia stosowania przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym administracji (Dz.U. Nr 46, poz. 237, zwanego dalej "rozporządzeniem z dnia 28 lutego 2011 r."), które weszło w życie w dniu 3 marca 2011 r. Zgodnie bowiem z § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. przepisy działu 11 rozdziału 6 ustawy (regulujące egzekucję należności pieniężnych z ruchomości) dotyczące przechowywania, oszacowania i sprzedaży ruchomości stosuje się m.in. do tych ruchomości, które stały się własnością powiatu na podstawie prawomocnego orzeczenia przepadku przedmiotów, wydanego w postępowaniu cywilnym. Ponieważ zaś od dnia 4 września 2010 r. o przepadku na rzecz powiatu pojazdów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej orzeka sąd w cywilnym postępowaniu nieprocesowym, na podstawie § 3 pkt 1 lit. a) rozporządzenia z dnia 28 lutego 2011 r. możliwe jest zastosowanie przepisów ustawy, regulujących egzekucję należności pieniężnych z ruchomości. Dotyczy to zwłaszcza art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który nakłada na organ egzekucyjny obowiązek przyznania, na żądanie dozorcy przechowującego zajętą rzecz, zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Ponieważ zgodnie z art. 19 § 1 w/w ustawy w przypadku egzekucji administracyjnej należności pieniężnych organem egzekucyjnym jest co do zasady naczelnik urzędu skarbowego, przyjąć można, że działającymi w imieniu Skarbu Państwa podmiotami właściwymi w zakresie zwrotu kosztów wskazanych w art. 13 ustawy nowelizującej są właściwi miejscowo naczelnicy urzędów skarbowych. Prezydent Miasta Katowice podkreślił, że w szeregu postanowień, rozstrzygających spory kompetencyjne pomiędzy starostami a naczelnikami urzędów skarbowych w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku jednostki prowadzącej parking strzeżony o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów na parkingu, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że właściwym w tym zakresie organem jest starosta (por. np. postanowienia NSA z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 73/11: z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11 oraz I OW 100/11; z dnia 11 stycznia 2012r., sygn. akt I OW 152/1 1 oraz z dnia 3 lutego 2012 r., sygn. akt I OW 177/11). Naczelny Sąd Administracyjny nie rozróżnił przypadków pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął w okresie pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej oraz pojazdów, w przypadku których termin ten upłynął przed 12 czerwca 2009 r. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice stanowisko zaprezentowane w powyższych orzeczeniach NSA jest nieprawidłowe, gdyż w określonych w art. 13 ustawy nowelizującej przypadkach, w których 6-miesięczny termin od dnia usunięcia pojazdu z drogi upłynął pomiędzy 11 czerwca 2009 r. a dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, koszty przechowywania pojazdów, jakie powstały po upływie wskazanego terminu 6 miesięcy aż do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej ponosi Skarb Państwa, nie zaś powiat. Podmiot właściwy w zakresie zwrotu jednostkom prowadzącym parkingi strzeżone wydatków z przechowywaniem takich pojazdów oraz przyznania wynagrodzenia należnego z tego tytułu winien działać zatem w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, nie zaś w imieniu i na rzecz powiatu. Zdaniem Prezydenta Miasta Katowice nie wydaje się przy tym zasadne domniemywanie kompetencji starosty w tym zakresie, zwłaszcza w oparciu o przepisy art. 12 ustawy nowelizującej, gdyż odnoszą się one do przypadków, w których starosta wykonuje zadania w imieniu i na rzecz powiatu. Jest to tym bardziej uzasadnione, że z przepisów Prawa o ruchu drogowym oraz ustawy nowelizującej wynika, że starosta, wykonując nałożone ustawowo obowiązki, działa w imieniu i na rzecz powiatu, a nie Skarbu Państwa. Dodatkowo wskazano, iż fakt niewłaściwości starosty w zakresie zwrotu kosztów potwierdza również Minister Finansów w piśmie kierowanym do Starostwa Powiatowego w Poznaniu (znak sprawy: GN9/033/1/MDL/2012/1785), w którym to wskazuje w sposób wyraźny, iż w chwili obecnej istnieje luka prawna uniemożliwiająca wskazanie statio fisci zobowiązanego za Skarb Państwa do zwrotu powstałych kosztów za przechowywanie pojazdów usuniętych z drogi w okresie od 11 czerwca 2009 r. do 4 września 2010 r. Podniesiono, że Starosta niewłaściwym jest również w zakresie kosztów związanych z przechowywaniem pojazdów, których 6-miesięczny termin od dnia ich usunięcia z drogi upłynął przed dniem 12 czerwca 2009 r. W tychże przypadkach właściwym jest również naczelnik urzędu skarbowego. Pogląd ten podziela także Sąd Najwyższy, wskazując, że "wyznaczony przez starostę podmiot do przechowywania pojazdów na parkingu strzeżonym w razie sporu o wynagrodzenie za przechowanie może wystąpić na podstawie art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji do naczelniku właściwego urzędu skarbowego o przyznanie wynagrodzenia" (postanowienie SN z 18 listopada 2008 r., sygn. akt II CSK 284/08). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 19 k.p.a., organy administracji publicznej są obowiązane przestrzegać z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Gdy organ, do którego wniesiono podanie, uzna się za niewłaściwy (rzeczowo, miejscowo, instancyjnie) do załatwienia sprawy rozstrzyganej w drodze decyzji, wówczas jest obowiązany do niezwłocznego przekazania podania do tego organu, który - w jego ocenie - jest właściwy w danej sprawie, przy jednoczesnym zawiadomieniu o tym wnoszącego podanie (art. 65 § 1 k.p.a.). Stosownie do treści art. 4 w związku z art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Może to czynić w odniesieniu do załatwienia konkretnej sprawy, w której dwa organy uznają się jednocześnie za właściwe (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy w sprawie (spór negatywny), i pod warunkiem, że jest to sprawa z zakresu administracji publicznej, w której jeden z pozostających w sporze organów jest właściwy. W rozpoznawanej sprawie mamy do czynienia ze sporem negatywnym, który powstał pomiędzy Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w Katowicach a Prezydentem Miasta Katowice. Do sporu doszło w sprawie z wniosków [...] S.A. w Katowicach w przedmiocie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów. Zgodnie z dyspozycją art. 130a ust. 10h ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t. j.: Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Przepis ten został dodany przez art. 1 pkt 10 lit. "k" ustawy z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 152, poz. 1018 ze zm.), zmieniającej z dniem 4 września 2010 r. ustawę - Prawo o ruchu drogowym. W ustawie zmieniającej zamieszczone zostały również regulacje międzyczasowe. Nowela ta w art. 13 rozstrzygnęła o kosztach przechowywania pojazdów, które powstały po upływie terminu, o którym mowa w art. 130a ust. 10 ustawy - Prawo o ruchu drogowym w brzmieniu dotychczasowym. Podkreślić przy tym należy, że rozstrzygając o kosztach, ustawodawca wskazał ogólnie na Skarb Państwa, bez określania statio fisci, jednocześnie jednak nie rozstrzygnięto w sposób odmienny, niż wskazany w znowelizowanym przepisie art. 130a ust. 10h ustawy - Prawo o ruchu drogowym, o organie orzekającym w tego rodzaju przypadkach tj. staroście. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to jest powszechnie akceptowane (por. postanowienia NSA: z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 95/12, z dnia 13 lipca 2012 r., sygn. akt I OW 93/12 oraz sygn. akt I OW 94/12, z dnia 25 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 96/11, z dnia 4 sierpnia 2011 r., sygn. akt I OW 72/11 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://cbois.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszym składzie podziela ten pogląd. W sprawie bezsporne jest, że wniosek [...] S.A. w Katowicach o przyznanie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem pojazdów został złożony w dniu 14 lutego 2012 r. a więc po nowelizacji art. 130a cyt. ustawy Prawo o ruchu drogowym i dodaniu do niego ust. 10h w brzmieniu nadal obowiązującym. Przepis ten jako organ właściwy do załatwienia tego rodzaju wniosków wskazuje starostę. Odnosząc powyższe do przedmiotowego stanu faktycznego należy stwierdzić, że pojazdy objęte w/w wnioskiem były przechowywane na parkingu znajdującym się na terenie Miasta Katowic, które to miasto ma prawa powiatu. Konsekwencją przyznania miastu praw powiatu jest to, że organy w mieście na prawach powiatu (tj. rada miasta i prezydent miasta) wykonują kompetencje właściwe odpowiednio dla rady gminy i rady powiatu oraz wójta (burmistrza) i starosty. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając powyższe regulacje, w oparciu o art. 4, art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a. stwierdził, że organem właściwym do rozpoznania wniosku [...] S.A. w Katowicach jest Prezydent Miasta Katowice.